Vikipediya azad ensiklopediya Yusif Paşazadə Mənapirizadə Nuri bəy türk Menâpirzâde Nuri Bey 1844 1906 gürcü əsilli Osma

Vikipediya azad ensiklopediya Yusif Pasazade Menapirizade Nuri bey turk Menapirzade Nuri Bey 1844 1906 gurcu esilli Osmanli imperiyasi siyasetci ve musiqicisi Osmanli imperiyasinda konstitusiya rejiminin qurulmasi ugrunda mubarize aparib bu meqsedle o Genc osmanlilar adli gizli teskilatin qurucularindan olub Dovrunun Namiq Kamal Ziya Pasa Eli Suavi kimi muxalif ziyalilari xarice gedib cixardiqlari Hurriyyet qezetinde onlara qosulublar Sultan II Ebdulhemidin dovrunde o sultanin sexsi musaviri katibi ve tutun mudirliyi komissari kimi muhum vezifelerde calisib Onun seirleri teatr ucun yazlmis bir nece eseri ve besteleri de vardir O Osmanli imperiyasinin bas vezirlerinden Gurcu Aga Yusif Pasanin ogludur Heyati span Menapirizade Nuri bey 1844 cu ilde Qehremanmarasda anadan olub Atasi o vaxtin Maras valisi olan Gurcu Aga Yusuf Pasa anasi ise sarayli bir xanim olub Atasi III Ehmedin dovrunde qisa muddete bas vezir olmus ve hele o usaq iken edam edilmis anasi da yeddi ay sonra dunyasini deyismisdi Nuri bey Beyazid Rustuyesinde tehsil alib Fransiz dilinden ve muxtelif elm sahelerinden dersler alib Anasinin sarayli olmasi ve boyuk qardasi Fazil beyin II Ebdulhemidin ogey anasi Rehime Perestu Sultanla evli olmasi sebebi ile onun sarayla six elaqesi vardi 1853 cu ilde hele usaq iken Sultan Hereminde katib kimi ise goturulub Sonra isini Tercume Burosu nda davam etdirib Nuri bey ilk defe 18 yasinda iken evlenib ve bu evliliyi bosanma ile neticelenib Ikinci defe 1861 ci ilde evlense de bir nece ay sonra veba xesteliyinden heyat yoldasini itirib Heyat yoldasinin olumunden sonra hecc ziyaretine gederek haci adini alib Ucuncu ve sonuncu evliliyinden uc ovladi dunyaya gelib Genc osmanlilar Cemiyyetinin yaradilmasi span Tenzimat dovrunde Osmanli imperiyasinda aparilan islahatlari yeterli hesab etmeyen Tercume Burosu ve Mir at mecmuesinden tanidigi dostlari Namiq Kamal Mehmed bey Mehmed Ayetullah bey Refiq bey ve Resad bey ile birlikde 185 ci ilde Meslek adli gizli bir inqilabi teskilat qurdu sonradan 1850 ci ilde Yeni osmanlilar Cemiyyeti adlandi Belqrad mesesinde kecirilen ilk iclasda diger 5 uzvun verdiyi sesle teskilatin sedri oldu Teskilat 1867 ci il iyunun 5 de meclisi daagitmaq dovletin taninmis simalari Mehmed Emin Eli Pasa Mehmed Fuad Pasa ve Mutercim Mehmed Rusdu Pasani oldurmeyi planlasdirsa da planlari ortaya cixdi 3 iyun 1867 ci ilde hokumet terefinden Cemiyyete qarsi genismiqyasli izleme ve hebs kampaniyasini baslandi Qiyabi muhakime neticesinde Nuri bey dostlari Mehmed ve Resad beyle birlikde Ekkeye 15 il surgun cezasina mehkum edildi amma o Avropaya qacmagi bacardi Avropaya qacmasi ve Paris kommunasi span 10 avqust 1867 ci ilde Korpulu Fazil Mustafa Pasanin Parisdeki evinde xarice qacan diger muxaliflerle gorusden sonra Resad ve Mehmed beylerle birlikde Cersi adasina getdi Sultan Ebdulezizin Parise seferi zamani Cerside idi O 1869 cu ilden Parisde Sultanin Yeni osmanlilar terefinden nesr olunan Ittihat qezetinin yazarlarindan biri olub 1870 ci ilde Fransa Prussiya muharibesinde Fransa meglub olduqdan sonra Mehmed ve Resad beyle birlikde muhasirede olan Paris seherinin mudafiesine konullu olaraq getdi Paris almanlara teslim olduqdan sonra uc dost Belcikaya gederek jurnalist Agah Efendinin yaninda qaldilar Nuri bey 1872 ci ilde umumi amnistiyadan sonra Resad beyle birlikde Turkiyeye qayitdi Namiq Kamalin nesr etdirdiyi Ibret qezetinde Paris kommunasini mudafie eden yazilar yazirdi Ekka surgunu span 1873 cu il aprelin 1 de Gedikpasa Teatrinda Namiq Kamalin Veten yaxud Silistre pyesi tamasaya qoyulduqdan sonra Nuri bey Ibret de bu tamasa ile bagli bir meqale yazdi Qezet 6 aprel 1873 cu ilde baglandi Bunun uzerine Nuri beyin Ibretdeki 131 nomreli meqalesi xususile tesirli olmusdu Hemin gun bezi meseleleri muzakire etmek ucun edebi surasinda calisdigi Gullu Agop Teatrina geden Nuri beyi orda hebs etdiler Hemin gun aprelin 9 da hebs edilen Namiq Kamal Ehmed Midhet Ebuziya Tofiq ve Haqqi beyle birlikde gemi ile Istanbuldan uzaqlasdirilaraq Ekkaya surgun edildi 3 il 2 ay Ekkada qaldiqdan sonra 1876 ci ilde V Muradin taxta cixmasi ile Istanbula qayitdi O surgun heyatindaki xatirelerini Ekka adli eserinde qeleme almisdir II Ebdulhemid dovru span Surgunden qayitdiqdan sonra Istanbulda yerlesen Saglamliq Surasinin uzvu oldu II Ebdulhemid dovrunde o sahzadeliyinden beri tanidigi Sultanin sexsi musaviri katibi ve tutun komissari vezifelerinde calismisdir O II Ebdulhemidin Ittihad i Islam adli siyasi layihesine destek verdi 1888 ci il aprelin 9 da ona bala rutbesi verildi Nuri bey 1906 ci ilde vefat etmisdir Turbesi Kisiqlidaki Selami Eli Efendi turbesi mezarligindadir Nur u l Kamal adli bioqrafik eserinde Menapirizade Nuri beyin heyatindan behs edib O hemcinin edebiyyatci idi Onun bir nece kitabi meqalesi seirleri de vardir Serqin ve Qerbin musiqisinden de melumatli olan Nuri bey piano ve fleyta da calirdi O xalqin beyenerek dinlediyi bir cox musiqinin de bestekaridir Haqqinda yazilmis eserler span Seker Semsettin Sadik Bir Muhalif Yeni Osmanlilar dan Menapirzade Nuri Bey Dergah Yayinlari 2018 ISBN 978 975 995 289 1 Hemcinin bax span Gurcu Yusif PasaIstinadlar span Nuri Bey Faceted Application of Subject Terminology Marasli Meshurlar Kahramanmaras Valiligi 2009 Erisim tarihi 01 05 2012 PDF 2022 05 15 tarixinde arxivlesdirilib PDF Istifade tarixi 1 Mayis 2012 Turhan Feyziogu Ihtilalci Uc Turk Paris Komunu nde 09 06 2007 Erisim tarihi 30 04 2012 29 Ocak 2012 tarixinde arxivlesdirilib Saban Ortak Turkiye de Millet Iradesi Prensibi nin Ilk Savunucularindan Inkilabci Mehmed Bey Ataturk Dergisi Cilt 3 Sayi 1 2000 olu kecid Bedri Aydogan Namik Kemal in Magosa Surgunu Marmara Universitesi Turkiyat Arastirma ve Uygulama Merkezinin 4 5 Aralik 2003 tarihinde duzenledigi Hapishaneler konulu sempozyumda sunulmus bildiri Erisim tarihi 30 04 2012 PDF 4 Ekim 2013 tarixinde arxivlesdirilib PDF Istifade tarixi 1 Mayis 2012 Ertugrul Saltuk Hem muhalif hem sadik Jon Turk Nuri Bey Dunyabizim com sitesi Erisim tarihi 30 04 2012 4 Mart 2016 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 1 Mayis 2012 Normativ yoxlamaGND 1063286328 ISNI 000000002757833X LCCN n88106683 VIAF 68016863 WorldCat VIAF 68016863 Kateqoriyalar 1844 cu ilde dogulanlar1906 ci ilde vefat edenlerGizli kateqoriya Vikipediya Vikidatada menbeleri olan meqaleler