
Böyük yalan (alm. große Lüge) — həqiqətin kobud şəkildə təhrif olunması və ya yanlış təqdim edilməsini əhatə edən siyasi propaqanda texnikası. Bu ifadə ilk dəfə Adolf Hitler tərəfindən 1925-ci ildə yazdığı "Mein Kampf" əsərində işlədilmişdir. Hitler iddia edirdi ki, insanlar belə nəhəng bir yalanı həqiqət kimi qəbul edə bilərlər, çünki heç kəsin "həqiqəti bu qədər həyasızcasına təhrif etməyə cəsarət edəcəyinə" inanmazlar. O, bu üsulun yəhudilər tərəfindən Almaniyanın Birinci Dünya müharibəsindəki məğlubiyyətini general üzərinə atmaq üçün istifadə edildiyini iddia edirdi. Lüdendorf Veymar Respublikası dövründə tanınmış milliyyətçi siyasi xadim idi.
Tarixçi fikrinə görə, nasistlər "böyük yalan" ideyasını yəhudilərə qarşı ictimai rəyi çevirmək və Holokostu əsaslandırmaq üçün istifadə etmişdilər. Onun qənaətinə görə, nasist Almaniyasının baş təbliğatçısı Yozef Gebbels və NSAFP bu texnikadan bilavasitə yararlanaraq Avropada əsrlərlə mövcud olmuş antisemitizmi kütləvi qırğına çevirmişdilər. Herf yazmışdır ki, nasistlərin "böyük yalanı" Almaniyanı günahsız, mühasirəyə alınmış bir ölkə kimi təsvir etmək və onun guya "" qarşı mübarizə apardığını iddia etməkdən ibarət idi. dəfələrlə irəli sürürdü ki, yəhudilər Britaniya imperiyası, Rusiya və ABŞ-də gizli və həddindən artıq gücə malikdirlər. Həmçinin, onların Almaniyaya qarşı "soyqırım müharibəsi" başlatdığı iddia olunurdu. Bunun əsasında nasistlər Almaniyanın özünümüdafiə naminə yəhudiləri məhv etməyə haqqı olduğunu irəli sürürdülər.
XXI əsrdə bu termin ABŞ-də 2020-ci il prezident seçkilərinin nəticələrinin Donald Tramp və tərəfdarları tərəfindən inkarına aid edilmişdir. Trampın tərəfdarları seçkinin kütləvi saxtakarlıq yolu ilə "oğurlandığını" iddia edirdilər. Bu iddiaların miqyası nəticəsində Tramp tərəfdarları ABŞ Konqresinə hücum etmişdilər. Sonradan yayılan məlumatlarda Trampın seçkini uduzduğunu bildiyi halda "böyük yalan" narrativini davam etdirdiyi göstərilir. Alimlərin fikrinə görə, "böyük yalan" texnikasının uğurlu olması üçün iddianın müxtəlif media formalarında davamlı təkrarlanması vacibdir. Həmçinin, kütlənin belə ifrat bəyanatlara inanmasına psixoloji zəmin mövcud olmalıdır.
Nasist Almaniyası
| ]Hitlerin tərifi
| ]Adolf Hitler "Mein Kampf" əsərinin I cild, X fəsilində "böyük yalan" anlayışını açıqlayaraq yazmışdır ki, yəhudilər və onların marksist müttəfiqləri Birinci Dünya müharibəsinin məğlubiyyəti üçün məsuliyyəti məhz üzərinə atmış, vətən xainlərini cəzalandıra biləcək yeganə güclü rəqibin mənəvi üstünlüyünü əlindən almışdılar. Hitlerə görə, böyük yalanın cazibəsi ondadır ki, kütlələrin kiçik yalanlara bəzən yol vermələrinə baxmayaraq, böyük yalan uydurmaq fikrinə gəlməzlər və başqalarının da bunu edə biləcəyinə inanmazlar. Ona görə də hətta sübutlar təqdim olunsa belə, insanlar tərəddüd edəcək və alternativ izah axtaracaqlar. Bu səbəbdən, "kobud, həyasız yalan həmişə iz qoyur, o hətta ifşa edildikdən sonra da təsirini saxlayır".
1943-cü ildə "The New York Times"da müəllif olan Edvin Ceyms Hitlerin ən böyük yalanının Almaniyanın 1918-ci ildə məğlub olmadığını, guya daxildəki qüvvələr tərəfindən "xəyanətə uğradığını" iddia etməsi olduğunu qeyd etmişdi. Bu sağçı qruplar, o cümlədən nasistlər yaymışdılar.
Holokostda tətbiqi
| ]Herfin yazdığına görə, nasistlər "böyük yalan" texnikasından yəhudilərə qarşı nifrəti dərinləşdirmək və Holokostu əsaslandırmaq məqsədilə istifadə etmişdilər. Onların təqdimatında Almaniya guya "" tərəfindən hücuma məruz qalmış günahsız bir ölkə idi.
Soyuq müharibə dövrünü tədqiq edən Zaxari Conatan Ceykobson yazmışdır ki, Hitler əvvəlcə bu anlayışı Birinci Dünya müharibəsindəki məğlubiyyətin yəhudilərin üzərinə atılması üçün istifadə etmiş, lakin əslində nasist rejimi öz ideologiyasını tamamilə yalan üzərində qurmuşdu. Məqsəd Almaniyanın məğlubiyyətinin əvəzini yəhudilərin "təmizlənməsi" ilə çıxmaq idi. Yozef Gebbels bu məqsədlə təbliğatın azsaylı şüarlara əsaslanmalı və kütlənin hər bir üzvünə çatana qədər dəfələrlə təkrarlanmalı olduğunu bildirirdi.
Gebbelsin mövqeyi
| ]
Yozef Gebbels 12 yanvar 1941-ci ildə dərc olunan "Çörçillin yalan fabriki" adlı məqaləsində Britaniya imperiyasının böyük yalan üsulundan istifadə etdiyini iddia etmişdir. İddialara görə, Gebbelsin çıxışı belə olmuşdur:
| Əgər bir böyük yalan danışılır və kifayət qədər tez-tez təkrarlanırsa, insanlar nəhayət ona inanacaqlar. Yalanı o qədər iddia etmək mümkündür ki, dövlət insanların yalanın siyasi, iqtisadi və hərbi nəticələrindən qorunmasını təmin edə bilsin. Buna görə də dövlət üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir ki, bütün gücünü fərqli fikirləri boğmağa sərf etsin. Həqiqət yalanın ən böyük düşmənidir və buna görə də həqiqət dövlətin ən böyük düşmənidir. |
Bununla belə, Göbbelsə aid edilən populyar "yalanı kifayət qədər böyük söyləyin və dəfələrlə təkrarlayın, insanlar ona inanacaqlar" sitatı heç bir ilkin mənbədə təsdiqini tapmamışdır. Tədqiqatçı Randal Baytverk hesab edir ki, bu ifadə Gebbelsin həqiqi sözləri deyil.
Reaksiyalar
| ]"Böyük yalan" ifadəsi 1943-cü ildə üçün hazırlanmış Hitler haqqında psixoloji hesabatında işlədilmişdir. Hesabatda Hitler haqqında "insanlar kiçik yalandansa böyük yalana daha tez inanırlar və onu tez-tez təkrar etdikdə kütlə mütləq qəbul edəcək" deyilirdi.
1947-ci ildə nəşr olunan ABŞ mənbələrində Hitlerin ölümündən sonra SSRİ tərəfindən yayılan yanlış məlumatlar, eləcə də 1968-ci ildə sovet tarixçisi Hitlerin guya döyüşdə həlak olması barədə nasist elanına istinad etməsi "böyük yalan"ın nümunələri kimi göstərilmişdir.
Holokostun inkarı
| ]Revisionist ədəbiyyatda "yalan" termini Holokost ilə bağlı "uydurmalar və saxtalaşdırmalar" mənasında istifadə olunur.Alman dilində "Auschwitz-Lüge" (hərf. "Auşvits yalanı") buna nümunədir və nasistlər tərəfindən Avropa yəhudilərinə qarşı törədilmiş cinayətləri, həbs düşərgələri və Holokostu inkar edən şəxslər tərəfindən istifadə olunur. Burada onkret olaraq, 1945-ci ildə azad edilmiş Auşvits həbs düşərgəsi nəzərdə tutulmuşdur.
Holokost revisionistlərinə qarşı çıxan, tarixşünaslıqda qəbul edilmiş baxışı müdafiə edən şəxslər bildirirlər ki, revisionistlərin təqdim etdiyi tekstual dəyişikliklər belə görünür: "Holokost mifdir", "Holokost yalandır", "Holokost aldatmadır", "Holokost saxtalaşdırmadır", "Holokost uydurmadır" və s. Onların iddiasına görə, revisionist mövqedən Holokost "böyük yalan, bütün dövrlərin ən böyük konspirasiyası" kimi qiymətləndirilir.
İran Prezidenti Mahmud Əhmədinejad bəyan etmişdir ki, "Holokost əsaslandırılmamış və mifik iddialara əsaslanan yalandır". 2004-cü ildə Misirin dövlət nəzarətində olan "" qəzetində yayımlanan iki saylı məqalədə "Yəhudilərin yandırılması haqqında yalan" başlığı altında Holokostun yəhudilər tərəfindən uydurulduğu və "soyqırım yalanlarının" Qərbi yəhudilərin Fələstində dövlət qurmasına təkan vermək üçün işlədildiyi iddia olunurdu:
| Bizim üçün maraqlıdır ki, nasist krematoriyalarında yəhudilərin yandırılması haqqında bu yalan hələ də dünya üzrə yayılır, məqsəd Qərbin Avropa yəhudilərinin Fələstində müstəqil dövlət qurmasını asanlaşdırmaqdır… Bu yalan həmçinin yəhudilərin Qərbdən maliyyə, texnoloji və iqtisadi yardım alması üçün şişirdilmişdir. |
Holokost revisionistləri və bəzi siyasətçilər Holokostu "böyük yalan" adlandırırlar. Xüsusilə İran Prezidenti Mahmud Əhmədinejad Holokostu belə qiymətləndirmişdir. Britaniya Baş naziri Toni Bleyrin müşaviri və Müslüman Bar Assosiasiyasının üzvü 1994-cü ildə yazdığı kitabda Holokostda 6 milyon yəhudinin ölümünü "böyük yalan" adlandırmışdır. İran hökumətinin sözçüsü Holokost anlayışını "böyük yalan" adlandırmışdır.
Terminin istifadəsi revisionist tədqiqatlarda və kitab adlarında da rast gəlinir. Vəkil Holokost revisionisti məhkəməsində Holokostu "dünyanın tarixindəki ən böyük yalan" adlandırmışdır. Məhkəmədə Stolts almaniyalı caz musiqiçisi Boxumda çıxışını təsvir edən qəzet məqaləsini oxumuşdur. Atsmon çıxışında İkinci Dünya müharibəsi və Holokostun "tamamilə saxtalaşdırıldığını, amerikalılar və sionistlər tərəfindən uydurulduğunu" bəyan etmişdir.
Almaniya sağçı radikal və keçmiş Qırmızı Ordu Fraksiyası terrorçusu "Tarixçilər və alimlər İran prezidentinin Holokost mövqeyini dəstəkləyir" başlıqlı məqaləsində bildirmişdir ki, "Holokost heç vaxt baş verməyib. Bu, tarixdəki ən böyük yalandır".
SSRİ-də
| ]1932–1933-cü illərdə Sovet Ukraynasında milyonlarla insanın ölümünə səbəb olan süni aclıq – Qolodomorun inkar edilməsi həmin hadisənin baş vermədiyi və ya şişirdildiyini iddia edən mülahizələrdir.
Sovet İttifaqı hökuməti aclığın baş verməsini rəsmi şəkildə inkar etmiş və əvvəldən 1980-ci illərə qədər bu haqda məlumatı yatırtmışdır. Bu narrativ bəzi Qərb jurnalistləri və intellektualları tərəfindən də tirajlanmışdır.Rusiya hökuməti Qolodomoru "soyqırımı" kimi tanımır və faciəni yalnız təbii fəlakət və SSRİ-də kollektivləşdirmə siyasətinin nəticəsi kimi təqdim edir. Rəsmi bəyanatlarda Qolodomor yalnız müəyyən bölgələrdə baş vermiş aclıq kimi izah olunmuş və bu iddialar beynəlxalq ictimaiyyətə geniş şəkildə təkrarlanmışdır.
Ukrayna tarixçisi Andrey Kozıtski Qolodomorun inkarını "Böyük yalan" adlandırmış və bunu monoqrafiyada təhlil etmişdir. O, inkarın yalnız tarixi bir hadisənin inkarı olmadığını, həm də Ukraynanın müstəqil dövlət olaraq mövcudluğunun siyasi şəkildə şübhə altına alınması məqsədi daşıdığını vurğulamışdır. hesab etmişdir ki, bu, SSRİ hökumətinin "böyük yalan" propaqandasından istifadə etdiyi ilk əhəmiyyətli nümunə olmuşdur. Oxşar kampaniyalar Moskva prosesləri və QULAQ sistemi ilə bağlı diqqəti yayındırmaq məqsədilə də həyata keçirilmişdir.
Amerika Birləşmiş Ştatları
| ]Soyuq müharibə
| ]Bu termin Soyuq müharibə dövründən ABŞ-də istifadə olunmuşdur. Məsələn, 1951-ci ildə "" adında təbliğat filmi çəkilmişdi. 1964-cü ildə tərəfindən 1903-cü ildə Rusiyada ilk dəfə nəşr olunmuş antisemit uydurma mətn olan "Sion müdriklərinin protokolları" haqqında hazırlanmış hesabatda bildirilmişdir ki, protokolların davamlı yayılması qismən "Hitlerin böyük yalan texnikası"ndan istifadə edilməsinə bağlana bilər.
Respublikaçılar tərəfindən
| ]Bu termin ABŞ-nin sağçı siyasi fiqurları tərəfindən 2016-cı il prezident seçkilərində Donald Trampın qələbəsinin Rusiyaya bağlı əməkdaşlıq nəticəsində baş verdiyi iddialarını təsvir etmək üçün istifadə olunmuşdur. Məhkəmənin keçmiş baş prokuroru bu iddiaları "çox zərərli, böyük yalan" adlandırməş, bunun administrasiyanın Vladimir Putini düzgün idarə etməsinə mane olduğunu bildirmişdir. Eyni fikir keçmiş Nümayəndələr Palatasının spikeri tərəfindən də ifadə olunmuşdur. Bundan başqa, elə həmin seçkilər zamanı Tramp rəqibi Hillari Klintonun planlaşdırdığı iddia edilən seçki saxtakarlığı kampaniyası barədə dəfələrlə xəbərdarlıq etmişdir.
2020-ci ildə, seçkiyə bir neçə ay qalmış Tramp seçkinin bütövlüyünü pozmaq məqsədilə gözlənilən seçki saxtakarlığı ilə bağlı yenilənmiş dezinformasiya kampaniyasına başlamışdı. O, dəfələrlə iddia etmişdir ki, yalnız saxta seçki onu yenidən seçilməkdən məhrum edə bilər. Bunun səbəbi narsisizm və intellektual təkəbbür göstərilmişdir, çünki Tramp Co Baydeni tarixin ən pis namizədi hesab edirdi.
2021-ci ilin əvvəllərində Tramp və bir sıra tanınmış Respublikaçılar "böyük yalan" terminindən digər seçki məsələlərinə aid olaraq istifadə etməyə başlamışdılar. Tramp bu termini 2020-ci il prezident seçkisi ilə bağlı "saxtalaşdırılmış seçki" iddialarına aid etdiyini bildirmişdir. "The Wall Street Journal" qəzetindəki bir məqalədə, həmçinin Respublikaçı siyasətçilər və Nyut Cinqriçin çıxışlarında bu termin Demokratların yeni və daha məhdudlaşdırıcı seçici identifikasiyası tələblərinə qarşı çıxışı təsvir etmək üçün istifadə etmişdilər. MakKonellin ofisi Demokratların seçici hüquqları qanununu qəbul etmək üçün ləğv etmə cəhdini "sol tərəfin böyük yalanı" kimi təsvir etmiş, "guya ABŞ-də antiseçki konspirasiyası olduğu" fikrinin təbliğ edildiyini bildirmişdir. Tarixçi bu narrativin tərs çevrilməsini belə izah etmişdir:
| Yalan o qədər böyükdür ki, dünyanı yenidən qurur. Böyük yalanı söyləməyin bir hissəsi ondan ibarətdir ki, dərhal deməlisən ki, böyük yalanı qarşı tərəf deyir. Təəssüf ki, amma bu, sadəcə faktların özüdür. Bütün bunlar "Mənim mübarizəm"də var. |
2022-ci ilin yanvarına qədər Respublikaçılar yeni seçki məhdudiyyətləri tətbiq etməyə və seçki administrasiyasını tam nəzarətə götürməyə çalışırdılar, eyni zamanda əksər Respublikaçılar 2020-ci il seçkisinin oğurlandığına inanır və demokratiyanın təhlükədə olduğunu iddia edirdilər.
2020-ci il seçkiləri
| ]


Donald Tramp siyasi karyerası boyunca "" və "böyük yalan" texnikalarını tətbiq etmişdir. 2020-ci il prezident seçkilərinin nəticələrini dəyişdirmək üçün o və tərəfdarları dəfələrlə və saxta şəkildə iddia etmişdilər ki, baş vermiş və Tramp həqiqi qalibdir. 2023-cü ilə qədər böyük media orqanları Trampın iddialarını nəinki saxta, həm də yalan kimi qiymətləndirmişdi. Tramp "böyük yalan" terminini ilk dəfə 3 may 2021-ci ildə oğurlandığı iddia edilən seçkilərə istinad etmiş və bunu öz saytında dərc etmişdir.
2020-ci il ABŞ prezident seçkilərindən sonra bir çox ştatlarda səslərin hesablanması nisbətən uzun müddət davam etmişdi.Trampın seçkilərdə məğlubiyyəti getdikcə aydınlaşdıqca Tramp və komandası 19 noyabr 2020-ci il tarixində keçirdiyi mətbuat konfransında “oğurlanmış seçki” iddiasını yaymışdır. Onlar seçki proqram təminatı şirkətlərini milyarder Corc Soros ilə əlbir olmaqda və Trampı devirmək istəməkdə ittiham etnişdilər. 2021-ci ilin sentyabrında məhkəməyə Trampın kampaniya komandasının bu iddiaların əsassız olduğunu o zaman bildiyini sübut edən sənədlər təqdim edilmişdir. Tramp və kampaniyası tərəfindən qaldırılmış bəzi iddialar seçki kampaniyasını təmsil edən vəkilləri ümidsiz hala salmış və buna görə də onlar istefa vermişdilər. Daha sonra Tramp Nyu-York şəhərinin keçmiş meri işə götürmüşdü. Politoloq Kempbellin fikrinə görə, bu, şəxsi sədaqətinə böyük dəyər verən və ətrafını ona zidd olmayan insanlarla əhatə etməyi sevən Trampa xas davranış idi. Culiani və komandası məhkəmələrin konspirasiya nəzəriyyələrini və səsvermə maşınlarının sındırıldığı, seçki bülletenlərinin itirildiyi və ya başqa yerlərdə yenidən göründüyü, həmçinin milyonlarla insanın etibarsız sayılaraq çölə atılması ilə bağlı yalan iddiaları araşdırmasında təkid etmişdir. Nəticədə, o, 2021-ci ilin iyununda Nyu-York Ştat Vəkillər Kollegiyasından xaric edilmişdir.
Trampın prokuroru prezident tərəfindən "fırıldaqçılıqla dolu olduğunu" bəyan etməsi üçün ciddi təzyiqlərə məruz qalmışdır, lakin 2020-ci ilin dekabr ayının əvvəlində o, Trampa oğurlanmış seçki iddiasını dəstəkləyəcək heç bir dəlil olmadığını bildirmişdir. Daha sonra Tramp bir sıra ştatlarda siyasətçilərə və seçki rəsmilərinə onun iddiasını təsdiqləmələri üçün təzyiq göstərmişdir. Bu, onun vitse-prezidenti 6 yanvar 2021-ci ildə keçirilməsi planlaşdırılan seçkilərin nəticələrinin Konqres tərəfindən rəsmi təsdiqlənməsinin qarşısını almağa inandırmaq cəhdi kimi uğursuz olmuşdur. Seçkidən bir neçə həftə sonra Tramp kampaniyası ABŞ-nin altı ştatında seçki saxtakarlığı iddialarını nəzərdən keçirmək üçün "Berkeley Research Group"dan (BRG) xarici auditorları işə götürmüşdür. BRG auditorları iddiaların heç birinə heç bir sübut tapmamışdılar. Trampın kampaniyası auditin nəticələrini dərc etməmişdir.
Missuri ştatından olan senator və Texas senatoru Ted Kruz, həmçinin Nyu-Yorku təmsil edən Senatda seçki nəticələrinə etiraz etmişdilər. Hətta Nümayəndələr Palatasının sonrakı spikeri Kevin Makkarti 2020-ci il prezident seçkilərindən iki gün sonra "Fox News" telekanalında Trampın seçkidə qalib gəldiyini iddia etmişdir. O zaman prezident seçilmiş Co Bayden bu səyləri "böyük yalan" adlandırmışdır. O, demişdir: "Düşünürəm ki, Amerika ictimaiyyəti onların kim olduğunu yaxşı görüb. Onlar çox böyük yalanın bir hissəsidirlər".Respublikaçı siyasətçilər, Yuta senatoru və Pensilvaniya senatoru ,faşizm üzrə tədqiqatçılar və ,Rusiya üzrə mütəxəssis və başqaları da Trampın seçkidə kütləvi saxtakarlıqla bağlı saxta iddialarına "böyük yalan" termini ilə istinad etmişdilər. 2021-ci ilin mayına qədər bir çox Respublikaçı saxta iddiaları qəbul etmiş, yeni seçki məhdudiyyətləri tətbiq etməyə və seçki administrasiyasını nəzarətə götürməyə haqq qazandırmışdılar. Bu iddialara qarşı çıxan Respublikaçılar təzyiqlərlə üzləşmişdilər.

Donald Tramp dəfələrlə 2020-ci il prezident seçkilərində Arizonada qalib gəldiyini bəyan etmişdir. Bu seçkilərdə hesab olunan Arizona 1996-cı ildən sonra ilk dəfə Demokrat Partiyasının çoxluğunu təmin etmişdir. Respublikaçı qubernator Co Baydenin qələbəsini rəsmi olaraq təsdiqləmişdir. 2021-ci ilin aprelində Senatın sədri rəhbərlik etdiyi Respublikaçıların üstünlük təşkil etdiyi Arizona Senatı seçkilərə nəzarət üzrə məsul komissiya ilə hüquqi mübahisədən sonra səslərin yenidən sayılmasını sifariş etmişdir. Bunun üçün seçki nəticələrinin yoxlanılması sahəsində təcrübəsi olmayan "Cyber Ninjas" adlı özəl şirkət seçilmişdir. Yenidən sayım Arizonanın ən böyük inzibati vahidi olan aparılmışdır. Bayden bu dairədə 45 min səs fərqi ilə qalib gəlmiş və 1948-ci ildən sonra burada qalib gələn ilk Demokrat namizəd olmuşdur. Ştat üzrə o, ümumilikdə 10 min səs fərqi ilə qələbə qazanmışdır.
"Cyber Ninjas" şirkətinin rəhbəri Duq Loqan seçkilərlə bağlı “böyük yalan” mövzusunda konspirasiya nəzəriyyələri yaymışdır. Buna baxmayaraq, Marikopa dairəsinin Seçkiyə Nəzarət Komissiyası iki araşdırmada hər hansı pozuntu aşkar etməmişdir. 30 iyun 2021-ci ildə Arizonanın ən böyük nəşri olan "" qəzeti "Cyber Ninjas" və Arizona Senatına qarşı məhkəmə iddiası qaldırmış, auditin müqavilələşdirilməsi və maliyyələşdirilməsinə dair sənədlərin açıqlanmasını tələb etmişdir.
Nəticə etibarilə, "Cyber Ninjas" heç bir seçki saxtakarlığı aşkarlaya bilməmiş, yalnız Co Baydenin rəsmi nəticələrdən 360 səs daha çox qazandığını müəyyən etmişdir. Şirkət öz araşdırmasına baxmayaraq nəticələrə etimad göstərməmişdir. Donald Tramp Arizona baş prokuroru müraciət etmiş və istintaq başladılmasını tələb etmiş, lakin Brnoviç saxtakarlığa dair sübutlar təqdim edilmədiyi müddətcə bu çağırışı qəbul etməmişdir. Arizona dövlət katibi bəyanatına görə, "Cyber Ninjas" tərəfindən yoxlanılan bütün səsvermə aparatları dəyişdirilməlidir. Bu, ştat üçün milyonlarla dollarlıq əlavə xərc yaratmışdır, çünki şirkətin avadanlıqlarla konkret hansı əməliyyatları həyata keçirdiyi məlum olmamışdır.
2021-ci ilin əvvəllərində "The New York Times" Trampın siyasi məqsədlərlə "böyük yalanı" necə təşviq etdiyini araşdırmış və nəticədə bu yalanın 2021-ci ildə ABŞ Konqres Binasına hücumu təşviq etdiyi bildirilmişdir. Odur ki, hələ 2022-ci ilin yanvarında Respublikaçıların əksəriyyəti seçkinin legitimliyinə şübhə edirdi. Baş tutmuş hücum Trampın ikinci dəfə impiçmentinə əsas olmuşdu. Onun ikinci impiçment prosesi zamanı ev idarəçiləri , , , və Trampın seçkinin oğurlandığı saxta iddianı dəfələrlə yaymaq üçün "böyük yalan" texnikasından istifadə etdiyini müzakirə etmişdilər. 7 oktyabr 2023-cü ildə Senatın Hüquq Komitəsinin hesabatında Trampın seçkilərdən əvvəl Ədliyyə Nazirliyindən istifadə edərək "böyük yalanın təməlini qoymağa" çalışdığı qeyd olunmuşdur.
2022-ci ilin əvvəllərində "The New York Times" Tramp və tərəfdarlarının 2022-ci və 2024-cü illərdə baş tutmuş seçkiləri təsir altına almaq üçün "böyük yalan" və əlaqəli yalanları yaymaq səylərini ətraflı şəkildə təqdim etmişdir. 13 iyun 2022-ci ildə ABŞ Nümayəndələr Palatasının Trampın 2020-ci il seçkisini uduzduğunu bildiyini, amma saxta iddiaları donorları istismar etmək üçün yaydığını və nəticədə "yarım milyard" dollar topladığını açıqlamışdır. 30 mart 2023-cü ildə onun sonra Tramp sosial mediada seçkilər barədə oxşar şərhlərini dərc etməyə davam etmişdir.

Vayominq ştatını Nümayəndələr Palatasında təmsil etmiş "böyük yalan"ın qatı əleyhdarı olmuşdur. O, 6 yanvar 2021-ci ildə ABŞ Konqresi Binasına edilmiş hücumu araşdırmaq üçün yaradılmış Palatanın Seçmə Komitəsinin sədr müavini qismində fəaliyyət göstərmişdir. Bu mövqeyinə görə, Çeyni Vayominq Respublikaçı Partiyasından kənarlaşdırılmışdır. Buna baxmayaraq, həmin qərar onun Respublikaçı Partiyanın namizədi kimi seçkilərdə iştirakını əngəlləməmişdir. 12 may 2021-ci ildə partiya daxilində gərginlik fonunda Donald Tramp və azlıq lideri Kevin Makkartinin dəstəyi ilə keçirilən səsvermədən sonra o, Respublikaçı lider vəzifəsindən uzaqlaşdırılmışdır. İlk cəhdin uğursuz olmağına baxmayaraq, daha sonra Çeyni vəzifədə Tramp tərəfdarı hesab edilən Eliz Stefanik ilə əvəz olunmuşdur. O, növbəti mərhələdə Respublikaçıların ilkin seçkilərində Trampın dəstəklədiyi və “böyük yalan”ı müdafiə edən Harriyet Hagemana uduzmuş, nəticədə növbəti Konqresdə təmsil olunmamışdır.
Corciya ştatında Tramp 1992-ci ildən bəri Respublikaçı namizədin qazana bilmədiyi seçkilərin nəticələrinə qarşı çıxaraq qubernator və dövlət katibi vəzifədən uzaqlaşdırmağa çalışmışdır. Onların hər ikisi Co Baydenin 2020-ci ildəki qələbəsini tanıdıqları üçün Trampın hədəfinə çevrilmişdir. Seçkilərdən sonra o, Raffensperger ilə telefon danışığında Corciyada qalib gəlməsi üçün kifayət qədər səs “tapmağı” tələb etmişdir. Kempə qarşı ilkin seçkilərdə sabiq senator , dövlət katibi seçkilərində isə Tramp tərəfindən dəstəklənmişdir. Bununla belə, Kemp və Raffensperger ilkin seçkilərdə qələbə qazanmışdır.
Senator Trampın ikinci impiçment məhkəməsində onu təqsirli bilən yeganə senator olmuş və dəfələrlə “böyük y,alan”a qarşı çıxmışdır. O, 2022-ci ildə yenidən seçilmişdir. Digər altı senatorun mandat müddətinin ya 2024-cü və ya 2026-cı ildə başa çatacağı müəyyən edilmişdir, ya da onlar təkrar seçilməkdən könüllü imtina etmişdilər. Murkovski Senat Respublikaçı Partiyası və Demokrat senator dəstəyini almış, lakin Alyaska Respublikaçı Partiyası Trampın dəstəklədiyi müdafiə etmişdir.
Mühafizəkar nəşriyyatçı 2021-ci ilin noyabrında prezident seçkilərinin guya saxtalaşdırılması üzərində qurulmuş strategiyanı tənqid etmişdir. Onun fikrinə görə, ABŞ-də təhsil, sosial təminat və iqtisadi imkanlarla bağlı aparılan siyasi müzakirələr mühüm xarakter daşıyır və mühafizəkarların bu müzakirələrdə fəal iştirak etməsi vacibdir, lakin o, Trampın keçmişə yönəlmiş siyasi mövqeyinin bu prosesə mane ola biləcəyini qeyd etmişdir.
Bununla belə, Merdokun media şirkətinə daxil olan "The Wall Street Journal" qəzetində Donald Trampın redaksiyaya məktubu dərc edilmişdir. Məktubda Tramp 2020-ci il prezident seçkilərinin saxtalaşdırıldığına dair iddialarını təqdim etmişdir. Bu addım qəzetin Trampa platforma yaratması kimi qiymətləndirilmiş və buna görə tənqid edilmişdir. Redaksiya heyəti qərarı əsaslandırmış və bildirmişdir ki, Tramp "The Wall Street Journal"da olmasa belə öz konspirasiya narrativini istənilən halda yayacaq.
2020-ci il seçkilərində səsvermə maşınlarını təmin edən "" şirkəti Tramp və tərəfdarlarının "böyük yalan" texnikası nəticəsində seçkini saxtalaşdırdıqlarını iddia etmiş, dörd böyük məhkəmə iddiası qaldırmışdır. Trampın vəkillərindən bildirmişdir ki, "Dominion" şirkətindən 1,3 milyard ABŞ dolları tələb etmiş və iddia etmişdir ki, "o və tərəfdarları "böyük yalanı" hazırlayıb yaymış, bu isə milyonlarla insanı "Dominion"un səs oğurladığını və seçkini saxtalaşdırdığını inanmağa vadar etmişdir". Ayrı olaraq, "Dominion Voting Systems" şirkəti "" şəbəkəsijə qarşı 1,6 milyard ABŞ dolları dəyərində iddia qaldırmışdır. Məhkəmə araşdırmaları zamanı "Fox News"un daxili kommunikasiya sənədləri açılmış və müəyyən olunmuşdur ki, aparıcılar və yüksək səviyyəli rəhbərlər saxta məlumatların yayıldığından xəbərdar olmuş, amma maliyyə gəlirləri üçün bunu davam etdirmişdilər. 18 aprel 2023-cü ildə "Fox News" şəbəkəsi "Dominion"a 788 milyon ABŞ dolları ödəməyi qəbul etmişdir. "CNN" bunu "Böyük yalanın böyük qiyməti" kimi təsvir etmişdir. "Dominion" həmçinin, digər iki televiziya şəbəkəsinə, "Newsmax" və "One America News Network" 1,6 milyard ABŞ dolları, həmçinin "My Pillow" və onun baş direktoru 1,2 milyard ABŞ dolları dəyərində iddia qaldırmışdır.
25 aprel 2023-cü ildə "CNN" xəbər verdiyi kimi, Tramp 2020-ci il seçkiləri ilə bağlı yeni saxta iddia səsləndirmişdir . "Tramp xüsusi olaraq qeyd etmişdir ki, Bayden 2020-ci ildə ABŞ dairələrinin beşdə birindən azında Trampdan daha çox səs əldə etmişdir". Sonra Tramp əlavə etmişdir: "Heç belə bir şey olmamışdı. Adətən çox bərabər olur, amma qalib həmişə ən çox dairəyə sahib olur". Bu açıqlama "tam saxtakarlıq" kimi qiymətləndirilmişdir. Bill Klinton (-ci və -cı illər) və Barak Obama (-ci və 2012-ci illər) hər iki halda "qələbələrində dairələrin azlığını" qazanmışdılar.
28 iyul 2023-cü ildə federal məhkəmə hakimiyyəti Trampın "CNN"ə qarşı 2022-ci ilin oktyabrında qaldırdığı iddianı rədd etmiş və bildirmişdir ki, "CNN"in Trampın seçki saxtakarlığı iddiaları barədə "böyük yalan" terminindən bir neçə dəfə istifadə etməsi hüquqi cəhətdən təqib edilə biləcək difamasiya yaratmır. Hakim qeyd etmişdir ki, "CNN"in bəyanatları fikri ifadədir və fakt kimi yoxlanıla bilən deyil. Hakim əlavə etmişdir ki, "heç bir məntiqli izləyici Trampın yəhudilər və ya digər qrupların qətliamına çağırdığını düşünməz". İddia qərəzsiz şəkildə rədd edilmişdir və bu o deməkdir ki, Tramp eyni əsasla yenidən məhkəməyə müraciət edə bilməz.
Bəzi Respublikaçı siyasətçilər öz ştatlarında yeni seçki qanunları tətbiq etmişdilər. Məsələn, yeni seçki qanunları poçtla səsverməni çətinləşdirmişdir, çünki xüsusilə Demokratlar poçtla səs verirdilər. Tramp iddia etmişdir ki, seçki saxtakarlığı ilk növbədə poçtla göndərilən seçki bülletenləri vasitəsilə həyata keçirilmişdir.
ABŞ tarixində ilk dəfə olaraq bir prezidentliyə namizəd seçkilərdəki məğlubiyyətini etiraf etməkdən imtina etmişdi. Donald Trampın bu misilsiz hərəkətinin nəticəsi böyük legitimlik böhranı olmuşdur. Britaniyalı politoloq Con L. Kempbell bunu seçkilərin etibarlılığına siyasi inamın “legitimlik əriməsi” yaşadığını bildirmiş və bunu bir böhran kimi xarakterizə etmişdir. 2020-ci ildə amerikalı seçicilərin yalnız 40 faizi ABŞ-də seçkilərin ədalətli olduğunu düşünür, təxminən 60 faizi isə bu suala mənfi cavab verirdi. Kempbell hesab etmişdir ki, “böyük yalan”ın ABŞ siyasi sisteminə vurduğu zərər uzun müddət davam edəcəkdir.
Respublikaçılar Partiyası üçün nəticələr də narahatedici olaraq səviyyələndirilmişdir. Partiyanın çoxlu sayda nümayəndəsi Donald Trampın nankor Respublikaçılara qarşı apardığı intiqam kampaniyasını da nəzərə almış və ona dəstək göstərmişdir. Respublikaçılar Partiyası olaraq qalmışdır. Amerikalı politoloq Qari C. Ceykobsonun fikrinə görə, bununla Respublikaçılar Partiyası sosial-mühafizəkar mövqeyə, "İlk növbədə Amerika]]" şüarı altında ağdərili milliyyətçiliyinə, elitalara və elmə qarşı çıxış edən bir siyasi xəttə sadiqlik nümayiş etdirmişdir. Bu mövqe ABŞ-də müəyyən dairələrdə böyük tərəfdar toplamışdır, lakin bu, əksəriyyət təşkil etmir. Ceykobson bildirmişdir ki, belə bir partiya ölkə üçün də problematikdir. İkipartiyalı sistemdə əgər bir partiyanın əhəmiyyətli bloku əsas faktları inkar edir və rəqib partiyaya qarşı yönəlmiş konspirasiya nəzəriyyələrinə əsaslanırsa, idarəetmə çətinləşir. Respublikaçı liderlər Konqresdə əvvəlki kimi birgə həll yolları axtarmağa hazırdırlar, lakin partiya daxilində hökumətə açıq düşmən münasibət bəsləyən və hər cür kompromisi satqınlıq kimi qiymətləndirən təmsilçilər onların fəaliyyətinə mane olur. Bu, partiyanı struktur baxımından Demokratlara qarşı fundamental müxalif mövqeyə həmişəlik bağlamış olur.
2024-cü il ABŞ seçkiləri ərəfəsində “böyük yalan” narrativinə inanan 26 respublikaçı namizəd 19 ştatda seçkiyə nəzarət və seçki idarəçiliyi ilə bağlı səlahiyyətli vəzifələrdə (qubernator, baş prokuror və dövlət katibi) fəaliyyət göstərmişdir.
Azərbaycan–Ermənistan münaqişəsində
| ]Böyük yalan anlayışı Azərbaycan–Ermənistan münaqişəsi fonunda tərəflərin informasiya müharibəsində tez-tez istifadə olunan propaqanda üsullarından biri kimi təqdim olunur. Müxtəlif beynəlxalq və regional mənbələrdə Azərbaycanın və Ermənistanın bir-birini həqiqətləri təhrif etməkdə, tarixi faktları saxtalaşdırmaqda və ictimai rəyi yanıltmaqda ittiham etdiyi hallara rast gəlinir.
Azərbaycan tərəfi dəfələrlə bəyan etmişdir ki, Ermənistan beynəlxalq ictimaiyyəti çaşdırmaq məqsədilə "böhtan xarakterli" və "tamamilə yalan" bəyanatlar yayır. Azərbaycan tərəfi bu cür iddiaların sülh danışıqlarını pozduğunu, qarşılıqlı inamsızlığı dərinləşdirdiyini və Ermənistanın "propaqanda maşını" kimi fəaliyyət göstərdiyini vurğulamışdır. Eyni zamanda, Azərbaycan rəsmiləri Ermənistanın Azərbaycanın guya hərbi əməliyyatlara hazırlaşması barədə iddialarını da "absurd" adlandırmış və onları beynəlxalq aləmdə təəssürat yaratmaq üçün qurulan "böyük yalan" nümunəsi kimi qiymətləndirmişdir.
Digər tərəfdən, Ermənistan mediası və siyasi dairələri Azərbaycan hakimiyyətini də oxşar üsullardan istifadə etməkdə günahlandırır. Məsələn, Ermənistan hökuməti və analitiklər Azərbaycan rəhbərliyinin BMT Baş Assambleyasında etdiyi bəyanatları "bütün dünyaya yalan danışmaq" kimi qiymətləndirmiş, beynəlxalq müşahidəçilər isə bu çıxışlarda təqdim edilən bəzi iddiaları "uydurma narrativlər" adlandırmışdır. Bundan əlavə, media təhlillərində Azərbaycanın dezinformasiya kampaniyaları vasitəsilə faktları manipulyasiya etdiyi, o cümlədən beynəlxalq auditoriyaya yönəlmiş "sistemli təhriflər" həyata keçirdiyi vurğulanır.
Xocalı qətliamının inkarı — qətliamın ya azərbaycanlılar tərəfindən törədildiyini, ya da heç bir mülki şəxsin öldürülmədiyini iddia etməklə ifadə olunur və bu mövqe erməni ictimaiyyəti, rəsmiləri və təşkilatları arasında geniş yayılmışdır. İsrail Yaxın Şərq Siyasəti Araşdırmaları Mərkəzinin aparıcı media təhlilçisi Reyçel Avrahamın sözlərinə görə, Ermənistanın Xocalı qətliamını tanımaması bölgədə sülh üçün "maneə" rolunu oynayır və "həmin insanlığa qarşı cinayəti törətmiş dövlət" öz hərəkətlərinə görə məsuliyyəti üzərinə götürməkdən hələ də imtina edir. Bu günə qədər Xocalıda baş vermiş qətliamla bağlı heç kim məsuliyyətə cəlb edilməmişdir.
2019-cu ilin noyabrında Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan hadisəni "aşkar yalan" adlandırmış, onun "azərbaycanlıların özləri tərəfindən həyata keçirildiyini" iddia etmişdir. Buna baxmayaraq, "Human Rights Watch" təşkilatının araşdırmaları mülki əhalinin ölümünə birbaşa olaraq Qarabağdakı erməni qüvvələrinin məsuliyyət daşıdığını təsbit etmişdir. Erməni Milli Komitəsi – Amerika, Ermənistan Siyasi Elmlər Assosiasiyası və Erməni Milli Komitəsi – Avstraliya kimi təşkilatlar da Xocalı soyqırımını "təbliğat" və "uydurma" adlandırmışdılar.
Son illərdə "Qərbi Azərbaycan" anlayışı ətrafında mübahisələr də "böyük yalan" kontekstində şərh edilmişdir. Bəzi mənbələr bu narrativin seçmə tarixi faktlarla siyasi təzyiq aləti kimi istifadə olunduğunu qeyd etmişdir. Eyni zamanda, Azərbaycan tərəfi isə Ermənistanı tarixi saxtalaşdırmaqda və bu yolla sülh prosesinə mane olmaqda ittiham edir.
Mövzu üzrə aparılan müşahidələr göstərmişdir ki, "böyük yalan" yalnız yalan məlumatların yayılması ilə məhdudlaşmır, həm də bu məlumatların təkrar-təkrar vurğulanması, emosional çalarlarla təqdim olunması və beynəlxalq ictimaiyyəti hədəfləməsi ilə xarakterizə olunur. Müxtəlif mənbələrdə qeyd edilmişdir ki, həm Ermənistan, həm də Azərbaycan tərəflərinin bu cür strategiyalara əl atması regionda qarşılıqlı inamın zəifləməsinə, sülh təşəbbüslərinin ləngiməsinə və tarixi faktların obyektiv dəyərləndirilməsinə mane olur.
Çində
| ]Uyğur soyqırımı kontekstində Çin Xalq Respublikası hökuməti dəfələrlə beynəlxalq ictimaiyyətə bölgədə insan haqları pozuntularının baş vermədiyini, uyğurların dini və mədəni hüquqlarının tam şəkildə qorunduğunu bəyan etmişdir. Odur ki, Çin Xalq Respublikası Şərqi Türküstan ərazisində insan haqları pozuntularına dair ittihamları "düşmən qüvvələrin böyük yalanı" adlandırmışdır.
Bu bəyanatlar beynəlxalq təşkilatların və insan haqları qruplarının təqdim etdiyi sübutlarla ziddiyyət təşkil edir. Beynəlxalq müşahidəçilər və insan haqları təşkilatları Çin hökumətinin uyğurlara qarşı siyasətlərini soyqırımı əlamətləri göstərən tədbirlər kimi qiymətləndirmişlər. Məsələn, və digər təşkilatlar Çinin uyğur etnik azlığına qarşı məcburi əmək, mədəni və dini hüquqların məhdudlaşdırılması və təzyiq siyasətlərini soyqırım əlamətləri kimi təqdim ediblər
Bəzi media və təhlil mənbələri qeyd etmişdilər ki, Çin hökumətinin bu ittihamları rədd etməsi və əks arqumentlər təqdim etməsi “böyük yalan” texnikasının tipik nümunəsidir. Bu texnikaya görə, yalan və ya təhrif edilmiş məlumat kütləvi şəkildə təkrar-təkrar təqdim olunur, emosional çalarlarla təqdim edilir və beynəlxalq auditoriyaya yönəlir. Burada məqsəd həqiqətin əksinə ictimai rəy formalaşdırmaqdır. Bu strategiya uyğur soyqırımı ilə bağlı beynəlxalq debatlarda geniş əks-səda doğurmuşdur.
Təhlili
| ]Psixoloqlar və psixiatrlar bu texnikanın niyə işlədiyini müxtəlif cür izah edirlər. Ramani Durvasula qeyd etmişdir ki, "böyük yalan" davamlı təkrar nəticəsində özünəməxsus "sübut bazasına" çevrilir. İnsanlar onu kifayət qədər eşitdikdə həqiqət kimi qəbul edirlər. Miriam Bovers-Abbott vurğulayır ki, təkrar yalnız sözlərin deyil, ideyanın müxtəlif formalarda təqdimatı ilə möhkəmlənməlidir. Kliniki psixoloq Mett Blançard isə siyasi təbliğatda "yeni formalı köynəklər, şlyapalar və bannerlər" kimi elementlərin böyük yalanın yayılmasına xidmət etdiyini bildirir.
Psixiatr və digərləri insanların böhran anlarında təkrar olunan, lakin real olmayan iddialara inanmağa daha çox meylli olduğunu qeyd edirlər. Sosial medianın təsiri yalanın geri çəkilməsini çətinləşdirir, çünki səhv mövqedən imtina ictimai zəiflik kimi qəbul edilir. Bu, insanların yanlış bəyanatlarda inadkarlığını artırır.
Psixoloqlar Ramani Durvasula, Met Blaşard və Bendi Zenobiya Li hesab edirlər ki, “böyük yalana” inanan şəxsi təkcə faktiki dəlillərin təqdim olunması ilə inandırmaq çox çətindir. Durvasulanın fikrinə görə, tənqidi düşünmə bacarıqlarının inkişafı vacibdir. O yazmışdır ki, "bu, yalnız təsdiqləyici xəbərləri təqdim edən alqoritmlərin ləğv olunması, insanların isə fərqli baxış bucaqları təqdim edən məlumat və hekayələrlə tanış olmas, bu mövzuların müzakirəsi üçün təhlükəsiz məkanların yaradılması fərqli fikirlərə malik şəxslərlə mədəni diskursun təşviq olunması, inanclar üst-üstə düşməsə belə (məsələn, ailə sevgisi kimi) ortaq dəyərləri tapmağı insanlara öyrətmək deməkdir".
Blaşard qeyd etmişdir ki, “böyük yalanı” yayanlar yalnız öz tərəfdarlarının gözündə ən böyük qorxuları – hesabvermə ilə üzləşdikləri halda nüfuzdan düşə bilərlər. Onlar seçkidə uduzmalıdırlar, qanunu pozanda həbs olunmalıdırlar, hər bir böhtana görə məhkəməyə verilməlidirlər, açıq cəmiyyətin təqdim etdiyi bütün hüquqi vasitələrlə təqib olunmalıdırlar. Ən əsası, onlar zəif görünməlidirlər. Buna baxmayaraq, bu halda şəxsi, psixoloji, siyasi və ya maliyyə baxımından bu yalanlara inanmaqda fayda görmüş milyonlarla insan üçün həmin yalanların faydası itəcək". Li vurğulamışdır ki, birini “böyük yalandan” çəkindirmək istəyərkən onu müdafiə mövqeyinə salmaq olmaz: "Əvvəlcə insanları bu yalana inandıran emosional həssaslığı aradan qaldırmaq lazımdır. Kütlələr üçün bu, adətən dünyada özünə yer tapa bilməməyin ağrısıdır və sosial-iqtisadi bərabərsizlik bunu daha da dərinləşdirir. Tibbi xidmət, təhsil, dolanışıq imkanı və digər ləyaqət vasitələrindən məhrumluq cəmiyyəti psixoloji cəhətdən onlardan sui-istifadə etməyə çalışan qüvvələr qarşısında həssas edir".
Populyar mədəniyyətdə
| ]Corc Oruellin "1984" romanında təqdim etdiyi "" anlayışı “böyük yalan” nəzəriyyəsinə əsaslanmışdır. Bu anlayış çərçivəsində müəyyən edilən terminlərdən biri “qara-ağ” sözüdür. Bu söz, terminləri kimi, iki zidd mənaya malikdir və əks tərəfə tətbiq olunduqda, açıq faktlara baxmayaraq qaranın ağ olduğunu iddia etmək vərdişini ifadə edir.
Romanda həmçinin qeyd olunmuşdur ki, qəsdən yalan söyləmək və eyni zamanda ona inanmaq, əlverişsiz faktları unutmaq və lazım gəldikdə onları yenidən xatırlamaq, obyektiv reallığın mövcudluğunu inkar etmək və inkar edilən reallığı nəzərə almaq prosesi “ikili düşüncənin” mərkəzi komponenti kimi vacibdir. Bu yanaşma siyasi manipulyasiya və ideoloji nəzarət mexanizmlərinin ədəbi təsvirinə nümunə təşkil etmişdir.
Aktyor özünün "NUO-lar, Kennedilər və Elvis: İnanmaq üçün dəli olmağa lüzum olmayan konspirasiyalar" kitabında “böyük yalan” anlayışını belə müəyyən etmişdir: "əgər kifayət qədər böyük bir yalan söyləyirsinizsə və onu kifayət qədər tez-tez təkrar edirsinizsə, insanlar dediklərinizin tamamilə mənasız olmasına baxmayaraq, siz həqiqəti söyləyirsiniz deyə inanacaqlar".
2022-ci ilin may ayında amerikalı rejissor tərəfindən "2000 köstəbək" adlı sənədli film nümayiş etdirilmişdir. Film seçkilər zamanı pulla tutulmuş şəxslərin bülletenləri qanunsuz şəkildə toplayaraq seçki qutularına yerləşdirməsi iddiasına əsaslanmışdır. Buna baxmayaraq, "Associated Press" xəbər agentliyinin qiymətləndirməsinə görə, film səhv fərziyyələrə, anonim məlumatlara və mobil telefonların yerləşmə göstəricilərinin düzgün olmayan təhlilinə istinad etmişdir. Bu cür məlumatın dəqiqliyi konkret şəxsin bülleten atıb-atmadığını sübut etmək üçün yetərli hesab edilməmiş, nəticədə sübutlar zəncirində ciddi boşluqların mövcud olduğu bildirilmişdir.
Müstəqil fakt yoxlama platforması "" filmə təqdim olunan sübutları ehtimallara əsaslanan kimi dəyərləndirmiş və saxtalaşdırılmış bülletenlərin mövcudluğunu təsdiq edən faktların tapılmadığını qeyd etmişdir. "The Washington Post" filmi “indiyədək irəli sürülmüş ən az inandırıcı seçki saxtakarlığı nəzəriyyəsi” kimi xarakterizə etmiş, onun sübut zənciri qura bilmədiyini vurğulamışdır. Bu baxışlar əsasında film seçki saxtakarlığı iddialarını əsaslandırmaq üçün etibarlı mənbə kimi qəbul edilməmişdir.
İstinadlar
| ]- "The Big Lie | Definition of The Big Lie by Oxford Dictionary on Lexico.com also meaning of The Big Lie". Lexico Dictionaries | English (ingilis). 22 yanvar 2021 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 yanvar 2021.
- "Definition of Big Lie". . İstifadə tarixi: 13 iyun 2021.
- Higgins, Andrew. "The Art of the Lie? The Bigger the Better – Lying as a political tool is hardly new. But a readiness, even enthusiasm, to be deceived has become a driving force in politics around the world, most recently in the United States". The New York Times. 10 yanvar 2021. İstifadə tarixi: 10 yanvar 2021.
Mr. Trump has outraged his political opponents and left even some of his longtime supporters shaking their heads at his mendacity. In embracing this big lie, however, the president has taken a path that often works – at least in countries without robustly independent legal systems and news media along with other reality checks.
- Rutenberg, Jim; Becker, Jo; Lipton, Eric; Haberman, Maggie; Martin, Jonathan; Rosenberg, Matthew; Schmidt, Michael S. "77 Days: Trump's Campaign to Subvert the Election – Hours after the United States voted, the president declared the election a fraud – a lie that unleashed a movement that would shatter democratic norms and upend the peaceful transfer of power". The New York Times. 31 yanvar 2021. İstifadə tarixi: 1 fevral 2021.
- "Trump Knew He Lost The Election Before He Decided He Didn't, Says Aide". HuffPost. 20 iyun 2022.
- Mike DeBonis and Jacqueline Alemany. "Trump sought to lead armed mob to Capitol on Jan. 6, aide says". The Washington Post. 28 iyun 2022.
- Harb, Ali; Glasse, Jennifer. "Jan 6 panel pushes to link Trump to Capitol violence – a timeline". www.aljazeera.com. 12 iyul 2022.
- "What Trump Knew". Time.
- Hitler, Adolf. Mein Kampf. Murphy, James tərəfindən tərcümə olunub. 21 mart 1939. 24 iyul 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 avqust 2008 – vasitəsilə.
- James, Edwin L. "Hitler's Biggest Lie; The Fuehrer's lies are legion and colossal; his biggest is that Germany was not beaten in 1918. Hitler may be planning to use that lie again. Whatever Hitler's purpose in taking up the lie of an undefeated Germany, the record of the collapse is clear. Hitler's Biggest Lie". The New York Times. 11 aprel 1943. İstifadə tarixi: 6 dekabr 2020.
- Bittner, Jochen. "1918 Germany Has a Warning for America – Donald Trump's "Stop the Steal" campaign recalls one of the most disastrous political lies of the 20th century". The New York Times. 30 noyabr 2020. İstifadə tarixi: 3 fevral 2021.
- Herf, Jeffrey. The Jewish Enemy: Nazi Propaganda During World War II And the Holocaust. Cambridge, MA: Harvard University Press. 2006. səh. 211. ISBN .
- Herf, Jeffrey. "The "Jewish War": Goebbels and the Antisemitic Campaigns of the Nazi Propaganda Ministry". Holocaust and Genocide Studies. 19. 2005: 51–80. doi:10.1093/hgs/dci003.
- Jacobson, Zachary Jonathan. "Many are worried about the return of the 'Big Lie.' They're worried about the wrong thing". The Washington Post. 21 may 2018.
- Goebbels, Joseph. Die Zeit ohne Beispiel. Munich: Zentralverlag der NSDAP. 12 yanvar 1941. 364–369.
Das ist natürlich für die Betroffenen mehr als peinlich. Man soll im allgemeinen seine Führungsgeheimnisse nicht verraten, zumal man nicht weiß, ob und wann man sie noch einmal gut gebrauchen kann. Das haupt-sächlichste englische Führungsgeheimnis ist nun nicht so sehr in einer besonders hervorstechenden Intelligenz als vielmehr in einer manchmal geradezu penetrant wirkenden dummdreisten Dickfelligkeit zu finden. Die Engländer gehen nach dem Prinzip vor, wenn du lügst, dann lüge gründlich, und vor allem bleibe bei dem, was du gelogen hast! Sie bleiben also bei ihren Schwindeleien, selbst auf die Gefahr hin, sich damit lächerlich zu machen.
- Beck, Eldad. "Was uns der Großmufti erzählt. Eldad Beck über Jerusalem und den Zweck palästinensischer Lügengeschichten". Jüdische Allgemeine. 26 oktyabr 2015.
- Bytwerk, Randall. "False Nazi Quotations". German Propaganda Archive. 2008. İstifadə tarixi: 2 aprel 2021.
- Hitler and Psychohistory , , Vol. 78, No. 2 (Apr., 1973), pp. 394–401.
- "A Psychological Analysis of Adolph Hitler" (PDF). . səh. 46. 1 avqust 2020 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 28 yanvar 2022.
- Moore, Herbert; Barrett, James W., redaktorlar Who Killed Hitler?. W. F. Heimlich (foreword). New York: The Booktab Press. 1947. 131, 136, 138.
So well has the plan worked that few people can now be found anywhere who are convinced that Hitler is dead. It is one more example of the fine art of falsehood and half-truth which the Germans under Goebbels perfected with such bewildering success. It is still another example of the dependable results that can be obtained by psychological strategists in totalitarian countries who can at will use the technique of the notorious 'Philosophy of the As If' in spreading gigantic lies. By such techniques, they are able to influence vast numbers of people to disbelieve the truth long after the facts and circumstances have been authenticated.
- . The Death of Adolf Hitler (1st). New York: . 1968. 68–69.
- "Ревизионизм холокоста". 11 лютого 2010 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 серпня 2011.
- Комлев, Н. Г. Словарь иностранных слов. ЭКСМО. 2006. 672. ISBN .
- "Отрицание холокоста: история и современные тенденции". 18 September 2007 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 серпня 2011.
- "Кто забыл арабов — «праведников народов мира»?". scepsis.ru. 14 oktyabr 2011 tarixində arxivləşdirilib.
- "Ахмадинежад вновь заявил, что Холокост — ложь". 6 жовтня 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 серпня 2011.
- Klei, Aaron. "Holocaust a lie". Al-Liwaa Al-Islami. 4 avqust 2004 – WorldNetDaily.com vasitəsilə.
- "Ахмадинеджад: Холокост — самая большая ложь в истории человечества". news.nswap.info. 6 oktyabr 2014 tarixində arxivləşdirilib (#archive_missing_url). (#cite_web_url)
- "Т. Блэр ввел войска в Ирак под давлением масонов?]". kiev1. 4 sentyabr 2013 tarixində arxivləşdirilib.
- "Iran Spokesman Calls Holocaust a «Big Lie»". 1 mart 2009 tarixində arxivləşdirilib – Fox News vasitəsilə.
- "Holocaust revisionist's lawyer jailed". davidduke. 22 noyabr 2010 tarixində arxivləşdirilib.
- "German Neo-Nazi Lawyer Sentenced for Denying Holocaust". Deutsche Welle. 7 avqust 2009 tarixində arxivləşdirilib.
- "Holocaust revisionist's lawyer jailed". 20 October 2010 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 жовтня 2010.
- "Iran: Neonazis eilen Teheran zu Hilfe". Die Presse. 27 dekabr 2005.
- Dolot, Miron. Execution by Hunger: The Hidden Holocaust. . 1985. səh. xv. ISBN .. ISBN
- , Russia Under the Bolshevik Regime, Vintage books, Random House Inc., New York, 1995, ISBN , pages 235–236.
- "Famine denial". The Ukrainian Weekly. 14 iyul 2002. 24 fevral 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 noyabr 2015.
- Shelton, Dinah. Encyclopedia of genocide and crimes against humanity. Macmillan Reference. 2005. səh. 1055. ISBN . İstifadə tarixi: 5 noyabr 2015 – Google Books vasitəsilə.
The Soviet Union dismissed all references to the famine as anti-Soviet propaganda. Denial of the famine declined after the Communist Party lost power and the Soviet empire disintegrated.
- Member, Acton Staff. "Russia still denies the Holodomor was 'genocide'". Acton Institute. 25 sentyabr 2025.
- "Holodomor". College of Liberal Arts.
- "Andrii Kozytskyi's monograph "The Big Lie" was presented at Ivan Franko National University".
- Conquest, Robert. The Harvest of Sorrow: Soviet Collectivization and the Terror-Famine. Oxford University Press. 1987. 308. ISBN .[1] Arxivləşdirilib 2014-01-03 at the Wayback Machine
- H. Cummings, Richard. "Crusade for Freedom: Rallying Americans Behind". Radio Free Europe. 2010.
Hostile and negative reactions to Operation Focus by the Communist regimes in Czechoslovakia and Hungary were also ... Crusade President William A. Greene announced that a 121⁄2 minute film “The Big Lie” was being distributed to ...
- Protocols of the Elders of Zion: A Fabricated 'historic' Document (Hesabat). U.S. Senate Committee on the Judiciary, Subcommittee to Investigate the Administration of the Internal Security Act. 1964. İstifadə tarixi: 22 fevral 2022.
- Nelson, Joshua. "Bill Barr: 'Big lie' about Russian collusion tied Trump's hands in dealing with Putin". Fox News. 9 mart 2022.
- "Newt Gingrich: The true cost of the collusion lie | Opinion". Newsweek. 10 aprel 2019.
- Campbell, John L. Institutions under Siege. Donald Trump’s Attack on the Deep State. Cambridge &New York: Cambridge University Press. 2023. səh. 46 f. ISBN .
- Campbell, John L. Institutions under Siege. Donald Trump’s Attack on the Deep State. Cambridge &New York: Cambridge University Press. 2023. səh. 50 f. ISBN .
- Beer, Tommy. "Here's Everything Trump Has Said About Refusing To Give Up Power". Forbes.
- Campbell, John L. Institutions under Siege. Donald Trump’s Attack on the Deep State. Cambridge &New York: Cambridge University Press. 2023. səh. 52 f. ISBN .
- Blake, Aaron. "Conservatives try to commandeer 'the big lie'". The Washington Post. 5 aprel 2021. İstifadə tarixi: 5 may 2021.
- Morgan, David. "Trump 'poisoning' democracy with 'big lie' claim – key House Republican". Reuters. 3 may 2021. İstifadə tarixi: 7 iyun 2021.
- Bowden, John. "Wall Street Journal editorial: Conservatives 'could live to regret' Trump emergency declaration". The Hill. 11 yanvar 2019. İstifadə tarixi: 8 fevral 2022.
- Schnell, Mychael. "McConnell's office knocks Democrats over 'the left's Big Lie'". The Hill (ingilis). 10 yanvar 2022. 10 yanvar 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 yanvar 2022.
- Block, Melissa. "The clear and present danger of Trump's enduring 'Big Lie'". National Public Radio. 23 dekabr 2021. İstifadə tarixi: 23 dekabr 2021.
- Multiple sources:
- Corasaniti, Nick. "Republicans Aim to Seize More Power Over How Elections Are Run". The New York Times. 24 mart 2021.
- "GOP lawmakers seek greater control over local elections". Associated Press. 20 aprel 2021.
- Epstein, Reid J. "Wisconsin Republicans Push to Take Over the State's Elections". The New York Times. 19 noyabr 2021.
- Amy Gardner; Tom Hamburger; Josh Dawsey. "Trump allies work to place supporters in key election posts across the country, spurring fears about future vote challenges". The Washington Post. 29 noyabr 2021.
- Jennifer Medina; Nick Corasaniti; Reid J. Epstein. "Campaigning to Oversee Elections, While Denying the Last One". The New York Times. 30 yanvar 2022.
- "6 in 10 Americans say U.S. democracy is in crisis as the 'Big Lie' takes root". NPR. 3 yanvar 2022.
- "In Bid for Control of Elections, Trump Loyalists Face Few Obstacles". New York Times. 15 dekabr 2021.
- "Trump's Big Lie is changing the face of American politics". CNN. 16 sentyabr 2021.
- "Trump loyalists form alliance in bid to take over election process in key states". The Guardian. 13 yanvar 2022.
The disclosure that extremist Republicans dedicated to election subversion have formed a network was first revealed by Steve Bannon, Trump’s former chief strategist in the White House who is spearheading a “precinct-by-precinct” movement to inject far-right activists into local elected office. Marchant disclosed the alliance on Bannon’s War Room podcast. The revelation can only heighten jitters about the fragile state of American democracy. An NPR analysis of 2022 secretary of state races across the country found that at least 15 candidates have adopted Trump’s big lie.
- Dale, Daniel. "Trump is doing more lying about the election than talking about any other subject". CNN. 12 iyun 2021. 16 iyun 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2024. Similar graphic in source attributed to Janie Boschma, CNN.
- Yourish, Karen; Smart, Charlie. "Trump's Pattern of Sowing Election Doubt Intensifies in 2024". The New York Times. 24 may 2024. 24 may 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2024.
- Multiple sources:
- Stelter, Brian. "'Firehose of falsehood:' How Trump is trying to confuse the public about the election outcome". CNN. 30 noyabr 2020. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2024.
- Maza, Carlos. "Why obvious lies make great propaganda". . 31 avqust 2018. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2024.
- Zappone, Chris. "Donald Trump campaign's 'firehose of falsehoods' has parallels with Russian propaganda". The Sydney Morning Herald. 12 oktyabr 2016. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2024.
- Harford, Tim. "What magic teaches us about misinformation". Financial Times. 6 may 2021. 10 dekabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2024.
- Clifton, Denise. "Trump's nonstop lies may be a far darker problem than many realize". Mother Jones. 3 avqust 2017. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2024.
- Ellefson, Lindsey. "'Morning Joe' Rips Trump for 'Firehose of Falsehoods' and 'Nazi-Like Propaganda' on COVID". TheWrap. 17 dekabr 2020. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2024.
- Block, Melissa. "Can The Forces Unleashed By Trump's Big Election Lie Be Undone?". NPR. 16 yanvar 2021. İstifadə tarixi: 3 mart 2021.
- Yoon, Robert. "Trump's drumbeat of lies about the 2020 election keeps getting louder. Here are the facts". Associated Press. 27 avqust 2023. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2024.
- Qiu, Linda. "Fact-Checking the Breadth of Trump's Election Lies". The New York Times. 17 avqust 2023. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2024.
- . "21 Donald Trump election lies listed in his new indictment". CNN. 3 avqust 2023. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2024.
- "Join | Donald J. Trump For President 2024". www.donaldjtrump.com.
- USA: Trump-Team log wissentlich über »gestohlene Wahl«. Der Spiegel. 2021.
- https://www.nytimes.com/2021/09/21/us/politics/trump-dominion-voting.html
- Campbell, John L. Institutions under Siege. Donald Trump’s Attack on the Deep State. Cambridge &New York: Cambridge University Press. 2023. səh. 53 f. ISBN .
- Campbell, John L. Institutions under Siege. Donald Trump’s Attack on the Deep State. Cambridge &New York: Cambridge University Press. 2023. səh. 54 f. ISBN .
- "Donald Trump: Experten sollten für ihn nach Beweisen für Wahlfälschung suchen – fanden aber keine". 12 fevral 2023 – www.spiegel.de vasitəsilə.
- Levine, Marianne; Otterbeing, Holly; Everett, Burgess. "Election gambit blows up on Hawley and Cruz". Politico. 9 yanvar 2021. İstifadə tarixi: 2 aprel 2021.
- Milman, Oliver. "Trump loyalist Elise Stefanik wins Republican vote to replace Liz Cheney". 14 may 2021 – The Guardian vasitəsilə.
- Reporter, Justin Baragona Senior Media. "Steve Scalise Still Refuses to Admit the Election Wasn't Stolen". The Daily Beast. 21 fevral 2021.
- NACHRICHTEN, n-tv. "Biden nennt Trumps Verhalten "unamerikanisch"". n-tv.de.
- Castronuovo, Celine. "Biden says Cruz, other Republicans responsible for 'big lie' that fueled Capitol mob". The Hill. 8 yanvar 2021. İstifadə tarixi: 10 yanvar 2021.
- Snyder, Timothy. "The American Abyss". The New York Times. 9 yanvar 2021. İstifadə tarixi: 2 aprel 2021.
- Ben-Ghiat, Ruth. "Opinion: Trump's big lie wouldn't have worked without his thousands of little lies". CNN. 25 yanvar 2021. İstifadə tarixi: 2 aprel 2021.
-
- Stelter, Brian. "Experts warn that Trump's 'big lie' will outlast his presidency". CNN. 11 yanvar 2021. İstifadə tarixi: 3 mart 2021.
- Multiple sources:
- Block, Melissa. "The clear and present danger of Trump's enduring 'Big Lie'". National Public Radio. 23 dekabr 2021. İstifadə tarixi: 23 dekabr 2021.
- Corasaniti, Nick. "Republicans Aim to Seize More Power Over How Elections Are Run". The New York Times. 24 mart 2021. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2024.
- Reid, Tim; Layne, Nathan; Lange, Jason. "Special Report: Backers of Trump's false fraud claims seek to control next elections". Reuters. 22 sentyabr 2021. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2024.
- Epstein, Reid J. "Wisconsin Republicans Push to Take Over the State's Elections". The New York Times. 9 noyabr 2021. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2024.
- Gardner, Amy; Hamburger, Tom; Dawsey, Josh. "Trump allies work to place supporters in key election posts across the country, spurring fears about future vote challenges". The Washington Post. 29 noyabr 2021. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2024.
- Collinson, Stephen. "Trump's Big Lie is changing the face of American politics". CNN. 16 sentyabr 2021. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2024.
- Graziosi, Graig. "'Evil takes no breaks': Warnings as Steve Bannon vows to take over America's entire 'election apparatus'". The Independent. 21 dekabr 2021. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2024.
- Woodward, Calvin. "Trump's 'Big Lie' imperils Republicans who don't embrace it". Associated Press. 9 may 2021. İstifadə tarixi: 7 iyun 2021.
- News, A. B. C. "Arizona 'audit' becomes far-right campaign stop, fuels conspiracy that election can be overturned". ABC News.
- https://prayforamericasleaders.com/legislative-updates/arizona-senate-to-start-recount-of-ballots-in-maricopa-county/
- Sherman, Amy. "Ask PolitiFact: Why is Arizona auditing election results?". @politifact.
- https://www.spiegel.de/ausland/usa-maricopa-county-stellt-sich-gegen-weitere-ermittlungen-zu-angeblichem-wahlbetrug-a-c4953a1a-8dbd-4b5a-89c2-6f9e9511
- "Auditing Elections Equipment In Maricopa County | Maricopa County, AZ". www.maricopa.gov.
- Davis, Charles R. "Arizona's largest newspaper sues Cyber Ninjas, state senate over controversial 2020 election 'audit'". Business Insider.
- "Arizona: Nachzählung ergibt keine Hinweise auf Wahlbetrug". tagesschau.de.
- "Donald Trump verantwortlich für Desaster: Auszählung kostet Arizona Millionen".
- Rosenberg, Matthew; Rutenberg, Jim. "Key Takeaways From Trump's Effort to Overturn the Election – A Times examination of the 77 days between election and inauguration shows how a lie the former president had been grooming for years overwhelmed the Republican Party and stoked the assault on the Capitol". The New York Times. 1 fevral 2021. İstifadə tarixi: 1 fevral 2021.
- "USA: Trump-Team log wissentlich über »gestohlene Wahl«". 22 sentyabr 2021 – www.spiegel.de vasitəsilə.
- "US-Umfrage fast ein Jahr nach Amtsantritt: Mehr als 40 Prozent zweifeln an rechtmäßiger Wahl Bidens" – Tagesspiegel vasitəsilə.
- Naylor, Brian. "Impeachment Resolution Cites Trump's 'Incitement' Of Capitol Insurrection". NPR. 11 yanvar 2021. 11 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 yanvar 2021.
- "Senate" (PDF). . . 10 fevral 2021. İstifadə tarixi: 15 fevral 2021.
- Thrush, Glenn. "Prosecutors describe Trump's 'Big Lie' of a stolen election". The New York Times. 10 fevral 2021. İstifadə tarixi: 15 fevral 2021.
- "Subverting Justice: How the Former President and His Allies Pressured DOJ to Overturn the 2020 Election" (PDF). (ingilis). 7 oktyabr 2021.
- Corasaniti, Nick; Yourish, Karen; Collins, Keith. "How Trump's 2020 Election Lies – Have Gripped State Legislatures". The New York Times. 22 may 2022. İstifadə tarixi: 22 may 2022.
- Edelman, Adam. "Election deniers who say Trump won in 2020 are running to be top cop in 4 battleground states – At least 15 people who push false claims about the 2020 results are running for attorney general in 14 states, including four swing states, according to a group tracking the races". . 22 may 2022. İstifadə tarixi: 22 may 2022.
- Pagliery, Jose. "Jan. 6 Hearing Bombshells: Trump Knew He Lost – and Profited – HE KNEW". . 13 iyun 2022. İstifadə tarixi: 13 iyun 2022.
- Markay, Lachlan. "Election Lies Help Trump and RNC Rake in Half a Billion – BIG $$$". . 3 dekabr 2020. İstifadə tarixi: 13 iyun 2022.
- Price, Michelle L.; Riccardi, Nicholas. "Trump's Response To Criminal Charges Revives Election Lies". HuffPost (ingilis). 10 aprel 2023. İstifadə tarixi: 10 aprel 2023.
- Press, Associated. "Wyoming Republican party stops recognizing Liz Cheney as member". 16 noyabr 2021 – The Guardian vasitəsilə.
- Gruver, -Mead; Gruver, Associated Press Mead; Press, Associated. "Liz Cheney defeated in Wyoming GOP primary". PBS News. 16 avqust 2022.
- D. Shear; Saul, Stephanie. "Trump, in Taped Call, Pressured Georgia Official to 'Find' Votes to Overturn Election". The New York Times. 1 mart 2021. ISSN 0362-4331.
- Cillizza, Chris. "Analysis: How election rejection has become a must for aspiring Republican candidates | CNN Politics". CNN. 8 dekabr 2021.
- Reston, Maeve. "Kemp and Raffensperger will win Georgia GOP primaries, CNN projects, as voters reject Trump-backed challengers | CNN Politics". CNN. 24 may 2022.
- Harper, Averi; Wiersema, Alisa; Cunningham, Meg; Shepherd, Brittany; Demissie, Hannah; Ibssa, Lalee; Klein, Rick; News, A. B. C. "Arizona Senate race among key midterm election races to watch". ABC15 Arizona in Phoenix (KNXV). 29 dekabr 2021.
- "Op-ed: Rupert Murdoch has the power if he wants Trump to move on". 22 noyabr 2021.
- "MSN". www.msn.com.
- Wolfe, Jan; Heavey, Susan. "Trump lawyer Giuliani faces $1.3 billion lawsuit over 'big lie' election fraud claims". Reuters. 25 yanvar 2021. İstifadə tarixi: 1 fevral 2021.
- Folkenflik, David; Romo, Vanessa. "Fox News Moves To Have Dominion Voting Systems Lawsuit Dismissed". NPR (ingilis). 18 may 2021. İstifadə tarixi: 24 sentyabr 2021.
- Darcy, Oliver. "With historic settlement, Rupert Murdoch is paying the price for Trump's election lies". CNN. 19 aprel 2023. İstifadə tarixi: 20 aprel 2023.
- Burri, Erika. "Fox News gegen Dominion: Der Vergleich ist ein Warnschuss". 19 aprel 2023 – NZZ vasitəsilə.
- Ivanova, Irina. "This private equity firm is the biggest winner in the Dominion-Fox News settlement". . 19 aprel 2023. İstifadə tarixi: 20 aprel 2023.
- Dale, Daniel. "Fact check: Trump, in 2023, tells a new lie about the 2020 election". CNN. 25 aprel 2023. İstifadə tarixi: 25 aprel 2023.
- Zhang, Andrew. "Judge dismisses Trump's 'Big Lie' lawsuit against CNN". Politico. 29 iyul 2023. 29 iyul 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2024.
- "Parlament in Texas beschließt umstrittene Wahlrechtsreform". Süddeutsche.de. 31 avqust 2021.
- Campbell, John L. Institutions under Siege. Donald Trump’s Attack on the Deep State. Cambridge &New York: Cambridge University Press. 2023. səh. 46, 61–68. ISBN .
- C. Jacobson, Gary. "Donald Trump's Big Lie and the Future of the Republican Party". Presidential Studies Quarterly. 51 (2). 2021: 286 ff.
- Berman, Ari. "New report: One-third of states have an election denier overseeing elections".
- "Hybrid Warfare Against Azerbaijan: How Lies Became a Weapon". BakuNetwork.org. 25 oktyabr 2024.
- "'Western Azerbaijan' narrative pursues goal of justifying Karabakh Armenians' ethnic cleansing, Spain MP says". news.am. 25 sentyabr 2025.
- "World needs to see Armenia for what it is - propaganda machine using lies, manipulation for support - US military expert". Trend.Az. 14 oktyabr 2020.
- "Azerbaijan accuses Armenia of spreading 'false and slanderous statement'". www.aa.com.tr.
- "Armenian accusations of plans to use force 'ridiculous,' says Azerbaijan". www.aa.com.tr.
- Sassounian, Harut. "Aliyev Lies before the Whole World at UN General Assembly". 26 sentyabr 2017.
- Tatikyan, Sossi. "Aliyev's Fabricated Narratives: Unveiling the Agenda". 16 yanvar 2025.
- Schicks, Ursula. "How The Western Azerbaijan Narrative Became Central To Baku's Official Propaganda • media.am". 6 oktyabr 2024.
- . "A President, an Interview, and a Tragic Anniversary". carnegieeurope.eu. . 24 fevral 2012. İstifadə tarixi: 26 fevral 2021.
But, keen to minimize their own acts of aggression, many Armenians have sought to deny that their soldiers killed civilians that day.
- "Armenian and Azerbaijani leaders embrace denialism". eurasianet.org. Eurasianet. 22 noyabr 2019. İstifadə tarixi: 25 fevral 2021.
- "Azerbaijan: Baku Presses Genocide Recognition Campaign for Khojaly". eurasianet.org. Eurasianet. 28 fevral 2012. İstifadə tarixi: 25 fevral 2021.
- "Genocide Emergency Alert on the War in Artsakh (Nagorno-Karabakh)". genocidewatch.com. 6 noyabr 2020.
Because of Armenia’s denial of war crimes such as the Khojaly massacre and other crimes against Azerbaijanis, and the current shelling of Azerbaijani civilians by Armenian artillery, Genocide Watch considers Armenia to be at Stage 8: Persecution and Stage 10: Denial
- Rachel Avraham. "Why Israel Should Build a Khojaly Memorial". 23 fevral 2021. İstifadə tarixi: 25 fevral 2021.
- "ДОКЛАД ПРАВОЗАЩИТНОГО ЦЕНТРА «МЕМОРИАЛ» О МАССОВЫХ НАРУШЕНИЯХ ПРАВ ЧЕЛОВЕКА, СВЯЗАННЫХ С ЗАНЯТИЕМ НАСЕЛЕННОГО ПУНКТА ХОДЖАЛЫ В НОЧЬ С 25 НА 26 ФЕВРАЛЯ 1992 г. ВООРУЖЕННЫМИ ФОРМИРОВАНИЯМИ" (PDF). memohrc.org. . İstifadə tarixi: 26 fevral 2021.
- "Response to Armenian Government Letter on the town of Khojaly, Nagorno-Karabakh". hrw.org. Human Rights Watch. 23 mart 1997. İstifadə tarixi: 25 fevral 2021.
Yet we place direct responsibility for the civilian deaths with Karabakh Armenian forces.
- "Khojaly denialism continues, despite hard proof and survivor testimony". republic-underground.com. 24 fevral 2021. İstifadə tarixi: 25 fevral 2021.
- "Armenian Legislative Caucus Urges Colleagues to Reject Azeri Propaganda". asbarez.com. . 19 fevral 2021. İstifadə tarixi: 25 fevral 2021.
- "The Khojaly Genocide Fabrication". anc.org.au. . İstifadə tarixi: 25 fevral 2021.
- "Khojaly a Symbol of Azeri Propaganda, Researchers Say". horizonweekly.ca. 25 fevral 2014. İstifadə tarixi: 25 fevral 2021.
- "Western Azerbaijan: This Rhetoric Has Turned More into a Tool of Pressure".
- "Arif Yunus: "'Western Azerbaijan' narrative is a political tool and a repetition of Armenia's mistakes"". 9 iyun 2025.
- "Azerbaijan Accuses Armenia of Falsifying History and Hindering Peace Efforts". caspiannews.com.
- "Pashinyan Accuses Baku of Promoting "Armenia to Attack" Lie". Hetq.am. 10 fevral 2025.
- Ռ/Կ, «Ազատություն». "Aliyev Lies Before the Whole World at United Nations Speech in New York". 26 sentyabr 2017 – www.azatutyun.am vasitəsilə.
- Galstian, Shoghik. "Former Armenian Presidents Blast Pashinian's Fresh 'Lies On Karabakh'". 23 dekabr 2024 – www.azatutyun.am vasitəsilə.
- Bedevian, Astghik. "Pashinian Ally Rationalizes Aliyev's Talk Of 'Western Azerbaijan'". 27 may 2025 – www.azatutyun.am vasitəsilə.
- "The West's misconception of Azerbaijan: "What we are accused of is blown out of proportions" | The Liberum". 20 sentyabr 2024.
- ""Genocide" in Xinjiang a Complete "Lie of the Century"——Reality Check II: Falsehoods in US Perceptions of China_Embassy of the People's Republic of China in the Republic of Indonesia". id.china-embassy.gov.cn.
- "Xinjiang 'genocide' claims debunked by world bodies". chinadailyhk.
- Pheby, James. "UK MPs say China's Uyghurs 'suffering crimes against humanity and genocide,' as Beijing claims accusations are 'big lie'". hongkongfp.com. . Agence France-Presse. 23 aprel 2021. İstifadə tarixi: 28 yanvar 2022.
- . "China's ambassador to the U.S. warns of 'military conflict' over Taiwan". npr.org. NPR. 28 yanvar 2022. İstifadə tarixi: 28 yanvar 2022.
- "U.S. raps China's Uyghur abuse as "genocide" in human rights report". english.kyodonews.net. . 31 mart 2021. İstifadə tarixi: 28 yanvar 2022.
- Allen-Ebrahimian, Bethany. "Holocaust Museum report warns China "may be committing genocide"". Axios. 9 noyabr 2021.
- "How China Coopted Turkey to Forsake the Uyghurs | Hudson Institute". www.hudson.org. 5 sentyabr 2025.
- Werleman, C. J. "How We Know China is Lying About Uyghur Genocide". 24 iyun 2021.
- Handelman-Smith, Ithamar. "Is Uyghur genocide denial going mainstream?". FairPlanet.
- Rozsa, Matthew. "The psychological reason that so many fall for the 'Big Lie'"". . 3 fevral 2021.
- "Джордж Оруэлл. 1984". 10 avqust 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 iyul 2009.
- Belzer, Richard. UFOs, JFK, and Elvis: Conspiracies You Don't Have to be Crazy to Believe. New York City: Ballantine Books. 2000. ISBN .
- "FACT FOCUS: Gaping holes in the claim of 2K ballot 'mules'". AP News. 3 may 2022.
- Farley, Robert. "Evidence Gaps in '2000 Mules'". 10 iyun 2022.
- https://www.washingtonpost.com/politics/2022/05/11/2000-mules-offers-least-convincing-election-fraud-theory-yet/
Əlavə ədəbiyyat
| ]- Baker White, John. The Big Lie. London: Evans Brothers. 1955. OCLC 874233110.
- de Berg, Henk. Trump and Hitler: A Comparative Study in Lying. London: Palgrave Macmillan. 2024. doi:10.1007/978-3-031-51833-1. ISBN .
- Kurlansky, Mark. Big Lies: from Socrates to Social Media. : Tilbury House Publishers. 2022. ISBN .
Xarici keçidlər
| ]- "Analysis of Nazi Propaganda" by Karthik Narayanaswami ()
- "The Big Lie and Its Consequences" (; 17 May 2021)
- Video (18:49): "Inside Trump's Election Plot" — YouTube platformasında (MSNBC News; July 29, 2022)
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Adolf Hitler 1923 cu ilde Boyuk yalan alm grosse Luge heqiqetin kobud sekilde tehrif olunmasi ve ya yanlis teqdim edilmesini ehate eden siyasi propaqanda texnikasi Bu ifade ilk defe Adolf Hitler terefinden 1925 ci ilde yazdigi Mein Kampf eserinde isledilmisdir Hitler iddia edirdi ki insanlar bele neheng bir yalani heqiqet kimi qebul ede bilerler cunki hec kesin heqiqeti bu qeder heyasizcasina tehrif etmeye cesaret edeceyine inanmazlar O bu usulun yehudiler terefinden Almaniyanin Birinci Dunya muharibesindeki meglubiyyetini general uzerine atmaq ucun istifade edildiyini iddia edirdi Ludendorf Veymar Respublikasi dovrunde taninmis milliyyetci siyasi xadim idi Tarixci fikrine gore nasistler boyuk yalan ideyasini yehudilere qarsi ictimai reyi cevirmek ve Holokostu esaslandirmaq ucun istifade etmisdiler Onun qenaetine gore nasist Almaniyasinin bas tebligatcisi Yozef Gebbels ve NSAFP bu texnikadan bilavasite yararlanaraq Avropada esrlerle movcud olmus antisemitizmi kutlevi qirgina cevirmisdiler Herf yazmisdir ki nasistlerin boyuk yalani Almaniyani gunahsiz muhasireye alinmis bir olke kimi tesvir etmek ve onun guya qarsi mubarize apardigini iddia etmekden ibaret idi defelerle ireli sururdu ki yehudiler Britaniya imperiyasi Rusiya ve ABS de gizli ve heddinden artiq guce malikdirler Hemcinin onlarin Almaniyaya qarsi soyqirim muharibesi baslatdigi iddia olunurdu Bunun esasinda nasistler Almaniyanin ozunumudafie namine yehudileri mehv etmeye haqqi oldugunu ireli sururduler XXI esrde bu termin ABS de 2020 ci il prezident seckilerinin neticelerinin Donald Tramp ve terefdarlari terefinden inkarina aid edilmisdir Trampin terefdarlari seckinin kutlevi saxtakarliq yolu ile ogurlandigini iddia edirdiler Bu iddialarin miqyasi neticesinde Tramp terefdarlari ABS Konqresine hucum etmisdiler Sonradan yayilan melumatlarda Trampin seckini uduzdugunu bildiyi halda boyuk yalan narrativini davam etdirdiyi gosterilir Alimlerin fikrine gore boyuk yalan texnikasinin ugurlu olmasi ucun iddianin muxtelif media formalarinda davamli tekrarlanmasi vacibdir Hemcinin kutlenin bele ifrat beyanatlara inanmasina psixoloji zemin movcud olmalidir Nasist Almaniyasi span Hitlerin terifi span Adolf Hitler Mein Kampf eserinin I cild X fesilinde boyuk yalan anlayisini aciqlayaraq yazmisdir ki yehudiler ve onlarin marksist muttefiqleri Birinci Dunya muharibesinin meglubiyyeti ucun mesuliyyeti mehz uzerine atmis veten xainlerini cezalandira bilecek yegane guclu reqibin menevi ustunluyunu elinden almisdilar Hitlere gore boyuk yalanin cazibesi ondadir ki kutlelerin kicik yalanlara bezen yol vermelerine baxmayaraq boyuk yalan uydurmaq fikrine gelmezler ve basqalarinin da bunu ede bileceyine inanmazlar Ona gore de hetta subutlar teqdim olunsa bele insanlar tereddud edecek ve alternativ izah axtaracaqlar Bu sebebden kobud heyasiz yalan hemise iz qoyur o hetta ifsa edildikden sonra da tesirini saxlayir 1943 cu ilde The New York Times da muellif olan Edvin Ceyms Hitlerin en boyuk yalaninin Almaniyanin 1918 ci ilde meglub olmadigini guya daxildeki quvveler terefinden xeyanete ugradigini iddia etmesi oldugunu qeyd etmisdi Bu sagci qruplar o cumleden nasistler yaymisdilar Holokostda tetbiqi span Herfin yazdigina gore nasistler boyuk yalan texnikasindan yehudilere qarsi nifreti derinlesdirmek ve Holokostu esaslandirmaq meqsedile istifade etmisdiler Onlarin teqdimatinda Almaniya guya terefinden hucuma meruz qalmis gunahsiz bir olke idi Soyuq muharibe dovrunu tedqiq eden Zaxari Conatan Ceykobson yazmisdir ki Hitler evvelce bu anlayisi Birinci Dunya muharibesindeki meglubiyyetin yehudilerin uzerine atilmasi ucun istifade etmis lakin eslinde nasist rejimi oz ideologiyasini tamamile yalan uzerinde qurmusdu Meqsed Almaniyanin meglubiyyetinin evezini yehudilerin temizlenmesi ile cixmaq idi Yozef Gebbels bu meqsedle tebligatin azsayli suarlara esaslanmali ve kutlenin her bir uzvune catana qeder defelerle tekrarlanmali oldugunu bildirirdi Gebbelsin movqeyi span Nasist Almaniyasinin rehberi Yozef Gebbels Yozef Gebbels 12 yanvar 1941 ci ilde derc olunan Corcillin yalan fabriki adli meqalesinde Britaniya imperiyasinin boyuk yalan usulundan istifade etdiyini iddia etmisdir Iddialara gore Gebbelsin cixisi bele olmusdur Eger bir boyuk yalan danisilir ve kifayet qeder tez tez tekrarlanirsa insanlar nehayet ona inanacaqlar Yalani o qeder iddia etmek mumkundur ki dovlet insanlarin yalanin siyasi iqtisadi ve herbi neticelerinden qorunmasini temin ede bilsin Buna gore de dovlet ucun heyati ehemiyyet kesb edir ki butun gucunu ferqli fikirleri bogmaga serf etsin Heqiqet yalanin en boyuk dusmenidir ve buna gore de heqiqet dovletin en boyuk dusmenidir Bununla bele Gobbelse aid edilen populyar yalani kifayet qeder boyuk soyleyin ve defelerle tekrarlayin insanlar ona inanacaqlar sitati hec bir ilkin menbede tesdiqini tapmamisdir Tedqiqatci Randal Baytverk hesab edir ki bu ifade Gebbelsin heqiqi sozleri deyil Reaksiyalar span Boyuk yalan ifadesi 1943 cu ilde ucun hazirlanmis Hitler haqqinda psixoloji hesabatinda isledilmisdir Hesabatda Hitler haqqinda insanlar kicik yalandansa boyuk yalana daha tez inanirlar ve onu tez tez tekrar etdikde kutle mutleq qebul edecek deyilirdi 1947 ci ilde nesr olunan ABS menbelerinde Hitlerin olumunden sonra SSRI terefinden yayilan yanlis melumatlar elece de 1968 ci ilde sovet tarixcisi Hitlerin guya doyusde helak olmasi barede nasist elanina istinad etmesi boyuk yalan in numuneleri kimi gosterilmisdir Holokostun inkari span Revisionist edebiyyatda yalan termini Holokost ile bagli uydurmalar ve saxtalasdirmalar menasinda istifade olunur Alman dilinde Auschwitz Luge herf Ausvits yalani buna numunedir ve nasistler terefinden Avropa yehudilerine qarsi toredilmis cinayetleri hebs dusergeleri ve Holokostu inkar eden sexsler terefinden istifade olunur Burada onkret olaraq 1945 ci ilde azad edilmis Ausvits hebs dusergesi nezerde tutulmusdur Holokost revisionistlerine qarsi cixan tarixsunasliqda qebul edilmis baxisi mudafie eden sexsler bildirirler ki revisionistlerin teqdim etdiyi tekstual deyisiklikler bele gorunur Holokost mifdir Holokost yalandir Holokost aldatmadir Holokost saxtalasdirmadir Holokost uydurmadir ve s Onlarin iddiasina gore revisionist movqeden Holokost boyuk yalan butun dovrlerin en boyuk konspirasiyasi kimi qiymetlendirilir Iran Prezidenti Mahmud Ehmedinejad beyan etmisdir ki Holokost esaslandirilmamis ve mifik iddialara esaslanan yalandir 2004 cu ilde Misirin dovlet nezaretinde olan qezetinde yayimlanan iki sayli meqalede Yehudilerin yandirilmasi haqqinda yalan basligi altinda Holokostun yehudiler terefinden uyduruldugu ve soyqirim yalanlarinin Qerbi yehudilerin Felestinde dovlet qurmasina tekan vermek ucun isledildiyi iddia olunurdu Bizim ucun maraqlidir ki nasist krematoriyalarinda yehudilerin yandirilmasi haqqinda bu yalan hele de dunya uzre yayilir meqsed Qerbin Avropa yehudilerinin Felestinde musteqil dovlet qurmasini asanlasdirmaqdir Bu yalan hemcinin yehudilerin Qerbden maliyye texnoloji ve iqtisadi yardim almasi ucun sisirdilmisdir Holokost revisionistleri ve bezi siyasetciler Holokostu boyuk yalan adlandirirlar Xususile Iran Prezidenti Mahmud Ehmedinejad Holokostu bele qiymetlendirmisdir Britaniya Bas naziri Toni Bleyrin musaviri ve Musluman Bar Assosiasiyasinin uzvu 1994 cu ilde yazdigi kitabda Holokostda 6 milyon yehudinin olumunu boyuk yalan adlandirmisdir Iran hokumetinin sozcusu Holokost anlayisini boyuk yalan adlandirmisdir Terminin istifadesi revisionist tedqiqatlarda ve kitab adlarinda da rast gelinir Vekil Holokost revisionisti mehkemesinde Holokostu dunyanin tarixindeki en boyuk yalan adlandirmisdir Mehkemede Stolts almaniyali caz musiqicisi Boxumda cixisini tesvir eden qezet meqalesini oxumusdur Atsmon cixisinda Ikinci Dunya muharibesi ve Holokostun tamamile saxtalasdirildigini amerikalilar ve sionistler terefinden uyduruldugunu beyan etmisdir Almaniya sagci radikal ve kecmis Qirmizi Ordu Fraksiyasi terrorcusu Tarixciler ve alimler Iran prezidentinin Holokost movqeyini destekleyir basliqli meqalesinde bildirmisdir ki Holokost hec vaxt bas vermeyib Bu tarixdeki en boyuk yalandir SSRI de span 1932 1933 cu illerde Sovet Ukraynasinda milyonlarla insanin olumune sebeb olan suni acliq Qolodomorun inkar edilmesi hemin hadisenin bas vermediyi ve ya sisirdildiyini iddia eden mulahizelerdir Sovet Ittifaqi hokumeti acligin bas vermesini resmi sekilde inkar etmis ve evvelden 1980 ci illere qeder bu haqda melumati yatirtmisdir Bu narrativ bezi Qerb jurnalistleri ve intellektuallari terefinden de tirajlanmisdir Rusiya hokumeti Qolodomoru soyqirimi kimi tanimir ve facieni yalniz tebii felaket ve SSRI de kollektivlesdirme siyasetinin neticesi kimi teqdim edir Resmi beyanatlarda Qolodomor yalniz mueyyen bolgelerde bas vermis acliq kimi izah olunmus ve bu iddialar beynelxalq ictimaiyyete genis sekilde tekrarlanmisdir Ukrayna tarixcisi Andrey Kozitski Qolodomorun inkarini Boyuk yalan adlandirmis ve bunu monoqrafiyada tehlil etmisdir O inkarin yalniz tarixi bir hadisenin inkari olmadigini hem de Ukraynanin musteqil dovlet olaraq movcudlugunun siyasi sekilde subhe altina alinmasi meqsedi dasidigini vurgulamisdir hesab etmisdir ki bu SSRI hokumetinin boyuk yalan propaqandasindan istifade etdiyi ilk ehemiyyetli numune olmusdur Oxsar kampaniyalar Moskva prosesleri ve QULAQ sistemi ile bagli diqqeti yayindirmaq meqsedile de heyata kecirilmisdir Amerika Birlesmis Statlari span Soyuq muharibe span Bu termin Soyuq muharibe dovrunden ABS de istifade olunmusdur Meselen 1951 ci ilde adinda tebligat filmi cekilmisdi 1964 cu ilde terefinden 1903 cu ilde Rusiyada ilk defe nesr olunmus antisemit uydurma metn olan Sion mudriklerinin protokollari haqqinda hazirlanmis hesabatda bildirilmisdir ki protokollarin davamli yayilmasi qismen Hitlerin boyuk yalan texnikasi ndan istifade edilmesine baglana biler Respublikacilar terefinden span Bu termin ABS nin sagci siyasi fiqurlari terefinden 2016 ci il prezident seckilerinde Donald Trampin qelebesinin Rusiyaya bagli emekdasliq neticesinde bas verdiyi iddialarini tesvir etmek ucun istifade olunmusdur Mehkemenin kecmis bas prokuroru bu iddialari cox zererli boyuk yalan adlandirmes bunun administrasiyanin Vladimir Putini duzgun idare etmesine mane oldugunu bildirmisdir Eyni fikir kecmis Numayendeler Palatasinin spikeri terefinden de ifade olunmusdur Bundan basqa ele hemin seckiler zamani Tramp reqibi Hillari Klintonun planlasdirdigi iddia edilen secki saxtakarligi kampaniyasi barede defelerle xeberdarliq etmisdir 2020 ci ilde seckiye bir nece ay qalmis Tramp seckinin butovluyunu pozmaq meqsedile gozlenilen secki saxtakarligi ile bagli yenilenmis dezinformasiya kampaniyasina baslamisdi O defelerle iddia etmisdir ki yalniz saxta secki onu yeniden secilmekden mehrum ede biler Bunun sebebi narsisizm ve intellektual tekebbur gosterilmisdir cunki Tramp Co Baydeni tarixin en pis namizedi hesab edirdi 2021 ci ilin evvellerinde Tramp ve bir sira taninmis Respublikacilar boyuk yalan termininden diger secki meselelerine aid olaraq istifade etmeye baslamisdilar Tramp bu termini 2020 ci il prezident seckisi ile bagli saxtalasdirilmis secki iddialarina aid etdiyini bildirmisdir The Wall Street Journal qezetindeki bir meqalede hemcinin Respublikaci siyasetciler ve Nyut Cinqricin cixislarinda bu termin Demokratlarin yeni ve daha mehdudlasdirici secici identifikasiyasi teleblerine qarsi cixisi tesvir etmek ucun istifade etmisdiler MakKonellin ofisi Demokratlarin secici huquqlari qanununu qebul etmek ucun legv etme cehdini sol terefin boyuk yalani kimi tesvir etmis guya ABS de antisecki konspirasiyasi oldugu fikrinin teblig edildiyini bildirmisdir Tarixci bu narrativin ters cevrilmesini bele izah etmisdir Yalan o qeder boyukdur ki dunyani yeniden qurur Boyuk yalani soylemeyin bir hissesi ondan ibaretdir ki derhal demelisen ki boyuk yalani qarsi teref deyir Teessuf ki amma bu sadece faktlarin ozudur Butun bunlar Menim mubarizem de var 2022 ci ilin yanvarina qeder Respublikacilar yeni secki mehdudiyyetleri tetbiq etmeye ve secki administrasiyasini tam nezarete goturmeye calisirdilar eyni zamanda ekser Respublikacilar 2020 ci il seckisinin ogurlandigina inanir ve demokratiyanin tehlukede oldugunu iddia edirdiler 2020 ci il seckileri span Donald Tramp 2016 ci ilde CNN emekdasi olan fakt yoxlayici bildirmisdir ki 9 iyun 2021 ci il tarixine olan melumata gore kecmis prezident Donald Tramp vezifeden getdikden sonra 132 yazili beyanat vermisdir ve bunlarin da ucde birinde secki ile bagli yalanlar var Seckilere subhe oyatmaq ucun Tramp 2024 cu il seckilerinden evvel saxta secki ve seckilere mudaxile ifadelerinden evvelki iki secki ile muqayisede daha cox istifade etmisdir Donald Tramp siyasi karyerasi boyunca ve boyuk yalan texnikalarini tetbiq etmisdir 2020 ci il prezident seckilerinin neticelerini deyisdirmek ucun o ve terefdarlari defelerle ve saxta sekilde iddia etmisdiler ki bas vermis ve Tramp heqiqi qalibdir 2023 cu ile qeder boyuk media orqanlari Trampin iddialarini neinki saxta hem de yalan kimi qiymetlendirmisdi Tramp boyuk yalan terminini ilk defe 3 may 2021 ci ilde ogurlandigi iddia edilen seckilere istinad etmis ve bunu oz saytinda derc etmisdir 2020 ci il ABS prezident seckilerinden sonra bir cox statlarda seslerin hesablanmasi nisbeten uzun muddet davam etmisdi Trampin seckilerde meglubiyyeti getdikce aydinlasdiqca Tramp ve komandasi 19 noyabr 2020 ci il tarixinde kecirdiyi metbuat konfransinda ogurlanmis secki iddiasini yaymisdir Onlar secki proqram teminati sirketlerini milyarder Corc Soros ile elbir olmaqda ve Trampi devirmek istemekde ittiham etnisdiler 2021 ci ilin sentyabrinda mehkemeye Trampin kampaniya komandasinin bu iddialarin esassiz oldugunu o zaman bildiyini subut eden senedler teqdim edilmisdir Tramp ve kampaniyasi terefinden qaldirilmis bezi iddialar secki kampaniyasini temsil eden vekilleri umidsiz hala salmis ve buna gore de onlar istefa vermisdiler Daha sonra Tramp Nyu York seherinin kecmis meri ise goturmusdu Politoloq Kempbellin fikrine gore bu sexsi sedaqetine boyuk deyer veren ve etrafini ona zidd olmayan insanlarla ehate etmeyi seven Trampa xas davranis idi Culiani ve komandasi mehkemelerin konspirasiya nezeriyyelerini ve sesverme masinlarinin sindirildigi secki bulletenlerinin itirildiyi ve ya basqa yerlerde yeniden gorunduyu hemcinin milyonlarla insanin etibarsiz sayilaraq cole atilmasi ile bagli yalan iddialari arasdirmasinda tekid etmisdir Neticede o 2021 ci ilin iyununda Nyu York Stat Vekiller Kollegiyasindan xaric edilmisdir Trampin prokuroru prezident terefinden firildaqciliqla dolu oldugunu beyan etmesi ucun ciddi tezyiqlere meruz qalmisdir lakin 2020 ci ilin dekabr ayinin evvelinde o Trampa ogurlanmis secki iddiasini destekleyecek hec bir delil olmadigini bildirmisdir Daha sonra Tramp bir sira statlarda siyasetcilere ve secki resmilerine onun iddiasini tesdiqlemeleri ucun tezyiq gostermisdir Bu onun vitse prezidenti 6 yanvar 2021 ci ilde kecirilmesi planlasdirilan seckilerin neticelerinin Konqres terefinden resmi tesdiqlenmesinin qarsisini almaga inandirmaq cehdi kimi ugursuz olmusdur Seckiden bir nece hefte sonra Tramp kampaniyasi ABS nin alti statinda secki saxtakarligi iddialarini nezerden kecirmek ucun Berkeley Research Group dan BRG xarici auditorlari ise goturmusdur BRG auditorlari iddialarin hec birine hec bir subut tapmamisdilar Trampin kampaniyasi auditin neticelerini derc etmemisdir Missuri statindan olan senator ve Texas senatoru Ted Kruz hemcinin Nyu Yorku temsil eden Senatda secki neticelerine etiraz etmisdiler Hetta Numayendeler Palatasinin sonraki spikeri Kevin Makkarti 2020 ci il prezident seckilerinden iki gun sonra Fox News telekanalinda Trampin seckide qalib geldiyini iddia etmisdir O zaman prezident secilmis Co Bayden bu seyleri boyuk yalan adlandirmisdir O demisdir Dusunurem ki Amerika ictimaiyyeti onlarin kim oldugunu yaxsi gorub Onlar cox boyuk yalanin bir hissesidirler Respublikaci siyasetciler Yuta senatoru ve Pensilvaniya senatoru fasizm uzre tedqiqatcilar ve Rusiya uzre mutexessis ve basqalari da Trampin seckide kutlevi saxtakarliqla bagli saxta iddialarina boyuk yalan termini ile istinad etmisdiler 2021 ci ilin mayina qeder bir cox Respublikaci saxta iddialari qebul etmis yeni secki mehdudiyyetleri tetbiq etmeye ve secki administrasiyasini nezarete goturmeye haqq qazandirmisdilar Bu iddialara qarsi cixan Respublikacilar tezyiqlerle uzlesmisdiler Arizona Senatinin sedri Karen Fenn Donald Tramp defelerle 2020 ci il prezident seckilerinde Arizonada qalib geldiyini beyan etmisdir Bu seckilerde hesab olunan Arizona 1996 ci ilden sonra ilk defe Demokrat Partiyasinin coxlugunu temin etmisdir Respublikaci qubernator Co Baydenin qelebesini resmi olaraq tesdiqlemisdir 2021 ci ilin aprelinde Senatin sedri rehberlik etdiyi Respublikacilarin ustunluk teskil etdiyi Arizona Senati seckilere nezaret uzre mesul komissiya ile huquqi mubahiseden sonra seslerin yeniden sayilmasini sifaris etmisdir Bunun ucun secki neticelerinin yoxlanilmasi sahesinde tecrubesi olmayan Cyber Ninjas adli ozel sirket secilmisdir Yeniden sayim Arizonanin en boyuk inzibati vahidi olan aparilmisdir Bayden bu dairede 45 min ses ferqi ile qalib gelmis ve 1948 ci ilden sonra burada qalib gelen ilk Demokrat namized olmusdur Stat uzre o umumilikde 10 min ses ferqi ile qelebe qazanmisdir Cyber Ninjas sirketinin rehberi Duq Loqan seckilerle bagli boyuk yalan movzusunda konspirasiya nezeriyyeleri yaymisdir Buna baxmayaraq Marikopa dairesinin Seckiye Nezaret Komissiyasi iki arasdirmada her hansi pozuntu askar etmemisdir 30 iyun 2021 ci ilde Arizonanin en boyuk nesri olan qezeti Cyber Ninjas ve Arizona Senatina qarsi mehkeme iddiasi qaldirmis auditin muqavilelesdirilmesi ve maliyyelesdirilmesine dair senedlerin aciqlanmasini teleb etmisdir Netice etibarile Cyber Ninjas hec bir secki saxtakarligi askarlaya bilmemis yalniz Co Baydenin resmi neticelerden 360 ses daha cox qazandigini mueyyen etmisdir Sirket oz arasdirmasina baxmayaraq neticelere etimad gostermemisdir Donald Tramp Arizona bas prokuroru muraciet etmis ve istintaq basladilmasini teleb etmis lakin Brnovic saxtakarliga dair subutlar teqdim edilmediyi muddetce bu cagirisi qebul etmemisdir Arizona dovlet katibi beyanatina gore Cyber Ninjas terefinden yoxlanilan butun sesverme aparatlari deyisdirilmelidir Bu stat ucun milyonlarla dollarliq elave xerc yaratmisdir cunki sirketin avadanliqlarla konkret hansi emeliyyatlari heyata kecirdiyi melum olmamisdir 2021 ci ilin evvellerinde The New York Times Trampin siyasi meqsedlerle boyuk yalani nece tesviq etdiyini arasdirmis ve neticede bu yalanin 2021 ci ilde ABS Konqres Binasina hucumu tesviq etdiyi bildirilmisdir Odur ki hele 2022 ci ilin yanvarinda Respublikacilarin ekseriyyeti seckinin legitimliyine subhe edirdi Bas tutmus hucum Trampin ikinci defe impicmentine esas olmusdu Onun ikinci impicment prosesi zamani ev idarecileri ve Trampin seckinin ogurlandigi saxta iddiani defelerle yaymaq ucun boyuk yalan texnikasindan istifade etdiyini muzakire etmisdiler 7 oktyabr 2023 cu ilde Senatin Huquq Komitesinin hesabatinda Trampin seckilerden evvel Edliyye Nazirliyinden istifade ederek boyuk yalanin temelini qoymaga calisdigi qeyd olunmusdur 2022 ci ilin evvellerinde The New York Times Tramp ve terefdarlarinin 2022 ci ve 2024 cu illerde bas tutmus seckileri tesir altina almaq ucun boyuk yalan ve elaqeli yalanlari yaymaq seylerini etrafli sekilde teqdim etmisdir 13 iyun 2022 ci ilde ABS Numayendeler Palatasinin Trampin 2020 ci il seckisini uduzdugunu bildiyini amma saxta iddialari donorlari istismar etmek ucun yaydigini ve neticede yarim milyard dollar topladigini aciqlamisdir 30 mart 2023 cu ilde onun sonra Tramp sosial mediada seckiler barede oxsar serhlerini derc etmeye davam etmisdir Liz Ceyni Vayominq statini Numayendeler Palatasinda temsil etmis boyuk yalan in qati eleyhdari olmusdur O 6 yanvar 2021 ci ilde ABS Konqresi Binasina edilmis hucumu arasdirmaq ucun yaradilmis Palatanin Secme Komitesinin sedr muavini qisminde fealiyyet gostermisdir Bu movqeyine gore Ceyni Vayominq Respublikaci Partiyasindan kenarlasdirilmisdir Buna baxmayaraq hemin qerar onun Respublikaci Partiyanin namizedi kimi seckilerde istirakini engellememisdir 12 may 2021 ci ilde partiya daxilinde gerginlik fonunda Donald Tramp ve azliq lideri Kevin Makkartinin desteyi ile kecirilen sesvermeden sonra o Respublikaci lider vezifesinden uzaqlasdirilmisdir Ilk cehdin ugursuz olmagina baxmayaraq daha sonra Ceyni vezifede Tramp terefdari hesab edilen Eliz Stefanik ile evez olunmusdur O novbeti merhelede Respublikacilarin ilkin seckilerinde Trampin desteklediyi ve boyuk yalan i mudafie eden Harriyet Hagemana uduzmus neticede novbeti Konqresde temsil olunmamisdir Corciya statinda Tramp 1992 ci ilden beri Respublikaci namizedin qazana bilmediyi seckilerin neticelerine qarsi cixaraq qubernator ve dovlet katibi vezifeden uzaqlasdirmaga calismisdir Onlarin her ikisi Co Baydenin 2020 ci ildeki qelebesini tanidiqlari ucun Trampin hedefine cevrilmisdir Seckilerden sonra o Raffensperger ile telefon danisiginda Corciyada qalib gelmesi ucun kifayet qeder ses tapmagi teleb etmisdir Kempe qarsi ilkin seckilerde sabiq senator dovlet katibi seckilerinde ise Tramp terefinden desteklenmisdir Bununla bele Kemp ve Raffensperger ilkin seckilerde qelebe qazanmisdir Senator Trampin ikinci impicment mehkemesinde onu teqsirli bilen yegane senator olmus ve defelerle boyuk y alan a qarsi cixmisdir O 2022 ci ilde yeniden secilmisdir Diger alti senatorun mandat muddetinin ya 2024 cu ve ya 2026 ci ilde basa catacagi mueyyen edilmisdir ya da onlar tekrar secilmekden konullu imtina etmisdiler Murkovski Senat Respublikaci Partiyasi ve Demokrat senator desteyini almis lakin Alyaska Respublikaci Partiyasi Trampin desteklediyi mudafie etmisdir Muhafizekar nesriyyatci 2021 ci ilin noyabrinda prezident seckilerinin guya saxtalasdirilmasi uzerinde qurulmus strategiyani tenqid etmisdir Onun fikrine gore ABS de tehsil sosial teminat ve iqtisadi imkanlarla bagli aparilan siyasi muzakireler muhum xarakter dasiyir ve muhafizekarlarin bu muzakirelerde feal istirak etmesi vacibdir lakin o Trampin kecmise yonelmis siyasi movqeyinin bu prosese mane ola bileceyini qeyd etmisdir Bununla bele Merdokun media sirketine daxil olan The Wall Street Journal qezetinde Donald Trampin redaksiyaya mektubu derc edilmisdir Mektubda Tramp 2020 ci il prezident seckilerinin saxtalasdirildigina dair iddialarini teqdim etmisdir Bu addim qezetin Trampa platforma yaratmasi kimi qiymetlendirilmis ve buna gore tenqid edilmisdir Redaksiya heyeti qerari esaslandirmis ve bildirmisdir ki Tramp The Wall Street Journal da olmasa bele oz konspirasiya narrativini istenilen halda yayacaq 2020 ci il seckilerinde sesverme masinlarini temin eden sirketi Tramp ve terefdarlarinin boyuk yalan texnikasi neticesinde seckini saxtalasdirdiqlarini iddia etmis dord boyuk mehkeme iddiasi qaldirmisdir Trampin vekillerinden bildirmisdir ki Dominion sirketinden 1 3 milyard ABS dollari teleb etmis ve iddia etmisdir ki o ve terefdarlari boyuk yalani hazirlayib yaymis bu ise milyonlarla insani Dominion un ses ogurladigini ve seckini saxtalasdirdigini inanmaga vadar etmisdir Ayri olaraq Dominion Voting Systems sirketi sebekesije qarsi 1 6 milyard ABS dollari deyerinde iddia qaldirmisdir Mehkeme arasdirmalari zamani Fox News un daxili kommunikasiya senedleri acilmis ve mueyyen olunmusdur ki aparicilar ve yuksek seviyyeli rehberler saxta melumatlarin yayildigindan xeberdar olmus amma maliyye gelirleri ucun bunu davam etdirmisdiler 18 aprel 2023 cu ilde Fox News sebekesi Dominion a 788 milyon ABS dollari odemeyi qebul etmisdir CNN bunu Boyuk yalanin boyuk qiymeti kimi tesvir etmisdir Dominion hemcinin diger iki televiziya sebekesine Newsmax ve One America News Network 1 6 milyard ABS dollari hemcinin My Pillow ve onun bas direktoru 1 2 milyard ABS dollari deyerinde iddia qaldirmisdir 25 aprel 2023 cu ilde CNN xeber verdiyi kimi Tramp 2020 ci il seckileri ile bagli yeni saxta iddia seslendirmisdir Tramp xususi olaraq qeyd etmisdir ki Bayden 2020 ci ilde ABS dairelerinin besde birinden azinda Trampdan daha cox ses elde etmisdir Sonra Tramp elave etmisdir Hec bele bir sey olmamisdi Adeten cox beraber olur amma qalib hemise en cox daireye sahib olur Bu aciqlama tam saxtakarliq kimi qiymetlendirilmisdir Bill Klinton ci ve ci iller ve Barak Obama ci ve 2012 ci iller her iki halda qelebelerinde dairelerin azligini qazanmisdilar 28 iyul 2023 cu ilde federal mehkeme hakimiyyeti Trampin CNN e qarsi 2022 ci ilin oktyabrinda qaldirdigi iddiani redd etmis ve bildirmisdir ki CNN in Trampin secki saxtakarligi iddialari barede boyuk yalan termininden bir nece defe istifade etmesi huquqi cehetden teqib edile bilecek difamasiya yaratmir Hakim qeyd etmisdir ki CNN in beyanatlari fikri ifadedir ve fakt kimi yoxlanila bilen deyil Hakim elave etmisdir ki hec bir mentiqli izleyici Trampin yehudiler ve ya diger qruplarin qetliamina cagirdigini dusunmez Iddia qerezsiz sekilde redd edilmisdir ve bu o demekdir ki Tramp eyni esasla yeniden mehkemeye muraciet ede bilmez Bezi Respublikaci siyasetciler oz statlarinda yeni secki qanunlari tetbiq etmisdiler Meselen yeni secki qanunlari poctla sesvermeni cetinlesdirmisdir cunki xususile Demokratlar poctla ses verirdiler Tramp iddia etmisdir ki secki saxtakarligi ilk novbede poctla gonderilen secki bulletenleri vasitesile heyata kecirilmisdir ABS tarixinde ilk defe olaraq bir prezidentliye namized seckilerdeki meglubiyyetini etiraf etmekden imtina etmisdi Donald Trampin bu misilsiz hereketinin neticesi boyuk legitimlik bohrani olmusdur Britaniyali politoloq Con L Kempbell bunu seckilerin etibarliligina siyasi inamin legitimlik erimesi yasadigini bildirmis ve bunu bir bohran kimi xarakterize etmisdir 2020 ci ilde amerikali secicilerin yalniz 40 faizi ABS de seckilerin edaletli oldugunu dusunur texminen 60 faizi ise bu suala menfi cavab verirdi Kempbell hesab etmisdir ki boyuk yalan in ABS siyasi sistemine vurdugu zerer uzun muddet davam edecekdir Respublikacilar Partiyasi ucun neticeler de narahatedici olaraq seviyyelendirilmisdir Partiyanin coxlu sayda numayendesi Donald Trampin nankor Respublikacilara qarsi apardigi intiqam kampaniyasini da nezere almis ve ona destek gostermisdir Respublikacilar Partiyasi olaraq qalmisdir Amerikali politoloq Qari C Ceykobsonun fikrine gore bununla Respublikacilar Partiyasi sosial muhafizekar movqeye Ilk novbede Amerika suari altinda agderili milliyyetciliyine elitalara ve elme qarsi cixis eden bir siyasi xette sadiqlik numayis etdirmisdir Bu movqe ABS de mueyyen dairelerde boyuk terefdar toplamisdir lakin bu ekseriyyet teskil etmir Ceykobson bildirmisdir ki bele bir partiya olke ucun de problematikdir Ikipartiyali sistemde eger bir partiyanin ehemiyyetli bloku esas faktlari inkar edir ve reqib partiyaya qarsi yonelmis konspirasiya nezeriyyelerine esaslanirsa idareetme cetinlesir Respublikaci liderler Konqresde evvelki kimi birge hell yollari axtarmaga hazirdirlar lakin partiya daxilinde hokumete aciq dusmen munasibet besleyen ve her cur kompromisi satqinliq kimi qiymetlendiren temsilciler onlarin fealiyyetine mane olur Bu partiyani struktur baximindan Demokratlara qarsi fundamental muxalif movqeye hemiselik baglamis olur 2024 cu il ABS seckileri erefesinde boyuk yalan narrativine inanan 26 respublikaci namized 19 statda seckiye nezaret ve secki idareciliyi ile bagli selahiyyetli vezifelerde qubernator bas prokuror ve dovlet katibi fealiyyet gostermisdir Azerbaycan Ermenistan munaqisesinde span Boyuk yalan anlayisi Azerbaycan Ermenistan munaqisesi fonunda tereflerin informasiya muharibesinde tez tez istifade olunan propaqanda usullarindan biri kimi teqdim olunur Muxtelif beynelxalq ve regional menbelerde Azerbaycanin ve Ermenistanin bir birini heqiqetleri tehrif etmekde tarixi faktlari saxtalasdirmaqda ve ictimai reyi yaniltmaqda ittiham etdiyi hallara rast gelinir Azerbaycan terefi defelerle beyan etmisdir ki Ermenistan beynelxalq ictimaiyyeti casdirmaq meqsedile bohtan xarakterli ve tamamile yalan beyanatlar yayir Azerbaycan terefi bu cur iddialarin sulh danisiqlarini pozdugunu qarsiliqli inamsizligi derinlesdirdiyini ve Ermenistanin propaqanda masini kimi fealiyyet gosterdiyini vurgulamisdir Eyni zamanda Azerbaycan resmileri Ermenistanin Azerbaycanin guya herbi emeliyyatlara hazirlasmasi barede iddialarini da absurd adlandirmis ve onlari beynelxalq alemde teessurat yaratmaq ucun qurulan boyuk yalan numunesi kimi qiymetlendirmisdir Diger terefden Ermenistan mediasi ve siyasi daireleri Azerbaycan hakimiyyetini de oxsar usullardan istifade etmekde gunahlandirir Meselen Ermenistan hokumeti ve analitikler Azerbaycan rehberliyinin BMT Bas Assambleyasinda etdiyi beyanatlari butun dunyaya yalan danismaq kimi qiymetlendirmis beynelxalq musahideciler ise bu cixislarda teqdim edilen bezi iddialari uydurma narrativler adlandirmisdir Bundan elave media tehlillerinde Azerbaycanin dezinformasiya kampaniyalari vasitesile faktlari manipulyasiya etdiyi o cumleden beynelxalq auditoriyaya yonelmis sistemli tehrifler heyata kecirdiyi vurgulanir Xocali qetliaminin inkari qetliamin ya azerbaycanlilar terefinden toredildiyini ya da hec bir mulki sexsin oldurulmediyini iddia etmekle ifade olunur ve bu movqe ermeni ictimaiyyeti resmileri ve teskilatlari arasinda genis yayilmisdir Israil Yaxin Serq Siyaseti Arasdirmalari Merkezinin aparici media tehlilcisi Reycel Avrahamin sozlerine gore Ermenistanin Xocali qetliamini tanimamasi bolgede sulh ucun manee rolunu oynayir ve hemin insanliga qarsi cinayeti toretmis dovlet oz hereketlerine gore mesuliyyeti uzerine goturmekden hele de imtina edir Bu gune qeder Xocalida bas vermis qetliamla bagli hec kim mesuliyyete celb edilmemisdir 2019 cu ilin noyabrinda Ermenistanin Bas naziri Nikol Pasinyan hadiseni askar yalan adlandirmis onun azerbaycanlilarin ozleri terefinden heyata kecirildiyini iddia etmisdir Buna baxmayaraq Human Rights Watch teskilatinin arasdirmalari mulki ehalinin olumune birbasa olaraq Qarabagdaki ermeni quvvelerinin mesuliyyet dasidigini tesbit etmisdir Ermeni Milli Komitesi Amerika Ermenistan Siyasi Elmler Assosiasiyasi ve Ermeni Milli Komitesi Avstraliya kimi teskilatlar da Xocali soyqirimini tebligat ve uydurma adlandirmisdilar Son illerde Qerbi Azerbaycan anlayisi etrafinda mubahiseler de boyuk yalan kontekstinde serh edilmisdir Bezi menbeler bu narrativin secme tarixi faktlarla siyasi tezyiq aleti kimi istifade olundugunu qeyd etmisdir Eyni zamanda Azerbaycan terefi ise Ermenistani tarixi saxtalasdirmaqda ve bu yolla sulh prosesine mane olmaqda ittiham edir Movzu uzre aparilan musahideler gostermisdir ki boyuk yalan yalniz yalan melumatlarin yayilmasi ile mehdudlasmir hem de bu melumatlarin tekrar tekrar vurgulanmasi emosional calarlarla teqdim olunmasi ve beynelxalq ictimaiyyeti hedeflemesi ile xarakterize olunur Muxtelif menbelerde qeyd edilmisdir ki hem Ermenistan hem de Azerbaycan tereflerinin bu cur strategiyalara el atmasi regionda qarsiliqli inamin zeiflemesine sulh tesebbuslerinin lengimesine ve tarixi faktlarin obyektiv deyerlendirilmesine mane olur Cinde span Uygur soyqirimi kontekstinde Cin Xalq Respublikasi hokumeti defelerle beynelxalq ictimaiyyete bolgede insan haqlari pozuntularinin bas vermediyini uygurlarin dini ve medeni huquqlarinin tam sekilde qorundugunu beyan etmisdir Odur ki Cin Xalq Respublikasi Serqi Turkustan erazisinde insan haqlari pozuntularina dair ittihamlari dusmen quvvelerin boyuk yalani adlandirmisdir Bu beyanatlar beynelxalq teskilatlarin ve insan haqlari qruplarinin teqdim etdiyi subutlarla ziddiyyet teskil edir Beynelxalq musahideciler ve insan haqlari teskilatlari Cin hokumetinin uygurlara qarsi siyasetlerini soyqirimi elametleri gosteren tedbirler kimi qiymetlendirmisler Meselen ve diger teskilatlar Cinin uygur etnik azligina qarsi mecburi emek medeni ve dini huquqlarin mehdudlasdirilmasi ve tezyiq siyasetlerini soyqirim elametleri kimi teqdim edibler Bezi media ve tehlil menbeleri qeyd etmisdiler ki Cin hokumetinin bu ittihamlari redd etmesi ve eks arqumentler teqdim etmesi boyuk yalan texnikasinin tipik numunesidir Bu texnikaya gore yalan ve ya tehrif edilmis melumat kutlevi sekilde tekrar tekrar teqdim olunur emosional calarlarla teqdim edilir ve beynelxalq auditoriyaya yonelir Burada meqsed heqiqetin eksine ictimai rey formalasdirmaqdir Bu strategiya uygur soyqirimi ile bagli beynelxalq debatlarda genis eks seda dogurmusdur Tehlili span Psixoloqlar ve psixiatrlar bu texnikanin niye islediyini muxtelif cur izah edirler Ramani Durvasula qeyd etmisdir ki boyuk yalan davamli tekrar neticesinde ozunemexsus subut bazasina cevrilir Insanlar onu kifayet qeder esitdikde heqiqet kimi qebul edirler Miriam Bovers Abbott vurgulayir ki tekrar yalniz sozlerin deyil ideyanin muxtelif formalarda teqdimati ile mohkemlenmelidir Kliniki psixoloq Mett Blancard ise siyasi tebligatda yeni formali koynekler slyapalar ve bannerler kimi elementlerin boyuk yalanin yayilmasina xidmet etdiyini bildirir Psixiatr ve digerleri insanlarin bohran anlarinda tekrar olunan lakin real olmayan iddialara inanmaga daha cox meylli oldugunu qeyd edirler Sosial medianin tesiri yalanin geri cekilmesini cetinlesdirir cunki sehv movqeden imtina ictimai zeiflik kimi qebul edilir Bu insanlarin yanlis beyanatlarda inadkarligini artirir Psixoloqlar Ramani Durvasula Met Blasard ve Bendi Zenobiya Li hesab edirler ki boyuk yalana inanan sexsi tekce faktiki delillerin teqdim olunmasi ile inandirmaq cox cetindir Durvasulanin fikrine gore tenqidi dusunme bacariqlarinin inkisafi vacibdir O yazmisdir ki bu yalniz tesdiqleyici xeberleri teqdim eden alqoritmlerin legv olunmasi insanlarin ise ferqli baxis bucaqlari teqdim eden melumat ve hekayelerle tanis olmas bu movzularin muzakiresi ucun tehlukesiz mekanlarin yaradilmasi ferqli fikirlere malik sexslerle medeni diskursun tesviq olunmasi inanclar ust uste dusmese bele meselen aile sevgisi kimi ortaq deyerleri tapmagi insanlara oyretmek demekdir Blasard qeyd etmisdir ki boyuk yalani yayanlar yalniz oz terefdarlarinin gozunde en boyuk qorxulari hesabverme ile uzlesdikleri halda nufuzdan duse bilerler Onlar seckide uduzmalidirlar qanunu pozanda hebs olunmalidirlar her bir bohtana gore mehkemeye verilmelidirler aciq cemiyyetin teqdim etdiyi butun huquqi vasitelerle teqib olunmalidirlar En esasi onlar zeif gorunmelidirler Buna baxmayaraq bu halda sexsi psixoloji siyasi ve ya maliyye baximindan bu yalanlara inanmaqda fayda gormus milyonlarla insan ucun hemin yalanlarin faydasi itecek Li vurgulamisdir ki birini boyuk yalandan cekindirmek isteyerken onu mudafie movqeyine salmaq olmaz Evvelce insanlari bu yalana inandiran emosional hessasligi aradan qaldirmaq lazimdir Kutleler ucun bu adeten dunyada ozune yer tapa bilmemeyin agrisidir ve sosial iqtisadi berabersizlik bunu daha da derinlesdirir Tibbi xidmet tehsil dolanisiq imkani ve diger leyaqet vasitelerinden mehrumluq cemiyyeti psixoloji cehetden onlardan sui istifade etmeye calisan quvveler qarsisinda hessas edir Populyar medeniyyetde span Corc Oruellin 1984 romaninda teqdim etdiyi anlayisi boyuk yalan nezeriyyesine esaslanmisdir Bu anlayis cercivesinde mueyyen edilen terminlerden biri qara ag sozudur Bu soz terminleri kimi iki zidd menaya malikdir ve eks terefe tetbiq olunduqda aciq faktlara baxmayaraq qaranin ag oldugunu iddia etmek verdisini ifade edir Romanda hemcinin qeyd olunmusdur ki qesden yalan soylemek ve eyni zamanda ona inanmaq elverissiz faktlari unutmaq ve lazim geldikde onlari yeniden xatirlamaq obyektiv realligin movcudlugunu inkar etmek ve inkar edilen realligi nezere almaq prosesi ikili dusuncenin merkezi komponenti kimi vacibdir Bu yanasma siyasi manipulyasiya ve ideoloji nezaret mexanizmlerinin edebi tesvirine numune teskil etmisdir Aktyor ozunun NUO lar Kennediler ve Elvis Inanmaq ucun deli olmaga luzum olmayan konspirasiyalar kitabinda boyuk yalan anlayisini bele mueyyen etmisdir eger kifayet qeder boyuk bir yalan soyleyirsinizse ve onu kifayet qeder tez tez tekrar edirsinizse insanlar dediklerinizin tamamile menasiz olmasina baxmayaraq siz heqiqeti soyleyirsiniz deye inanacaqlar 2022 ci ilin may ayinda amerikali rejissor terefinden 2000 kostebek adli senedli film numayis etdirilmisdir Film seckiler zamani pulla tutulmus sexslerin bulletenleri qanunsuz sekilde toplayaraq secki qutularina yerlesdirmesi iddiasina esaslanmisdir Buna baxmayaraq Associated Press xeber agentliyinin qiymetlendirmesine gore film sehv ferziyyelere anonim melumatlara ve mobil telefonlarin yerlesme gostericilerinin duzgun olmayan tehliline istinad etmisdir Bu cur melumatin deqiqliyi konkret sexsin bulleten atib atmadigini subut etmek ucun yeterli hesab edilmemis neticede subutlar zencirinde ciddi bosluqlarin movcud oldugu bildirilmisdir Musteqil fakt yoxlama platformasi filme teqdim olunan subutlari ehtimallara esaslanan kimi deyerlendirmis ve saxtalasdirilmis bulletenlerin movcudlugunu tesdiq eden faktlarin tapilmadigini qeyd etmisdir The Washington Post filmi indiyedek ireli surulmus en az inandirici secki saxtakarligi nezeriyyesi kimi xarakterize etmis onun subut zenciri qura bilmediyini vurgulamisdir Bu baxislar esasinda film secki saxtakarligi iddialarini esaslandirmaq ucun etibarli menbe kimi qebul edilmemisdir Istinadlar span The Big Lie Definition of The Big Lie by Oxford Dictionary on Lexico com also meaning of The Big Lie Lexico Dictionaries English ingilis 22 yanvar 2021 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 17 yanvar 2021 Definition of Big Lie Istifade tarixi 13 iyun 2021 Higgins Andrew The Art of the Lie The Bigger the Better Lying as a political tool is hardly new But a readiness even enthusiasm to be deceived has become a driving force in politics around the world most recently in the United States The New York Times 10 yanvar 2021 Istifade tarixi 10 yanvar 2021 Mr Trump has outraged his political opponents and left even some of his longtime supporters shaking their heads at his mendacity In embracing this big lie however the president has taken a path that often works at least in countries without robustly independent legal systems and news media along with other reality checks Rutenberg Jim Becker Jo Lipton Eric Haberman Maggie Martin Jonathan Rosenberg Matthew Schmidt Michael S 77 Days Trump s Campaign to Subvert the Election Hours after the United States voted the president declared the election a fraud a lie that unleashed a movement that would shatter democratic norms and upend the peaceful transfer of power The New York Times 31 yanvar 2021 Istifade tarixi 1 fevral 2021 Trump Knew He Lost The Election Before He Decided He Didn t Says Aide HuffPost 20 iyun 2022 Mike DeBonis and Jacqueline Alemany Trump sought to lead armed mob to Capitol on Jan 6 aide says The Washington Post 28 iyun 2022 Harb Ali Glasse Jennifer Jan 6 panel pushes to link Trump to Capitol violence a timeline www aljazeera com 12 iyul 2022 What Trump Knew Time Hitler Adolf Mein Kampf Murphy James terefinden tercume olunub 21 mart 1939 24 iyul 2008 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 23 avqust 2008 vasitesile James Edwin L Hitler s Biggest Lie The Fuehrer s lies are legion and colossal his biggest is that Germany was not beaten in 1918 Hitler may be planning to use that lie again Whatever Hitler s purpose in taking up the lie of an undefeated Germany the record of the collapse is clear Hitler s Biggest Lie The New York Times 11 aprel 1943 Istifade tarixi 6 dekabr 2020 Bittner Jochen 1918 Germany Has a Warning for America Donald Trump s Stop the Steal campaign recalls one of the most disastrous political lies of the 20th century The New York Times 30 noyabr 2020 Istifade tarixi 3 fevral 2021 Herf Jeffrey The Jewish Enemy Nazi Propaganda During World War II And the Holocaust Cambridge MA Harvard University Press 2006 seh 211 ISBN 978 0674038592 Herf Jeffrey The Jewish War Goebbels and the Antisemitic Campaigns of the Nazi Propaganda Ministry Holocaust and Genocide Studies 19 2005 51 80 doi 10 1093 hgs dci003 Jacobson Zachary Jonathan Many are worried about the return of the Big Lie They re worried about the wrong thing The Washington Post 21 may 2018 Goebbels Joseph Die Zeit ohne Beispiel Munich Zentralverlag der NSDAP 12 yanvar 1941 364 369 Das ist naturlich fur die Betroffenen mehr als peinlich Man soll im allgemeinen seine Fuhrungsgeheimnisse nicht verraten zumal man nicht weiss ob und wann man sie noch einmal gut gebrauchen kann Das haupt sachlichste englische Fuhrungsgeheimnis ist nun nicht so sehr in einer besonders hervorstechenden Intelligenz als vielmehr in einer manchmal geradezu penetrant wirkenden dummdreisten Dickfelligkeit zu finden Die Englander gehen nach dem Prinzip vor wenn du lugst dann luge grundlich und vor allem bleibe bei dem was du gelogen hast Sie bleiben also bei ihren Schwindeleien selbst auf die Gefahr hin sich damit lacherlich zu machen Beck Eldad Was uns der Grossmufti erzahlt Eldad Beck uber Jerusalem und den Zweck palastinensischer Lugengeschichten Judische Allgemeine 26 oktyabr 2015 Bytwerk Randall False Nazi Quotations German Propaganda Archive 2008 Istifade tarixi 2 aprel 2021 Hitler and Psychohistory Vol 78 No 2 Apr 1973 pp 394 401 A Psychological Analysis of Adolph Hitler PDF seh 46 1 avqust 2020 tarixinde arxivlesdirilib PDF Istifade tarixi 28 yanvar 2022 Moore Herbert Barrett James W redaktorlar Who Killed Hitler W F Heimlich foreword New York The Booktab Press 1947 131 136 138 So well has the plan worked that few people can now be found anywhere who are convinced that Hitler is dead It is one more example of the fine art of falsehood and half truth which the Germans under Goebbels perfected with such bewildering success It is still another example of the dependable results that can be obtained by psychological strategists in totalitarian countries who can at will use the technique of the notorious Philosophy of the As If in spreading gigantic lies By such techniques they are able to influence vast numbers of people to disbelieve the truth long after the facts and circumstances have been authenticated The Death of Adolf Hitler 1st New York 1968 68 69 Revizionizm holokosta 11 lyutogo 2010 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 29 serpnya 2011 Komlev N G Slovar inostrannyh slov EKSMO 2006 672 ISBN 5 699 15967 3 Otricanie holokosta istoriya i sovremennye tendencii 18 September 2007 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 29 serpnya 2011 Kto zabyl arabov pravednikov narodov mira scepsis ru 14 oktyabr 2011 tarixinde arxivlesdirilib Ahmadinezhad vnov zayavil chto Holokost lozh 6 zhovtnya 2014 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 29 serpnya 2011 Klei Aaron Holocaust a lie Al Liwaa Al Islami 4 avqust 2004 WorldNetDaily com vasitesile Ahmadinedzhad Holokost samaya bolshaya lozh v istorii chelovechestva news nswap info 6 oktyabr 2014 tarixinde arxivlesdirilib archive missing url cite web url T Bler vvel vojska v Irak pod davleniem masonov kiev1 4 sentyabr 2013 tarixinde arxivlesdirilib Iran Spokesman Calls Holocaust a Big Lie 1 mart 2009 tarixinde arxivlesdirilib Fox News vasitesile Holocaust revisionist s lawyer jailed davidduke 22 noyabr 2010 tarixinde arxivlesdirilib German Neo Nazi Lawyer Sentenced for Denying Holocaust Deutsche Welle 7 avqust 2009 tarixinde arxivlesdirilib Holocaust revisionist s lawyer jailed 20 October 2010 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 17 zhovtnya 2010 Iran Neonazis eilen Teheran zu Hilfe Die Presse 27 dekabr 2005 Dolot Miron Execution by Hunger The Hidden Holocaust 1985 seh xv ISBN 0 393 30416 7 ISBN 978 0 393 30416 9 Russia Under the Bolshevik Regime Vintage books Random House Inc New York 1995 ISBN 0 394 50242 6 pages 235 236 Famine denial The Ukrainian Weekly 14 iyul 2002 24 fevral 2021 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 4 noyabr 2015 Shelton Dinah Encyclopedia of genocide and crimes against humanity Macmillan Reference 2005 seh 1055 ISBN 978 0 02 865850 6 Istifade tarixi 5 noyabr 2015 Google Books vasitesile The Soviet Union dismissed all references to the famine as anti Soviet propaganda Denial of the famine declined after the Communist Party lost power and the Soviet empire disintegrated Member Acton Staff Russia still denies the Holodomor was genocide Acton Institute 25 sentyabr 2025 Holodomor College of Liberal Arts Andrii Kozytskyi s monograph The Big Lie was presented at Ivan Franko National University Conquest Robert The Harvest of Sorrow Soviet Collectivization and the Terror Famine Oxford University Press 1987 308 ISBN 0 19 505180 7 1 Arxivlesdirilib 2014 01 03 at the Wayback Machine H Cummings Richard Crusade for Freedom Rallying Americans Behind Radio Free Europe 2010 Hostile and negative reactions to Operation Focus by the Communist regimes in Czechoslovakia and Hungary were also Crusade President William A Greene announced that a 121 2 minute film The Big Lie was being distributed to Protocols of the Elders of Zion A Fabricated historic Document Hesabat U S Senate Committee on the Judiciary Subcommittee to Investigate the Administration of the Internal Security Act 1964 Istifade tarixi 22 fevral 2022 Nelson Joshua Bill Barr Big lie about Russian collusion tied Trump s hands in dealing with Putin Fox News 9 mart 2022 Newt Gingrich The true cost of the collusion lie Opinion Newsweek 10 aprel 2019 Campbell John L Institutions under Siege Donald Trump s Attack on the Deep State Cambridge amp New York Cambridge University Press 2023 seh 46 f ISBN 978 1 009 17018 5 Campbell John L Institutions under Siege Donald Trump s Attack on the Deep State Cambridge amp New York Cambridge University Press 2023 seh 50 f ISBN 978 1 009 17018 5 Beer Tommy Here s Everything Trump Has Said About Refusing To Give Up Power Forbes Campbell John L Institutions under Siege Donald Trump s Attack on the Deep State Cambridge amp New York Cambridge University Press 2023 seh 52 f ISBN 978 1 009 17018 5 Blake Aaron Conservatives try to commandeer the big lie The Washington Post 5 aprel 2021 Istifade tarixi 5 may 2021 Morgan David Trump poisoning democracy with big lie claim key House Republican Reuters 3 may 2021 Istifade tarixi 7 iyun 2021 Bowden John Wall Street Journal editorial Conservatives could live to regret Trump emergency declaration The Hill 11 yanvar 2019 Istifade tarixi 8 fevral 2022 Schnell Mychael McConnell s office knocks Democrats over the left s Big Lie The Hill ingilis 10 yanvar 2022 10 yanvar 2022 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 11 yanvar 2022 Block Melissa The clear and present danger of Trump s enduring Big Lie National Public Radio 23 dekabr 2021 Istifade tarixi 23 dekabr 2021 Multiple sources Corasaniti Nick Republicans Aim to Seize More Power Over How Elections Are Run The New York Times 24 mart 2021 GOP lawmakers seek greater control over local elections Associated Press 20 aprel 2021 Epstein Reid J Wisconsin Republicans Push to Take Over the State s Elections The New York Times 19 noyabr 2021 Amy Gardner Tom Hamburger Josh Dawsey Trump allies work to place supporters in key election posts across the country spurring fears about future vote challenges The Washington Post 29 noyabr 2021 Jennifer Medina Nick Corasaniti Reid J Epstein Campaigning to Oversee Elections While Denying the Last One The New York Times 30 yanvar 2022 6 in 10 Americans say U S democracy is in crisis as the Big Lie takes root NPR 3 yanvar 2022 In Bid for Control of Elections Trump Loyalists Face Few Obstacles New York Times 15 dekabr 2021 Trump s Big Lie is changing the face of American politics CNN 16 sentyabr 2021 Trump loyalists form alliance in bid to take over election process in key states The Guardian 13 yanvar 2022 The disclosure that extremist Republicans dedicated to election subversion have formed a network was first revealed by Steve Bannon Trump s former chief strategist in the White House who is spearheading a precinct by precinct movement to inject far right activists into local elected office Marchant disclosed the alliance on Bannon s War Room podcast The revelation can only heighten jitters about the fragile state of American democracy An NPR analysis of 2022 secretary of state races across the country found that at least 15 candidates have adopted Trump s big lie Dale Daniel Trump is doing more lying about the election than talking about any other subject CNN 12 iyun 2021 16 iyun 2021 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 16 sentyabr 2024 Similar graphic in source attributed to Janie Boschma CNN Yourish Karen Smart Charlie Trump s Pattern of Sowing Election Doubt Intensifies in 2024 The New York Times 24 may 2024 24 may 2024 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 16 sentyabr 2024 Multiple sources Stelter Brian Firehose of falsehood How Trump is trying to confuse the public about the election outcome CNN 30 noyabr 2020 Istifade tarixi 16 sentyabr 2024 Maza Carlos Why obvious lies make great propaganda 31 avqust 2018 Istifade tarixi 16 sentyabr 2024 Zappone Chris Donald Trump campaign s firehose of falsehoods has parallels with Russian propaganda The Sydney Morning Herald 12 oktyabr 2016 Istifade tarixi 16 sentyabr 2024 Harford Tim What magic teaches us about misinformation Financial Times 6 may 2021 10 dekabr 2022 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 16 sentyabr 2024 Clifton Denise Trump s nonstop lies may be a far darker problem than many realize Mother Jones 3 avqust 2017 Istifade tarixi 16 sentyabr 2024 Ellefson Lindsey Morning Joe Rips Trump for Firehose of Falsehoods and Nazi Like Propaganda on COVID TheWrap 17 dekabr 2020 Istifade tarixi 16 sentyabr 2024 Block Melissa Can The Forces Unleashed By Trump s Big Election Lie Be Undone NPR 16 yanvar 2021 Istifade tarixi 3 mart 2021 Yoon Robert Trump s drumbeat of lies about the 2020 election keeps getting louder Here are the facts Associated Press 27 avqust 2023 Istifade tarixi 16 sentyabr 2024 Qiu Linda Fact Checking the Breadth of Trump s Election Lies The New York Times 17 avqust 2023 Istifade tarixi 16 sentyabr 2024 21 Donald Trump election lies listed in his new indictment CNN 3 avqust 2023 Istifade tarixi 16 sentyabr 2024 Join Donald J Trump For President 2024 www donaldjtrump com USA Trump Team log wissentlich uber gestohlene Wahl Der Spiegel 2021 https www nytimes com 2021 09 21 us politics trump dominion voting html Campbell John L Institutions under Siege Donald Trump s Attack on the Deep State Cambridge amp New York Cambridge University Press 2023 seh 53 f ISBN 978 1 009 17018 5 Campbell John L Institutions under Siege Donald Trump s Attack on the Deep State Cambridge amp New York Cambridge University Press 2023 seh 54 f ISBN 978 1 009 17018 5 Donald Trump Experten sollten fur ihn nach Beweisen fur Wahlfalschung suchen fanden aber keine 12 fevral 2023 www spiegel de vasitesile Levine Marianne Otterbeing Holly Everett Burgess Election gambit blows up on Hawley and Cruz Politico 9 yanvar 2021 Istifade tarixi 2 aprel 2021 Milman Oliver Trump loyalist Elise Stefanik wins Republican vote to replace Liz Cheney 14 may 2021 The Guardian vasitesile Reporter Justin Baragona Senior Media Steve Scalise Still Refuses to Admit the Election Wasn t Stolen The Daily Beast 21 fevral 2021 NACHRICHTEN n tv Biden nennt Trumps Verhalten unamerikanisch n tv de Castronuovo Celine Biden says Cruz other Republicans responsible for big lie that fueled Capitol mob The Hill 8 yanvar 2021 Istifade tarixi 10 yanvar 2021 Snyder Timothy The American Abyss The New York Times 9 yanvar 2021 Istifade tarixi 2 aprel 2021 Ben Ghiat Ruth Opinion Trump s big lie wouldn t have worked without his thousands of little lies CNN 25 yanvar 2021 Istifade tarixi 2 aprel 2021 Stelter Brian Experts warn that Trump s big lie will outlast his presidency CNN 11 yanvar 2021 Istifade tarixi 3 mart 2021 Multiple sources Block Melissa The clear and present danger of Trump s enduring Big Lie National Public Radio 23 dekabr 2021 Istifade tarixi 23 dekabr 2021 Corasaniti Nick Republicans Aim to Seize More Power Over How Elections Are Run The New York Times 24 mart 2021 Istifade tarixi 16 sentyabr 2024 Reid Tim Layne Nathan Lange Jason Special Report Backers of Trump s false fraud claims seek to control next elections Reuters 22 sentyabr 2021 Istifade tarixi 16 sentyabr 2024 Epstein Reid J Wisconsin Republicans Push to Take Over the State s Elections The New York Times 9 noyabr 2021 Istifade tarixi 16 sentyabr 2024 Gardner Amy Hamburger Tom Dawsey Josh Trump allies work to place supporters in key election posts across the country spurring fears about future vote challenges The Washington Post 29 noyabr 2021 Istifade tarixi 16 sentyabr 2024 Collinson Stephen Trump s Big Lie is changing the face of American politics CNN 16 sentyabr 2021 Istifade tarixi 16 sentyabr 2024 Graziosi Graig Evil takes no breaks Warnings as Steve Bannon vows to take over America s entire election apparatus The Independent 21 dekabr 2021 Istifade tarixi 16 sentyabr 2024 Woodward Calvin Trump s Big Lie imperils Republicans who don t embrace it Associated Press 9 may 2021 Istifade tarixi 7 iyun 2021 News A B C Arizona audit becomes far right campaign stop fuels conspiracy that election can be overturned ABC News https prayforamericasleaders com legislative updates arizona senate to start recount of ballots in maricopa county Sherman Amy Ask PolitiFact Why is Arizona auditing election results politifact https www spiegel de ausland usa maricopa county stellt sich gegen weitere ermittlungen zu angeblichem wahlbetrug a c4953a1a 8dbd 4b5a 89c2 6f9e9511 Auditing Elections Equipment In Maricopa County Maricopa County AZ www maricopa gov Davis Charles R Arizona s largest newspaper sues Cyber Ninjas state senate over controversial 2020 election audit Business Insider Arizona Nachzahlung ergibt keine Hinweise auf Wahlbetrug tagesschau de Donald Trump verantwortlich fur Desaster Auszahlung kostet Arizona Millionen Rosenberg Matthew Rutenberg Jim Key Takeaways From Trump s Effort to Overturn the Election A Times examination of the 77 days between election and inauguration shows how a lie the former president had been grooming for years overwhelmed the Republican Party and stoked the assault on the Capitol The New York Times 1 fevral 2021 Istifade tarixi 1 fevral 2021 USA Trump Team log wissentlich uber gestohlene Wahl 22 sentyabr 2021 www spiegel de vasitesile US Umfrage fast ein Jahr nach Amtsantritt Mehr als 40 Prozent zweifeln an rechtmassiger Wahl Bidens Tagesspiegel vasitesile Naylor Brian Impeachment Resolution Cites Trump s Incitement Of Capitol Insurrection NPR 11 yanvar 2021 11 yanvar 2021 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 11 yanvar 2021 Senate PDF 10 fevral 2021 Istifade tarixi 15 fevral 2021 Thrush Glenn Prosecutors describe Trump s Big Lie of a stolen election The New York Times 10 fevral 2021 Istifade tarixi 15 fevral 2021 Subverting Justice How the Former President and His Allies Pressured DOJ to Overturn the 2020 Election PDF ingilis 7 oktyabr 2021 Corasaniti Nick Yourish Karen Collins Keith How Trump s 2020 Election Lies Have Gripped State Legislatures The New York Times 22 may 2022 Istifade tarixi 22 may 2022 Edelman Adam Election deniers who say Trump won in 2020 are running to be top cop in 4 battleground states At least 15 people who push false claims about the 2020 results are running for attorney general in 14 states including four swing states according to a group tracking the races 22 may 2022 Istifade tarixi 22 may 2022 Pagliery Jose Jan 6 Hearing Bombshells Trump Knew He Lost and Profited HE KNEW 13 iyun 2022 Istifade tarixi 13 iyun 2022 Markay Lachlan Election Lies Help Trump and RNC Rake in Half a Billion BIG 3 dekabr 2020 Istifade tarixi 13 iyun 2022 Price Michelle L Riccardi Nicholas Trump s Response To Criminal Charges Revives Election Lies HuffPost ingilis 10 aprel 2023 Istifade tarixi 10 aprel 2023 Press Associated Wyoming Republican party stops recognizing Liz Cheney as member 16 noyabr 2021 The Guardian vasitesile Gruver Mead Gruver Associated Press Mead Press Associated Liz Cheney defeated in Wyoming GOP primary PBS News 16 avqust 2022 D Shear Saul Stephanie Trump in Taped Call Pressured Georgia Official to Find Votes to Overturn Election The New York Times 1 mart 2021 ISSN 0362 4331 Cillizza Chris Analysis How election rejection has become a must for aspiring Republican candidates CNN Politics CNN 8 dekabr 2021 Reston Maeve Kemp and Raffensperger will win Georgia GOP primaries CNN projects as voters reject Trump backed challengers CNN Politics CNN 24 may 2022 Harper Averi Wiersema Alisa Cunningham Meg Shepherd Brittany Demissie Hannah Ibssa Lalee Klein Rick News A B C Arizona Senate race among key midterm election races to watch ABC15 Arizona in Phoenix KNXV 29 dekabr 2021 Op ed Rupert Murdoch has the power if he wants Trump to move on 22 noyabr 2021 MSN www msn com Wolfe Jan Heavey Susan Trump lawyer Giuliani faces 1 3 billion lawsuit over big lie election fraud claims Reuters 25 yanvar 2021 Istifade tarixi 1 fevral 2021 Folkenflik David Romo Vanessa Fox News Moves To Have Dominion Voting Systems Lawsuit Dismissed NPR ingilis 18 may 2021 Istifade tarixi 24 sentyabr 2021 Darcy Oliver With historic settlement Rupert Murdoch is paying the price for Trump s election lies CNN 19 aprel 2023 Istifade tarixi 20 aprel 2023 Burri Erika Fox News gegen Dominion Der Vergleich ist ein Warnschuss 19 aprel 2023 NZZ vasitesile Ivanova Irina This private equity firm is the biggest winner in the Dominion Fox News settlement 19 aprel 2023 Istifade tarixi 20 aprel 2023 Dale Daniel Fact check Trump in 2023 tells a new lie about the 2020 election CNN 25 aprel 2023 Istifade tarixi 25 aprel 2023 Zhang Andrew Judge dismisses Trump s Big Lie lawsuit against CNN Politico 29 iyul 2023 29 iyul 2023 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 16 sentyabr 2024 Parlament in Texas beschliesst umstrittene Wahlrechtsreform Suddeutsche de 31 avqust 2021 Campbell John L Institutions under Siege Donald Trump s Attack on the Deep State Cambridge amp New York Cambridge University Press 2023 seh 46 61 68 ISBN 978 1 009 17018 5 C Jacobson Gary Donald Trump s Big Lie and the Future of the Republican Party Presidential Studies Quarterly 51 2 2021 286 ff Berman Ari New report One third of states have an election denier overseeing elections Hybrid Warfare Against Azerbaijan How Lies Became a Weapon BakuNetwork org 25 oktyabr 2024 Western Azerbaijan narrative pursues goal of justifying Karabakh Armenians ethnic cleansing Spain MP says news am 25 sentyabr 2025 World needs to see Armenia for what it is propaganda machine using lies manipulation for support US military expert Trend Az 14 oktyabr 2020 Azerbaijan accuses Armenia of spreading false and slanderous statement www aa com tr Armenian accusations of plans to use force ridiculous says Azerbaijan www aa com tr Sassounian Harut Aliyev Lies before the Whole World at UN General Assembly 26 sentyabr 2017 Tatikyan Sossi Aliyev s Fabricated Narratives Unveiling the Agenda 16 yanvar 2025 Schicks Ursula How The Western Azerbaijan Narrative Became Central To Baku s Official Propaganda media am 6 oktyabr 2024 A President an Interview and a Tragic Anniversary carnegieeurope eu 24 fevral 2012 Istifade tarixi 26 fevral 2021 But keen to minimize their own acts of aggression many Armenians have sought to deny that their soldiers killed civilians that day Armenian and Azerbaijani leaders embrace denialism eurasianet org Eurasianet 22 noyabr 2019 Istifade tarixi 25 fevral 2021 Azerbaijan Baku Presses Genocide Recognition Campaign for Khojaly eurasianet org Eurasianet 28 fevral 2012 Istifade tarixi 25 fevral 2021 Genocide Emergency Alert on the War in Artsakh Nagorno Karabakh genocidewatch com 6 noyabr 2020 Because of Armenia s denial of war crimes such as the Khojaly massacre and other crimes against Azerbaijanis and the current shelling of Azerbaijani civilians by Armenian artillery Genocide Watch considers Armenia to be at Stage 8 Persecution and Stage 10 Denial Rachel Avraham Why Israel Should Build a Khojaly Memorial 23 fevral 2021 Istifade tarixi 25 fevral 2021 DOKLAD PRAVOZAShITNOGO CENTRA MEMORIAL O MASSOVYH NARUShENIYaH PRAV ChELOVEKA SVYaZANNYH S ZANYaTIEM NASELENNOGO PUNKTA HODZhALY V NOCh S 25 NA 26 FEVRALYa 1992 g VOORUZhENNYMI FORMIROVANIYaMI PDF memohrc org Istifade tarixi 26 fevral 2021 Response to Armenian Government Letter on the town of Khojaly Nagorno Karabakh hrw org Human Rights Watch 23 mart 1997 Istifade tarixi 25 fevral 2021 Yet we place direct responsibility for the civilian deaths with Karabakh Armenian forces Khojaly denialism continues despite hard proof and survivor testimony republic underground com 24 fevral 2021 Istifade tarixi 25 fevral 2021 Armenian Legislative Caucus Urges Colleagues to Reject Azeri Propaganda asbarez com 19 fevral 2021 Istifade tarixi 25 fevral 2021 The Khojaly Genocide Fabrication anc org au Istifade tarixi 25 fevral 2021 Khojaly a Symbol of Azeri Propaganda Researchers Say horizonweekly ca 25 fevral 2014 Istifade tarixi 25 fevral 2021 Western Azerbaijan This Rhetoric Has Turned More into a Tool of Pressure Arif Yunus Western Azerbaijan narrative is a political tool and a repetition of Armenia s mistakes 9 iyun 2025 Azerbaijan Accuses Armenia of Falsifying History and Hindering Peace Efforts caspiannews com Pashinyan Accuses Baku of Promoting Armenia to Attack Lie Hetq am 10 fevral 2025 Ռ Կ Ազատություն Aliyev Lies Before the Whole World at United Nations Speech in New York 26 sentyabr 2017 www azatutyun am vasitesile Galstian Shoghik Former Armenian Presidents Blast Pashinian s Fresh Lies On Karabakh 23 dekabr 2024 www azatutyun am vasitesile Bedevian Astghik Pashinian Ally Rationalizes Aliyev s Talk Of Western Azerbaijan 27 may 2025 www azatutyun am vasitesile The West s misconception of Azerbaijan What we are accused of is blown out of proportions The Liberum 20 sentyabr 2024 Genocide in Xinjiang a Complete Lie of the Century Reality Check II Falsehoods in US Perceptions of China Embassy of the People s Republic of China in the Republic of Indonesia id china embassy gov cn Xinjiang genocide claims debunked by world bodies chinadailyhk Pheby James UK MPs say China s Uyghurs suffering crimes against humanity and genocide as Beijing claims accusations are big lie hongkongfp com Agence France Presse 23 aprel 2021 Istifade tarixi 28 yanvar 2022 China s ambassador to the U S warns of military conflict over Taiwan npr org NPR 28 yanvar 2022 Istifade tarixi 28 yanvar 2022 U S raps China s Uyghur abuse as genocide in human rights report english kyodonews net 31 mart 2021 Istifade tarixi 28 yanvar 2022 Allen Ebrahimian Bethany Holocaust Museum report warns China may be committing genocide Axios 9 noyabr 2021 How China Coopted Turkey to Forsake the Uyghurs Hudson Institute www hudson org 5 sentyabr 2025 Werleman C J How We Know China is Lying About Uyghur Genocide 24 iyun 2021 Handelman Smith Ithamar Is Uyghur genocide denial going mainstream FairPlanet Rozsa Matthew The psychological reason that so many fall for the Big Lie 3 fevral 2021 Dzhordzh Oruell 1984 10 avqust 2011 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 9 iyul 2009 Belzer Richard UFOs JFK and Elvis Conspiracies You Don t Have to be Crazy to Believe New York City Ballantine Books 2000 ISBN 0 345 42918 4 FACT FOCUS Gaping holes in the claim of 2K ballot mules AP News 3 may 2022 Farley Robert Evidence Gaps in 2000 Mules 10 iyun 2022 https www washingtonpost com politics 2022 05 11 2000 mules offers least convincing election fraud theory yet Elave edebiyyat span Baker White John The Big Lie London Evans Brothers 1955 OCLC 874233110 de Berg Henk Trump and Hitler A Comparative Study in Lying London Palgrave Macmillan 2024 doi 10 1007 978 3 031 51833 1 ISBN 978 3 031 51832 4 Kurlansky Mark Big Lies from Socrates to Social Media Tilbury House Publishers 2022 ISBN 0884489124 Xarici kecidler span Analysis of Nazi Propaganda by Karthik Narayanaswami The Big Lie and Its Consequences 17 May 2021 Video 18 49 Inside Trump s Election Plot YouTube platformasinda MSNBC News July 29 2022 Kateqoriyalar 1920 ci illerde yaranmis sozlerTebligat usullariAdolf HitlerAldatmaGizli kateqoriya Cagirilan sablonun tekrar arqumentlerinden istifade eden sehifeler