Vikipediya azad ensiklopediya Seriyadan bir hissəPsixologiyaPage Template Psychology not foundSection Tətbiqi psixologiy

Vikipediya azad ensiklopediya Seriyadan bir hissePsixologiyaPage Template Psychology not foundSection Tetbiqi psixologiya not foundAnlayislarDavranis Suur Istehlakci davranisi Emosiyalar Hissler Insan amilleri ve erqonomika Intellekt Maslounun ehtiyaclar iyerarxiyasi Zihin Din psixologiyasi PsixometriyaSection Siyahilar not found br Psixometriya ferdi psixoloji xususiyyetlerin qabiliyyetlerin ve davranis numunelerinin olculmesi ve qiymetlendirilmesi ile mesgul olan elm sahesi Psixometriya esasen psixoloji testlerin hazirlanmasi tetbiqi ve neticelerinin statistik tehlili ile baglidir Bu sahe psixologiya tehsil personal idareetmesi ve klinik diaqnostika kimi bir cox sahelerde genis tetbiq olunur Psixometriyanin esas meqsedi psixoloji konstruktlarin meselen intellekt sexsiyyet motivasiya ve s olcule bilen deyisenler seklinde ifade olunmasidir Bunun ucun testler ve anketler hazirlanir ve bu olcme vasitelerinin etibarliligi ing reliability ve duzgunluyu ing validity qiymetlendirilir Etibarliliq testin neticelerinin sabitliyini ve tekrar tetbiqlerde eyni neticeler verib vermediyini olcur Duzgunluk testin nezerde tutulan konstruktu ne derecede duzgun olcduyunu gosterir Normativlik test neticelerinin mueyyen populyasiya ucun muqayise cercivesinde serh olunmasidir Tarixi esaslar span Psixometriya XIX esrin ortalarinda ferdi ferqlerin ve psixoloji xususiyyetlerin elmi olculmesi ehtiyacindan yaranmisdir Psixometriya elmi psixologiyanin inkisafi ile paralel olaraq formalasmisdir ve ilk novbede insan idraki ve qabiliyyetlerinin obyektiv qiymetlendirilmesi ile bagli olmusdur Viktoriya axini span Ingilterede yaranan bu axinin esas numayendesi olmusdur O insan qabiliyyetlerini olcmek ucun statistik metodlara esaslanan yanasmalar ireli surmus ve ilk psixoloji laboratoriyalardan birini qurmusdur Onun ireli surduyu ferdi ferqlerin arasdirilmasi ve normal bolgu konsepsiyalari psixometriyanin esaslarini teskil etmisdir Almaniyada ing German stream ise psixometriyanin inkisafi Vilhelm Vundt ve Qustav Fexner kimi alimlerin felsefi ve eksperimental psixologiya islerine esaslanmisdir Bu yanasma esasen hissiyatin ve qavrayisin olculmesi ile bagli idi ve kvantitativ tecrubelere diqqet yetirirdi XX esr span XX esrde psixometriya musteqil elmi sahe kimi formalasdi faktor analizinin esasini qoydu ve g faktoru anlayisini ireli surdu Reymond Kettell ve kimi alimler coxolculu psixometrik modelleri inkisaf etdirdiler Bu dovrde hemcinin klassik test nezeriyyesi ve item response theory kimi modeller genis istifade olunmaga basladi Sosial elmlerde olcme abstrakt konstruktlarin meselen intellekt motivasiya sexsiyyet empirik gostericiler vasitesile ifade olunmasi prosesi kimi basa dusulur Burada olcme dedikde yalniz fiziki olculer deyil psixoloji deyisenlerin de statistik esaslarla qiymetlendirilmesi nezerde tutulur Psixometriyada esas olcme vasiteleri testler anketler musahide protokollari ve sorgulardir Bu vasiteler strukturlasdirilmis meselen IQ testleri yari strukturlasdirilmis meselen sexsiyyet anketleri qeyri strukturlasdirilmis meselen proyektiv testler ola biler Testin hazirlanmasi merhelelerine itemlerin yazilmasi ilkin pilot tedqiqat statistik analiz ve normativlesdirme daxildir Psixometriya sahesinde iki esas nezeri yanasma movcuddur Klassik Test Nezeriyyesi Classical Test Theory CTT musahide olunan neticeni heqiqi skor ve xeta olaraq bolur Item Response Theory IRT her itemin cetinlik seviyyesini ve istirakcinin qabiliyyetini ayri ayriliqda nezere alir Bundan basqa faktor analizi struktur ekvasiya modelleri ve bayes yanasmalari da genis istifade olunur Test standartlari span Psixometrik testlerin hazirlanmasi ve tetbiqi zamani American Psychological Association APA American Educational Research Association AERA ve National Council on Measurement in Education NCME terefinden mueyyen edilmis Testing Standards rehber tutulur Bu standartlar etik texniki ve praktik meseleleri ehate edir Qiymetlendirme yalniz neticenin alinmasi deyil hem de onun tehlili ve serhi prosesidir Bu zaman testin meqsedi tetbiq sahesi ve cavab verenlerin xususiyyetleri nezere alinmalidir Edaletlilik seffafliq ve kontekste uygunluq esas prinsiplerdir Psixometriya sahesinde bezen konstruktlarin suni sekilde olculmesi medeni kontekstden asililiq ve diskriminasiyanin guclendirilmesi kimi problemler qeyd olunur Bezi tenqidciler psixometrik yanasmanin insan davranisinin murekkebliyini tam ehate etmediyini bildirirler Psixometrik usullar yalniz insanlara deyil bezi hallarda heyvanlarin davranis oyrenmesi ve masinlarin qerar verme qabiliyyetlerinin test olunmasi ucun de tetbiq edilir Meselen laborator sicanlarin yaddas testleri ve suni intellekt sistemlerinin oyrenme performansi psixometrik yanasmalarla olcule biler Istinadlar span Glossary1 22 iyul 2017 22 iyul 2017 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 28 iyun 2022 Tabachnick B G Fidell L S Using Multivariate Analysis Boston Allyn and Bacon 2001 ISBN 978 0 321 05677 1 sehife gosterin Kaplan Robert M Saccuzzo Dennis P Psychological Testing Principles Applications and Issues 8th Cengage Learning 1 may 2012 ISBN 978 1 133 49201 6 Resse Thomas Whelan The application of the theory of physical measurement to the measurement of psychological magnitudes with three experimental examples Psychological Monographs 55 3 1943 i 89 doi 10 1037 h0093539 ISSN 0096 9753 Nunnally Jum C Bernstein Ira H Psychometric Theory 3rd New York NY McGraw Hill Humanities Social Sciences Languages 1994 ISBN 978 0 07 047849 7 On the Theory of Scales of Measurement Science 103 2684 7 iyun 1946 677 680 Bibcode 1946Sci 103 677S doi 10 1126 science 103 2684 677 PMID 17750512 Psychometrics Assessmentpsychology com 29 iyun 2023 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 28 iyun 2022 Stern Theodore A Fava Maurizio Wilens Timothy E Rosenbaum Jerrold F Massachusetts General Hospital comprehensive clinical psychiatry Second London 2016 seh 73 ISBN 978 0323295079 Istifade tarixi 31 oktyabr 2021 Longe Jacqueline L redaktorThe Gale Encyclopedia of Psychology 2 4th Farmington Hills Michigan Gale 2022 1000 ISBN 9780028683867 Andrich David Luo Guanzhong A Hyperbolic Cosine Latent Trait Model For Unfolding Dichotomous Single Stimulus Responses Applied Psychological Measurement ingilis 17 3 1 sentyabr 1993 253 276 doi 10 1177 014662169301700307 ISSN 0146 6216 Embretson Susan E Reise Steven Paul Item Response Theory for Psychologists L Erlbaum Associates 2000 ISBN 978 0 8058 2818 4 Hambleton R K amp Swaminathan H 1985 Item Response Theory Principles and Applications Boston Kluwer Nijhoff Zwick William R Velicer Wayne F Comparison of five rules for determining the number of components to retain Psychological Bulletin 99 3 1986 432 442 doi 10 1037 0033 2909 99 3 432 Singh Manoj Kumar Introduction to Social Psychology ingilis K K Publications 11 sentyabr 2021 30 sentyabr 2024 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 22 iyul 2025 Xarici kecidler span Vikilugetde Psixometriya movzusuna dair melumatlar var APA Standards for Educational and Psychological Testing International Personality Item Pool Joint Committee on Standards for Educational Evaluation The Psychometrics Centre University of Cambridge Psychometric Society and Psychometrika homepage London Psychometric LaboratoryTehsilUmumi melumatEsasPerspektiv olaraqPsixometriya Tehsil iqtisadiyyati Olkeler uzre tehsil xercleri UDM nisbetinde Inkluziv tehsil Pedaqogika Tehsil felsefesi Tehsil psixologiyasi Tehsil tedqiqati Tehsil almaq huququ Tehsil sosiologiyasi Tehsil texnologiyasiKimya tehsili Ekoloji tehsil Beden terbiyesi Oxu bacariqlari Elm tehsili Cinsi tehsil Muellim hazirligiAlternativEvde tehsilAnlayislarTehsil nailiyyeti Tehsilde akkreditasiya Bloomun taksonomiyasi Tenqidi dusunce Kurikulum Aktiv telim Passiv telimWikimediaBooks Definitions Images Learning resources News Quotes Texts Kateqoriya Lugetler ve ensiklopediyalarBoyuk katalan Treccani UniversalisNormativ yoxlamaBNE XX526644 BNF 119750502 GND 4176236 8 LCCN sh85108490 LNB 000061790 Microsoft 171606756 NKC ph124817 Kateqoriyalar Psixometriya