
Paxıllıq və ya həsəd — insanın sahib olmaq istədiyi, lakin sahib olmadığı bir şeyə (maddi və ya qeyri-maddi) sahib olanlarla əlaqəli olaraq ortaya çıxan müxtəlif sosial davranış və hiss formalarını əhatə edən bir sosial-psixoloji konstruksiya və ya konsepsiyadır.
Paxıllıq "başqasının yaxşılığına və ya faydasına qarşı pərtlik", paxıllıq etmək isə "başqasının sahib olduğu şeyə özündə sahib olmadığına görə təəssüflənmək" deməkdir. Spinoza paxıllığı "başqasının xoşbəxtliyini görəndə yaranan narazılıq" və "başqasının bədbəxtliyindən zövq almaq" kimi təyin etmişdir. Demokrit isə qeyd etmişdir ki, "Paxıllıq [insanların arasında] nifaqın başlanğıcıdır".
Paxıllıqla bağlı araşdırma
| ]Filosofların əsərlərində paxıllıq universal insan fenomeni hesab olunur, onun dağıdıcı funksiyaları başqasına məxsus olan və paxıllığın mövzusu olan şeylərə sahib olmaq istəyində və ya başqasının nailiyyətlərini əlindən almaq, mənimsəmək istəyində qeyd olunur.
Helmut Şok özünü müxtəlif yollarla təzahür edən mədəni bir fenomen kimi paxıllığın hərtərəfli tədqiqini "Paxıllıq: sosial davranış nəzəriyyəsi" əsərində təqdim etmişdir.
Yaponiyadakı Milli Radiologiya İnstitutunda (NIRS) Hidehiko Takahaşinin rəhbərliyi ilə aparılan tədqiqatlar göstərir ki, beynin paxıllığa qarşı reaksiyası əsasən ağrıda əsas rol oynayan beynin eyni bölgəsi olan ön sinqulyar korteksdə baş verir.
Dinlərdə
| ]Xristianlıqda
| ]Katolik ilahiyyatında paxıllıq (lat. invidia) yeddi ölümcül günahdan biri hesab olunur, çünki bu, Tanrı tərəfindən qurulmuş nizamın ədalətsizliyinə inam deməkdir. Bu, "yaxınının rifahı üçün kədər"/"qonşunun rifahı üçün hüzn" kimi müəyyən edilir. Paxıllığın qadağan edilməsi hələ Musanın On Əmrinin sonuncusunda da var. Paxıllıq ümidsizliyə bənzəyir, lakin spesifikliyi ilə fərqlənir. Xristianlıqda paxıllığın əsas səbəbi təkəbbür hesab olunur - təkəbbürlü insan kiminsə özünə bərabər olmasına, xüsusən də özündən üstün olmasına, firavanlığına dözə bilmir. Paxıllıq başqasının rifahı başlayanda və özünün rifahı bitəndə yaranır. Paxıllığın digər bir səbəbi "vəzifələrini yerinə yetirməkdə səhlənkarlıq" - tənbəllik adlanır. Paxıllığın inkişafının aşağıdakı mərhələləri fərqləndirilir:
- yersiz rəqabət,
- peşmançılıq və qıcıqlanma,
- paxıllıq hiss edənə qarşı böhtan xarakterli qınaq.
Paxıllıq təvazökarlıq, səxavət, xeyirxahlıq və şəfqət kimi xristianlıq fəzilətləri ilə müqayisə olunur.
İslamda
| ]Paxıllıq Yaqubun oğullarının Yusifi öldürməyə, Qabilin qardaşı Habili öldürməyə və İblisin Adəmə səcdə etməməsinə səbəb oldu.
İslam ilahiyyatçıları paxıllığı iki növə bölürlər: "ağ" və "qara". Qara paxıllıq (ərəbcə: həsəd) Quranda pislənən günahlardan biridir. Məhəmməd peyğəmbərin hədisləri paxıllığın hər hansı təzahürünü qəti şəkildə qadağan edir: "Bir-birinizə paxıllıq etməyin; bir-birinizdən üz döndərməyin, ey Allahın qulları, qardaş olun!" İslamda paxıllıq, başqa bir insana bir şey bəxş edən Allahın iradəsinə qarşı qəzəbin ifadəsi hesab olunur. Paxıl insan başqalarının uğurlarını və nemətlərini görəndə əziyyət çəkir və başqalarının onun sahib olmadığı faydalara sahib olmamasını arzulayır.
Ağ paxıllıq (ərəbcə: qibtə) insan başqalarının uğurlarını və nailiyyətlərini müşahidə etdikdə yaranır, lakin bu hiss onlara qarşı düşmənçilik yaratmır. İnsan onlar üçün sevinir və onlara hər cür yaxşılıq arzulayır. Bu tip paxıllıq İslamda məqbul və müsbət hesab olunur.
Ədəbiyyatda
| ]Paxıllıq mövzusunu birbaşa ortaya qoyan ən azı bir neçə məlum əsər var:
- Yucin Suenin "Frederik Bastien: Paxıllıq" (1848) romanında paxıllıq psixoanaliz və dərinlik psixologiyasının yaranmasından çox əvvəl psixoterapevtik bir şəkildə ortaya çıxır;
- Herman Melvilin "Billi Budd, Foretopman: Əsl Tarix" (1891) povesti insan həyatındakı paxıllıq probleminin ədəbi təhlilini təqdim edir;
- Yuri Oleşanın Sovet cəmiyyətindəki paxıllıq problemi haqqında yazdığı " Paxıllıq " (1927) romanı;
- Paxıllıq ingilis yazıçısı L.P. Hartlinin "Ədalət təqdim edildi" (1960) adlı utopik romanında müzakirə olunur.
İstinadlar
| ]- . Зависть: Теория социального поведения / Пер. с англ. В. Кошкина под ред. Ю. Кузнецова. — М.: ИРИСЭН, 2010. — 544 с.
- "Антология мировой политической мысли". 3 may 2014 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 may 2014.
- Абдрахман Хабибуллин. "Зависть – яд для сердца". Инфо-ислам. 28 yanvar 2011. 30 sentyabr 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2015.
- Мелвилл Г. Билли Бадд, фор-марсовый матрос. Истинная история // Мелвилл Г. Повести. — М.: Художественная литература, 1977.
- Олеша Ю. К. Зависть // Олеша Ю. К. Избранное. — М.: Художественная литература, 1974.
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Ieronim Bosxun paxilligi tesvir eden Yeddi olumcul gunah eserinin bir parcasi Paxilliq ve ya hesed insanin sahib olmaq istediyi lakin sahib olmadigi bir seye maddi ve ya qeyri maddi sahib olanlarla elaqeli olaraq ortaya cixan muxtelif sosial davranis ve hiss formalarini ehate eden bir sosial psixoloji konstruksiya ve ya konsepsiyadir Paxilliq basqasinin yaxsiligina ve ya faydasina qarsi pertlik paxilliq etmek ise basqasinin sahib oldugu seye ozunde sahib olmadigina gore teessuflenmek demekdir Spinoza paxilligi basqasinin xosbextliyini gorende yaranan naraziliq ve basqasinin bedbextliyinden zovq almaq kimi teyin etmisdir Demokrit ise qeyd etmisdir ki Paxilliq insanlarin arasinda nifaqin baslangicidir Paxilliqla bagli arasdirma span Filosoflarin eserlerinde paxilliq universal insan fenomeni hesab olunur onun dagidici funksiyalari basqasina mexsus olan ve paxilligin movzusu olan seylere sahib olmaq isteyinde ve ya basqasinin nailiyyetlerini elinden almaq menimsemek isteyinde qeyd olunur Helmut Sok ozunu muxtelif yollarla tezahur eden medeni bir fenomen kimi paxilligin herterefli tedqiqini Paxilliq sosial davranis nezeriyyesi eserinde teqdim etmisdir Yaponiyadaki Milli Radiologiya Institutunda NIRS Hidehiko Takahasinin rehberliyi ile aparilan tedqiqatlar gosterir ki beynin paxilliga qarsi reaksiyasi esasen agrida esas rol oynayan beynin eyni bolgesi olan on sinqulyar korteksde bas verir Dinlerde span Xristianliqda span Katolik ilahiyyatinda paxilliq lat invidia yeddi olumcul gunahdan biri hesab olunur cunki bu Tanri terefinden qurulmus nizamin edaletsizliyine inam demekdir Bu yaxininin rifahi ucun keder qonsunun rifahi ucun huzn kimi mueyyen edilir Paxilligin qadagan edilmesi hele Musanin On Emrinin sonuncusunda da var Paxilliq umidsizliye benzeyir lakin spesifikliyi ile ferqlenir Xristianliqda paxilligin esas sebebi tekebbur hesab olunur tekebburlu insan kiminse ozune beraber olmasina xususen de ozunden ustun olmasina firavanligina doze bilmir Paxilliq basqasinin rifahi baslayanda ve ozunun rifahi bitende yaranir Paxilligin diger bir sebebi vezifelerini yerine yetirmekde sehlenkarliq tenbellik adlanir Paxilligin inkisafinin asagidaki merheleleri ferqlendirilir yersiz reqabet pesmanciliq ve qiciqlanma paxilliq hiss edene qarsi bohtan xarakterli qinaq Paxilliq tevazokarliq sexavet xeyirxahliq ve sefqet kimi xristianliq feziletleri ile muqayise olunur Islamda span Paxilliq Yaqubun ogullarinin Yusifi oldurmeye Qabilin qardasi Habili oldurmeye ve Iblisin Ademe secde etmemesine sebeb oldu Islam ilahiyyatcilari paxilligi iki nove bolurler ag ve qara Qara paxilliq erebce hesed Quranda pislenen gunahlardan biridir Mehemmed peygemberin hedisleri paxilligin her hansi tezahurunu qeti sekilde qadagan edir Bir birinize paxilliq etmeyin bir birinizden uz dondermeyin ey Allahin qullari qardas olun Islamda paxilliq basqa bir insana bir sey bexs eden Allahin iradesine qarsi qezebin ifadesi hesab olunur Paxil insan basqalarinin ugurlarini ve nemetlerini gorende eziyyet cekir ve basqalarinin onun sahib olmadigi faydalara sahib olmamasini arzulayir Ag paxilliq erebce qibte insan basqalarinin ugurlarini ve nailiyyetlerini musahide etdikde yaranir lakin bu hiss onlara qarsi dusmencilik yaratmir Insan onlar ucun sevinir ve onlara her cur yaxsiliq arzulayir Bu tip paxilliq Islamda meqbul ve musbet hesab olunur Edebiyyatda span Paxilliq movzusunu birbasa ortaya qoyan en azi bir nece melum eser var Yucin Suenin Frederik Bastien Paxilliq 1848 romaninda paxilliq psixoanaliz ve derinlik psixologiyasinin yaranmasindan cox evvel psixoterapevtik bir sekilde ortaya cixir Herman Melvilin Billi Budd Foretopman Esl Tarix 1891 povesti insan heyatindaki paxilliq probleminin edebi tehlilini teqdim edir Yuri Olesanin Sovet cemiyyetindeki paxilliq problemi haqqinda yazdigi Paxilliq 1927 romani Paxilliq ingilis yazicisi L P Hartlinin Edalet teqdim edildi 1960 adli utopik romaninda muzakire olunur Istinadlar span Zavist Teoriya socialnogo povedeniya Per s angl V Koshkina pod red Yu Kuznecova M IRISEN 2010 544 s Antologiya mirovoj politicheskoj mysli 3 may 2014 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2 may 2014 Abdrahman Habibullin Zavist yad dlya serdca Info islam 28 yanvar 2011 30 sentyabr 2015 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 29 sentyabr 2015 Melvill G Billi Badd for marsovyj matros Istinnaya istoriya Melvill G Povesti M Hudozhestvennaya literatura 1977 Olesha Yu K Zavist Olesha Yu K Izbrannoe M Hudozhestvennaya literatura 1974 Yeddi olumcul gunahXesislik Qezeb Paxilliq TekebburSexslerI Qriqori Dante AligyeriMedeniyyetdeIlahi Komediya 1585 ci il pyesi resm 1933 cu il baleti 1952 ci il filmi 1962 ci il filmi 1975 1995 ci il filmi Fullmetal Alchemist manqa seriyasi 2003 cu il animesi 2009 cu il animesi The Seven Deadly Sins manqa seriyasi resm veb komiks ElaqeliGunah Kateqoriyalar Islamda gunahlarHisslerYoxlanilmamis tercume ehtiva eden sehifeler
