Vikipediya azad ensiklopediya Sosial xərc ing social cost iqtisadi nəzəriyyədə əməliyyatdan irəli gələn özəl xərclərin v

Vikipediya azad ensiklopediya Sosial xerc ing social cost iqtisadi nezeriyyede emeliyyatdan ireli gelen ozel xerclerin ve istehlakcilara hec bir kompensasiya ve ya odeme ala bilmedikleri bir emeliyyata tesirleri neticesinde yaranan xerclerin cemi Tarixi span 1920 ci ilde ingilis iqtisadcisi Artur Sesil Piqunun adli eserinde muellif xususi ferdi ve sosial xercleri movzusunu qabartdi sexsi ve ictimai maraqlarin toqqusmasi fikrini inkisaf etdirdi Sosial xercler problemi amerikali iqtisadci Ronald Kouz terefinden 1960 ci ilde nesr olunan Sosial xerclerin problemi adli eserinde davam etdirildi Kouz iqtisadi agentlerin qerar qebul ederken hereketlerinin basqalari ucun neticelerini nezere almadiqlari veziyyetleri tehlil edir Terifi span esasen sosial xercler bir emeliyyat neticesinde cekilen ozel xerclerin ve istehlakcilara hec bir kompensasiya ve ya odeme ala bilmedikleri bir emeliyyata tesirleri neticesinde yaranan xerclerin cemidir Agent emeliyyat apararaq emeliyyati tamamlayir xarici xercler emeliyyati heyata keciren iqtisadi agentin hereketlerinden basqalarinin cekmeli olduqlari xerclerdir Belelikle sosial xercler xususi ve xarici xerclerin cemidir Faydalarin ve xerclerin tehlili span Artur Piquya esasen xususi xerclerden daha cox ve ya daha az ola bilen muessisenin fealiyyetinden xarici tesirlerin meydana geldiyi veziyyeti tehlil etdi Xususi faydalarla ozel xercler ve emeliyyat neticesinde ictimai fayda ile sosial xercler arasindaki ferq arasinda bir ucurumun fikir ayriliginin ortaya cixmasi Bir mal ve ya xidmet istehsalinin sosial xerclerinin istehsalcisinin ozel xerclerinden daha cox oldugu hallarda ozel teklif butun cemiyyet baximindan resurslarin optimal bolgusu ucun qeyri kafi olmusdur Piquya gore sertlere riayet etmek lazimdir cemiyyetin elave bir mal vahidi istifadesinden elde etdiyi butun faydalari odediyi meblegi eks etdiren marjinal sosial fayda marjinal sosial xerclere yeni cemiyyetin resurslarin alternativ istifadesi ucun odemeye razi oldugu meblege beraber olmalidir Heddinden artiq sosial muavinetin heddinden artiq ozel faydadan cox oldugu hallarda cemiyyet bu mehsulun istehsalina subsidiya vermelidir Marjinal sosial xercler marjinal sexsi xercleri usteledikde cemiyyet elave sosial xerclerle elaqeli fealiyyetleri vergiye celb etmelidir ki ozel xercler ve mallarin qiymeti bu xercleri eks etdirsin MPC MEC MSC displaystyle MPC MEC MSC MPC MEC MSC MSB displaystyle MPC MEC MSC MSB MEB MPB MSB MSC displaystyle MEB MPB MSB MSC Ronald Kouz iqtisadi agentlerin ozlerini basqalarina catacaq xerclerden ve faydalardan soyutduguna inanir Ferdi ve dovlet xercleri xususi ve xarici xerclerin cemine beraber ve ya ozel ve dovlet faydalari xususi ve xarici faydalarin cemine beraber arasinda uygunsuzluqlar meydana gelir Her hansi bir agent qerarlarini ozel menfeetlerin ozel xerclerle muqayise etmesi uzerinde qurdugundan bu ya menfi xarici tesirleri olan mallarin cox istehsalina ya da musbet xarici tesirleri olan mallarin az istehsalina sebeb olur Resurs bolgusu butun cemiyyet baximindan tesirsiz olur Xalis sosial itkiler Menfi xarici tesir Sosial xercler ozellerden daha yuksekdir Musbet xarici tesir Dovlet faydalari ozellerden daha yuksekdir Musbet xarici tesir Marjinal sosial xercler ozellerden daha yuksekdir Menfi xarici tesir Marjinal sosial xercler ozel olanlardan daha asagidir Menfi xarici tesir Marjinal dovlet faydalari ozel olanlardan daha asagidir Musbet xarici tesir Sexsi faydalar uzerinde marjinal dovlet faydalari Mehdudlasdirici amiller span Sosial xerclerin qiymetlendirilmesinde problemler vardir Cemiyyetin mekan muveqqeti serhedleri Xarici xercler qonsu bir ferd ucun ve bir nece dovlet ucun meydana geldikde dunya birliyi Gelecek nesillerin maraqlari toxunduqda Cemiyyet baximindan xercler ve faydalarin ucotu Bir iqtisadi agentin xerclerindeki artim basqalarinin gelirleri ile odenildikde Belelikle icare meblegi sosial xerclerin hesablanmasina daxil edilmir Qisa ve uzun muddetli xerclerin ucotu Xarici xerclerin deyerinin zamanla azalacagi hallarda sosial xerclerin deyeri de azalacaq uzun muddetde qisa muddete nisbeten daha asagi olacaqdir Birlesdirme Faydaliligin sexsiyyetlerarasi muqayisesi ehtimali butun iqtisadi subyektler ucun pulun marjinal faydasinin beraberliyi Istinadlar span Ya de V Graaff Obshestvennye izderzhki Nevidimaya ruka rynka M GU VShE Pod red Ituell Dzhon Milgejt Myurrej Nyumen Piter 2009 348 356 ISBN 978 5 7598 0500 7 Agapova http gallery economicus ru cgi bin frame rightn newlife pl type in amp links in pigou brief pigou b1 txt amp img brief gif amp name pigou bare url missing title Istoriya ekonomicheskoj mysli Kurs lekcij M EKMOS 1998 ISBN 5 88124 009 X Tarasevich Leonid Stepanovich Galperin Vadim Maksovich Ignatev Sergej Mihajlovich Lekciya 45 Vneshnie effekty 50 lekcij po mikroekonomike 1 SPb Ekonomicheskaya shkola 2004 211 217 ISBN 5 902402 05 0 Xarici kecidler span Kouz R Sosial xerclerin problemiIqtisadiyyatIqtisadi nezeriyye Siyasi iqtisadiyyatMetodologiyaIqtisadi model Iqtisadi sistemler Mikroiqtisadiyyat temelleri Riyazi iqtisadiyyat Ekonometrika Hesablama iqtisadiyyati Tecrubi iqtisadiyyatMikroiqtisadiyyatBudce mehdudiyyeti Istehlakcinin davranis nezeriyyesi Xerc Ortalama Marjinal Furset Sosial Batma Xerc fayda analizi Paylanma Miqyas iqtisadiyyatlari Imkan iqtisadiyyatlari Elastiklik Muvazinet Umumi Xarici tesir Firma Mallar ve xidmetler Emtee Ferqsizlik eyrisi Faiz Araliq secim Bazar Bazar ugursuzlugu Bazar qurulusu Reqabet Inhisarci Mukemmel reqabet Inhisar Ikili Monopsoniya Oliqopoliya Oliqopsoniya Qeyri qabariqliliq Pareto effektivliyi Oncelik Qiymet Istehsalat fealiyyeti Qazanc Ictimai mal Qazanc derecesi Gelir Icare Miqyasa qayidislar Riskden imtina Qitliq Catismazliq Artiq Sosial secim Teleb ve teklif Ticaret Qeyri mueyyenlik Faydaliliq Gozlenen Marjinal Deyer MaasMakroiqtisadiyyatMecmu teleb Tediye balansi Iqtisadi tsikl Kapital ucusu Merkezi bank Istehlakci etimadi Valyuta Deflyasiya Teleb soku Boyuk bohran Disinflyasiya DSUT Effektiv teleb Gozlentiler Adaptiv Rasional Fiskal siyaset Keynsin umumi nezeriyyesi Artim Gostericiler Inflyasiya Hiperinflyasiya Faiz derecesi Investisiya IS LM modeli Milli giris cixislarin olculmesi Modeller Pul Yaratmaq Teleb Teklif Monetar siyaset NAIRU Milli hesablar Qiymet seviyyesi Aliciliq qabiliyyeti pariteti Resessiya Qenaet Srinkflyasiya Staqflyasiya Teklif soku IssizlikRiyazi iqtisadiyyatMuqavile nezeriyyesi Qerar nezeriyyesi Ekonometrika Oyunlar nezeriyyesi Giris cixis modeli Riyazi maliyye Mexanizm dizayn nezeriyyesi Emeliyyat arasdirmasiTetbiq saheleriKend teserrufati Biznes Ehali Inkisaf Iqtisadi cografiya Iqtisadi tarix Tehsil Senaye muhendisliyi Sivil muhendislik Etraf muhit Maliyye Sehiyye Senayenin teskili Beynelxalq Bilik Emek Huquq ve iqtisadiyyat Monetar Tebii ehtiyatlar Iqtisadi planlasdirma Iqtisadi siyaset Ictimai iqtisadiyyat Ictimai secim Regional Xidmet Sosioiqtisadiyyat Iqtisadi sosiologiya Iqtisadi statistika Neqliyyat Seher RifahIqtisadi telim mektebleri tarix Qedim dovr Anarxist Avstriya Davranis Buddist Cartalizm Muasir Monetar Nezeriyye Cikaqo Klassik Qeyri muvazinet Ekoloji Tekamul Feminist Corcizm Alternativ Tarix Keynscilik Neo neoklassik sintez Yeni Post Sirkuitizm Ortodoksal Maltusculuq Marjinalizm Marksist Neo Merkantilizm Neoklasik Lozan Yeni klassik Yeni iqtisadi tsikl nezeriyyesi Yeni institusional Fiziokratiya Sosialist Teklif iqtisadiyyati Termo iqtisadiyyatEsas iqtisadcilarFransua Kene Adam Smit David Rikardo Tomas Maltus Yohan fon Tunen Fridrix List German Henrix Qossen Jul Dupui Antuan Ogusten Kurno Con Stuart Mill Karl Marks Uilyam Stenli Cevons Henri Corc Leon Valras Alfred Marsal Qeorq Fridrix Knap Vilfredo Pareto Fridrix fon Vizer Con Beyts Klark Torsteyn Veblen Irvinq Fiser Con Meynard Keyns Yozef Sumpeter Artur Sesil Piqu Con fon Neyman Elvin Hansen Raqnar Fris Oskar Lanqe Qunnar Myurdal Abba Lerner Roy Harrod Saymon Kuznes Fridrix fon Hayek Con Hikk Tyallinq Kupmans Vasili Leontyev Herbert Saymon Milton Fridmen Pol Samuelson Kennet Errou Geri Bekker Elinor Ostrom Robert Solou Amartya Sen Robert Lukas Cozef Stiqlits Ricard Taler Pol Kruqman Tomas Piketti daha coxBeynelxalq teskilatlarAsiya Sakit Okean Iqtisadi Emekdasligi Iqtisadi Emekdasliq Teskilati Avropa Azad Ticaret Assosiasiyasi Beynelxalq Valyuta Fondu Iqtisadi Emekdasliq ve Inkisaf Teskilati Dunya Banki Dunya Ticaret TeskilatiIqtisadiyyat Siyahi Iqtisadiyyat portali Kateqoriya Dovlet iqtisadiyyati