Vikipediya azad ensiklopediya Yalançı oyanış ing false awakening insanın hələ də yuxu vəziyyətində olduğu halda oyandığı

Vikipediya azad ensiklopediya Yalanci oyanis ing false awakening insanin hele de yuxu veziyyetinde oldugu halda oyandigini yuxuda gormesi ile xarakterize olunan canli bir yuxu ssenarisi Yalanci oyanisdan sonra insanlar tez tez dus qebul etmek ve ya seher yemeyi yemek kimi gundelik seher rutinlerini yerine yetirdiklerini yuxuda gorurler Xususile ferdin yuxu gorduyu bir yuxudan oyandigini xeyal etdiyi yalanci oyanislar ikiqat yuxu ve ya yuxu icinde yuxu xususiyyetleri dasiyir Bedii edebiyyatda klassik numune kimi Qoqolun 1835 eserindeki bas qehremanin ikiqat yalanci oyanisi gosterilir Bezi tedqiqatlar yalanci oyanislarin tez tez aydin yuxu ile elaqeli oldugunu ve cox zaman birinden digerine kecid bas verdiyini gostermisdir Esas ferq ondan ibaretdir ki aydin yuxuda yuxugoren yuxuda oldugunu derk edir yalanci oyanisda ise bu ferqindelik movcud olmur Elaqeli anlayislar span Aydinliq span Yalanci oyanis adi bir yuxudan ve ya aydin yuxudan yeni yuxugorenin yuxuda oldugunu bildiyi yuxudan sonra bas vere biler Xususile yalanci oyanis aydin yuxudan sonra bas vererse bu ya cevrile biler yeni yuxugoren heqiqeten oyaq olub olmadigini dusunmeye baslayir ve duzgun neticeye gele de biler gelmeye de biler Harvardin psixoloqu terefinden aparilan tedqiqatda 200 subyektden toplanmis 2 000 yuxu tehlil edilmis ve yalanci oyanislarla aydinligin eyni yuxu daxilinde ve ya eyni gecenin muxtelif yuxularinda bas verme ehtimalinin ehemiyyetli derecede yuksek oldugu askar edilmisdir Yalanci oyanislar tez tez aydinliga aparan bir isare kimi ondan evvel bas verir lakin bezen aydinligin derk edilmesinden sonra da meydana cixir ve bu zaman cox vaxt aydinliq itirilir Yalanci oyanis dovrleri span Yalanci oyanisdan sonra zehin hele de yuxu gormeye davam etdiyi ucun bir yuxu daxilinde birden cox yalanci oyanis bas vere biler Sexs oyandigini seher yemeyi yediyini dislerini fircaladigini yuxuda gore biler sonra qefil yeniden yataqda oyanir yene de yuxu icinde seher rituallarina yeniden baslayir yene oyanir ve bu proses bele davam edir Filosof Bertran Rassel umumi anesteziyadan ayilarken ardicil olaraq texminen yuz yalanci oyanis yasadigini iddia etmisdir Protokonsyus dunya span Corco Butsi yalanci oyanislarin pozulmus ve ya heddinden artiq oyaniqliqla xarakterize olunan yuxu seraitinde meselen aydin yuxu yuxu iflici ve ya yuksek gozlenti hallari nadir ve ya anomal REM yuxusunun yeniden ortaya cixmasini gostere bileceyini ireli surur REM yuxusunun bu qeyri adi formasi deyisdirilmemis tecrube xatirelerinin yeniden canlandirilmasina imkan verir ve bu da oyaq tecrubelerin dunyanin proqnozlasdirici modeli ile nece qarsiliqli elaqede oldugunu oyrenmek ucun unikal furset yaradir Xususile adi REM yuxusunun tehrifedici tesiri olmadan protokonsyus dunyaya qisa bir baxis imkani vere biler Bu hipoteze uygun olaraq REM yuxu mexanizmi nin daha az inkisaf etmis ola bileceyi usaqlarda yalanci oyanislarin yuksek yayilma tezliyi gozlenile biler Gibson hipotezi span Gibsonun yuxu nezeriyyesine gore yalanci oyanis gundelik heyat fealiyyetlerini xususile gundelik rutinleri tesvir eden sabit sxemler esasinda formalasir Yalanci oyanislar cox vaxt gundelik fealiyyetler avtobioqrafik ve anlari kimi tanis hadiselerin son derece realist etraf muhit detallari ile musayiet olunur Simptomlar span Realizm ve qeyri realizm span Yalanci oyanislarda heyatin bezi aspektleri dramatiklesdirile ve ya yerine uygun olmayan formada teqdim oluna biler Bezi seyler sehv gorune biler meselen divardaki bir tablo ferqli ola biler danismaq cetinlese biler ve ya oxumaqda cetinlik yarana biler bildirildiyine gore aydin yuxularda oxumaq cox vaxt cetin ve ya mumkunsuz olur Novler span yalanci oyanislarin iki novunun ayird edilmesini teklif etmisdir Nov 1 span Nov 1 daha genis yayilmisdir bu halda yuxugoren oyandigini dusunur lakin muhit mutleq sekilde real olmaya biler yeni oz yataq otagi olmaya biler Bunun ardinca prelusid yuxu bas vere biler Daha cox hallarda ise yuxugoren oyandigina inanir ve ya heqiqeten oz yataginda oyanir ya da yuxu daxilinde yeniden yuxuya gedir Yalanci oyanisin yaygin formalarindan biri ise gecikme ssenarisidir Sexs adi bir otaqda oyanir etrafdaki esyalarin coxu normal gorunur ve ise ve ya mektebe gecikdiyini anlayir Yuxuda gorunen saatlar da bunu tesdiqleyen vaxti gosterir Yaranan panika cox vaxt yuxugoreni heqiqeten oyadacaq qeder guclu olur bu benzer tesir yaradir Nov 1 yalanci oyanisin basqa bir formasi yataq islatma ile neticelene biler Bu ssenaride yuxugoren yalanci oyanis kecirir ve yuxu veziyyetinde sidiye getmeden evvelki butun adi davranislari yerine yetirdiyini gorur yataqdan qalxmaq hamama getmek unitazda oturmaq ve ya pisuara yaxinlasmaq Daha sonra sidiye gedir ve qefil oyanaraq ozunu islatdigini anlayir Nov 2 span Nov 2 yalanci oyanislar xeyli daha nadir hesab olunur Qrin bu novu bele xarakterize etmisdir Subyekt realistik sekilde oyandigini dusunur lakin gerginlik dolu bir atmosferle qarsilasir Etraf muhit evvelce normal gorune biler lakin tedricen atmosferde qeribe bir seyin oldugunu belke de istenilmeyen qeyri adi sesler ve hereketleri hiss ede biler yaxud da derhal gergin ve firtinali bir atmosferde oyandigini dusune biler Her iki halda son netice adeten gerginlik heyecan ve ya tesvis hissleri ile xarakterize olunur bu tesvirle alman psixopatoloqu Karl Yaspersin 1923 ilkin sanrili tecrube adlandirdigi hal arasinda oxsarliga diqqet cekir Yaspers yazirdi Xesteler qeribelik hiss edirler ve sanki nese subheli bir sey bas verir Her sey yeni bir mena qazanir Etraf muhit hansisa sekilde ferqlidir keskin derecede olmasa da qavrayis ozu deyismir lakin her seyi ince yaygin ve qeribe derecede qeyri mueyyen bir isiq buruyur Xestenin izah ede bilmediyi bir gerginlik etimadsizliq ve narahatliq hissi onu buruyur MakKriri bu fenomenoloji oxsarligin tesadufi olmadigini ve hem Nov 2 yalanci oyanisin hem de ilkin sanrili tecrubenin yuxu ile elaqeli hadiseler oldugunu ireli surur Onun fikrince ilkin sanrili tecrube hallusinasiyalar ve ikincili sanrilar kimi psixoz fenomenleri ile elaqeli proseslerin oyaq suura mudaxilesini temsil edir Bu mudaxilelerin sebebi kimi psixotik subyektin veziyyetinde olmasi gosterilir ki bu da adlandirdigi hallara getirib cixara biler Bezi tedqiqatcilar ise bu novlerin sert sekilde ayrilmasindansa ince bir spektrin muxtelif noqteleri oldugunu dusunurler Eksperimental tesvirler span Yalanci oyanislarin klinik ve neyrofizioloji tesvirleri nadirdir Takeuci ve digerleri terefinden teqdim edilmis diqqetelayiq hesabat bezi mutexessisler terefinden yalanci oyanis numunesi kimi qiymetlendirilmisdir Bu hadise yuxu laboratoriyasinda yataqdan qalxdigini qavrama ile musayiet olunan xosagelmez ve qorxulu bir varliq hissi ile bagli tesvir edir Polisomnoqrafiya EEG de zengin alfa ritmi qatarlarini bezen ve asagi ezele tonu ile qarisiq gostermisdir Diger terefden burada izlenilen iki FA tecrubesi adi REM yuxusuna daha yaxin olmusdur Kemiyyet analizi de teta dalgalarinin ustunluk teskil etdiyini gostermisdir ki bu da hemin tecrubelerin tam suurlu beyinden deyil yuxu goren beyinden qaynaqlandigini gosterir Yalanci oyanisin klinik ve neyrofizioloji xususiyyetleri Iflic hissi olmur Etraf muhit tanis kimi qavranilir Tez tez narahatliqla musayiet olunur EEG asagi alfa ve beta zolaqlari lakin yuksek delta ve theta zolaqlari gosterir spontan REM lerin movcudlugunu gosterir Istinadlar span Raduga Michael Kuyava Oleg Sevcenko Natalia Is there a relation among REM sleep dissociated phenomena like lucid dreaming sleep paralysis out of body experiences and false awakening Medical Hypotheses 144 noyabr 2020 doi 10 1016 j mehy 2020 110169 ISSN 1532 2777 PMID 32795836 bad pmid Green C 1968 Lucid Dreams London Hamish Hamilton Barrett Deirdre Flying dreams false awakenings and lucidity An empirical study of their relationship Dreaming Journal of the Association for the Study of Dreams Vol 1 2 s 129 134 iyun 1991 Russell B 1948 Human Knowledge Its Scope and Limits London Allen and Unwin Buzzi Giorgio False awakenings in light of the dream protoconsciousness theory A study in lucid dreamers PDF International Journal of Dream Research 4 2 2011 115 Bu movzu uzre muzakire ucun bax Green C ve McCreery C 1994 Lucid Dreaming the Paradox of Consciousness During Sleep London Routledge fesil 10 McCreery C 1997 Hallucinations and arousability pointers to a theory of psychosis Claridge G red Schizotypy Implications for Illness and Health Oxford Oxford University Press McCreery C 2008 Dreams and psychosis a new look at an old hypothesis Psychological Paper No 2008 1 Oxford Forum Oswald I 1962 Sleeping and Waking physiology and psychology Amsterdam Elsevier Love D Are You Dreaming Exploring Lucid Dreams A Comprehensive Guide Enchanted Loom 2013 seh 53 ISBN 978 0 9574977 0 2 Takeuchi Tomoka Miyasita Akio Inugami Maki Sasaki Yuka Fukuda Kazuhiko Laboratory Documented Hallucination during Sleep Onset REM Period in a Normal Subject Perceptual and Motor Skills 78 3 1994 2006 979 985 doi 10 1177 003151259407800355 PMID 8084722 Mainieri Greta Maranci Jean Baptiste Champetier Pierre Leu Semenescu Smaranda Gales Ana Dodet Pauline Arnulf Isabelle Are sleep paralysis and false awakenings different from REM sleep and from lucid REM sleep A spectral EEG analysis Journal of Clinical Sleep Medicine 17 4 1 aprel 2021 719 727 doi 10 5664 jcsm 9056 PMC 8020694 bad pmc PMID 33283752 bad pmid Kateqoriya Yuxu