Vikipediya azad ensiklopediya seriyasına daxil olanTədqiqTədqiqat dizaynıEtika Təklif Sual Yazı Arqument istinad verməTə

Vikipediya azad ensiklopediya seriyasina daxil olanTedqiqTedqiqat dizayniEtika Teklif Sual Yazi Arqument Istinad vermeTedqiqat strategiyasiInterdisiplinar Coxmetodlu yanasma Keyfiyyet Incesenete esaslanan tedqiqat KemiyyetFelsefi mekteblerAntipozitivizm Konstruktivizm Tenqidi rasionalizm Empirizm Fallibilizm Pozitivizm Postpozitivizm Praqmatizm Realliq Tenqidi realizm sosial elmler Ince realizmMetodologiyaFealiyyet tedqiqati Incesenet metodologiyasi Tenqidi nezeriyye Esaslandirilmis nezeriyye Hermenevtika Tarixsunasliq Insanlar uzerinde eksperimentler Nagil sorgusu Fenomenologiya Praqmatizm Elmi metodMetodlarTehlil Keys usulu Mezmun tehlili Tesviri statistika Diskurs tehlili Etnoqrafiya Avtoetnoqrafiya Eksperiment Sahe eksperimenti Sosial eksperiment Kvazi eksperiment Sahe tedqiqati Tarixi metod Statistik neticecixarma Musahibeler Xeriteleme Medeni xeritelesdirme Fenomenoqrafiya Ikincili tedqiqat Bibliometriya Edebi icmal Meta analiz Skopinq icmali Sistemli icmal Elmi modellesdirme Simulyasiya SorguAletler ve proqram teminatiArqument texnologiyasi CIS proqramlari Kitabxana ve informasiya proqramlari Bibliometriya Istinad idareetmesi Elmi proqram teminati Keyfiyyetli tehlil Simulyasiya StatistikaFelsefe portalibmr Tenqidi rasionalizm ing Critical rationalism elm felsefesinde ve bilik nezeriyyesinde Karl Popper terefinden inkisaf etdirilmis felsefi yanasmadir Bu nezeriyyeye gore elmi bilikler ve nezeriyyeler ne qeder cox subutlarla desteklense de onlar hec vaxt tam dogrulanmis hesab oluna bilmez eksine onlar daim tenqide ve yanlislanma ehtimalina aciq olmalidir 91 1 93 Tenqidi rasionalizmin esas ideyasi falsifikasiya prinsipidir her bir elmi nezeriyye onu yanlislayacaq mumkun musahide ve ya eksperimentle sinana bilen sekilde formalasdirilmalidir Poppere gore elmin irelilemesi subutlar toplayaraq nezeriyyeleri tesdiqlemekden cox onlari tenqid etmekle ve daha yaxsi izah gucune malik alternativlerle evez etmekle mumkundur 91 2 93 Tenqidi rasionalizm hemcinin dogmatik dusunceye qarsi cixir ve biliyin inkisafinda aciq cemiyyet fikir pluralizmi ve mentiqi mubahise kimi deyerleri vurgulayir Poppere gore hec bir nezeriyye son heqiqet deyil ve her bir iddia alternativ fikirler ve tecrubeler isiginda sorgulanmalidir 91 3 93 Prinsipleri redakte vikimetni redakte et Yanlislanabilerlik falsifikasiya nezeriyyelerin elmi olmasi ucun onlari yanlislamaq mumkun olmalidir 91 4 93 Tenqidi yanasma bilikler mutleq qebul edilmir daim tenqid ve yoxlamaya aciq olmalidir Tecrubenin rolu musahide ve eksperimentler nezeriyyelerin sinaqdan kecirilmesinde esas aletdir Rasional mubahise ideyalar arasinda secim mentiqi arqumentlere ve tenqide esaslanmalidir Tenqidi rasionalizm yalniz elme deyil siyasete tehsile ve etikaya da tetbiq olunur Popper bu yanasmani aciq cemiyyetin ideoloji esasi kimi ireli surerek totalitarizmi tenqid etmis ve elmi dusuncenin demokratik cemiyyetlerde nece inkisaf ede bileceyini izah etmisdir 91 5 93 Tenqid destek deyil redakte vikimetni redakte et Tenqidi rasionalizmin merkezi felsefi prinsiplerinden biri elmi biliklerin subut ve ya tesdiqle deyil tenqid ve yanlislama yolu ile irelilediyi dusuncesidir Bu yanasma enenevi empirizm ve induksionizmden keskin sekilde ferqlenir cunki onlar biliklerin etibarliligini musahide ve tecrube yolu ile desteklemekle esaslandirmaga calisir 91 6 93 Karl Poppere gore hec bir musahide ve ya tecrube ne qeder cox olsa da umumi bir nezeriyyeni tam sekilde subut ede bilmez Meselen ne qeder cox ag qu qusu gorsek de butun qu quslari agdir ifadesi birce qara qu qusunun musahidesi ile yanlislana biler Bu sebebden Popper elmi nezeriyyelerin gucunu onlarin subut edilmesi ile deyil yanlislana bilmesi ile qiymetlendirmeyi teklif edir 91 7 93 Bu prinsip falsifikasiya yanlislanabilerlik adlanir Her bir elmi nezeriyye onu yalan cixara bilecek musahide ve tecrubeye aciq olmalidir Eger bir nezeriyye bele testlere tab getire bilmirse o zaman bu nezeriyyenin elmi etibarliligi azalmis olur ve daha yaxsi izah gucune malik alternativle evez olunmalidir 91 8 93 Popperin fikrince elmi inkisafin esas mexanizmi tenqiddir 91 9 93 Alimler yeni nezeriyyeler ireli surur bu nezeriyyeler sert sekilde sinaqdan kecirilir qusurlar askarlanir tekzibler bas verir ve daha guclu nezeriyyeler meydana cixir Belelikle elm yaxsi nezeriyyelerin yigilmasi ile deyil sehv nezeriyyelerin siradan cixarilmasi ile irelileyir Bu modelde destek yeni musahide ve eksperimentlerin nezeriyyeye uygun gelmesi yalniz muveqqeti tesdiq sayila biler lakin hec vaxt qeti ve deyismez subut deyil Neticede destek yox tenqid elmi biliklerin esasi sayilir Bu yanasma yalniz elme deyil hem de aciq cemiyyet ve azad fikir anlayislarina muhum tesir gostermisdir Popper hesab edirdi ki hem elmi hem de ictimai sahelerde tenqidi muzakire ve seffafliq inkisafin esas sertleridir Bu ideya onu siyasi planda totalitarizme qarsi cixmaga ve demokratik deyerleri mudafie etmeye tesviq etmisdir 91 10 93 Tenqidi rasionalizme gore 91 11 93 Bilikler hec vaxt mukemmel deyil onlar daim tenqide ve yoxlamaya aciq olmalidir Butun nezeriyyeler potensial olaraq sehv ola biler ve onlari tenqid etmek yoxlamaq vacibdir Destekleyici musahideler yalniz muveqqeti tesdiq rolunu oynayir heqiqi elmi etibarliliq ise nezeriyyenin sert tenqidlere tab getirmesindedir Destek yox tenqid prinsipi elmin tebietine dair radikal ve rasional bir yanasmadir 91 12 93 Popperin bu movqeyi muasir elmin felsefesinin esas sutunlarindan biri olmus ve elmin inkisafina daha dinamik ve ozunutenqidci yanasma getirmisdir Bu prinsip hemcinin insan biliklerinin mehdudlugunu ve daim deyismeye aciq oldugunu qebul eden bir epistemoloji tevazokarliq numunesidir Hemcinin bax redakte vikimetni redakte et Falsifikasiya elm felsefesi Karl Popper Elm felsefesi Empirizm Elmi metod Istinadlar redakte vikimetni redakte et Popper Karl The Logic of Scientific Discovery 2nd English New York NY Routledge Classics 2002 1959 ISBN 160 0 415 27844 9 OCLC 160 59377149 Popper K The Open Society and Its Enemies Princeton University Press 2013 p 435 Popper K Conjectures and Refutations The Growth of Scientific Knowledge Routledge 2014 p 34 Popper K The Myth of the Framework In Defence of Science and Rationality Routledge 2014 p xii Popper K Unended Quest An Intellectual Autobiography Routledge 2005 p 132 In his Critical Rationalism A Restatement and Defence Chapter 3 A Critique of Good Reasons Popper Karl The Logic of Scientific Discovery 2nd English New York NY Routledge Classics 2002 1959 ISBN 160 0 415 27844 9 OCLC 160 59377149 section 43 especially footnote 1 and 2 Miller David Critical Rationalism A Restatement and Defence Chicago Open Court Publishing 1994 seh 160 54 ISBN 160 0812691970 OCLC 160 30353251 David Miller Critical Rationalism A Restatement and Defense Open Court Publishing 1994 ISBN 160 0 8126 9198 9 See for example Bunge Mario Systematizing Epistemology amp Methodology I Treatise on Basic Philosophy 5 Dordrecht Boston D Reidel 1983 323 376 368 doi 10 1007 978 94 009 7027 4 10 ISBN 160 9027715114 OCLC 160 9412962 Because of all these differences between law statements and empirical generalizations the empiricist epistemology which favors the latter and mistrusts or even rejects the former does not fit the facts of scientific practice Nor does critical rationalism for which all hypotheses are groundless none being better than any others except that some resist better the attempts at refuting them Popper 1959 1963 1974 Bunge Mario Producing Evidence Epistemology amp Methodology II Understanding the World Treatise on Basic Philosophy 6 Dordrecht Boston D Reidel 1983 59 113 70 doi 10 1007 978 94 015 6921 7 2 ISBN 160 902771634X OCLC 160 9759870 Critical rationalism e g Popper 1959 agrees that experience is a test of theories its only concern but claims that only negative evidence counts against for positive evidence is too easy to come by True unsuccessful attempts to refute a theory or discredit a proposal or an artifact are more valuable than mere empirical confirmation However a the most general theories are not refutable although they are indirectly confirmable by turning them into specific theories upon adjoining them specific hypotheses Bunge 1973b b true or approximately true predictions are not that cheap as shown by the predictive barrenness of pseudoscience c positive evidence for the truth of an idea or the efficiency of a proposal procedure or artifact does count thus the US Food and Drug Administration will rightly demand positive evidence for the efficiency efficacy of a drug before permitting its marketing Bunge Mario redaktorCritical Approaches to Science amp Philosophy Science and Technology Studies New Brunswick NJ Transaction Publishers 1999 1964 ISBN 160 0765804271 OCLC 160 38389855 Edebiyyat redakte vikimetni redakte et Maxwell Nicholas 2017 Karl Popper Science and Enlightenment UCL Press London Free online Niemann Hans Joachim Lexikon des Kritischen Rationalismus Encyclopaedia of Critical Rationalism Tubingen Mohr Siebeck 2004 ISBN 160 3 16 148395 2 More than a thousand headwords about critical rationalism the most important arguments of K R Popper and H Albert quotations of the original wording Edition for students in 2006 ISBN 160 3 16 149158 0 Parusnikova Zuzana amp Robert S Cohen 2009 Rethinking Popper Description and contents Springer Reinhold Zippelius Die experimentierende Methode im Recht trial and error in jurisprudence Academy of Science Mainz 1991 ISBN 160 3 515 05901 6 Xarici kecidler redakte vikimetni redakte et Critical Rationalism a personal account Arxivlesdirilib 2008 10 16 at the Wayback Machine Critical Rationalism Blog Discusses critical rationalism from a libertarianist political point of view Justified True Belief and Critical Rationalism 160 160 160 160 Lugetler ve ensiklopediyalarBoyuk rusNormativ yoxlamaGND 160 4128211 5 LNB 160 000361340 Microsoft 160 175154166 PozitivizmPerspektivlerAntihumanizm Empirizm Rasionalizm SsientizmIstiqametlerHuquqi pozitivizm Mentiqi pozitivizm Pozitivist mekteb Postpozitivizm Sosioloji pozitivizm Machi pozitivizmi empirio kritika Rankeci tarixi pozitivizm Polsa pozitivizmi Rusiya MachizmiEsas anlayislarElm sahelerinin birlesdirilmesi Ayirdetme problemi Subut Induktiv dusunce Esaslandirma epistemologiya Yalan elm Metafizikanin tenqidi Vyana dairesi Elmlerin birliyi VerifikasiyaciliqEleyhdar movqelerAntipozitivizm Tesdiqleme holizmi Tenqidi nezeriyye Yanlislanabilerlik alm Geisteswissenschaft 8206 Ruh elmleri Hermenevtika Tarixcilik Historizm Insan elmi Humanitar elmler Metafizika Metodoloji dualizm Induksiya problemi ReflektivizmElm tarixinde elaqeli deyisikliklerQeyri Avklid hendesesi 1830 cu iller Qeyri mueyyenlik prinsipi 1927 Elaqeli movzularDavranisciliq Post davranisciliq Tenqidi rasionalizm Elmin tenqidi Epistemologiya anarxizm idealizm nihilizm pluralizm realizm Holizm Aletcilik instrumentalizm Modernizm Edebiyyatda naturalizm Nomotetik ve idiografik yanasma Elmde obyektivlik Emeliyyatlasdirma operasionalizm Fenomenalizm Elmin felsefesi Deduktiv nomoloji model Ramsey cumlesi Hissiyyat melumati nezeriyyesi Keyfiyyet tedqiqati metodlari Din ve elmin munasibeti Sosiologiya Sosial elmler Sosial elmin felsefesi Struktur funksionalizm Strukturalizm Strukturasiya nezeriyyesiPozitivizme dair debatlarMetodalm Methodenstreit 8206 1890 ci iller alm Werturteilsstreit 8206 1909 1959 alm Positivismusstreit 8206 1960 ci iller Beynelxalq munasibetlerde Dorduncu Boyuk Debat 1980 ci iller Elm muharibeleri 1990 ci iller Esas eserlerMusbet felsefe dersi 1830 Pozitivizmin umumi icmali 1848 Felsefenin tenqidi tarixi 1869 Idealizm ve pozitivizm 1879 1884 Hisslerin tehlili 1886 Muasir fizikanin mentiqi 1927 Dil heqiqet ve mentiq 1936 Iki medeniyyet 1959 Qoz qabiginda kainat 2001 TerefdarlarRichard Avenarius A J Ayer Aleksandr Boqdanov Percy Williams Bridgman Ogust Kont Eugen Duhring Emile Durkheim Stiven Hoking Ernst Laas Ernst Mach C P Snow Berlin dairesi Vyana dairesiTenqidlerMaterializm ve empirik tenqid 1909 Tarix ve sinif suuru 1923 Elmi kesfin mentiqi 1934 Tarixciliyin sefaleti 1936 Dunya hipotezleri 1942 Empirizmin iki dogmasi 1951 Heqiqet ve metod 1960 Elmi inqilablarin qurulusu 1962 Ehtimallar ve tekzibler 1963 Birolculu insan 1964 Bilik ve insan maraqlari 1968 Nezeriyyenin sefaleti 1978 Elmi tesvir 1980 Iqtisadiyyatin ritorikasi 1986 TenqidcilerTeodor Adorno Qaston Bacelard Mario Bunge Vilhelm Dilthey Paul Feyerabend Hans Georg Qadamer Jurqen Habermas Tomas Kun Vladimir Lenin Dyord Lukac Herbert Marcuse Deydra Makkloski Stefen Pepper Karl Popper Uillard van Orman Kuayn Edvard Tompson Bas van Fraassen Maks VeberMubahiseli anlayislarBilik Obyektivlik Phronesis Truth alm Verstehen 8206 Kateqoriya Pozitivizm Menbe https az wikipedia org w index php title Tenqidi rasionalizm amp oldid 8270926 Kateqoriyalar RasionalizmEpistemoloji nezeriyyelerElm epistemologiyasiElm metanezeriyyesi