Vikipediya azad ensiklopediya Namiq Kamal 1840 1888 solda və ibrahim şinasi 1826 1871 sağda Onlar yeni osmanlılar ın ən

Vikipediya azad ensiklopediya Namiq Kamal 1840 1888 solda ve Ibrahim Sinasi 1826 1871 sagda Onlar yeni osmanlilar in en gorkemli uzvlerinden ikisi olmusdular Onlarin her ikisi Osmanli imperiyasinda konstitusiyanin ve demokratiyanin terefdari olan islahatci qezetler ve diger eserler cap etdirmisdiler Seylerine gore Osmanli sultani terefinden defelerle surgun olunmusdular lakin onlarin fealiyyeti imperiyada qebul edilmesi ve Birinci Mesrutiyyet dovru ile neticelenmisdir Yeni osmanlilar osman يڭى عثمانليلر Yeŋi ʿOs manliler turk Yeni Osmanlilar ve ya Genc osmanlilar turk Genc Osmanlilar fr Jeunes Ottomans 1865 ci ilde Osmanli imperiyasinda Tenzimat islahatlarinin mehdud ve qeyri kafi oldugunu hesab eden bir qrup Osmanli ziyalisi terefinden yaradilmis gizli cemiyyet Herekatin esas meqsedi imperiyanin siyasi ve inzibati strukturunu islah etmek onu dagilmaqdan qorumaq ve Avropa numunesine uygun konstitusiyali idareetme formasini tetbiq etmek idi Yeni osmanlilar bu islahatlarin islamin siyasi ve huquqi prinsipleri ile uzlasdirilmali oldugunu mudafie etmisdiler Herekat vahid ideoloji platformaya malik deyildi lakin onun numayendeleri konstitusiyali monarxiya vetenperverlik ve ideyalari etrafinda formalasmisdilar Onun numayendeleri liberalizm ve kimi avropamenseli anlayislari islam huququ ile sintez etmeye calismis islamin Osmanli siyasi medeniyyetinde esas legitimlik menbeyi olaraq qalmasini vurgulamisdilar Bu yanasma yeni osmanlilari hem klassik muhafizekar cevrelerden hem de daha radikal qerbyonlu islahatcilardan ferqlendirmisdir Yeni osmanlilar fealiyyetlerini esasen metbuat ve publisistika vasitesile heyata kecirmis ictimai reyin formalasdirilmasinda muhum rol oynamisdilar Herekatin aparici fiqurlari arasinda Ibrahim Sinasi Namiq Kamal Ziya Pasa ve Eli Suavi kimi yazici ve publisistler yer almisdir Onlarin nesr etdirdiyi qezet ve jurnallar Osmanli cemiyyetinde siyasi azadliqlar vetendas huquqlari ve hokumetin mesuliyyeti kimi movzularin genis muzakire olunmasina serait yaratmisdir Yeni osmanlilar hokumeti Avropa hokumetleri kimi formalasdirmaq ucun yeni yollar axtarmis xususile Ikinci Fransa imperiyasinin konstitusiyasindan ilhamlanmisdilar Yeni osmanlilar in siyasi tesiri Midhat Pasa ile ittifaqa getirib cixarmis Osmanli imperiyasinda ilk konstitusiyanin turk Kanun u Esasi elan edilmesi ile zirveye catmis ve Birinci Mesrutiyyet dovrunun baslanmasina tohfe vermisdir Bu dovr qisa muddetli olmusdur ve yenice taxta cixmis V Muradin ruhi pozulmasi sebebinden basqa bir dovlet cevrilisi neticesinde II Ebdulhemid sultan olmusdur II Ebdulhemid nehayet 1878 ci ilde konstitusiyani ve parlamenti dayandirmis ve oz hakimiyyeti ile mutleq monarxiyaya qayitmisdir Buna baxmayaraq herekatin ideyalari sonraki onilliklerde Osmanli siyasi dusuncesine tesir gostermis xususile XX esrin evvellerinde meydana cixan genc turkler herekati ucun muhum ideoloji ve teskilati presedent yaratmisdir Adi span gore tarixen jeunes herf gencler termini iki qrupu ifade etmisdir Bunlardan birincisi olkenin oz koklerine qayidis ucun islahatlar isteyenler ikincisi ise Avropa modelinin qebulu din ve dovlet islerinin ayrilmasi ve s kimi radikal islahatlar heyata kecirmek isteyenler idi gore Genc turkler fr Jeunes Turcs ve Genc Turkiye fr Jeune Turquie adlari II Mahmud ve I Ebdulmecid dovrunden etibaren islahatci burokratlar qrupu ve tehsilli tebeqe ucun istifade olunmusdur Berkese gore turk dilinde Yeni osman یکی Yeŋi ve fransiz dilinde Genc fr Jeune osman ژون Jon ve ya جون Con ve گنج Genc sozlerinin istifadesinde olan ferq Osmanli ictimaiyyetinin bu soze baxisini eks etdirir Berkes izah etmisdir ki Avropanin jon leri yeni inqilabcilar ve liberallar adeten milliyyetciler respublikacilar ve allahsizlar idi ya da aliminden cahiline qeder Osmanli ictimaiyyeti terefinden bele qebul olunurdular Buna gore de onlar olke ve dinin dusmenleri kimi gorulurduler lakin bele fikirler xususile de milliyyetcilik yeni osmanlilar in meqsedleri deyildi ve eksine bu ideyalar onlarin coxu ucun arzuolunmaz hetta bunun eleyhine idi Hem menfi mena dasimasindan qacmaq hem de terminin yeni menasini tercume etmekdeki cetinlik sebebinden ilkin tercume indiki meshur tercumeden ferqli olmusdur Berkes qeyd etmisdir ki onlar Erbab i Sebab kimi daha qarisiq ve dolayli adlardan imtina etmis lakin her halda Jeunes adini da qebul etmemis ve onun evezine Yeni sozunden istifade etmisdiler Turk dilinde olan bu ferqlendirmeye baxmayaraq onlar oxsar diger ecnebi herekatlar kimi xarici dillerde enenevi sekilde daha cox Genc ve ya Jeunes adlandirilmisdilar Herekatin bir nece adi olmusdur Alimler guman edirler ki bu onun uzvleri arasindaki fikir ayriliqlarindan ve ictimaiyyete teqdimetme usullarindan ireli gelmisdir Xarici dillerde Yeni Turkiye ve ya Genc Turkiye fr Jeune Turquie yeni osmanlilar ve ya genc osmanlilar fr Jeunes Ottomans hemcinin yeni turkler ve ya genc turkler fr Jeunes Turcs kimi taninmisdilar Buna baxmayaraq sozugeden adlardan sonuncusu adeten novbeti ve mueyyen qeder ayri neslin herekati olan genc turkler ucun istifade olunur Herekatin aparici fiqurlarindan olan Namiq Kamal Jeune Turquie termini ucun texmini tercume olaraq Turkistanin Erbab i Sebabi osman تركستانك ارباب شبابي Turkistaniŋ ʾErbab i Sebabi herf Turkustanin gencleri ifadesinden istifade etmisdir Herekatin diger aparici fiquru Eli Suavi Civan Turk osman جوان ترك Civan Turk herf Genc turk adini isletmisdir Teskilat senedlerinde ve nesrlerinde Genc Turkiye fr Organisation de la Chancellerie de la Jeune Turquie herf Genc Turkiye Katibliyinin Teskilati ve Yeni Osmanlilar Cemiyeti osman یکی عثمانلیلر جمعیتی Yeŋi ʿOs manliler Cemʿiyyeti herf Yeni Osmanlilar Cemiyyeti adlarindan istifade etmis uzvleri terefinden esasen sonuncu ile cagirilmisdir Daha evvelki bir sui qesdci qrupun aid edilen ve qebul edilen adlari da sehven yeni osmanlilar ile eynilesdirilmisdir Uss i Medeniyyet osman اس مدنیت ʾUss i Medeniyyet herf Medeniyyetin esasi qurucusu Mehmed bey terefinden istifade olunmusdur Meslek osman مسلك Meslek menaca herf Yol resmi mehkeme senedlerinde istifade olunmus ve Ittifak i Hamiyyet dil ota اطفاق حمیت herf ʾIṭṭifaḳ i Ḥamiyyet herf Vetenperverlik Ittifaqi Burak Onarana gore ilk defe respublika dovrunde Namiq Kamalin bioqrafi terefinden istifade olunmusdur adlari bu qrupa aiddir lakin bunlar iki ferqli qrup idi ve yegane elaqeleri evvelki qrupun uzvlerinin surgunde sonuncuya qosulmasi olmusdur Tarixi span Qurulmasi span 1865 ci ilin yayinda alti genc Istanbul yaxinliginda yerlesen Belqrad mesesinde piknik teskil etmis Vetenperverlik Ittifaqi adlandirilacaq ve gelecek yeni osmanlilar in nuvesini teskil edecek qrup yaratmisdilar Istirakcilarin demek olar ki hamisi bir vaxtlar Tercume Otaginda Osmanli hokumetinin metoniminde islemis ve buna gore de hem Avropa siyasi sistemleri hem de Osmanli imperiyasinin xarici siyasetinin daxili mexanizmleri haqqinda melumatli olmusdular Piknikde istirak etmis alti nefer Mehmed bey Namiq Kamal Menapirizade Nuri Resad bey Ayetullah bey ve Rafiq bey olmusdur Onlarin hamisi Osmanli imperiyasinin Avropa gucleri ile qarsiliqli elaqelerinin elece de imperiyada idareetme terzinin deyisdirilmesi isteyini paylasmisdilar Onlar Tenzimat islahatlarindan narazi qalmis bir qrup Osmanli ziyalisi idi Yeni osmanlilar esasen Osmanli cemiyyetinin genc elitasindan gelen bir qrup siyasi fealdan ibaret idi Bu qrupun esas meqsedi Qerbin numayendeli hokumet ideyalarina uygun olaraq siyasi islahatlar aparmaq idi Yeni osmanlilar Osmanli imperiyasinin hokumetini Avropa hokumetleri kimi formalasdirmaq ucun yeni yollar axtarmis xususile Ikinci Fransa imperiyasinin konstitusiyasindan ilhamlanmisdilar Bundan basqa Namiq Kamal Ucuncu Fransa Respublikasinin konstitusiyasina heyran qaldigini da aciq sekilde bildirmisdir Qrup orta sayda terefdar celb etmisdir Iki il erzinde cemiyyete bir nece yuz nefer qosulmusdur Yeni osmanlilar herekatinin esas liderler ve ideoloqlari arasinda bir cox yazici publisist ve siyasi xadimler var idi Yazici ve publisistler qrupunda Ibrahim Sinasi one cixmisdir O 1862 ci ilde herf Fikirlerin tesviri qezetini tesis etmisdir Namiq Kamal herekatin qurucu uzvlerinden biri idi O bir cox muxalif qezet nesr etdirmis ve konstitusiyanin hazirlanmasinda muhum rol oynamisdi Kamal qruplasmaya qosulduqdan sonfa davamli olaraq siyasi inzibati sosial ve xarici siyaset islahatlari movzularinda esseler yazirdi Ziya Pasa sarayin kecmis katibi idi tezyiqler neticesinde vezifesinden uzaqlasdirilmis ve Namiq Kamal ile birlikde Fransada qezetler nesr etdirmisdi Eli Suavi dini tehsilli muellim ve xatib kimi fealiyyet gostermis Muhbir qezetinin redaktoru olmusdu Mehmed bey aparici islahatcilardan ve herekatin qurucu uzvlerinden biri idi hemcinin qardasioglu idi yeni osmanlilar herekatinin numayendelerinin yazilarini derc eden bir nece qezetin redaktoru kimi taninan yazici ve nesrci idi O hemcinin qrupun tarixini yazan muellif kimi taninir Siyasi xadimler arasinda Midhat Pasa Osmanli imperiyasinin sedrezemi ve islahatci kimi ferqlenirdi Mustafa Fazil Pasa ilk Misir xidivi Kavalali Ismayil Pasanin qardasi ve Misir hakimi Kavalali Mehmed Eli Pasa nevesi idi O 1867 ci ilde Parisde yeni osmanlilar in surgunde merkezini resmi sekilde teskil etdikden sonra onlarin esas xeyriyyecisi ve destekcisine cevrilmisdi Herekatin diger uzvlerine sultan Ebdulezizin iki qardasioglu veliehd sahzade Murad ve sahzade Hemid de daxil idi Surgun span Hemin dovrde Ibrahim Sinasi sultanin musavirleri Mehmed Fuad Pasa ve Mehmed Emin Eli Pasa ile yasadigi munaqiseler sebebile surgune gonderilmisdir Sinasi ozunun qezetinin idaresini Namiq Kamala tehvil vermis ve Kamalin redaktorlugu dovrunde qezet daha radikal xarakter almisdir Kamal ve onun hemfikirleri Sultan Ebduleziz hemcinin onun musavirleri Mehmed Fuad Pasa ve Mehmed Emin Eli Pasa terefinden heyata kecirilen hokumeti merkezlesdirmek seylerine qarsi cixis etmisdiler 1867 ci ilde Namiq Kamal ve diger yeni osmanlilar narazi Misir sahzadesi Mustafa Fazil Pasanin Osmanli sultani Ebdulezize aciq mektubunu derc etdirmisdiler Bu mektub konstitusiya ve parlament idareciliyini mudafie etmisdir Nesrden sonra Osmanli hokumeti yeni osmanlilar a qarsi teqib baslatmis ve onlari Parise qacmaga mecbur etmisdir Namiq Kamal Menapirizade Nuri ve Qayazade Resad oz huquqlarindan imtina etmis buna gore de hele de Istanbulda qalmis Tasvir i Efkar qezetinin metbeesinin sahibi olmusdur Yeni osmanlilar herekatinin bir basqa uzvu olan Mustafa Fazil Pasa iller erzinde muxtelif vezifeler tutmus son olaraq 1862 ci ilde Maliyye naziri vezifesini icra etmisdir Mehmed Fuad Pasa ile arasinin pozulmasi sebebinden uc ay sonra vezifesinden alinmis Mecalisi Aliyyede vezifelendirilmisdir lakin Maliyye Nazirliyi dovrundeki uguru nezere alinmis ve 1866 ci ilde Meclisi Ali Hezain adli qurumun sedrlik vezifesine teyin olunmusdur Dovletin maliyye islerini yeniden tenzimlemek meqsedi ile qurulmus bu qurumun sedrliyini cemi 3 ay davam etdire bilmisdir Mehmed Fuad Pasanin maliyye siyasetini tenqid etmesi ve sultana hokumetin maliyye meselelerindeki qabiliyyetsizliyi haqqinda tezkire teqdim etmesi uzre sedrezem onu derhal vezifesinden azad etmisdir Qardasi Kavalali Ismayil Pasanin Misire getmesine icaze vermemesi sebebinden 1866 ci ilin aprelinde Neapola yola dusmus qisa muddet sonra Parise getmisdir Yeni osmanlilar Parisde Mustafa Fazil Pasanin himayesi altinda fealiyyetlerini davam etdirmisdiler Bu surgunde olan publisistler Parisde Mustafa Fazil Pasanin himayesi altinda birlesdikde ozlerini yeni osmanlilar adlandirmaga baslamisdilar Ziya Pasa Musteqil metbuatin vasitesile ve muttefiqleri Mustafa Fazil Pasanin maliyye desteyi sayesinde yeni osmanlilar fikirlerini bir sira nesrlerde genis yaymaga nail olmusdular En muhum dovri nesrlerden biri 1868 ci ilden etibaren Namiq Kamal ve Ziya Pasa terefinden cap olunan Hurriyet herf Azadliq qezeti olmusdur lakin bir cox basqa nesrler de buraxilmis ve tez tez daha radikal movqe tutmusdur Kamalin yazilari suretle yeni osmanlilar in sultanliga qarsi ve parlament terefdari hisslerini ifade etmeleri ucun meshur bir mekana cevrilmisdi Ibrahim Sinasinin 1871 ci ilde vefatindan sonra onun Tasvir i Efkar ucun cap etdiyi metbee Mustafa Fazil Pasa terefinden yeni osmanlilar ucun satin alindi lakin tezlikle yeniden Ebuzziyanin yegane himayesine kecmisdir Herekatin novbeti nesrleri bu metbeede capa buraxilmisdir Yeni osmanlilar terefinden basladilmis diger qezetler arasinda Inkilab Ibret ve Basiret var idi Eli Suavi bu nesrlerde redaktor kimi fealiyyet gosterirdi Namiq Kamal Ibret qezetinde daha cox intellektual sosial ve milli movzulara toxunmusdur Umumiyyetle sozugeden nesrler Osmanli siyasetine qarsi adeten bogulan naraziliq ve muxalifet fikirleri seslendirmisdir Bu dovri nesrler Avropa boyu genis yayilmis nesr yerleri London Cenevre Paris Lion ve Marsel olmusdur Mehmed Fuad Pasa ve Mehmed Emin Eli Pasa muvafiq olaraq 1869 ci ve 1871 ci illerde vefat etdikde yeni osmanlilar in tesebbusleri qarsisindaki en boyuk maneelerden ikisi aradan qalxmis ve bu bir sira surgunlerin Istanbula qayitmasina sebeb olmusdur Mustafa Fazil Pasanin Sultan Ebduleziz altinda vezife qebul etmesi de yaxin ugurun elameti kimi qebul olunmusdur lakin surgunden qayidis yeni osmanlilar arasinda parcalanmaya baslamisdir cunki onlarin coxu hec vaxt mohkem ideoloji konsensusa malik olmamisdilar Eli Suavi qrupdan ayrilmis Namiq Kamal Istanbula qayitmisdir Kamal ile razilasmayan Ziya Pasa Cenevreye kocmus ve basqa bir qezet uzerinde islemeye baslamisdir Sultan Ebduleziz yeni sedrezem Mahmud Nedim Pasa ile mutleq hokmdar rolunu yeniden tesdiqlemis ve bu islahatlarinin genis qebul olunacagina umid besleyen bir cox yeni osmanlilar numayendesini meyus etmisdir Cevrilis span Sultan Ebduleziz dovrunde imperiya 1873 cu ve 1874 cu illerde Anadoluda bas vermis felaketli quraqliq ve dasqinlar sebebinden boyuk maliyye cetinlikleri yasayirdi Gelir elde etmek meqsedile hokumet sag qalan ehaliye vergileri artirmis ve bu xalq arasinda naraziliq dogurmusdur Maliyye cetinlikleri ile daha da agirlasmisdir Ehali arasinda naraziliq artmis ve neticede Balkanlarda xristian kendliler arasinda bir sira usyanlar bas vermisdir Bosniya ve Herseqovina olmus 1876 ci ilde ise onu Bolqaristan Xususile Bolqaristanda Osmanli quvveleri terefinden toredildiyi iddia olunan qetliamlar Rusiyanin diqqetinden yayinmamis ve 24 aprel 1877 ci ilde Osmanli imperiyasina qarsi muharibeye baslamisdir Ziya Pasa ve Namiq Kamal Konstitusiya Komissiyasinda emekdasliqlari zamani 1876 ci il Karolin Finkele gore Osmanli muselmanlarinin coxlugunun yasadigi derin medeni pozulma ve alcaldilma bu meqamda hokumetin xarici guclere guzeste getmesine qarsi keskin tenqidlerle ifade olunmusdur Namiq Kamaldan evvel Osmanli imperiyasinda gorunmemis bu milliyyetci hisslerin Osmanli turklerine tesiri o qeder derin idi ki Kamalin Ibret qezeti baglanmis ve onun ozu ikinci defe imperiyadan surgun edilmisdir Bu ikinci surgun zamani Kamal Kiprin Famaqusta seherinde yerlesen Namiq Kamal zindani kimi taninan bir binada siginacaq tapmis ve 1876 ci ile qeder orada qalmisdir Bundan sonra Ebuzziya Tofiq bir nece diger qisamuddetli qezetleri redakte ve cap etdirmisdir 1873 cu ilde Namiq Kamal ile elaqeleri ve onun eserlerinin derx olunmasinda roluna gore Ibret nesrinde muelliflerden biri olan Ehmed Midhet Efendi ile birlikde Rodosa surgun olunmusdur Bundan basqa cetin muhit sebebinden yeni osmanlilar indi dinleyici kutleye malik olmus ve tezlikle herekete kecmisdiler 30 may 1876 ci ilde Pasa da daxil olmaqla bir qrup aparici Osmanli siyasetcisi Sultan Ebdulezizi devirmisdiler Bu cevrilisin neticesi olaraq yeni osmanlilar ile yaxin olan sahzade Murad taxta cixarilmisdir Ebdulezizin taxtdan dusmesinden sonra bir cox yeni osmanlilar numayendesi Istanbula qayitmis ve onlarin bezileri dovlet orqanlarinda muxtelif vezifelere teyin olunmus V Muradin taxta cixmasini desteklemisdir 15 iyun 1876 ci ilde Cerkes Hesen adli Osmanli piyada zabiti butun bas nazirlerin istirak etdiyi Midhat Pasanin malikanesinde kecirilen iclasa hucum etmisdir Herb naziri Huseyn Avni Pasa gullelenmis Xarici Isler naziri ve Midhatin xidmetcilerinden biri olan Ehmed Aga oldurulmusdur Umumilikde 5 nefer helak olmus 10 nefer yaralanmis ve Hesen bu cinayete gore edam cezasina mehkum edilmisdir Her halda Murad konstitusiya tetbiq edeceyine soz vermis lakin islahatlara ehtiyatli yanasmani mudafie eden sedrezem dinlemeye baslamisdir Sultan Ebdulezizin iddia olunan intiharindan sonra Sultan Muradin ruhi veziyyeti suretle pislesmis ve o alkoqolizm ile uzlesmisdir Dayisinin intihari ve kabinetinin bir nece uzvunun qetli onun agir sinir bohranina sebeb olmusdur Neticede taxtda cemi uc aydan sonra Murad idareetmeye qadir olmadigi elan edilmis kicik qardasi Hemid Efendi ile evez olunmus ve o 1 sentyabr 1876 ci ilde Sultan II Ebdulhemid kimi taxta cixmisdir Ebdulhemid Muradin Bosfor bogazinin sahilinde yerlesen Ciragan sarayina kocurulmesini emr etmisdir Namiq Kamal kimi bir cox yeni osmanlilar numayendesi V Muradin taxtdan endirilmesine oz etirazlarini bildirmis ve Muradin Qerb siyasi baxislarini desteklemeye davam etmisdir Bu arada Mustafa Fazil Pasa 1867 ci ilin sentyabrinda Istanbula qayitmisdir O 1869 cu ilde ikinci defe Mecalisi Aliyyede vezifelendirilmis 1870 ci ilde ikinci defe Maliyye naziri olmusdur Hokumetde vezifeler almasina baxmayaraq Avropada fealiyyet gosteren yeni osmanlilar i desteklemeye davam etmisdir 1874 cu ilde sedrezemliye getirilen Huseyn Avni Pasa ile anlasmazliga dusmus Mustafa Fazil Pasa siyasi heyatdan cekilmisdir O 1875 ci ilde Beyazidde yerlesen mulkunde vefat etmisdir Elave olaraq V Muradin taxta cixmasi ile umumi efv emri Ebuzziya Tofiqe de samil olunmusdur Belelikle o Istanbula qayitmis ve nesriyyat fealiyyetini birbasa davam etdirmisdir Birinci Mesrutiyyet span Birinci Mesrutiyyet dovru 23 dekabr 1876 ci ilde Sultan II Ebdulhemidin Midhat Pasani ikinci defe boyuk vezir teyin etmesi ve elan etmesi ile baslamisdir lakin bunun motivleri subhe dogurmus musahideciler terefinden istirak eden avropalilari sakitlesdirmek meqsedi dasidigina inanilmisdir II Ebdulhemid hem hem de ziyalilar terefinden etimadsizliqla qarsilanmisdir Nazirler onun aldadici ve hiyleger oldugunu dusunur onun hakimiyyetinin dovlet islerinde imperiya nezaretinin qayidisi menasina geleceyinden subhelenirdiler Buna baxmayaraq teyinat zamani Midhat Pasa islahat yolunu davam etdireceyine soz vermis ve 23 dekabr 1876 ci ilde konstitusiyanin elan olunacagini ve numayendeli parlamentin qurulacagini bildirmisdir Konstitusiyani hazirlayan komissiyanin uzvu olmamagina baxmayaraq Midhat Pasa onun qebulunda muhum rol oynamisdir Konstitusiya irq ve ya etiqad ferqi qoyulmadan butun vetendaslara beraber huquqlar quldarligin legvi dini deyil dunyevi huquqa esaslanan musteqil mehkeme sistemi umumi ibtidai tehsil ve ikipalatali parlament sultanin teyin etdiyi ve birbasa secilen Meclisi Mebusan nezerde tutmusdur Midhat Pasa bildirmisdir ki islamda hokumet prinsipi esasen demokratik esaslara soykenir cunki orada xalqin suverenliyi taninir Konstitusiyaya xalq desteyi qeyri muselmanlara beraber huquqlar vereceyi melum olduqda keskin sekilde azalmaga baslamisdir Bir nece ay evvel Midhat Pasanin terefdarlari olan softalar esasen muxalifete kecmisdiler Midhat Pasa II Ebdulhemidi konstitusiyani tesdiqlemeye mecbur etmeye nail olmus lakin sultan 113 cu maddeni daxil etdirmeye muveffeq olmusdur Bu madde ona imperiyadan istenilen sexsi mehkeme ve ya diger huquqi prosedursuz surgun etmek selahiyyeti vermisdir Osmanli imperiyasinin ilk parlamenti olan 19 mart 1877 ci ilden 28 iyun 1877 ci iledek toplanmisdir Meclisi Umumi esasen yeni osmanlilar in tezyiqi hemcinin Midhat Pasanin siyasi tesiri neticesinde yaradilmisdi Parlament daha bir defe toplanmis sonra 13 fevral 1878 ci ilde II Ebdulhemid terefinden konstitusiya huququnun istifade edilmesi ile dayandirilmisdir Buna baxmayaraq II Ebdulhemid ilkin olaraq parlamentin fealiyyet gostermesine icaze vermeye hazir idi lakin o tez bir zamanda secilmis vezifeli sexslerin tesdiqini gozlemek evezine avtokratik selahiyyetleri ele kecirmekle islahat aparmagin daha asan olduguna qerar vermisdir Bundan sonra sultan II Ebdulhemid Midhat Pasani vezifeden kenarlasdirmis ve imperiyadan surgun etmisdir Onun vezifeden azad edilmesinin sebebleri kimi budce kesiri oldugu halda profisit teqdim etmesi rusvet ve korrupsiyaya qarsi mubarize apardigi dovrde diger saray resmileri ile yasadigi munaqiseler gosterilmisdir Diger bir sebeb 1877 1878 ci iller Rusiya Osmanli muharibesi gosterilmisdir Bu hadiselerden qisa muddet sonra 1881 ci ilde Midhat Pasa sultan II Ebdulezize sui qesd cehdi ittihami ile teskil edilmis terefinden edam cezasina mehkum edilmisdir Midhat Pasadan basqa Namiq Kamal kimi diger yeni osmanlilar da surgun edilmisdir Kamal Xios adasinda inzibati vezifeye mecbur olunmus ve 1888 ci ilde orada vefat etmisdir Eli Suavi Bu prosesler yeni yeni osmanlilar in gucden dusmesi Birinci Mesrutiyyet dovrune effektiv son qoymus ve hakimiyyetin sultanin elinde merkezlesmesine qayidisa isare etmisdir II Ebdulhemidin sultanligi birmenali qarsilanmamisdi Murad taxtdan endikden doqquz ay sonra zehni qabiliyyetlerini yeniden elde etmisdir Bir muddet sonra kecmis sultanin sagalmasini musahide eden terefdarlari gizlice onu taxta qaytarmaq ucun sui qesd planlarina baslamisdilar Muradin Ciragan sarayinda saxlanildigi ilk iki il erzinde terefdarlari onu azad etmek ve taxta qaytarmaq ucun uc defe cehd gostermisdiler lakin her ucu ugursuz olmusdur Buna gore de Ebdulhemid Ciragan sarayinin etrafinda onu seherden tecrid eden kordonu sertlesdirmisdi Kecmis yeni osmanlilar numayendesi Eli Suavi 20 may 1878 ci ilde artan avtoritarizme son qoymaq ve liberal ideallara hemfikir olan V Muradi yeniden taxta cixarmaq meqsedi ile Ciragan hadisesi kimi taninan cevrilis cehdi heyata kecirmisdir Cevrilis ugursuzluga ducar olmus ve Eli Suavi bu cehdde Hesen Pasa terefinden oldurulmusdur Bezi hesablara gore olumunden az evvel Eli Suavi V Muradin qolundan tutaraq ona bele demisdir Ey efendimiz gel bizi moskvalilardan xilas et Ideologiyasi span Yeni osmanlilar tek bir ideologiya ile birlesmemis ve oz qruplari daxilinde baxislari xeyli ferqlenmisdiler Buna baxmayaraq onlari bir nece merkezi ortaq fikir ve umumi meqsed birlesdirmisdir Yeni osmanlilar Tenzimat islahatlari ile hokumetin aldigi burokratik ve guzeste geden formaya qarsi ortaq naraziliqla birlesmisdiler Yeni osmanlilar Tenzimati Avropa teleblerine teslimiyyet kimi tenqid etmis ve bunu imperiyanin acinacaqli veziyyetinin esas sebeblerinden biri hesab etmisdiler Yeni osmanlilar islam konsepsiyalarina soykenen konstitusiya hokumetinin inkisafini teleb etmisdiler Bu hem ilham aldiqlari Avropa hokumetlerinden ferqlenmek hem de Osmanli medeniyyetinin esas xususiyyetlerinden birini qorumaq meqsedi dasimisdir Yeni osmanlilar in en qabariq tesiri osmanli vetenperverliyi anlayisinin islenib hazirlanmasindan ireli gelmisdir Namiq Kamal bu konsepsiyani seirlerinde ve ozunun Veten pyesinde dunyevi neticesine qeder inkisaf etdirmisdir Butun eserleri Osmanli vetenini teriflemis ve butun osmanlilarin dini icmalarina olan sedaqetlerinden ustun olaraq bu erazi qurumuna bagliliq hissi paylasmali oldugunu vurgulamisdir Bu erazi vetenperverliyinin baslangici olmusdur Inanc o idi ki Osmanli imperiyasinin sakinleri Osmanli vetenine sedaqet borcu dasiyirdi Avropada yaranan milli kimlikler qarsisinda vetenperver Osmanli kimliyinin terifi isteyi bir cox aparici yeni osmanlilar numayendesi ucun birlesdirici amile cevrilmisdir arzu olunan meqsedi imperiyanin muselman ve qeyri muselman tebeeleri arasindaki gerginliyi aradan qaldirmaq ve onlari dovlete sedaqetle birlesdirmek olmusdur Yeni osmanlilar konstitusiya hokumeti modeli ucun avropalilari numune gotururduler lakin onlar bunun islam cercivesinde inkisaf etdirilmeli oldugunu mudafie etmisdiler Bu Osmanli siyasi medeniyyetinin esasi kimi islamin davamli ve esasli etibarliligini vurgulamaq meqsedi dasimisdir Yeni osmanlilar islam idealizmini muasir liberalizm ve parlamentar demokratiya ile sintez etmisdiler Onlara gore Avropa parlament liberalizmi islam prinsiplerine uygun olaraq izlenilmeli model idi ve islam hokumet konsepsiyalarini Monteskyo Danton Russo hemcinin muasir Avropa alim ve dovlet xadimlerinin fikirleri ile uzlasdirmaga calismisdilar Cemiyyetin formalasmasinda tesirli olan Namiq Kamal Ucuncu Fransa Respublikasinin konstitusiyasina heyran olmus ve yeni osmanlilarin siyasi ideallarini milletin suverenliyi hakimiyyetlerin ayriligi vezifeli sexslerin mesuliyyeti sexsi azadliq beraberlik fikir azadligi metbuat azadligi birlesme azadligi mulkiyyetden istifade evin toxunulmazligi kimi xulaselendirmisdir Mirasi span Herekatin uzvlerinden biri olan sonradan Yeni Osmanlilar Tarihi adli kitab yazmis ve burada yeni osmanlilar herekatinin tarixini tesvir etmisdir Yeni osmanlilar in Osmanli imperiyasinda qoydugu en boyuk miraslarindan biri hereketlerinde ozunu gostermisdir Onlar imperiyanin Osmanli elitasinda ilk muasir ideoloji herekat hesab olunmusdular ve yazilari vasitesile ictimai reyi suurlu sekilde yaratmaga ona tesir etmeye calisan ilk sexsler olmusdular Metbuatin siyasi tenqid aleti kimi istifade olunmasi de yeni osmanlilar in yeniliyi kimi qiymetlendirilmisdir Bundan elave veten ve hurriyyet kimi liberalizm terminlerine yeni menalar vermis Namiq Kamal kimi aparici yeni osmanlilar Osmanli imperiyasi daxilinde sonraki milliyyetci ve liberal qruplara ideologiyalarin guclu ifadesini miras qoymusdular Namiq Kamalin ozu Turkiye milli kimliyinin formalasmasina boyuk tesiri olmusdur Namiq Kamal hokumet ile xalq arasindaki munasibetlere dair Qerb anlayislarindan guclu tesirlenmisdi Onun monarxa sedaqetden daha cox milli sedaqete diqqet yetirmesi yalniz XX esrin evvellerinde demokratiyanin yayilmasina yox hem de Osmanli imperiyasinin suqutundan sonra muasir Turkiye Respublikasinin formalasmasina tohfe vermisdir Muasir Turkiyenin qurucusu Mustafa Kamal Ataturk tez tez Namiq Kamalin genc yaslarinda yazdigi eserlerden tesirlendiyini sonradan bu eserlerin onun Turkiye hokumeti ve dovletinin qurulmasindaki meqsedleri ucun ilham menbeyi oldugunu qeyd etmisdir Qerb muasirliyi meselesine toxunan ilk qrup olaraq gelecek inqilabi herekatlar meselen genc turkler hem metod hem de ideologiyani yeni osmanlilar dan almisldiar lakin onlar islam esaslarina qayidis vurgusundan ferqli olaraq vetenperver daha cox diqqet yetirmisdiler Hemcinin ilk Osmanli konstitusiyasinin elan olunmasina tohfe veren seyleri Osmanli imperiyasinin Ikinci Mesrutiyyet dovru ucun muhum presedent yaratmisdir Bu dovr genc turkler in Genc turkler inqilabinda yeni osmanlilar in toqqusdugu eyni monarx olan II Ebdulhemidi taxtdan salmasi ile baslamisdir Menbe span Istinadlar span Berkes 2012 seh 282 Hanioglu 2001 seh 584 Berkes 2012 seh 282 283 Berkes 2012 seh 283 Bilgegil 1976 seh 200 Onaran 2018 seh 255 256 Mardin 2000 seh 10 Mardin 2000 seh 12 13 Akgunduz Ozturk 2011 seh 318 Shaw Shaw 1977 seh 70 71 Abou El Haj 2005 seh 79 Cleveland Burton 2009 seh 85 Mardin 2000 seh 311 Berger Miller 2015 seh 447 Black 2011 Hanioglu 2008 seh 104 Zurcher 2004 seh 69 Zurcher 2004 seh 67 68 Zurcher 2004 seh 398 Cleveland Burton 2009 seh 418 Zurcher 2004 seh 406 Mardin 2000 seh 12 Ebuziyya 1994 seh 374 378 Gabor Masters 2009 seh 378 379 Zurcher 2004 seh 69 70 Kahraman 2010 seh 166 169 Karabell 2004 seh 2068 2069 Kendall 2001 seh 334 Zurcher 2004 seh 68 Shaw Shaw 1977 seh 131 Gabor Masters 2009 seh 5 Zurcher 2004 seh 70 Lapidus 2002 seh 496 Gabor Masters 2009 seh 604 Balfour 1979 seh 506 Abdullah 2012 Kenthaber 2011 Celik 2007 Somel 2003 seh 123 328 Eissenstat seh 448 Cankara 2015 seh 6 Gabor Masters 2009 seh 418 Hanioglu 2008 seh 103 Finkel 2006 seh 475 Tekin 2019 seh 178 182 Finkel 2006 seh 478 Zurcher 2004 seh 72 Hanioglu 2008 seh 118 Finkel 2006 seh 480 Balfour 1979 seh 507 Coskun 2006 seh 28 Erimtan 2008 seh 106 Hacisalihoglu 2003 seh 63 Ortayli 2008 seh 299 Balfour 1979 seh 514 Reid 2000 seh 311 313 Balfour 1979 seh 404 Zurcher 2004 seh 73 Brookes 2008 seh 16 17 Balfour 1979 seh 515 Yildiz 2005 Somel 2013 seh 188 Hanioglu 2008 seh 117 Mardin 2000 seh 72 Hershlag 1980 seh 36 37 Lewis 2002 seh 166 Roudometof 2001 seh 87 Finkel 2006 seh 489 490 Shaw Shaw 1977 seh 181 182 Shaw Shaw 1977 seh 212 Hanioglu 2008 seh 121 Ozturk 2003 seh 21 22 Cetinsaya Buzpinar seh 7 11 Balfour 1979 seh 530 Shaw Shaw 1977 seh 212 213 Brookes 2008 seh 67 Brookes 2008 seh 17 Caglar 2015 seh 133 153 Brookes 2008 seh 79 80 Caglar 2010 seh 143 Cleveland Bunton 2009 seh 85 Hanioglu 2008 104 Balfour 1979 seh 504 505 Shaw Shaw 1970 seh 260 261 Gabor Masters 2009 seh 48 Edebiyyat span Howard Eissenstat Modernization Imperial Nationalism and the Ethnicization of Confessional Identity in the Late Ottoman Empire Stefan Berger Alexei Miller redaktorlar Nationalizing Empires Budapest Central European University Press 2015 ISBN 978 963 386 016 8 JSTOR 10 7829 j ctt16rpr1r Somel Selcuk Aksin Historical Dictionary of the Ottoman Empire Scarecrow Press 2003 ISBN 0810843323 Gabor Agoston Encyclopedia of the Ottoman Empire Infobase Publishing 2009 ISBN 978 1438110257 Zurcher Erik J Turkey A Modern History I B Tauris 2004 ISBN 1850433992 Murat Cankara Rethinking Ottoman Cross Cultural Encounters Turks and the Armenian Alphabet Middle Eastern Studies 51 1 2015 doi 10 1080 00263206 2014 951038 Lewis Bernard The Emergence of Modern Turkey Studies in Middle Eastern history 3 New York Oxford University Press 2002 ISBN 978 0 19 513460 5 Roudometof Victor Nationalism Globalization and Orthodoxy The Social Origins of Ethnic Conflict in the Balkans Greenwood Publishing Group 2001 ISBN 978 0 313 31949 5 Istifade tarixi 9 iyun 2013 Bayly C A Fawaz Leila Tarazi redaktorlar Between Politics and Literature Journals in Alexandria and Istanbul at the End of the Nineteenth Century Modernity and Culture From the Mediterranean to the Indian Ocean 2001 ISBN 978 0231114271 Kahraman Alim Sinasi Islam Ansiklopedisi 39 Turkiye Diyanet Vakfi 2010 19 iyul 2021 tarixinde arxivlesdirilib Hershlag Zvi Yehuda Introduction to the Modern Economic History of the Middle East Brill Archive 1980 ISBN 978 90 04 06061 6 Reid James J Crisis of the Ottoman Empire Prelude to Collapse 1839 1878 Franz Steiner Verlag 2000 ISBN 978 3 515 07687 6 Lapidus Ira Marvin A History of Islamic Societies Cambridge University Press 2002 ISBN 0521779332 Hacisalihoglu Mehmet Die Jungturken und die Mazedonische Frage 1890 1918 Oldenbourg Wissenschaftsverlag 2003 ISBN 9783486567458 Ortayli Ilber Imparatorlugun En Uzun Yuzyili Istanbul Timas Yayinlari 2008 ISBN 978 975 263 706 1 Balfour Patrick Ottoman Centuries HarperCollins 1979 ISBN 978 0 688 08093 8 Abdullah Fevziye Ebuzziya Tevfik Bearman P J redaktor Encyclopaedia of Islam New Edition Online Brill 2012 doi 10 1163 1573 3912 islam SIM 2167 ISSN 1573 3912 Cleveland William Bunton Martin A History of the Modern Middle East Fourth Edition Westview Press 2009 ISBN 978 0 8133 4374 7 Erimtan Can Ottomans Looking West The Origins of the Tulip Age and Its Development in Modern Turkey Bloomsbury Academic 30 mart 2008 106 ISBN 978 1 84511 491 6 Brookes Douglas Scott The Concubine the Princess and the Teacher University of Texas Press noyabr 2008 ISBN 9780292718425 Caglar Burhan Ingiliz Said Pasa ve Gunlugu Jurnal 1st Istanbul Ari Sanat 2010 ISBN 9944742252 Caglar Burhan Turmoil in the Capital British Publication Alarmed the Hamidian Regime Belleten 85 302 2021 doi 10 37879 belleten 2021 133 Tekin Kenan A Journal of Science without Boundaries Ali Suavi s Ulum Gazetesi International Perspectives on Publishing Platforms Routledge 2019 ISBN 978 0 429 49151 1 Karabell Zachary Sinasi Ibrahim 1826 1871 Encyclopedia of the Modern Middle East and North Africa Vol 4 2nd ed New York Macmillan Reference 2004 ISBN 002865773X missing pipe first missing last Shaw Stanford J Shaw History of the Ottoman Empire and Modern Turkey 2 Cambridge University Press 1977 ISBN 978 0 521 29166 8 Rifaʻat Ali Abou El Haj Formation of the Modern State The Ottoman Empire Sixteenth to Eighteenth Centuries Syracuse University Press 2005 ISBN 978 0 8156 3085 2 Black Antony The History of Islamic Political Thought From the Prophet to the Present Edinburgh University Press 2011 ISBN 978 0748688784 Mardin Serif Genesis of Young Ottoman Thought Syracuse University Press 2000 doi 10 2307 j ctvdtph6c ISBN 978 0815628613 Akgunduz Ahmet Ozturk Said Ottoman History Misperceptions and Truths IUR Press 2011 ISBN 978 9090261089 Berkes Niyazi Kuyas Ahmet redaktor Turkiye de Cagdaslasma Turkish 18th Istanbul Yapi Kredi Yayinlari 2012 ISBN 978 975 08 0434 2 Jon Turkler Young Turks Turkiye Diyanet Vakfi Islam Ansiklopedisi Turkish 23 1st Istanbul Turkiye Diyanet Vakfi Islam Arastirmalari Merkezi 2001 ISBN 9789753894500 Buzpinar Gokhan Midhat Pasa Islam Ansiklopedisi 30 Istanbul Turkiye Diyanet Vakfi 2005 8 may 2020 tarixinde arxivlesdirilib redundant parameters first missing last Ebuziyya Ziyad Ebuziyya Mehmed Tevfik Islam Ansiklopedisi turk 10 Istanbul Turkiye Diyanet Vakfi 1994 Coskun Kemal Ahmet Midhat Efendi nin Eserlerinde Dini ve Toplumsal Temalar Ankara Ankara Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu 2006 Bilgegil M Kaya Abdulaziz devrinde Turk ihtilalcileri tarafindan Avrupa da cikartilan iki gazete Yakin Cag Turk Kultur ve Edebiyati Uzerinde Arastirmalar I Yeni Osmanlilar 1st Ankara Ataturk Universitesi Yayinlari 1976 seh 200 Onaran Burak Padisahi Devirmek Osmanli Islahat Caginda Duzen ve Muhalefet Kuleli 1859 Meslek 1867 Turkish 1st Istanbul Iletisim Yayinlari 2018 255 256 ISBN 978 975 05 2417 2 Ozturk Yilmaz Mithad Pasa Bir Ozgurluk Savascisi midir PDF Butun Dunya Dergisi Baskent Universitesi Yayinlari sentyabr 2003 Celik Huseyin Turkiye de Ilk Laiklik Teklifi ve Arka Plani Ulkucudunya com turk 15 may 2007 4 mart 2016 tarixinde arxivlesdirilib Kenthaber Kultur Kurulu Mustafa Fazil Pasa Yalisi Kenthaber com 25 sentyabr 2010 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Yildiz Saadettin Tanzimat Donemi Edebiyatina Giris Genbilim 25 oktyabr 2005 25 sentyabr 2011 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Elave edebiyyat span Mulaḥaẓe PDF 461 seh 1 Lugetler ve ensiklopediyalarBoyuk rus Britannica onlayn Normativ yoxlamaBNF 16689397w GND 4162900 0 VIAF 91144648300335761875 WorldCat VIAF 91144648300335761875 Kateqoriyalar Osmanli imperiyasinda siyasi herekatlar1865 ci ilde yaradilmis teskilatlarMilliyyetci qurumlarTurk milliyetciliyiGizli kateqoriya Avtomatik olculu coxsayli sekil istifade eden sehifeler