| Məqbulə Atadan | |
|---|---|
| türk. Makbule Atadan | |
| |
| Şəxsi məlumatlar | |
| Doğum tarixi | 1885 |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 18 yanvar 1956 (70–71 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Vəfat səbəbi | xərçəng xəstəliyi |
| Dəfn yeri | |
| Partiya | |
| Fəaliyyəti | siyasətçi, yazıçı |
| Atası | Əli Rza Əfəndi |
| Anası | Zibeydə xanım |
| Həyat yoldaşı | Mustafa Məcdi Boysan |
| Ailəsi | Mustafa Kamal Atatürk (qardaşı) |
Məqbulə Atadan (1885, Saloniki – 18 yanvar 1956, Ankara) — Türk yazıçı və siyasətçisi, Mustafa Kamal Atatürkün bacısı. O, Atatürkün Saloniki, İstanbul və Ankaradakı həyatının şahidi olmuş tarixi şəxsiyyətdir.
Həyatı
| ]Saloniki dövrü
| ]Məqbulə xanım 1885-ci ildə Salonikidə dünyaya gəlib. Anası Zibeydə xanım, atası isə Əli Rza Əfəndidir. Fatma, Əhməd, Ömər və Mustafadan sonra ailənin beşinci övladı olaraq dünyaya gəlib. O, dünyaya gəldiyində böyük qardaşı Mustafa dörd yaşında idi; Fatma, Əhməd və Ömər gənc yaşlarında vəfat ediblər. O, böyük qardaşı Mustafa və ondan 4 il sonra dünyaya gələn bacısı Naciyə ilə birlikdə böyüyüb.
Atalarını erkən yaşda itirən üç uşaq anaları tərəfindən böyüdülüb. Uşaqlardan Naciyə 12 yaşında vərəmə tutularaq dünyasını dəyişəndən sonra Məqbulə və böyük qardaşı Mustafa qaldılar.
Atalarının ölümündən sonra Zibeydə xanım övladları ilə bir müddət Ləngəzədə Zibeydə xanımın qardaşı Hüseyn Əfəndinin idarəçisi olduğu fermada yaşayıb. Mustafanın təhsili ilə əlaqədar olaraq, Naciyə və anaları Zibeydə xanım Salonikiyə dönərkən, Məqbulə bir müddət əmisi və nənəsinin yanında fermada qalmağa davam edib. Sonra,Salonikiyə ailəsinin yanına qayıdıb.
Salonikidə şəraitin uyğunsuzluğu səbəbindən məktəbə gedə bilməyən Məqbulə xanım evdə fərdi dərslər alaraq təhsil alıb. Anasının ikinci evliliyindən sonra ögey atası Raqıb bəy və anası Zibeydə xanımla birgə yaşayıb.
Salonikidə yaşadığı vaxt Məqbulə xanım Lütfü bəy adlı şəxslə ailə həyatı qurub. Hansı tarixdə evləndiyi və boşandığı və ya həyat yoldaşının ölümü haqqında heç bir məlumat yoxdur.
İstanbul dövrü
| ]
Osmanlı imperiyasının Balkan müharibələrində məğlub olması və Salonikinin Yunanıstanın tabeliyinə keçməsindən sonra bir müddət bu şəhərdə yaşayan Məqbulə xanım, Birinci Dünya müharibəsi zamanı anası və ögey bacısı ilə birlikdə Salonikidən ayrılaraq İstanbulda məskunlaşıb.
Məqbulə və Zibeydə xanım, əvvəllər İstanbula gəlib məskunlaşan Raqıp bəyin qardaşı polkovnik Məmduh Xeyrəddin bəyin həyat yoldaşı Vasfiyə və qızı Fikriyə xanım ilə birlikdə yaşadığı evdə bir müddət yaşadılar. Birinci Dünya müharibəsində şərq cəbhəsinə təyinat alan və 1916-cı ilin martında Diyarbəkirə gələn Mustafa Kamal Diyarbəkirdə vəzifədə olarkən Əbdürrəhim adlı yetim uşağı övladlığa götürərək İstanbuldakı ana və bacısının yanına göndərib. Məqbulə xanıma "bacı" deyən Əbdürrəhim də evin üzvü kimi onlarla birgə yaşayıb.
Mustafa Kamal 1918-ci il noyabrın 13-də düşmən donanmaları İstanbul boğazında lövbər salan zaman cəbhədən İstanbula gəldi. Bir neçə gün Pera Plazada qaldıqdan sonra Şişlinin Halaskargazi küçəsində Oseb Kasabyana məxsus üç mərtəbəli evi kirayələdi. Məqbulə xanım 28 noyabr 1918-ci ildən anası ilə birlikdə evin üst mərtəbəsində yaşamağa başladı. Orta mərtəbədə Mustafa Kamal, aşağı mərtəbədə isə köməkçiləri yaşayırdılar. Məqbulə xanım Şişlidə bu evdə yaşayarkən tez-tez qardaşının ziyarətçilərini qarşılayırdı. Milli mübarizəyə başlamaq üçün Anadoluya gedən Mustafa Kamalla 1919-cu il mayın 16-da vidalaşdı.
Mustafa Kamal Paşa 1919-cu il mayın 19-da Samsuna gedərək Milli Mübarizəyə başladıqda Məqbulə xanım o dövrdə ticarətlə məşğul olan Mustafa Məcdi bəylə (Boysan) evlənir. Onun evliliyinin dəqiq tarixi məlum deyil.
Mustafa Kamal Samsuna getdikdən sonra ailə Şişlidəki evdən Akaretlerdəki evə köçdülər. Anadoludakı istiqlaliyyət uğrunda gedən mübarizədə uğur qazanıldığı üçün ailə işğalçı qüvvələrin təzyiqinə məruz qalıdı. Evə basqın olunacağından qorxaraq daim mühafizə altında yaşayırdılar.
1922-ci ildə türk ordusu Dumlupınar döyüşünə hazırlaşarkən, fransız jurnalist və yazıçı Klod Farrer ilə görüşmək üçün İzmitə gəldiyi vaxt, Məqbulə xanım da həmçinin 1922-ci il iyunun 13-də anası ilə birlikdə Mustafa Kamalla görüşmək üçün İzmitə gəlir. Bu görüşdən sonra Zibeydə xanım Mustafa Kamalla Ankaraya, Məqbulə xanım isə İstanbula qayıdır.
Ankara dövrü
| ]Məqbulə xanımın Ankaraya ilk dəfə nə vaxt getdiyi barədə dəqiq məlumat yoxdur. Onun Ankaraya 1922-ci ilin yayında getdiyi güman edilir. O, həyat yoldaşı Məcdi bəylə birlikdə Çankaya köşkündə qonaq olub. Məcdi bəy işlə bağlı müxtəlif vilayətlərdə olarkən, Məqbulə xanım Çankayada qalmağa davam edib.
Anası Zibeydə xanım 1923-cü il yanvarın 15-də axşam saatlarında İzmirdə vəfat edib. Həmin vaxt İstanbulda olan Məqbulə xanım anasının vəfatı zamanı yanında ola bilməyib, yanvarın 16-da keçirilən dəfn mərasimində də iştirak edə bilməyib. Orduların yoxlanması və mətbuat konfransları keçirmək üçün səfərə çıxan qardaşını 1923-cü il yanvarın 19-da İzmitdə ziyarət edib, başsağlığı verib.
Qazi Mustafa Kamal Paşa ölkədəki səfərini tamamladıqdan sonra İzmirdə Lətifə xanımla evlənərək həyat yoldaşı ilə Ankaraya qayıtdıqdan sonra Məqbulə xanım əri ilə Ankaranı tərk edərək evlərinə İstanbula getdilər.
Mustafa Kamal Paşanın evliliyi 920 gün sonra boşanma ilə nəticələnib. Boşandıqdan sonra Məqbulə xanım Mustafa Kamalla qalmağa davam etdi. Prezidentin subay olması səbəbi ilə bir çox dəvət və mərasimlərdə onun yanında yer alıb.
1930-cu ildə Atatürkün istəyi ilə Fəthi Okyarın qurduğu Sərbəst Cümhuriyyət Firqəsinə qoşulan Məqbulə xanım bir neçə ay sonra partiya bağlanınca siyasətdən uzaqlaşdı.
Həyat yoldaşı Mustafa Məcdi bəy 1934-cü ildə qəbul edilən Soyad Qanunu ilə "Boysan" soyadını götürdü. Beləliklə də, Məqbulə xanım "Boysan" soyadını daşımağa başladı.
İstanbul və Ankara arasında tez-tez gediş-gəliş edən Məqbulə xanım 1935-ci ildə Çankaya köşkü ərazisində özü və həyat yoldaşı üçün inşa etdirdiyi Çamlı köşkə köçdü. Qeydlərə əsasən demək olar ki, Mustafa Kamal 15 dəfə Çamlı köşkə gedib. Bu səfərlərinin beşində orada nahar edib.
1938-ci ildə qardaşı xəstələnəndə Məqbulə xanım İstanbuldakı Dolmabağça sarayında qalırdı və həkimlərin icazəsi ilə Mustafa Kamal Atatürklə görüşə bilirdi. Qeydlərə görə, ona doqquz dəfə Atatürklə görüşə icazə verilmişdi. Xatirələrində Məkbulə xanım, son gəlişinin qardaşının ölümündən 13 dəqiqə əvvəl olduğunu və həkimlər onu müalicə edərkən otaqdan çıxarıldığını yazıb.


Atatürkün dəfn mərasimi zamanı Məqbulə xanım və həyat yoldaşı Mustafa Məcdi bəy onun cənazəsini daşıyan top arabasının düz arxasında yer almışdılar.
Atatürkün ölümündən sonra
| ]Qardaşının ölümündən sonra Məqbulə xanım ömrünün qalan hissəsini demək olar ki, İstanbulda yaşayıb. Maddi sıxıntılarla üzləşən Məqbulə xanım müxtəlif xəstəliklərdən də əziyyət çəkib. O, 1946-cı ildə həyat yoldaşından boşanaraq "Atatürkdən yadigar" mənasını verən "Atadan" soyadını götürüb.
Mustafa Kamal Atatürk "həyatını onuru ilə sürdürmək" şərti ilə İş Bankındakı payının gəlirindən ayda 1000 lirə maaş alacağını və sağ olduğu müddətcə Çamlı köşkdə yaşaya biləcəyini vəsiyyət etmişdi. Qardaşının ölümündən sonra dolanışığı çətinləşən Məqbulə xanım sağlığında Atatürkə simvolik olaraq hədiyyə edilmiş daşınmaz əmlakları məhkəmə yolu ilə alıb satdı. Bu daşınmaz əmlaklar Atatürkün İstanbulda vəsiyyətini yazarkən vəsiyyətindən kənarda saxladığı və Ankaraya qayıdan kimi bağışlamağı planlaşdırdığı torpaqlar, malikanələr və evlər idi. Lakin vəziyyəti pisləşən Atatürk Ankaraya dönə bilməmişdi. Məqbulə xanımın Atatürkdən miras qalan bu əmlakları satması mənfi reaksiyalara səbəb olduğundan və Məqbulə xanımın Camlı köşkünü icarəyə verəcəyi iddiasını aradan qaldırmaq üçün, Cümhuriyyət Xalq Partiyası Məqbulə xanımdan Camlı köşkündən istifadə hüququnu almışdı.
Satılan əmlaklara baxmayaraq, Məqbulə xanım maddi çətinliklərlə üzləşməyə davam edirdi. Atatürkün şəxsi mirasından ona qoyub getdiyi aylıq 1000 lirə ilə dolanırdı. 1947 və 1948-ci illərdə Cümhuriyyət Xalq Partiyası, TBMM Başqanlığına, Cumhurbaşkanlığına, Baş nazirliyə, Demokrat Partiyasının sədrliyinə göndərdiyi məktublarda maddi sıxıntıları ilə əlaqədar olaraq, ölkəsinə xidməti müqabilində ona maaş verilməsini xahiş edib. 1948-ci il fevralın 18-də parlamentdə keçirilən səsvermə nəticəsində ona sağ olduğu müddətcə və artım olmamaq şərti ilə 1000 lirə maaş təyin olundu. Belə ki, Məqbulə xanıma ölənə qədər cəmi 2000 lirə aylıq maaş verildi.

Məqbulə xanımın qardaşı ilə bağlı xatirələri "Böyük Qardaşım Atatürk (1952)" və "Böyük Qardaşım Mustafa Kamal (1952)" adları ilə nəşr edilmişdir.
1953-cü ildə Anıtqəbirin tikintisi başa çatdıqdan sonra Atatürkün cənazəsi Ankara Etnoqrafiya Muzeyindəki müvəqqəti məzarından götürülərək Anıtqəbirdə dəfn edildikdən sonra Məqbulə xanım qardaşının adət-ənənələrə uyğun dəfn olunmasını istəyir. Atatürkün ölümündən sonra ona tətbiq edilən mumiyalanma onun xahişi ilə dağıdılaraq, cənazəsi İslam ənənəsinə uyğun olaraq kəfənə bükülərək dəfn edilib.
Məqbulə xanım ömrünün son dövrünü tək yaşayıb. 1954-cü ildə Əbdürrəhim Tuncakın həyat yoldaşı Mualla Tuncakı, ictimaiyyət arasında "Sığırtmaç Mustafa" kimi tanınan Mustafa Dəmiri, Haymanada doğulduğundan başqa haqqında heç bir məlumat olmayan Fikrət Avcı və Hatayın Dördyol ilçəsi qeydiyyatında olan Zeynəlabidin adlı şəxsləri övladlığa götürüb. O, son illərini İstanbul, Ankara, İzmir, Hatay kimi şəhərlərdə keçirib.
1954-cü ilin iyulunda xərçəng xəstəliyindən vəziyyəti pisləşincə Ankaraya gedən Məqbulə xanımı o zamankı prezident Cəlal Bayar onun Gülhanə Xəstəxanasında müalicə almasını təmin etdi. Sağaldıqdan sonra Məqbulə xanım yenidən İstanbula qayıdır. 1955-ci ildə vəziyyəti pisləşincə prezidentin dəvəti ilə yenidən Ankaraya gedən Məqbulə xanım, burada 9 ay ərzində stasionar müalicə alır. O, 1956-cı il yanvarın 18-də saat 12:55-də 64 yaşında vəfat edir. 19 yanvar 1956-cı ildə keçirilən rəsmi dəfn mərasimi ilə Cəbəci Əsri qəbiristanlığında dəfn edilir.
Qeydlər
| ]- Məqbulə xanımın ilk evliliyi haqqında məlumatları Mustafa Kamalın hərbi attaşe olaraq Sofiyada olduğu dövrdə dostlarına yazdığı və Kuleli xəstəxanasında məmur olan yeznəsi Lütfü bəyin adını çəkdiyi məktublarlardan, İzzət bəyin Çanaqqala müharibəsi zamanı yazdığı gündəlikdə yeznəsinin Mustafa Kamalı ziyarəti qeydlərindən öyrənmək olub.
- Məqbulə ve Zibeydə xanımın Salonikidən ayrıldıqları tarixlə bağlı mənbələrdə fərqli məlumatlar vardır. 1912, 1913 və 1915-ci illərin mart tarixləri irəli sürülsə də, Məqbulə və Zibeydə xanımın İstanbula gəlmək üzrə olduqlarını 1915-ci ilin martında Çanaqqalada olan Mustafa Kamala yazdıqları məktubdan dəqiq məlumat əldə edilib.
İstinadlar
| ]- https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/makbule-atadan-1885-1956/.
- Elmacı, Mehmet Emin. "Makbule Atadan (1885-1956)" (Türkçe). Atatürk Ansiklopedisi. 18 Şubat 2021. 7 Haziran 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 Kasım 2023.
- "Atatürk'ün Kız Kardeşi Makbule Atadan Hanımefendi'nin Hayatı" (Türkçe). 30 Aralık 2022. ISSN 2822-4930. 12 Kasım 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 Kasım 2023. (#first_missing_last)
- Çoban, İbrahim. "Bir Cumhuriyet kadını: Atatürk'ün kız kardeşi Makbule Atadan / A Republican woman: Ataturk's sister Makbule Atadan". 2023. 12 Kasım 2023 tarixində arxivləşdirilib.
- "Atatürk'ün kardeşi Makbule Hanım'dan CHP'ye mektup". (Türkçe). haberturk.com. 8 Nisan 2018. 6 Eylül 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 Eylül 2018.
- Birlik, Gültekin Kamil. "Makbule Atadan'ın Mustafa Kemal Atatürk'ün Mirasına Yaklaşımı". Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi. ISSN 1011-727X. 12 Kasım 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 Kasım 2023.
Ədəbiyyat
| ]- Bardakçı, Murat. Makbule. Turkuvaz Kitap. 2024. ISBN .
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Meqbule Atadanturk Makbule AtadanSexsi melumatlarDogum tarixi 1885 1885 Dogum yeri Saloniki Merkezi Makedoniya Makedoniya ve Frakiya YunanistanVefat tarixi 18 yanvar 1956 1956 01 18 70 71 yasinda Vefat yeri Ankara Ankara ili TurkiyeVefat sebebi xerceng xesteliyiDefn yeri Cebeci Esri qebiristanligiPartiya Serbest Cumhuriyyet FirqesiFealiyyeti siyasetci yaziciAtasi Eli Rza EfendiAnasi Zibeyde xanimHeyat yoldasi Mustafa Mecdi BoysanAilesi Mustafa Kamal Ataturk qardasi Vikianbarda elaqeli mediafayllarMeqbule Atadanin mezari Cebeci Esri qebiristanligi Meqbule Atadan 1885 Saloniki 18 yanvar 1956 Ankara Turk yazici ve siyasetcisi Mustafa Kamal Ataturkun bacisi O Ataturkun Saloniki Istanbul ve Ankaradaki heyatinin sahidi olmus tarixi sexsiyyetdir Heyati span Saloniki dovru span Meqbule xanim 1885 ci ilde Salonikide dunyaya gelib Anasi Zibeyde xanim atasi ise Eli Rza Efendidir Fatma Ehmed Omer ve Mustafadan sonra ailenin besinci ovladi olaraq dunyaya gelib O dunyaya geldiyinde boyuk qardasi Mustafa dord yasinda idi Fatma Ehmed ve Omer genc yaslarinda vefat edibler O boyuk qardasi Mustafa ve ondan 4 il sonra dunyaya gelen bacisi Naciye ile birlikde boyuyub Atalarini erken yasda itiren uc usaq analari terefinden boyudulub Usaqlardan Naciye 12 yasinda vereme tutularaq dunyasini deyisenden sonra Meqbule ve boyuk qardasi Mustafa qaldilar Atalarinin olumunden sonra Zibeyde xanim ovladlari ile bir muddet Lengezede Zibeyde xanimin qardasi Huseyn Efendinin idarecisi oldugu fermada yasayib Mustafanin tehsili ile elaqedar olaraq Naciye ve analari Zibeyde xanim Salonikiye donerken Meqbule bir muddet emisi ve nenesinin yaninda fermada qalmaga davam edib Sonra Salonikiye ailesinin yanina qayidib Salonikide seraitin uygunsuzlugu sebebinden mektebe gede bilmeyen Meqbule xanim evde ferdi dersler alaraq tehsil alib Anasinin ikinci evliliyinden sonra ogey atasi Raqib bey ve anasi Zibeyde xanimla birge yasayib Salonikide yasadigi vaxt Meqbule xanim Lutfu bey adli sexsle aile heyati qurub Hansi tarixde evlendiyi ve bosandigi ve ya heyat yoldasinin olumu haqqinda hec bir melumat yoxdur Istanbul dovru span Mustafa Kamal Ataturk ve Meqbule xanim Osmanli imperiyasinin Balkan muharibelerinde meglub olmasi ve Salonikinin Yunanistanin tabeliyine kecmesinden sonra bir muddet bu seherde yasayan Meqbule xanim Birinci Dunya muharibesi zamani anasi ve ogey bacisi ile birlikde Salonikiden ayrilaraq Istanbulda meskunlasib Meqbule ve Zibeyde xanim evveller Istanbula gelib meskunlasan Raqip beyin qardasi polkovnik Memduh Xeyreddin beyin heyat yoldasi Vasfiye ve qizi Fikriye xanim ile birlikde yasadigi evde bir muddet yasadilar Birinci Dunya muharibesinde serq cebhesine teyinat alan ve 1916 ci ilin martinda Diyarbekire gelen Mustafa Kamal Diyarbekirde vezifede olarken Ebdurrehim adli yetim usagi ovladliga goturerek Istanbuldaki ana ve bacisinin yanina gonderib Meqbule xanima baci deyen Ebdurrehim de evin uzvu kimi onlarla birge yasayib Mustafa Kamal 1918 ci il noyabrin 13 de dusmen donanmalari Istanbul bogazinda lovber salan zaman cebheden Istanbula geldi Bir nece gun Pera Plazada qaldiqdan sonra Sislinin Halaskargazi kucesinde Oseb Kasabyana mexsus uc mertebeli evi kirayeledi Meqbule xanim 28 noyabr 1918 ci ilden anasi ile birlikde evin ust mertebesinde yasamaga basladi Orta mertebede Mustafa Kamal asagi mertebede ise komekcileri yasayirdilar Meqbule xanim Sislide bu evde yasayarken tez tez qardasinin ziyaretcilerini qarsilayirdi Milli mubarizeye baslamaq ucun Anadoluya geden Mustafa Kamalla 1919 cu il mayin 16 da vidalasdi Mustafa Kamal Pasa 1919 cu il mayin 19 da Samsuna gederek Milli Mubarizeye basladiqda Meqbule xanim o dovrde ticaretle mesgul olan Mustafa Mecdi beyle Boysan evlenir Onun evliliyinin deqiq tarixi melum deyil Mustafa Kamal Samsuna getdikden sonra aile Sislideki evden Akaretlerdeki eve kocduler Anadoludaki istiqlaliyyet ugrunda geden mubarizede ugur qazanildigi ucun aile isgalci quvvelerin tezyiqine meruz qalidi Eve basqin olunacagindan qorxaraq daim muhafize altinda yasayirdilar 1922 ci ilde turk ordusu Dumlupinar doyusune hazirlasarken fransiz jurnalist ve yazici Klod Farrer ile gorusmek ucun Izmite geldiyi vaxt Meqbule xanim da hemcinin 1922 ci il iyunun 13 de anasi ile birlikde Mustafa Kamalla gorusmek ucun Izmite gelir Bu gorusden sonra Zibeyde xanim Mustafa Kamalla Ankaraya Meqbule xanim ise Istanbula qayidir Ankara dovru span Meqbule xanimin Ankaraya ilk defe ne vaxt getdiyi barede deqiq melumat yoxdur Onun Ankaraya 1922 ci ilin yayinda getdiyi guman edilir O heyat yoldasi Mecdi beyle birlikde Cankaya koskunde qonaq olub Mecdi bey isle bagli muxtelif vilayetlerde olarken Meqbule xanim Cankayada qalmaga davam edib Anasi Zibeyde xanim 1923 cu il yanvarin 15 de axsam saatlarinda Izmirde vefat edib Hemin vaxt Istanbulda olan Meqbule xanim anasinin vefati zamani yaninda ola bilmeyib yanvarin 16 da kecirilen defn merasiminde de istirak ede bilmeyib Ordularin yoxlanmasi ve metbuat konfranslari kecirmek ucun sefere cixan qardasini 1923 cu il yanvarin 19 da Izmitde ziyaret edib bassagligi verib Qazi Mustafa Kamal Pasa olkedeki seferini tamamladiqdan sonra Izmirde Letife xanimla evlenerek heyat yoldasi ile Ankaraya qayitdiqdan sonra Meqbule xanim eri ile Ankarani terk ederek evlerine Istanbula getdiler Mustafa Kamal Pasanin evliliyi 920 gun sonra bosanma ile neticelenib Bosandiqdan sonra Meqbule xanim Mustafa Kamalla qalmaga davam etdi Prezidentin subay olmasi sebebi ile bir cox devet ve merasimlerde onun yaninda yer alib 1930 cu ilde Ataturkun isteyi ile Fethi Okyarin qurdugu Serbest Cumhuriyyet Firqesine qosulan Meqbule xanim bir nece ay sonra partiya baglaninca siyasetden uzaqlasdi Heyat yoldasi Mustafa Mecdi bey 1934 cu ilde qebul edilen Soyad Qanunu ile Boysan soyadini goturdu Belelikle de Meqbule xanim Boysan soyadini dasimaga basladi Istanbul ve Ankara arasinda tez tez gedis gelis eden Meqbule xanim 1935 ci ilde Cankaya kosku erazisinde ozu ve heyat yoldasi ucun insa etdirdiyi Camli koske kocdu Qeydlere esasen demek olar ki Mustafa Kamal 15 defe Camli koske gedib Bu seferlerinin besinde orada nahar edib 1938 ci ilde qardasi xestelenende Meqbule xanim Istanbuldaki Dolmabagca sarayinda qalirdi ve hekimlerin icazesi ile Mustafa Kamal Ataturkle goruse bilirdi Qeydlere gore ona doqquz defe Ataturkle goruse icaze verilmisdi Xatirelerinde Mekbule xanim son gelisinin qardasinin olumunden 13 deqiqe evvel oldugunu ve hekimler onu mualice ederken otaqdan cixarildigini yazib Meqbule Atadan Ataturkun cenaze merasimindeMeqbule xanim ve Ismet Inonu Ataturkun cenaze merasiminde Ataturkun defn merasimi zamani Meqbule xanim ve heyat yoldasi Mustafa Mecdi bey onun cenazesini dasiyan top arabasinin duz arxasinda yer almisdilar Ataturkun olumunden sonra span Qardasinin olumunden sonra Meqbule xanim omrunun qalan hissesini demek olar ki Istanbulda yasayib Maddi sixintilarla uzlesen Meqbule xanim muxtelif xesteliklerden de eziyyet cekib O 1946 ci ilde heyat yoldasindan bosanaraq Ataturkden yadigar menasini veren Atadan soyadini goturub Mustafa Kamal Ataturk heyatini onuru ile surdurmek serti ile Is Bankindaki payinin gelirinden ayda 1000 lire maas alacagini ve sag oldugu muddetce Camli koskde yasaya bileceyini vesiyyet etmisdi Qardasinin olumunden sonra dolanisigi cetinlesen Meqbule xanim sagliginda Ataturke simvolik olaraq hediyye edilmis dasinmaz emlaklari mehkeme yolu ile alib satdi Bu dasinmaz emlaklar Ataturkun Istanbulda vesiyyetini yazarken vesiyyetinden kenarda saxladigi ve Ankaraya qayidan kimi bagislamagi planlasdirdigi torpaqlar malikaneler ve evler idi Lakin veziyyeti pislesen Ataturk Ankaraya done bilmemisdi Meqbule xanimin Ataturkden miras qalan bu emlaklari satmasi menfi reaksiyalara sebeb oldugundan ve Meqbule xanimin Camli koskunu icareye vereceyi iddiasini aradan qaldirmaq ucun Cumhuriyyet Xalq Partiyasi Meqbule xanimdan Camli koskunden istifade huququnu almisdi Satilan emlaklara baxmayaraq Meqbule xanim maddi cetinliklerle uzlesmeye davam edirdi Ataturkun sexsi mirasindan ona qoyub getdiyi ayliq 1000 lire ile dolanirdi 1947 ve 1948 ci illerde Cumhuriyyet Xalq Partiyasi TBMM Basqanligina Cumhurbaskanligina Bas nazirliye Demokrat Partiyasinin sedrliyine gonderdiyi mektublarda maddi sixintilari ile elaqedar olaraq olkesine xidmeti muqabilinde ona maas verilmesini xahis edib 1948 ci il fevralin 18 de parlamentde kecirilen sesverme neticesinde ona sag oldugu muddetce ve artim olmamaq serti ile 1000 lire maas teyin olundu Bele ki Meqbule xanima olene qeder cemi 2000 lire ayliq maas verildi Meqbule Atadanin Cebeci Esri qebiristanligindaki mezari Ankara Meqbule xanimin qardasi ile bagli xatireleri Boyuk Qardasim Ataturk 1952 ve Boyuk Qardasim Mustafa Kamal 1952 adlari ile nesr edilmisdir 1953 cu ilde Anitqebirin tikintisi basa catdiqdan sonra Ataturkun cenazesi Ankara Etnoqrafiya Muzeyindeki muveqqeti mezarindan goturulerek Anitqebirde defn edildikden sonra Meqbule xanim qardasinin adet enenelere uygun defn olunmasini isteyir Ataturkun olumunden sonra ona tetbiq edilen mumiyalanma onun xahisi ile dagidilaraq cenazesi Islam enenesine uygun olaraq kefene bukulerek defn edilib Meqbule xanim omrunun son dovrunu tek yasayib 1954 cu ilde Ebdurrehim Tuncakin heyat yoldasi Mualla Tuncaki ictimaiyyet arasinda Sigirtmac Mustafa kimi taninan Mustafa Demiri Haymanada doguldugundan basqa haqqinda hec bir melumat olmayan Fikret Avci ve Hatayin Dordyol ilcesi qeydiyyatinda olan Zeynelabidin adli sexsleri ovladliga goturub O son illerini Istanbul Ankara Izmir Hatay kimi seherlerde kecirib 1954 cu ilin iyulunda xerceng xesteliyinden veziyyeti pislesince Ankaraya geden Meqbule xanimi o zamanki prezident Celal Bayar onun Gulhane Xestexanasinda mualice almasini temin etdi Sagaldiqdan sonra Meqbule xanim yeniden Istanbula qayidir 1955 ci ilde veziyyeti pislesince prezidentin deveti ile yeniden Ankaraya geden Meqbule xanim burada 9 ay erzinde stasionar mualice alir O 1956 ci il yanvarin 18 de saat 12 55 de 64 yasinda vefat edir 19 yanvar 1956 ci ilde kecirilen resmi defn merasimi ile Cebeci Esri qebiristanliginda defn edilir Qeydler span Meqbule xanimin ilk evliliyi haqqinda melumatlari Mustafa Kamalin herbi attase olaraq Sofiyada oldugu dovrde dostlarina yazdigi ve Kuleli xestexanasinda memur olan yeznesi Lutfu beyin adini cekdiyi mektublarlardan Izzet beyin Canaqqala muharibesi zamani yazdigi gundelikde yeznesinin Mustafa Kamali ziyareti qeydlerinden oyrenmek olub Meqbule ve Zibeyde xanimin Salonikiden ayrildiqlari tarixle bagli menbelerde ferqli melumatlar vardir 1912 1913 ve 1915 ci illerin mart tarixleri ireli surulse de Meqbule ve Zibeyde xanimin Istanbula gelmek uzre olduqlarini 1915 ci ilin martinda Canaqqalada olan Mustafa Kamala yazdiqlari mektubdan deqiq melumat elde edilib Istinadlar span https ataturkansiklopedisi gov tr bilgi makbule atadan 1885 1956 Elmaci Mehmet Emin Makbule Atadan 1885 1956 Turkce Ataturk Ansiklopedisi 18 Subat 2021 7 Haziran 2023 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 12 Kasim 2023 Ataturk un Kiz Kardesi Makbule Atadan Hanimefendi nin Hayati Turkce 30 Aralik 2022 ISSN 2822 4930 12 Kasim 2023 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 12 Kasim 2023 first missing last Coban Ibrahim Bir Cumhuriyet kadini Ataturk un kiz kardesi Makbule Atadan A Republican woman Ataturk s sister Makbule Atadan 2023 12 Kasim 2023 tarixinde arxivlesdirilib Ataturk un kardesi Makbule Hanim dan CHP ye mektup Turkce haberturk com 8 Nisan 2018 6 Eylul 2018 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 6 Eylul 2018 Birlik Gultekin Kamil Makbule Atadan in Mustafa Kemal Ataturk un Mirasina Yaklasimi Ataturk Arastirma Merkezi Dergisi ISSN 1011 727X 12 Kasim 2023 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 12 Kasim 2023 Edebiyyat span Bardakci Murat Makbule Turkuvaz Kitap 2024 ISBN 9786256548169 Lugetler ve ensiklopediyalarPrabookSecere ve nekropolistikaWikiTreeNormativ yoxlamaISNI 0000000051290256 LCCN nr93032430 VIAF 34331362 WorldCat VIAF 34331362 Mustafa Kamal AtaturkHeyatiIzmir sui qesdi Anim gunu Ailesi ve yaxinlariEli Rza Efendi Zibeyde Xanim Meqbule Atadan Letife Ussaqi Sebihe Gokcen Fikriye Afet Inan Mustafa Demir it YaverleriSalih Bozok Cavad Abbas Gurer Sukru Tezer Rusuhi Savasci FikirleriAtaturkculuk Ataturkun prinsipleri Ataturk islahatlari Yurdda sulh cahanda sulhEserleriNitq Hendese Yurttaslik Bilgileri Cumali Ordugahi Taktik Tatbikat ve Seyahati Bolugun Muharebe Egitimi Subay ve Komutan ile KonusmalarTeskilatlari Cumhuriyyet Xalq Partiyasi Turk Dil Qurumu Turk Tarix QurumuAbide ve muzeylerAnitqebir Ataturk ve Qurtulus Savasi Muzeyi Ataturk abidesi Izmir Marsal Ataturk abidesi Seref abidesi Ataturk abidesi Sarayburnu Cumhuriyyet abidesi Istanbul Mustafa Kamal Ataturkun heykeli Baki Mustafa Kamal Ataturkun heykeli Mexiko Diger Ataturk ili Gunes dil nezeriyyesi Sexsiyyetine perestis Ataturk Beynelxalq Sulh Mukafati Kateqoriyalar 1885 ci ilde dogulanlarSalonikide dogulanlar18 yanvarda vefat edenler1956 ci ilde vefat edenlerAnkarada vefat edenlerCebeci Esri qebiristanliginda defn olunanlarSerbest Cumhuriyyet Firqesinin uzvleriElifba sirasina gore vezifeli sexslerTurkiye yazicilariGizli kateqoriya Vikipediya Vikidatada menbeleri olan meqaleler

