Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Ferens Erkel (mac. Ferenc Erkel; 7 noyabr 1810[…], Dyula[d], Bekeş medyesi – 15 iyun 1893, Budapeşt) - dövrünün Avstriya-Macarıstan imperiyası idarəçiliyi altında yaşamış macar opera bəstəkarı, pianist, müəllim və orkestra drijoru. Erkel macar tarixi mövzusu olan macar qrand-opera janrının yaradıcısı hesab edilir. Opera əsərləri Macarıstanda hələ də tamaşaçıların böyük sevgisi ilə dəfələrlə yenidən səhlələşdirilmişdir. 1844-cü ildə Macarıstan milli himni olaraq qəbul edilən "Himnusz" adlı marşın musiqisinin bəstəkarıdır.
| Ferens Erkel | |
|---|---|
| mac. Ferenc Erkel | |
 | |
| Ümumi məlumatlar | |
| Doğum tarixi | |
| Doğum yeri | , Avstriya imperiyası |
| Vəfat tarixi | (82 yaşında) |
| Vəfat yeri | Budapeşt, Avstriya-Macarıstan imperiyası |
| Dəfn yeri | |
| Vətəndaşlığı | Avstriya-Macarıstan imperiyası |
| Milliyyəti | Macar |
| Musiqiçi məlumatları | |
| Fəaliyyəti | dirijor, bəstəkar, şahmatçı, musiqi pedaqoqu[d], pianoçu |
| Janr | opera |
| Musiqi aləti | piano |
| Təhsili | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Həyatı
Erkel Transilvaniya-Macarıstan sərhədinə yaxın olan Dyula adlı kiçik şəhərdə Şvabiyalı alman əsilli musiqiçi olan İosif Erkel və macar əsilli həyat yoldaşının oğlu olaraq 1810-cu ildə anadan olmuşdur.
Təhsili
Musiqi sahəsində istedadı olan çox balaca ikən anlaşılmış, orq ifaçıları olan babası və atası tərəfindən ilk musiqi təhsili və piano dərsləri almışdı. İlk piano konsertini Dyulada 11 yaşında olarkən vermişdir. Sonra musiqi təhsilini əvvəl lisey səviyyəsində təhsil verən da və sonra da daha yüksək musiqi təhsili verən Bratislavada davam etdirmişdir. Bu şəhərdə yaxşı musiqi təhsili görmüş və 17 yaşında təhsilini bitirmişdir. Xüsusilə piano virtuozu olmağı hədəfləmiş və ilk bəstələrini bu yöndə etmişdir. Sonra 1827-ci ildə piano müəllimliyi etmək və konsert orkestrininə rəhbərlik etmək üçün (Rumıniyada yerləşir) şəhərinə köçmüşdür.
Yaradıcılığı
1834-cü ildə Budapeştin Peşt hissəsində ilk konsertini verərək buraya köçmüşdür. Üç il konsert pianoçusu olmuş və burada olan teatr orkestrlərinə rəhbərlik edərək işləmişdir. 1838-ci ildə Milli teatr Opera Orkestrasının rəhbərliyinə təyin edilmişdir.
1853-cü ildə qurulan nın baş orkestr rəhbəri olmuşdur.
1886-cı ilə qədər də Frans List adına Macar Musiqi Akademiyasında piano müəllimliyi, daha sorna da akademiyaya rəhbərlik etmişdir.
1884-cü ildə açılan nin direktorluğunu etmişdir.
Bu dövr ərzində operalar bəstələmiş və bəstələri sayəsində xeyli məşhurluq qazanmışdır. İlk operası 1840-cı ildə Batori Maria olmuşdur. Bu əsərinin və sonrakı 3 opera əsərlərinin liberettoları Béni Eğressy tərəfindən hazırlanmışdır.
Operalarla yanaşı piano və xor üçün musiqilər bəstələmişdir. "Fatival Uvertürası" adlı əsəri də xeyli məşhurluq qazanmışdır. Hektor Berliozun "La damnation de Faust" operasında məşhurlaşan "Rákóczi March" melodiyası Erkel tərəfindən hazırlanmışdır.1844-cü ildə filarmoniya orkestr konserti üçün hazırladığı "Ket pisztoly the Himnusz" (Tanrı macarları qutsasın) əsəri Macarıstanın himni olaraq qəbul edilmişdir.
Bundan əlavə Erkel beynəlxalq səviyyədə tanınan şahmatçı olmuşdur.
Əsərləri
Operaları
| Tarix | Ad | Pərdə sayı | Premyera | Libretto |
|---|---|---|---|---|
| 1840 | Bátori Mária | 2 | 8 avqust 1840, Budapeşt | Béni Egressy |
| 1841/1843 | Hunyadi László | 4 | 27 yanvar 1844, , Milli Teatr | Béni Egressy Kaynak:Lőrinc Tóth, Két László adlı oyun |
| 1857 | Erzsébet (Elizabet) (II pərdə bəstəsi Ferenc Erkel, II. ve II. pərdələrin bəstəçiləri perdelerin Franz Doppler ve Karl Doppler) | 3 | 6 may 1857, Budapeşt | Béni Egressy |
| 1851-1860 | Bánk bán (Bunu hazırlamağa musiqiçi olan iki oğlu - Dyula və Sandor kömək etmişdir. Bu operanın macar xarakterini ən yaxşı əks etdirən musiqi əsəri olduğunu bildirilir.) | 3 | 9 mart 1861, Budapeşt | |
| 1861-1862 | Sarolta | 3 | 26 iyun 1862, Budapeşt | József Czanyuga |
| 1864-1866 | Dózsa György | 5 | 6 aprel, 1867, Budapeşt | Ede Szigligeti ve Mór Jókai |
| 1868-1872 | Brankovics György | 4 | 1874, Budapeşte | Lehel Ódry və Ferens Ormail. |
| 1875-1879 | Névtelen hösök (Adsız qəhrəmanlar) | 4 | 30 noyabr 1880, Budapeşt | |
| 1874/1884 | István király (Kral İstvan) | 4 | 1885, Budapeşt | Antal Várady |
| ? | Kemény Simon | 3 pərdə |
Orkestr üçün əsərləri
- Himnusz - Macarıstanın himni, xor və orkestr üçün - sözlər: Ferenc Kölcsey (1790-1838), 1844
- "Hunyadi László" operası üçün orkestr uvertürası, 1845
Konsert əsərləri
- Bem-Petőfi marsi
- Fest Musik
- Hunyadi-induló (operadan bir marş)
- Magyar himnusz (Macaristanın milli himni)
- Palotás
Piano üçün əsərləri
- Rákóczi marşı (1840)
Həmçinin bax
Mənbə
İstinadlar
- Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
- Ferenc (Franz) Erkel // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.).
- Эркель Ференц // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
- chessgames.com. 2001.
- "Ferens Erkel" (İngilis dili). imslp.org. 2022-06-13 tarixində . İstifadə tarixi: 2018-12-18.
- Michael Alexander. "Ferenc Erkel Gold and Silver Coins from Hungary" (İngilis dili). news.coinupdate.com. 2020-12-02 tarixində . İstifadə tarixi: 2018-12-18.
- "Ferenc Erkel" (İngilis dili). archive.org. İstifadə tarixi: 2018-12-18.
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Ferens Erkel mac Ferenc Erkel 7 noyabr 1810 Dyula d Bekes medyesi 15 iyun 1893 Budapest dovrunun Avstriya Macaristan imperiyasi idareciliyi altinda yasamis macar opera bestekari pianist muellim ve orkestra drijoru Erkel macar tarixi movzusu olan macar qrand opera janrinin yaradicisi hesab edilir Opera eserleri Macaristanda hele de tamasacilarin boyuk sevgisi ile defelerle yeniden sehlelesdirilmisdir 1844 cu ilde Macaristan milli himni olaraq qebul edilen Himnusz adli marsin musiqisinin bestekaridir Ferens Erkelmac Ferenc ErkelUmumi melumatlarDogum tarixi 7 noyabr 1810Dogum yeri Avstriya imperiyasiVefat tarixi 15 iyun 1893 82 yasinda Vefat yeri Budapest Avstriya Macaristan imperiyasiDefn yeri Kerepesi mezarligiVetendasligi Avstriya Macaristan imperiyasiMilliyyeti MacarMusiqici melumatlariFealiyyeti dirijor bestekar sahmatci musiqi pedaqoqu d pianocuJanr operaMusiqi aleti pianoTehsili Ferens List Musiqi Akademiyasi Vikianbarda elaqeli mediafayllarHeyatiErkel Transilvaniya Macaristan serhedine yaxin olan Dyula adli kicik seherde Svabiyali alman esilli musiqici olan Iosif Erkel ve macar esilli heyat yoldasinin oglu olaraq 1810 cu ilde anadan olmusdur Tehsili Musiqi sahesinde istedadi olan cox balaca iken anlasilmis orq ifacilari olan babasi ve atasi terefinden ilk musiqi tehsili ve piano dersleri almisdi Ilk piano konsertini Dyulada 11 yasinda olarken vermisdir Sonra musiqi tehsilini evvel lisey seviyyesinde tehsil veren da ve sonra da daha yuksek musiqi tehsili veren Bratislavada davam etdirmisdir Bu seherde yaxsi musiqi tehsili gormus ve 17 yasinda tehsilini bitirmisdir Xususile piano virtuozu olmagi hedeflemis ve ilk bestelerini bu yonde etmisdir Sonra 1827 ci ilde piano muellimliyi etmek ve konsert orkestrinine rehberlik etmek ucun Ruminiyada yerlesir seherine kocmusdur Yaradiciligi1834 cu ilde Budapestin Pest hissesinde ilk konsertini vererek buraya kocmusdur Uc il konsert pianocusu olmus ve burada olan teatr orkestrlerine rehberlik ederek islemisdir 1838 ci ilde Milli teatr Opera Orkestrasinin rehberliyine teyin edilmisdir 1853 cu ilde qurulan nin bas orkestr rehberi olmusdur 1886 ci ile qeder de Frans List adina Macar Musiqi Akademiyasinda piano muellimliyi daha sorna da akademiyaya rehberlik etmisdir 1884 cu ilde acilan nin direktorlugunu etmisdir Bu dovr erzinde operalar bestelemis ve besteleri sayesinde xeyli meshurluq qazanmisdir Ilk operasi 1840 ci ilde Batori Maria olmusdur Bu eserinin ve sonraki 3 opera eserlerinin liberettolari Beni Egressy terefinden hazirlanmisdir Operalarla yanasi piano ve xor ucun musiqiler bestelemisdir Fatival Uverturasi adli eseri de xeyli meshurluq qazanmisdir Hektor Berliozun La damnation de Faust operasinda meshurlasan Rakoczi March melodiyasi Erkel terefinden hazirlanmisdir 1844 cu ilde filarmoniya orkestr konserti ucun hazirladigi Ket pisztoly the Himnusz Tanri macarlari qutsasin eseri Macaristanin himni olaraq qebul edilmisdir Bundan elave Erkel beynelxalq seviyyede taninan sahmatci olmusdur EserleriOperalari Tarix Ad Perde sayi Premyera Libretto1840 Batori Maria 2 8 avqust 1840 Budapest Beni Egressy1841 1843 Hunyadi Laszlo 4 27 yanvar 1844 Milli Teatr Beni Egressy Kaynak Lorinc Toth Ket Laszlo adli oyun1857 Erzsebet Elizabet II perde bestesi Ferenc Erkel II ve II perdelerin bestecileri perdelerin Franz Doppler ve Karl Doppler 3 6 may 1857 Budapest Beni Egressy1851 1860 Bank ban Bunu hazirlamaga musiqici olan iki oglu Dyula ve Sandor komek etmisdir Bu operanin macar xarakterini en yaxsi eks etdiren musiqi eseri oldugunu bildirilir 3 9 mart 1861 Budapest1861 1862 Sarolta 3 26 iyun 1862 Budapest Jozsef Czanyuga1864 1866 Dozsa Gyorgy 5 6 aprel 1867 Budapest Ede Szigligeti ve Mor Jokai1868 1872 Brankovics Gyorgy 4 1874 Budapeste Lehel odry ve Ferens Ormail 1875 1879 Nevtelen hosok Adsiz qehremanlar 4 30 noyabr 1880 Budapest1874 1884 Istvan kiraly Kral Istvan 4 1885 Budapest Antal Varady Kemeny Simon 3 perdeOrkestr ucun eserleri Himnusz Macaristanin himni xor ve orkestr ucun sozler Ferenc Kolcsey 1790 1838 1844 Hunyadi Laszlo operasi ucun orkestr uverturasi 1845Konsert eserleri Bem Petofi marsi Fest Musik Hunyadi indulo operadan bir mars Magyar himnusz Macaristanin milli himni PalotasPiano ucun eserleri Rakoczi marsi 1840 Hemcinin baxFerens LizstMenbeAzerbaycan Sovet Ensiklopediyasi IstinadlarBibliotheque nationale de France BnF identifikatoru fr aciq melumat platformasi 2011 Ferenc Franz Erkel Brockhauz Ensiklopediyasi alm Erkel Ferenc Bolshaya sovetskaya enciklopediya rus v 30 t pod red A M Prohorov 3 e izd Moskva Sovetskaya enciklopediya 1969 chessgames com 2001 Ferens Erkel Ingilis dili imslp org 2022 06 13 tarixinde Istifade tarixi 2018 12 18 Michael Alexander Ferenc Erkel Gold and Silver Coins from Hungary Ingilis dili news coinupdate com 2020 12 02 tarixinde Istifade tarixi 2018 12 18 Ferenc Erkel Ingilis dili archive org Istifade tarixi 2018 12 18