Vikipediya azad ensiklopediya Holarktika Holarktika biocoğrafi regionu və ya Holarktik ekozon dünyanın şimalında başdan

Vikipediya azad ensiklopediya Holarktika Holarktika biocografi regionu ve ya Holarktik ekozon dunyanin simalinda basdan basa yerlesen butun quru sahelerini butov sekilde ehate eden yasayis sahelerine muvafiq gelir Bu region Simali Afrika ve Cenubi Asiya ve Hindistan yarimqitesi istisna olmaqla Avrasiyanin tamamini ehate eden Palearktika ve Simali Amerikanin cenubunda Meksikanin simal hissesinedek uzanan erazileri ehate eden Nearktika biocografi regionlarina ayrilir Bu hisseler muxtelif alt ekoregionlara ayrilir Bezi ekosistemler ve onlarla elaqedar olan bitki ve heyvan icmalari bu biocografi regionun genis erazilerinde coxsayli qitelerde yayilmisdir Bu ekosistemlerin davamliligi regionun paylasilmis buz dovrunun neticesi hesab olunur Boreal floristika alemi Holarktik biocografi regionuna muvafiq gelir Esas ekosistemler span Holarktik biocografi regionunda muxtelif ekosistemler movcuddur Her hansi bir erazide yerlesen ekosistemin tipi en dairesine ve yerli cografiya ile elaqedardir En simalda Arktik tundra zolagi Simal Buzlu okeaninin sahillerini ehate edir Bu torpaqlarin altinda permafrost arktik regionun daimi donmus torpaq qati ilboyu donmus veziyyetde qalir Bu sert boyume seraitinde yalniz bir nece bitki novu yasaya bilir Tundranin cenubunda Simali Amerikadan Avrasiyaya qeder uzanan erazini tayqa boreal mese tutur Bu sahe esasen iyneyarpaqli meselerle xarakterize olunur Daha cenubda ise ekosistemler daha da muxtelif olurlar bezi eraziler mulayim collerle ortulu oldugu halda bezilerinde yarpaqlarini token agaclarin ustunluk teskil etdiyi mulayim meseler yerlesir Holarktikin daha cenuba uzanan hisseleri ise tipik olaraq quraq muhit sertlerine adaptasiya etmis bitki ve heyvanlarin yasadigi sehralara uzanir Novler span Holarktik biocografi regionun ekser yerlerinde en daireleri boyunca muxtelif heyvan novleri yayilmisdir Onlardan bezileri qonur ayi canavar adi tulku Adi Sibir porsugu sigin adi simal marali ve quzgundur Qonur ayi Ursus arctos Holarktikin dagliq ve yari aciq erazilerinde yayilmisdir Evveller daha genis sahelere yayilmis lakin insan fealiyyetinin inkisafi ve yasayis muhitlerinin parcalanmasi neticesinde daha mehdud erazilere sixisdirilmisdirlar Hal hazirda yalniz insanlar terefinden toxunulmamis erazilerde tebii sekilde movcudluqlarini davam etdirirler Canavar Canis lupus tundradan sehraya kimi olduqca muxtelif genis yasayis muhitlerinde onlara adaptasiya edilmis populyasiyalarla yayilmisdir Tarixi arealinda novlerinin mehv edilmesi ve insan fealiyyeti neticesinde ciddi zerer gorseler de hele de Holarktik biocografi regionun boyuk hissesini ehate edirler Adi tulku Vulpes vulpes yuksek adaptasiya qabiliyyetine malik olan yirticidir Quru memelileri arasinda en genis yayilma sahesine sahib olanlardan biridir ve muxtelif yasayis muhitlerine hetta insanlarin meskunlasdigi erazilere bele adaptasiya ede bilirler Canavar kimi Holarktikde genis sekilde yayilmisdir Adi Sibir porsugu Gulo gulo esasen Arktik ve boreal meselerde hemcinin onlarin cenubundaki dagliq erazilerde rast gelinen delelerin iri uzvudur Avrasiya ve Simali Amerikanin bezi regionlarinda da yayilmisdir Sigin Alces alces marallar fesilesinin en iri canli novudur Skandinaviya ve Avrasiyadan tutmus Simali Amerikanin serqine qeder olan boreal meselerde yasayir Bezi yerlerde cenubdaki yarpagini token meselere kimi yayilmisdir Adi simal marali Rangifer tarandus Holarktikin simal hisselerinde yerlesen tundra ve boreal meselerinde yayilmisdir Avrasiyada ehlilesdirilmisdir Muxtelif yarim alt novlere bolunerek ferqli yasayis muhitlerine ve cografi erazilere adaptasiya etmisdir Quzgun Corvus corax en iri ve en genis yayilmis qargalardan biridir Onlara muxtelif yasayis muhitlerinde rast gelmek mumkun olsa da lakin esasen simal meseliklerinde yasamagi ustun tuturlar Insan fealiyyetine yaxsi adaptasiya etmesi ile taninir Onun yayilma areali Holarktik biocografi regionun boyuk hissesini ehate edir Istinadlar span Schultz 2007 Schultz Jurgen Regional Section the Individual Ecozones The Ecozones of the World Berlin Heidelberg Springer Berlin Heidelberg 1995 74 430 doi 10 1007 978 3 662 03161 2 3 ISBN 978 3 662 03163 6 Flint Oliver S Annotated Checklist of the Neuropterida of Virginia Arthropoda Insecta PDF Banisteria 45 2015 3 47 Edebiyyat siyahisi span United Nations Framework Convention on Climate Change Available at http unfccc int 2860 php Accessed December 2007 Yellowstone to Yukon Conservation Initiative Updated 2006 Available at http www y2y net Accessed December 2007 Tahtadzhyan A L Floristicheskie oblasti Zemli L Nauka Len otd AN SSSR Bot in t im V L Komarova 1978 Golarkticheskaya oblast Slovar botanicheskih terminov Kiev Naukova dumka Pod obsh red I A Dudki 1984 Xarici kecidler span Golarktika Biologicheskij slovar Istifade tarixi 27 fevral 2012 Lugetler ve ensiklopediyalarBoyuk norvec Boyuk rus Britannica onlayn Normativ yoxlamaGND 4025600 5 Microsoft 122995739 NKC ge814672 VIAF 242972044 WorldCat VIAF 242972044 Kateqoriyalar HolarktikaBiocografi regionlar