Vikipediya azad ensiklopediya insan həyatının yuxusu naməlum rəssam tərəfindən Mikelancelonun Yuxu adlı rəsminə əsasən t

Vikipediya azad ensiklopediya Insan heyatinin yuxusu namelum ressam terefinden Mikelancelonun Yuxu adli resmine esasen teq 1533 Yuxu arqumenti yuxu gorme aktinin realliqla illuziyani ayird etmek ucun guvendiyimiz hisslerin tam etibarli olmaya bileceyine dair ilkin subut teqdim etdiyini ireli suren felsefi ferziyye Bu arqumente gore hisslerimize esaslanan istenilen veziyyet heqiqeten realliq olub olmadigini mueyyen etmek ucun en azi diqqetle arasdirilmali ve ciddi sekilde sinaqdan kecirilmelidir Xulase span Insan yuxu gorerken adeten yuxuda oldugunu derk etmir Daha nadir hallarda ise yuxu basqa bir yuxunun daxilinde bas vere biler bu ise iki yuxunun movcudlugu demekdir Lakin eyni anda iki yuxu gorduyunu derk etme aktinin ozu ucuncu bir yuxu veziyyetinin de movcud oldugunu gosterir bu veziyyetden yuxugoren sexs diger iki yuxunun ferqinde olur Bu hal felsefecileri bele bir sual uzerinde dusunmeye vadar etmisdir insan mueyyen bir anda heqiqeten yuxuda olmadigindan emin ola bilermi yoxsa bir insanin daim yuxu veziyyetinde qalmasi ve realligini hec vaxt yasamamasi mumkundurmu bu felsefi probleme Platon Teetet 158b d Aristotel Metafizika 1011a6 ve terefinden toxunulmusdur Muasir dovrde ise bu arqument en cox Rene Dekartin eseri ile taninir Yuxu en meshur birine cevrilmisdir Serq felsefesinde bu tip arqument bezen Cjuan tszinin kepenek paradoksu adlandirilir Serab icdiyini yuxuda goren adam seher aglaya biler agladigini yuxuda goren ise seher ova cixa biler Yuxu zamani insan bunun yuxu oldugunu bilmir ve hetta yuxunun icinde yuxunu yozmaga calisa biler Yalniz oyandiqdan sonra bunun yuxu oldugunu anlayir Bir gun ise boyuk bir oyanis olacaq ve biz bunun hamisinin boyuk bir yuxu oldugunu anlayacagiq Amma nadanlar oyaq olduqlarini zenn edirler her seyi bildiklerini sanirlar birine hokumdar digerine coban deyirler ne qeder kor dusunce Konfutsi de sen de yuxu gorursunuz Men sizin yuxuda oldugunuzu deyende men de yuxu gorurem Bu cur sozler Ali Aldatma adlandirilacaq Amma on min nesilden sonra boyuk bir mudrik peyda olacaq bu sozlerin menasini anlayacaq ve bu sanki o inanilmaz suretle ortaya cixmis kimi olacaq felsefe mektebinin numayendesi IV V esrler bu arqumente ozunun Yalniz gorunus haqqinda iyirmi aye adli eserinde istinad etmisdir Yuxu arqumenti Mahajana ve Tibet buddizmi felsefesinde muhum yer tutur Bezi meselen Dzoqcen qavranilanin sozun esl menasinda qeyri real oldugunu qebul edir Cogyal Namxai Norbunun ifadesi ile desek Eslinde heyatimiz boyunca gorduyumuz butun goruntuler boyuk bir yuxu kimidir Bu kontekstde goruntuler termini tekce deyil hem de sesler qoxular ve da daxil olmaqla butun hissler vasitesile qavranilan tezahurleri ehate edir Simulyasiya olunmus realliq span Yuxu gorme realligimizin illuziya ola bileceyini sorgulayan baxislar ucun baslangic noqtesi rolunu oynayir Suurun zehni olaraq yaradilmis bir dunyani real dunya kimi qebul etmeye aldanmasi gosterir ki simulyasiya olunmus realligin en azi bir novu adi hetta gundelik bir hadisedir Dunyanin simulyasiya olunmadigini iddia edenler bele etiraf etmelidirler ki insan zehni en azi yuxu halinda olan zehin realliqla illuziyani ayird etmek ucun tam etibarli mexanizm deyil Indiyedek en dogru hesab etdiyim her sey hisslerim vasitesile mene gelib Lakin bezen onlarin meni aldatdigini gormusem ve bir defe aldadanlara tam etibar etmek agilsizliqdir Rene DescartesTenqidi muzakire span Kecmisde filosoflar Con Lokk ve Tomas Hobbs Dekartin yuxu arqumentini tekzib etmeye calismislar Lokk iddia edirdi ki insan yuxuda agri hiss ede bilmez Son onilliklerde aparilan elmi tedqiqatlar ise yuxularda agrinin mumkun oldugunu lakin cox nadir hallarda bas verdiyini gostermisdir Filosof Ben Sprinqett qeyd etmisdir ki Lokk buna cavab olaraq yuxuda odda yanma agrisinin gercek heyatda odda yanma agrisi ile muqayiseolunmaz oldugunu deye bilerdi Hobbs ise yuxularin absurdluga aciq oldugunu oyaq heyatin ise bele olmadigini iddia edirdi Bir cox muasir filosof yuxu skeptisizmini etrafli sekilde tenqid etmisdir meselen Stone 1984 Ernest Sosa 2007 bu movzuya hesr olunmus bir fesilde yuxu haqqinda yeni nezeriyye ireli surmus ve bu nezeriyyenin yeni bir skeptik arqument dogurdugunu lakin bunun da tekzib edile bileceyini gostermeye calismisdir O A Virtue Epistemology Apt Belief and Reflective Knowledge eserinde yazir yuxuda biz heqiqeten inanmiriq sadece inanirmis kimi edirik Yuxu skeptisizmi span 1959 cu ilde nesr olunan Dreaming adli monoqrafiyasinda Ludviq Vitgensteynin yuxularin heqiqeten yasanib yasanmadigina dair sualini inkisaf etdirmisdir O Men yatiram cumlesinin menasiz oldugunu ve yuxularin oyaqliq teessuratindan asili olmadan movcud ola bilmeyeceyini iddia edirdi Filosof bu ideyani kaset lenti hipotezi ile genislendirmisdir O yuxularin real suurlu tecrubeler deyil oyanis zamani yaranan psevdoyaddaslar oldugunu ireli surmusdur Filosof Cenifer Vindt ise aydin yuxular psixologiyasina esaslanaraq yuxu skeptisizmine qarsi cixmis ve yuxulari real imaginativ tecrubeler kimi izah eden konseptual cercive ireli surmusdur Istinadlar span Epiktet Sohbetler I kitab 5 ci fesil 6 ci hisse 莊子 齊物論 12 Zhuangzi Butun seylerin beraberlesdirilmesi haqqinda muzakire 12 Burton Watson terc Chuang Tzu Nyu York Columbia University Press 1996 s 43 ISBN 978 0 231 10595 8 Cogyal Namxai Norbu Yuxu Yoqu ve Tebii Isiq Tecrubesi Snow Lion Publications Ithaca NY ISBN 1 55939 007 7 s 42 46 48 96 105 Joseph Barbera Henry Moller Dreaming Virtual Reality and Presence Mazzoni Giuliana A L Loftus Elizabeth F When Dreams Become Reality Consciousness and Cognition 5 4 dekabr 1996 442 462 doi 10 1006 ccog 1996 0027 PMID 9063610 Rene Descartes Birinci felsefe haqqinda dusunceler Knoth Inga Sophia Schredl Michael Physical pain mental pain and malaise in dreams International Journal of Dream Research 23 may 2011 17 23 doi 10 11588 ijodr 2011 1 9074 Dreaming Philosophy of Internet Encyclopedia of Philosophy Stone Jim Dreaming and certainty Philosophical Studies 45 3 may 1984 353 368 doi 10 1007 BF00355443 Sosa Ernest 2007 A Virtue Epistemology Apt Belief and Reflective Knowledge Oxford University Press ISBN 978 0 19 929702 3 Dennett Daniel C Are Dreams Experiences The Philosophical Review 85 2 1976 151 171 doi 10 2307 2183728 Windt Jennifer M Dreaming A Conceptual Framework for Philosophy of Mind and Empirical Research MIT Press 2015 ISBN 978 0 262 02867 7 Edebiyyat span Ballantyne Nathan Evans Ian Sosa s Dream PDF Philosophical Studies 148 2 2010 249 252 doi 10 1007 s11098 008 9309 y 26 noyabr 2021 tarixinde orijinalindan PDF arxivlesdirilib Istifade tarixi 3 fevral 2017 Ichikawa Jonathan Skepticism and the Imagination Model of Dreaming The Philosophical Quarterly 58 232 2008 519 527 doi 10 1111 j 1467 9213 2007 546 x Sosa Ernest A Virtue Epistemology Apt Belief and Reflective Knowledge New York Oxford University Press 2007 ISBN 978 0 19 929702 3 Stone Jim Dreaming and Certainty Philosophical Studies 45 3 1984 353 368 doi 10 1007 BF00355443 ParadokslarFelsefiTehlil Buridan korpusu Yuxu arqumenti EpikurMentiqiBerber paradoksu Lotereya paradoksu Olbers paradoksuIqtisadiBertran Leontyev paradoksu Lukas paradoksu Resurs leneti Deyer paradoksuQerar nezeriyyesiYasil paradoks Tolerantliq paradoksuKateqoriya Normativ yoxlamaMicrosoft 2776708368 Kateqoriyalar Elmi fantastika movzulariRealliqGizli kateqoriya Articles with hatnote templates targeting a nonexistent page