Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Kadom tatarları — Kadom şəhərində və ona bitişik ərazidə (hazırda Ryazanın şimal-şərqində və Nijni Novqorod vilayətlərinin cənub-qərbində) yaşayan tatar xalqının bir hissəsi kimi etnosinf qrupu.
| Yaşadığı ərazilər | |||
|---|---|---|---|
| |||
| Dili | |||
| İrqi | |||
| avropoid, turan irqi tipi | |||
| Dini | |||
| Daxildir | |||
| Türk xalqları | |||
| Mənşəyi | |||
| tatarlar, başqırdlar, mordvalar, noğaylar, sibir tatarları | |||
| Qohum xalqlar | |||
| tatarlar, sibir tatarları, başqırdlar və digər türk xalqları |
Tarixi
Kadom tatarları Kadom şəhərində və ona bitişik ərazidə (hazırda Ryazanın şimal-şərqində və Nijni Novqorod vilayətlərinin cənub-qərbində) yaşayan tatarlardır. Etnik qrup genişlənən Rusiya dövlətinin tərkibinə daxil olan Orda əhalisinin ərazisi əsasında XV-XVIII əsrlərdə xidmət edən tatarlardan formalaşmışdır. Nə ərazi, nə də inzibati cəhətdən onların qonşu Qasım xanlığı (1452-1681) ilə əlaqəsi yoxdur. Lakin onlar hərbi xidməti çox vaxt Qasım tatarları ilə birlikdə keçirdilər. Sərhəd xidməti, bir qayda olaraq, isti mövsümdə növbə ilə iki qrup (“yarım”) tərəfindən həyata keçirilirdi. Hərbi yürüşlərdə hər iki "yarım" qrup eyni vaxtda çağırıla bilərdi. Ayrı-ayrı şəxslər tərcüməçi, katib, səfir kimi xidmət edən "inzibati xidmət"də çalışırdılar.
Kadom tatarlarından ruslar Krım, Qazan və Həştərxan xanlıqları ilə danışıqlarda tərcüməçi kimi istifadə edirdilər. Üstəlik, bu fəaliyyət kadom tatarlarına o qədər doğma olub ki, irsi xarakter alıb. Əgər bir tərcüməçi vəfat edirdisə, əsir düşsə və ya qocalığa görə xidmət edə bilməsə, onun yerinə Kadomdan biri təyin edilirdi. Belə ki, 1632-ci ildə Posolski Prikazın tərcüməçisi Aleksandr Semenov artıq vəzifələrini yerinə yetirə bilməyəndə, Kadom tatarı Kelmeş Alışevi onun boşalan yerinə təyinatını xahiş etmışdilər. Bir qədər sonra Kadom diyarından olan başqa bir yerli Kuçukay Sakayev səfir Prikazında tərcüməçi kimi fəaliyyət göstərmişdir.
XVIII əsrin əvvəllərində I Pyotrun fərmanları ilə vəftiz olunmaqdan imtina edən digər xidmət tatarları ilə birlikdə onlar dövlət kəndlilərinə çevrildilər. XVII əsrin sonu - XVIII əsrin əvvəllərində Kadom tatarları Nijni Novqorod vilayətinin ərazisinə köçdülər və 34 tatar yaşayış məntəqəsində, həmçinin Penza vilayətində (Vadinski və Spasski rayonları), Tambov vilayətində və Mordoviyada (Torbeyevski rayonu) cəmləşdilər.
Şərqə köçlər nəticəsində digər xidmət tatarları ilə birlikdə mişərlərin alt etnosunu təşkil etdilər. Termin bölgənin müasir tatar əhalisinə şamil edilmir. Ryazanın tarixi Azeevo yaşayış məntəqəsində Kadom tatarlarının nəsillərinin böyük bir diasporası mövcuddur. Kadom tatarları Nijni Novqorod vilayətinin müxtəlif şəhərlərində, Moskvada, Sankt-Peterburqda, həmçinin Kanada, Estoniya və Finlandiyada yaşayırlar.
Kadom Mirzələrinin soyadları
- Aqaninlər (knyaz ailəsi)
- Knyaz Diveyev
- Knyaz Engalıçev
- Knyaz Mamin
- Knyaz Mansurov
- Knyaz Tokşeikov
- Knyaz Tuquşev
- Balyukovlar
- Baxtıqozinlər
- Beqişevlər
- Biglovs
- Boqdanov
- Dövlət-Kildeyev
- Engovatovlar
- İlışevlər
- Krımskilər
- Mamatovlar
- Oblesimovlar
- Syundyukovlar
- Urazgildeyevlər
- Çermonteyevlər
İstinadlar
- История Кадомскиx татар[ölü keçid]
- "Кадом. Тарих. Җирле идарә". 2022-05-15 tarixində . İstifadə tarixi: 2022-08-01.
- "Татары-мишари в панораме веков". 2019-09-17 tarixində . İstifadə tarixi: 2022-08-01.
Xarici keçidlər
- История татар
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Kadom tatarlari Kadom seherinde ve ona bitisik erazide hazirda Ryazanin simal serqinde ve Nijni Novqorod vilayetlerinin cenub qerbinde yasayan tatar xalqinin bir hissesi kimi etnosinf qrupu Kadom tatarlari Yasadigi eraziler Rusiya DilitatarIrqiavropoid turan irqi tipiDiniislamDaxildirTurk xalqlariMenseyitatarlar basqirdlar mordvalar nogaylar sibir tatarlariQohum xalqlartatarlar sibir tatarlari basqirdlar ve diger turk xalqlariTarixiKadom tatarlari Kadom seherinde ve ona bitisik erazide hazirda Ryazanin simal serqinde ve Nijni Novqorod vilayetlerinin cenub qerbinde yasayan tatarlardir Etnik qrup genislenen Rusiya dovletinin terkibine daxil olan Orda ehalisinin erazisi esasinda XV XVIII esrlerde xidmet eden tatarlardan formalasmisdir Ne erazi ne de inzibati cehetden onlarin qonsu Qasim xanligi 1452 1681 ile elaqesi yoxdur Lakin onlar herbi xidmeti cox vaxt Qasim tatarlari ile birlikde kecirdiler Serhed xidmeti bir qayda olaraq isti movsumde novbe ile iki qrup yarim terefinden heyata kecirilirdi Herbi yuruslerde her iki yarim qrup eyni vaxtda cagirila bilerdi Ayri ayri sexsler tercumeci katib sefir kimi xidmet eden inzibati xidmet de calisirdilar Kadom tatarlarindan ruslar Krim Qazan ve Hesterxan xanliqlari ile danisiqlarda tercumeci kimi istifade edirdiler Ustelik bu fealiyyet kadom tatarlarina o qeder dogma olub ki irsi xarakter alib Eger bir tercumeci vefat edirdise esir dusse ve ya qocaliga gore xidmet ede bilmese onun yerine Kadomdan biri teyin edilirdi Bele ki 1632 ci ilde Posolski Prikazin tercumecisi Aleksandr Semenov artiq vezifelerini yerine yetire bilmeyende Kadom tatari Kelmes Alisevi onun bosalan yerine teyinatini xahis etmisdiler Bir qeder sonra Kadom diyarindan olan basqa bir yerli Kucukay Sakayev sefir Prikazinda tercumeci kimi fealiyyet gostermisdir XVIII esrin evvellerinde I Pyotrun fermanlari ile veftiz olunmaqdan imtina eden diger xidmet tatarlari ile birlikde onlar dovlet kendlilerine cevrildiler XVII esrin sonu XVIII esrin evvellerinde Kadom tatarlari Nijni Novqorod vilayetinin erazisine kocduler ve 34 tatar yasayis menteqesinde hemcinin Penza vilayetinde Vadinski ve Spasski rayonlari Tambov vilayetinde ve Mordoviyada Torbeyevski rayonu cemlesdiler Serqe kocler neticesinde diger xidmet tatarlari ile birlikde miserlerin alt etnosunu teskil etdiler Termin bolgenin muasir tatar ehalisine samil edilmir Ryazanin tarixi Azeevo yasayis menteqesinde Kadom tatarlarinin nesillerinin boyuk bir diasporasi movcuddur Kadom tatarlari Nijni Novqorod vilayetinin muxtelif seherlerinde Moskvada Sankt Peterburqda hemcinin Kanada Estoniya ve Finlandiyada yasayirlar Kadom Mirzelerinin soyadlariAqaninler knyaz ailesi Knyaz Diveyev Knyaz Engalicev Knyaz Mamin Knyaz Mansurov Knyaz Tokseikov Knyaz Tuqusev Balyukovlar Baxtiqozinler Beqisevler Biglovs Boqdanov Dovlet Kildeyev Engovatovlar Ilisevler Krimskiler Mamatovlar Oblesimovlar Syundyukovlar Urazgildeyevler CermonteyevlerIstinadlarIstoriya Kadomskix tatar olu kecid Kadom Tarih Җirle idarә 2022 05 15 tarixinde Istifade tarixi 2022 08 01 Tatary mishari v panorame vekov 2019 09 17 tarixinde Istifade tarixi 2022 08 01 Xarici kecidlerIstoriya tatar