| bir hissəsi |
| Elm |
|---|
![]() |
| Ümumi |
| Elm sahələri |
| |

Elm siyasəti (ing. Science policy) — elmin aparılması üçün resursların cəmiyyətin maraqlarına ən yaxşı şəkildə xidmət etmək məqsədilə bölüşdürülməsi ilə məşğuldur. Mövzulara , alimlərin karyerası və elmi kəşflərin çevrilməsi — , rəqabətqabiliyyətlilik, iqtisadi artım və iqtisadi inkişafın təşviqi daxildir. Elm siyasəti bilik istehsalına, bilik şəbəkələrinin roluna, əməkdaşlıqlara, həmçinin ekspertiza, avadanlıq və nou-hau-nun mürəkkəb paylanmasına fokuslanır. Yeni və innovativ elm və mühəndislik ideyalarının yaradılması proseslərini və onların təşkilati kontekstini anlamaq elm siyasətinin əsas qayğı sahələrindəndir. Elm siyasətinin mövzularına , səhiyyə və ətraf mühitin monitorinqi daxildir.
Beləliklə, elm siyasəti elmlə bağlı olan bütün məsələlər sahəsini əhatə edir. Elmin və mühəndisliyin inkişafına hökumətin elm siyasəti üzrə qərarvericiləri, özəl şirkətlər (həm milli, həm də transmilli), , media, qeyri-hökumət təşkilatları, universitetlər və digər tədqiqat institutları daxil olmaqla geniş və mürəkkəb amillər şəbəkəsi təsir göstərir. Bundan əlavə, elm siyasəti getdikcə daha çox beynəlxalq xarakter alır; bu, şirkətlərin və tədqiqat institutlarının qlobal fəaliyyəti, qeyri-hökumət təşkilatlarının əməkdaşlıq şəbəkələri və elmi tədqiqatın öz mahiyyəti ilə müəyyən olunur.
Tarix
| ]Dövlət siyasəti min illərdir ki, ən azı Çində Yüz Məktəb Dövrü zamanı məntiqin öyrənilməsinə ilham verən və müdafiə istehkamlarının tədqiqinə töhfə verən Moistlər dövründən etibarən və elmin maliyyələşdirilməsinə təsir göstərmişdir. Çində iri ictimai layihələri maliyyələşdirmək üçün ümumi əmək və taxıl vergiləri toplanırdı; bunlara aclıq dövrlərində paylanmaq üçün taxıl ehtiyatlarının yığılması, ölkənin böyük çaylarında daşqınların qarşısını almaq məqsədilə bəndlərin tikintisi, bəziləri bir-birinə əks istiqamətdə axan çayları birləşdirmək üçün kanalların və şlyuzların inşası, həmçinin bu çaylar üzərində körpülərin salınması daxil idi. Bu layihələr və tələb edirdi; onların bəziləri hidravlika sahəsində yüksək ustalıq nümayiş etdirirdilər.
İtaliyada Qalileo Qaliley qeyd edirdi ki, çox kiçik məbləğlər üzrə fərdi vergitutma dövlət üçün böyük vəsaitlər toplaya bilər və bu vəsaitlər onun top mərmilərinin trayektoriyası üzrə tədqiqatlarını maliyyələşdirə bilər; o vurğulayırdı ki, “hər bir əsgərin maaşı qəpik-quruşlardan ibarət ümumi vergidən ödənilirdi, halbuki bir milyon qızıl belə bütün ordunun maaşını ödəməyə yetməzdi.”
Böyük Britaniyada Ser Frensis Bekon “başqalarının bildiklərindən daha dərinə nüfuz edən işıq təcrübələri”nin müəyyənləşdirilməsi ilə elm siyasətinə formalaşdırıcı təsir göstərmişdir; bu anlayış bu gün adlandırılır. Kral Cəmiyyətinin hökumət tərəfindən təsdiqi bu günə qədər mövcud olan tanıdı. Tədqiqatlar üçün verilən Britaniya mükafatları dəqiq və portativ yaradılmasını təşviq etdi; bu isə açıq dənizlərdə etibarlı naviqasiyanı və üzgüçülüyü birbaşa mümkün etdi, həmçinin Bebbicin kompüterinin maliyyələşdirilməsinə xidmət göstərdi.
XIX əsrdə başlanan elmin qismən Milli Elmlər Akademiyası, kimi elmi təşkilatların yaradılması və müvafiq dövlətlərin universitetləri maliyyələşdirməsi sayəsində mümkün olmuşdur. ABŞ-da Milli Elmlər Akademiyasının üzvü Proceedings of the National Academy of Sciences jurnalında dərc üçün birbaşa təqdimatı (Direct Submission) himayə edə bilər.PNAS ən azı bir Akademiya üzvü üçün əhəmiyyətli hesab edilən tədqiqatların tanınması üçün kanal rolunu oynayır.
Dövlət siyasəti sənaye tədqiqatları üçün və intellektual infrastrukturun maliyyələşdirilməsinə birbaşa təsir göstərə bilər; bunu tədqiqatları maliyyələşdirən təşkilatlara təqdim etməklə edir. ABŞ hökuməti üçün Elmi Tədqiqatlar və İnkişaf İdarəsinin direktoru 1945-ci ilin iyulunda yazırdı ki, “Elm hökumətin legitim qayğı sahəsidir”. Vannevar Buş sələfinə rəhbərlik etmiş və onun yazıları tədqiqatçıları hiperlink və ixtira etməyə birbaşa ilhamlandırmışdır. Hesablama sahəsini dəstəkləmək üçün DARPA təşəbbüsü yığınının yaranmasına təkan verdi. Eyni şəkildə, üzrə CERN kimi elmi konsorsiumlar ictimai biliklərə sadiq olduqlarından, fizikada bu ictimai biliklərə çıxış CERN-in Ümumdünya Hörümçək Torunun yaradılmasına sponsorluq etməsinə və hamı üçün standart internet çıxışının təmin olunmasına birbaşa gətirib çıxardı.
İstinadlar
| ]- Francesca Bray (1984), Science and Civilisation in China VI.2 Agriculture
- Joseph Needham, Science and Civilisation in China
- Galileo (1638) Two New Sciences, Salviati, dialoqların birinci günü
- Sir Francis Bacon (1624). New Atlantis
- PNAS Submission Guidelines
- Vannevar Bush (July 1945), "Science, the Endless Frontier"
Xarici keçidlər
| ]wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Seriyanin bir hissesiElmUmumiElm tarixi Elmi edebiyyat Elmi metod Elm felsefesiElm saheleriTebiet elmleri Sosial elmler Davranis elmleriElm tehsili Elm siyaseti Alim Elm portalibrNiderlandlarda akademik tesviq ve mukafatlandirma strukturlari etrafinda elm siyasetinde teklif olunan deyisikliklere dair movqe senedinin qrafik xulasesi Elm siyaseti ing Science policy elmin aparilmasi ucun resurslarin cemiyyetin maraqlarina en yaxsi sekilde xidmet etmek meqsedile bolusdurulmesi ile mesguldur Movzulara alimlerin karyerasi ve elmi kesflerin cevrilmesi reqabetqabiliyyetlilik iqtisadi artim ve iqtisadi inkisafin tesviqi daxildir Elm siyaseti bilik istehsalina bilik sebekelerinin roluna emekdasliqlara hemcinin ekspertiza avadanliq ve nou hau nun murekkeb paylanmasina fokuslanir Yeni ve innovativ elm ve muhendislik ideyalarinin yaradilmasi proseslerini ve onlarin teskilati kontekstini anlamaq elm siyasetinin esas qaygi sahelerindendir Elm siyasetinin movzularina sehiyye ve etraf muhitin monitorinqi daxildir Belelikle elm siyaseti elmle bagli olan butun meseleler sahesini ehate edir Elmin ve muhendisliyin inkisafina hokumetin elm siyaseti uzre qerarvericileri ozel sirketler hem milli hem de transmilli media qeyri hokumet teskilatlari universitetler ve diger tedqiqat institutlari daxil olmaqla genis ve murekkeb amiller sebekesi tesir gosterir Bundan elave elm siyaseti getdikce daha cox beynelxalq xarakter alir bu sirketlerin ve tedqiqat institutlarinin qlobal fealiyyeti qeyri hokumet teskilatlarinin emekdasliq sebekeleri ve elmi tedqiqatin oz mahiyyeti ile mueyyen olunur Tarix span Dovlet siyaseti min illerdir ki en azi Cinde Yuz Mekteb Dovru zamani mentiqin oyrenilmesine ilham veren ve mudafie istehkamlarinin tedqiqine tohfe veren Moistler dovrunden etibaren ve elmin maliyyelesdirilmesine tesir gostermisdir Cinde iri ictimai layiheleri maliyyelesdirmek ucun umumi emek ve taxil vergileri toplanirdi bunlara acliq dovrlerinde paylanmaq ucun taxil ehtiyatlarinin yigilmasi olkenin boyuk caylarinda dasqinlarin qarsisini almaq meqsedile bendlerin tikintisi bezileri bir birine eks istiqametde axan caylari birlesdirmek ucun kanallarin ve slyuzlarin insasi hemcinin bu caylar uzerinde korpulerin salinmasi daxil idi Bu layiheler ve teleb edirdi onlarin bezileri hidravlika sahesinde yuksek ustaliq numayis etdirirdiler Italiyada Qalileo Qaliley qeyd edirdi ki cox kicik meblegler uzre ferdi vergitutma dovlet ucun boyuk vesaitler toplaya biler ve bu vesaitler onun top mermilerinin trayektoriyasi uzre tedqiqatlarini maliyyelesdire biler o vurgulayirdi ki her bir esgerin maasi qepik quruslardan ibaret umumi vergiden odenilirdi halbuki bir milyon qizil bele butun ordunun maasini odemeye yetmezdi Boyuk Britaniyada Ser Frensis Bekon basqalarinin bildiklerinden daha derine nufuz eden isiq tecrubeleri nin mueyyenlesdirilmesi ile elm siyasetine formalasdirici tesir gostermisdir bu anlayis bu gun adlandirilir Kral Cemiyyetinin hokumet terefinden tesdiqi bu gune qeder movcud olan tanidi Tedqiqatlar ucun verilen Britaniya mukafatlari deqiq ve portativ yaradilmasini tesviq etdi bu ise aciq denizlerde etibarli naviqasiyani ve uzguculuyu birbasa mumkun etdi hemcinin Bebbicin komputerinin maliyyelesdirilmesine xidmet gosterdi XIX esrde baslanan elmin qismen Milli Elmler Akademiyasi kimi elmi teskilatlarin yaradilmasi ve muvafiq dovletlerin universitetleri maliyyelesdirmesi sayesinde mumkun olmusdur ABS da Milli Elmler Akademiyasinin uzvu Proceedings of the National Academy of Sciences jurnalinda derc ucun birbasa teqdimati Direct Submission himaye ede biler PNAS en azi bir Akademiya uzvu ucun ehemiyyetli hesab edilen tedqiqatlarin taninmasi ucun kanal rolunu oynayir Dovlet siyaseti senaye tedqiqatlari ucun ve intellektual infrastrukturun maliyyelesdirilmesine birbasa tesir gostere biler bunu tedqiqatlari maliyyelesdiren teskilatlara teqdim etmekle edir ABS hokumeti ucun Elmi Tedqiqatlar ve Inkisaf Idaresinin direktoru 1945 ci ilin iyulunda yazirdi ki Elm hokumetin legitim qaygi sahesidir Vannevar Bus selefine rehberlik etmis ve onun yazilari tedqiqatcilari hiperlink ve ixtira etmeye birbasa ilhamlandirmisdir Hesablama sahesini desteklemek ucun DARPA tesebbusu yigininin yaranmasina tekan verdi Eyni sekilde uzre CERN kimi elmi konsorsiumlar ictimai biliklere sadiq olduqlarindan fizikada bu ictimai biliklere cixis CERN in Umumdunya Horumcek Torunun yaradilmasina sponsorluq etmesine ve hami ucun standart internet cixisinin temin olunmasina birbasa getirib cixardi Istinadlar span Francesca Bray 1984 Science and Civilisation in China VI 2 Agriculture Joseph Needham Science and Civilisation in China Galileo 1638 Two New Sciences Salviati dialoqlarin birinci gunu Sir Francis Bacon 1624 New Atlantis PNAS Submission Guidelines Vannevar Bush July 1945 Science the Endless Frontier Xarici kecidler span Lugetler ve ensiklopediyalarKanadaNormativ yoxlamaGND 4140181 5 LCCN sh85118622 Microsoft 2780328347 NKC ph115293 Kateqoriyalar Innovasiya iqtisadiyyatiMezmununa gore siyasetElmi tedqiqatlarElm siyasetiDovlet maliyyesiGizli kateqoriya Articles with hatnote templates targeting a nonexistent page
