| daxil olan |
| Tədqiq |
|---|
Sahə eksperimenti (ing. Field experiment) — real həyat mühitində aparılan üsulu. Bu tip eksperimentlərdə tədqiqatçılar dəyişənləri nəzarətdə saxlamaqla, müşahidə etdikləri təbii şəraitdə səbəb-nəticə əlaqələrini araşdırırlar. Sahə eksperimentləri əsasən ilə müqayisədə daha yüksək təqdim edir, çünki iştirakçılar gündəlik şəraitdə öz təbii davranışlarını sərgiləyirlər.
Bu metodun əsas məqsədi eksperimental manipulyasiyanı real sosial və ya fiziki mühitdə həyata keçirməkdir. Məsələn, sosiologiya, psixologiya, iqtisadiyyat, təhsil və ictimai siyasət kimi sahələrdə sahə eksperimentlərindən geniş şəkildə istifadə olunur. Bu tip tədqiqatlarda tədqiqatçılar adətən müəyyən bir mühitə təsir edən dəyişəni dəyişir və sonrakı davranışlarda baş verən fərqləri müşahidə edirlər.
Sahə eksperimentləri həm tədqiqatlarda, həm də çərçivəsində istifadə oluna bilər. Onların üstünlükləri arasında yüksək reallıq, sosial kontekstin qorunması və iştirakçıların davranışlarına daha etibarlı çıxış imkanları göstərilir. Bununla belə, sahə eksperimentləri üzərində tam nəzarətin mümkün olmaması, etik problemlər və riskləri kimi bəzi çətinliklər də mövcuddur.
Xüsusiyyətlər
| ]Sahə eksperimentləri təbii və sosial mühitdə həyata keçirilir və bu, onlara yüksək qazandırır. Tədqiqatçı dəyişənlərə birbaşa müdaxilə edir və bu müdaxilələrin nəticələrini müşahidə edir. Əksər hallarda və strukturundan istifadə olunur. Bu tip eksperimentlərdə iştirakçılar real şəraitdə fəaliyyət göstərir və çox zaman eksperimentin bir hissəsi olduqlarından xəbərdar olmurlar (lakin bu hal etik çərçivədə tənzimlənməlidir). ilə müqayisədə sahə eksperimenti daha az süni mühitə malik olur və bu səbəbdən real həyat şəraitini daha dəqiq əks etdirir.
Praktik istifadələr
| ]Sahə eksperimentləri bir çox sahədə praktiki tətbiq imkanları ilə seçilir. İctimai siyasət sahəsində, yeni qanunların və sosial proqramların effektivliyini qiymətləndirmək üçün istifadə olunur.Marketinqdə isə fərqli reklam və qiymət strategiyalarının istehlakçı davranışına təsiri sahə şəraitində yoxlanılır. Təhsildə müxtəlif tədris metodlarının şagird nailiyyətlərinə təsiri öyrənilir. İqtisadiyyatda isə maliyyə stimullarının fərdi və qrup davranışlarına təsiri araşdırılır.Psixologiya sahəsində sahə eksperimentləri insanların sosial münasibətlərdə, qərarvermədə və gündəlik davranışlarında necə davrandığını anlamağa imkan yaradır.
Məhdudiyyətlər
| ]Sahə eksperimentləri bir sıra məhdudiyyətlərə malikdir. Ən önəmlisi, dəyişənlər üzərində tam nəzarət laboratoriya eksperimentlərinə nisbətən daha çətindir və bu da baxımından müəyyən zəifliklər yarada bilər. Ətraf mühitin gözlənilməz faktorları nəticələrə təsir göstərə bilər. Bundan əlavə, etik qaydalara ciddi riayət olunmalıdır, çünki iştirakçılar bəzən eksperimentin bir hissəsi olduqlarını bilmirlər. Məlumatların toplanması və analizi də daha çox resurs və zaman tələb edir.
Nümunələr
| ]- 1971-ci ildə keçirilən Stenford həbsxana eksperimenti sahə eksperimentinin laboratoriyaya yaxın hibrid nümunəsidir.
- 2007-ci ildə Keniyada seçki zamanı etnik tolerantlığın təşviqi üçün yerli radio proqramlarının təsiri sahə eksperimentləri ilə öyrənilmişdir.
- Bəzi ölkələrdə vergidən yayınmanın qarşısını almaq üçün göndərilən məktubların məzmunu dəyişdirilərək davranış dəyişiklikləri ölçülmüşdür (məsələn, İngiltərədə vergi orqanları tərəfindən).
- Qida etiketlərinin tərkibinin dəyişdirilərək marketdə istehlakçı seçiminə təsiri sahə eksperimentləri ilə araşdırılmışdır.
İstinadlar
| ]- Meyer, B. D. "Natural and quasi-experiments in economics" (PDF). Journal of Business & Economic Statistics. 13 (2). 1995: 151–161. doi:10.2307/1392369. JSTOR 1392369. 2 iyun 2018 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 17 iyul 2025.
- Lee, D. S.; Moretti, E.; Butler, M. J. "Do voters affect or elect policies? Evidence from the US House". The Quarterly Journal of Economics. 119 (3). 2004: 807–859. doi:10.1162/0033553041502153. JSTOR 25098703.
- Field, Erica; Pande, Rohini. "Repayment frequency and default in microfinance: evidence from India". Journal of the European Economic Association. 6 (2–3). 2008: 501–509. doi:10.1162/JEEA.2008.6.2-3.501.
- Gosnell, Harold F. "An Experiment in the Stimulation of Voting". American Political Science Review. 20 (4). 1926: 869–874. doi:10.1017/S0003055400110524.
- Grodwohl, Jean-Baptiste; Porto, Franco; El-Hani, Charbel N. "The instability of field experiments: building an experimental research tradition on the rocky seashores (1950–1985)". History and Philosophy of the Life Sciences (ingilis). 40 (3). 31 iyul 2018: 45. doi:10.1007/s40656-018-0209-y. ISSN 1742-6316. PMID 30066110.
- Rubin, Donald B. "Causal Inference Using Potential Outcomes". Journal of the American Statistical Association. 100 (469). 2005: 322–331. doi:10.1198/016214504000001880.
- Nyman, Pär. "Door-to-door canvassing in the European elections: Evidence from a Swedish field experiment". Electoral Studies. 45. 2017: 110–118. doi:10.1016/j.electstud.2016.12.002.
- Broockman, David E.; Kalla, Joshua L.; Sekhon, Jasjeet S. "The Design of Field Experiments with Survey Outcomes: A Framework for Selecting More Efficient, Robust, and Ethical Designs". Political Analysis. 25 (4). 2017: 435–464. doi:10.1017/pan.2017.27.
- Duflo, Esther. Field Experiments in Development Economics (Hesabat). Massachusetts Institute of Technology. 2006. 6 mart 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 iyul 2025.
- Harati, Hamidreza; Talhelm, Thomas. "Cultures in Water-Scarce Environments Are More Long-Term Oriented". Psychological Science (ingilis). 34 (7). 1 iyul 2023: 754–770. doi:10.1177/09567976231172500. ISSN 0956-7976.
- LaLonde, R. J. "Evaluating the econometric evaluations of training programs with experimental data". The American Economic Review. 76 (4). 1986: 604–620. JSTOR 1806062.
- Dehejia, R.; Pop-Eleches, C.; Samii, C. From local to global: External validity in a fertility natural experiment (PDF) (Hesabat). National Bureau of Economic Research. 2015. w21459. 22 avqust 2020 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 17 iyul 2025.
- Scott, Steven L. "A modern Bayesian look at the multi-armed bandit". Applied Stochastic Models in Business and Industry. 26 (6). 2010: 639–658. doi:10.1002/asmb.874.
- Raj, V.; Kalyani, S. "Taming non-stationary bandits: A Bayesian approach". 2017. arXiv:1707.09727 [stat.ML].
- Tröhler, U. "Lind and scurvy: 1747 to 1795". Journal of the Royal Society of Medicine. 98 (11). 2005: 519–522. doi:10.1177/014107680509801120. PMC 1276007. PMID 16260808. 31 may 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 iyul 2025.
- Bertrand, Marianne; Mullainathan, Sendhil. "Are Emily and Greg more employable than Lakisha and Jamal? A field experiment on labor market discrimination" (PDF). American Economic Review. 94 (4). 2004: 991–1013. doi:10.1257/0002828042002561. 4 yanvar 2020 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 17 iyul 2025.
- Gneezy, Uri; List, John A. "Putting behavioral economics to work: Testing for gift exchange in labor markets using field experiments" (PDF). Econometrica. 74 (5). 2006: 1365–1384. doi:10.1111/j.1468-0262.2006.00707.x.
- Pager, Devah; Shepherd, Hana. "The sociology of discrimination: Racial discrimination in employment, housing, credit, and consumer markets". Annual Review of Sociology. 34. 2008: 181–209. doi:10.1146/annurev.soc.33.040406.131740. PMC 2915460. PMID 20689680.
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya seriyasina daxil olanTedqiqTedqiqat dizayniEtika Teklif Sual Yazi Arqument Istinad vermeTedqiqat strategiyasiInterdisiplinar Coxmetodlu yanasma Keyfiyyet Incesenete esaslanan tedqiqat KemiyyetFelsefi mekteblerAntipozitivizm Konstruktivizm Tenqidi rasionalizm Empirizm Fallibilizm Pozitivizm Postpozitivizm Praqmatizm Realliq Tenqidi realizm sosial elmler Ince realizmMetodologiyaFealiyyet tedqiqati Incesenet metodologiyasi Tenqidi nezeriyye Esaslandirilmis nezeriyye Hermenevtika Tarixsunasliq Insanlar uzerinde eksperimentler Nagil sorgusu Fenomenologiya Praqmatizm Elmi metodMetodlarTehlil Keys usulu Mezmun tehlili Tesviri statistika Diskurs tehlili Etnoqrafiya Avtoetnoqrafiya Eksperiment Sahe eksperimenti Sosial eksperiment Kvazi eksperiment Sahe tedqiqati Tarixi metod Statistik neticecixarma Musahibeler Xeriteleme Medeni xeritelesdirme Fenomenoqrafiya Ikincili tedqiqat Bibliometriya Edebi icmal Meta analiz Skopinq icmali Sistemli icmal Elmi modellesdirme SimulyasiyaAletler ve proqram teminatiElmi proqram teminatiFelsefe portalibr Sahe eksperimenti ing Field experiment real heyat muhitinde aparilan usulu Bu tip eksperimentlerde tedqiqatcilar deyisenleri nezaretde saxlamaqla musahide etdikleri tebii seraitde sebeb netice elaqelerini arasdirirlar Sahe eksperimentleri esasen ile muqayisede daha yuksek teqdim edir cunki istirakcilar gundelik seraitde oz tebii davranislarini sergileyirler Bu metodun esas meqsedi eksperimental manipulyasiyani real sosial ve ya fiziki muhitde heyata kecirmekdir Meselen sosiologiya psixologiya iqtisadiyyat tehsil ve ictimai siyaset kimi sahelerde sahe eksperimentlerinden genis sekilde istifade olunur Bu tip tedqiqatlarda tedqiqatcilar adeten mueyyen bir muhite tesir eden deyiseni deyisir ve sonraki davranislarda bas veren ferqleri musahide edirler Sahe eksperimentleri hem tedqiqatlarda hem de cercivesinde istifade oluna biler Onlarin ustunlukleri arasinda yuksek realliq sosial kontekstin qorunmasi ve istirakcilarin davranislarina daha etibarli cixis imkanlari gosterilir Bununla bele sahe eksperimentleri uzerinde tam nezaretin mumkun olmamasi etik problemler ve riskleri kimi bezi cetinlikler de movcuddur Xususiyyetler span Sahe eksperimentleri tebii ve sosial muhitde heyata kecirilir ve bu onlara yuksek qazandirir Tedqiqatci deyisenlere birbasa mudaxile edir ve bu mudaxilelerin neticelerini musahide edir Ekser hallarda ve strukturundan istifade olunur Bu tip eksperimentlerde istirakcilar real seraitde fealiyyet gosterir ve cox zaman eksperimentin bir hissesi olduqlarindan xeberdar olmurlar lakin bu hal etik cercivede tenzimlenmelidir ile muqayisede sahe eksperimenti daha az suni muhite malik olur ve bu sebebden real heyat seraitini daha deqiq eks etdirir Praktik istifadeler span Sahe eksperimentleri bir cox sahede praktiki tetbiq imkanlari ile secilir Ictimai siyaset sahesinde yeni qanunlarin ve sosial proqramlarin effektivliyini qiymetlendirmek ucun istifade olunur Marketinqde ise ferqli reklam ve qiymet strategiyalarinin istehlakci davranisina tesiri sahe seraitinde yoxlanilir Tehsilde muxtelif tedris metodlarinin sagird nailiyyetlerine tesiri oyrenilir Iqtisadiyyatda ise maliyye stimullarinin ferdi ve qrup davranislarina tesiri arasdirilir Psixologiya sahesinde sahe eksperimentleri insanlarin sosial munasibetlerde qerarvermede ve gundelik davranislarinda nece davrandigini anlamaga imkan yaradir Mehdudiyyetler span Sahe eksperimentleri bir sira mehdudiyyetlere malikdir En onemlisi deyisenler uzerinde tam nezaret laboratoriya eksperimentlerine nisbeten daha cetindir ve bu da baximindan mueyyen zeiflikler yarada biler Etraf muhitin gozlenilmez faktorlari neticelere tesir gostere biler Bundan elave etik qaydalara ciddi riayet olunmalidir cunki istirakcilar bezen eksperimentin bir hissesi olduqlarini bilmirler Melumatlarin toplanmasi ve analizi de daha cox resurs ve zaman teleb edir Numuneler span 1971 ci ilde kecirilen Stenford hebsxana eksperimenti sahe eksperimentinin laboratoriyaya yaxin hibrid numunesidir 2007 ci ilde Keniyada secki zamani etnik tolerantligin tesviqi ucun yerli radio proqramlarinin tesiri sahe eksperimentleri ile oyrenilmisdir Bezi olkelerde vergiden yayinmanin qarsisini almaq ucun gonderilen mektublarin mezmunu deyisdirilerek davranis deyisiklikleri olculmusdur meselen Ingilterede vergi orqanlari terefinden Qida etiketlerinin terkibinin deyisdirilerek marketde istehlakci secimine tesiri sahe eksperimentleri ile arasdirilmisdir Istinadlar span Meyer B D Natural and quasi experiments in economics PDF Journal of Business amp Economic Statistics 13 2 1995 151 161 doi 10 2307 1392369 JSTOR 1392369 2 iyun 2018 tarixinde arxivlesdirilib PDF Istifade tarixi 17 iyul 2025 Lee D S Moretti E Butler M J Do voters affect or elect policies Evidence from the US House The Quarterly Journal of Economics 119 3 2004 807 859 doi 10 1162 0033553041502153 JSTOR 25098703 Field Erica Pande Rohini Repayment frequency and default in microfinance evidence from India Journal of the European Economic Association 6 2 3 2008 501 509 doi 10 1162 JEEA 2008 6 2 3 501 Gosnell Harold F An Experiment in the Stimulation of Voting American Political Science Review 20 4 1926 869 874 doi 10 1017 S0003055400110524 Grodwohl Jean Baptiste Porto Franco El Hani Charbel N The instability of field experiments building an experimental research tradition on the rocky seashores 1950 1985 History and Philosophy of the Life Sciences ingilis 40 3 31 iyul 2018 45 doi 10 1007 s40656 018 0209 y ISSN 1742 6316 PMID 30066110 Rubin Donald B Causal Inference Using Potential Outcomes Journal of the American Statistical Association 100 469 2005 322 331 doi 10 1198 016214504000001880 Nyman Par Door to door canvassing in the European elections Evidence from a Swedish field experiment Electoral Studies 45 2017 110 118 doi 10 1016 j electstud 2016 12 002 Broockman David E Kalla Joshua L Sekhon Jasjeet S The Design of Field Experiments with Survey Outcomes A Framework for Selecting More Efficient Robust and Ethical Designs Political Analysis 25 4 2017 435 464 doi 10 1017 pan 2017 27 Duflo Esther Field Experiments in Development Economics Hesabat Massachusetts Institute of Technology 2006 6 mart 2012 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 17 iyul 2025 Harati Hamidreza Talhelm Thomas Cultures in Water Scarce Environments Are More Long Term Oriented Psychological Science ingilis 34 7 1 iyul 2023 754 770 doi 10 1177 09567976231172500 ISSN 0956 7976 LaLonde R J Evaluating the econometric evaluations of training programs with experimental data The American Economic Review 76 4 1986 604 620 JSTOR 1806062 Dehejia R Pop Eleches C Samii C From local to global External validity in a fertility natural experiment PDF Hesabat National Bureau of Economic Research 2015 w21459 22 avqust 2020 tarixinde arxivlesdirilib PDF Istifade tarixi 17 iyul 2025 Scott Steven L A modern Bayesian look at the multi armed bandit Applied Stochastic Models in Business and Industry 26 6 2010 639 658 doi 10 1002 asmb 874 Raj V Kalyani S Taming non stationary bandits A Bayesian approach 2017 arXiv 1707 09727 stat ML Trohler U Lind and scurvy 1747 to 1795 Journal of the Royal Society of Medicine 98 11 2005 519 522 doi 10 1177 014107680509801120 PMC 1276007 PMID 16260808 31 may 2025 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 17 iyul 2025 Bertrand Marianne Mullainathan Sendhil Are Emily and Greg more employable than Lakisha and Jamal A field experiment on labor market discrimination PDF American Economic Review 94 4 2004 991 1013 doi 10 1257 0002828042002561 4 yanvar 2020 tarixinde arxivlesdirilib PDF Istifade tarixi 17 iyul 2025 Gneezy Uri List John A Putting behavioral economics to work Testing for gift exchange in labor markets using field experiments PDF Econometrica 74 5 2006 1365 1384 doi 10 1111 j 1468 0262 2006 00707 x Pager Devah Shepherd Hana The sociology of discrimination Racial discrimination in employment housing credit and consumer markets Annual Review of Sociology 34 2008 181 209 doi 10 1146 annurev soc 33 040406 131740 PMC 2915460 PMID 20689680 Normativ yoxlamaMicrosoft 75639521 Kateqoriyalar TestlerIqtisadiyyatdaki riyazi usullar