| Fiziki şəxslərin konstitusiya hüquqi statusu |
|---|
| Əsas statusları |
| Əlavə statuslar |
| Əlaqəli anlayışlar |
Optasiya (lat. optatio — istək, seçim; ing. choice of citizenship, optation) — beynəlxalq və konstitusiya hüququnda ikili vətəndaşlığı olan və ya dövlət mənsubiyyətini dəyişmiş bir ərazidə yaşayan şəxslərin vətəndaşlıq seçimi. Geniş mənada, seçim hər hansı bir səbəbdən vətəndaşlıq seçmək hüququ deməkdir və vətəndaşlıq almaq üçün ümumi prosedurdan istisnadır.
Ərazi dəyişiklikləri halında seçim hüququ aşağıdakı hallarda yaranır:
- yeni bir dövlətin başqa bir dövlətdən ayrılaraq ortaya çıxması;
- bir dövlətin bir neçə yeni dövlətə parçalanması;
- beynəlxalq müqaviləyə əsasən bir dövlətin ərazisinin bir hissəsinin başqa bir dövlətin suverenliyi altında verilməsi.
Seçim hüququ verilmiş şəxslər əvvəlcədən müəyyən edilmiş müddət ərzində seçim etməlidirlər: ya əvvəllər yaşadıqları dövlətin vətəndaşlığını saxlamaq; və ya ərazinin faktiki olaraq köçürüldüyü dövlətin vətəndaşlığını almaq. Uşaqlar, bir qayda olaraq, seçim etdikləri təqdirdə valideynlərinin vətəndaşlığını izləyirlər. Ayrıca, seçimlə, şəxslər mülkiyyət hüquqlarını saxlayırlar.
İkinci Dünya Müharibəsindən sonra ərazi dəyişikliyi ilə əlaqəli bir seçim nümunəsi, 1947 -ci ilə qədər başqa dövlətlərə keçən ərazilərdə daimi yaşayan vətəndaşlara 1 il müddətinə vətəndaşlıq seçmək hüququnun verildiyi 1947 -ci ildə İtaliya ilə Sülh Müqaviləsidir.
Müharibədən sonrakı dövrdə SSRİ tərəfindən bir sıra müqavilələr bağlandı. Məsələn, SSRİ ilə Çexoslovakiya arasında Zaqarpat Ukraynası ilə bağlı 1945 -ci il Müqaviləsinə Seçim Protokolu, Çexoslovakiyada yaşayan (Slovakiya bölgələrində) ukraynalı və rus millətindən olan şəxslərin və Transkarpat Ukraynasında yaşayan Slovak və Çex millətlərindən olan şəxslərin seçim etməsini təmin etdi. SSRİ və ya Çexoslovakiya vətəndaşlığı. Polşa ilə SSRİ arasında əhali mübadiləsi haqqında da müqavilə bağlandı: SSRİ -də yaşayan Polşa və Yəhudi millətlərindən olan şəxslər Polşaya getmək hüququ aldı və Polşada yaşayan Rus, Ukrayna, Belarus, Ruten və Litva millətlərindən olan şəxslər Polşa vətəndaşlığından çıxmaq və SSRİ ərazisinə köçmək hüququna malik idi.
Beynəlxalq hüquqda, ərazinin müəyyən bir hissəsi üzərində suverenliyin bir ştatdan digərinə keçməsi ilə bu ərazidə yaşayan əhaliyə avtomatik olaraq göstərilən ərazini miras alan dövlətin vətəndaşlığı verilməli olan bir təcrübə təsirə məruz qalan şəxslərin vətəndaşlığı olmayan vəziyyətin qarşısını almaq üçün inkişaf etmişdir. Bəzi tədqiqatçılara görə, Baltikyanı ölkələr SSRİ-dən çıxanda bu ölkələrdə rusdilli əhali üçün seçim hüququ pozuldu və nəticədə "vətəndaş olmayan" statusuna malik bir əhali kateqoriyası ortaya çıxdı. , yəni faktiki olaraq bir sıra vətəndaş hüquqlarından məhrum edilmiş şəxslər.
2014-cü ildə Krımın Rusiyaya birləşdirilməsi ilə əlaqədar olaraq Krım və Sevastopol ərazilərində yaşayan əhali bir seçim haqqı aldı: Rusiya vətəndaşlığı almaq və ya Ukrayna vətəndaşı olaraq qalmaq.
İstinadlar
| ]- Павел Полян. "Оптации: с кем и когда в XX веке Россия обменивалась населением". 22 sentyabr 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 yanvar 2013.
- Рачков И.В. Международно-правовое регулирование вопросов гражданства при территориальных изменениях в Европе в XX веке (Диссертация канд. юрид. наук). М. 1999. 115−129.
- Михалёва Т. Актуальные вопросы гражданства, безгражданства и беженцев при правопреемстве государств (PDF) (Журнал международного права и международных отношений). 2006. 13−18.
- Предупреждение и сокращение безгражданства и защита апатридов: заключение Исполнительного комитета УВКБ ООН № 78(XLVI) (Сборник международно-правовых документов и национальных законодательных актов по вопросам беженцев). Минск. 2000. 117−118.
- "Nationality including Statelessness". The Work of the International Law Commission. 27 yanvar 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 yanvar 2013.
- Проект конвенции об искоренении безгражданства в будущем // Работа Комиссии международного права (PDF). I (Седьмое издание). : Организация Объединённых Наций. 2009. 324. ISBN .
- Мурадов Г. Л., Полоскова Т. В., Затулин К. Ф. и др. Справочник российского соотечественника Arxivləşdirilib 2009-12-29 at the Wayback Machine // М.: Русский мир, 2006 — стр. 168
Ədəbiyyat
| ]- Вейс П. Гражданство и оптация в международном праве. М. 1979.
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Fiziki sexslerin konstitusiya huquqi statusuEsas statuslariVetendasliq Milliyyet Cox vetendasliq Xarici vetendasliq Vetendasligi olmayan sexsElave statuslarQacqin Siginacaq axtaran sexs Qanunsuz immiqrant Emek muhaciriElaqeli anlayislarNaturalizasiya Optasiya Deportasiya Immiqrasiya Qastarbayter Immiqrasiya huququ Qanunsuz immiqrasiya Viza rejimibr Optasiya lat optatio istek secim ing choice of citizenship optation beynelxalq ve konstitusiya huququnda ikili vetendasligi olan ve ya dovlet mensubiyyetini deyismis bir erazide yasayan sexslerin vetendasliq secimi Genis menada secim her hansi bir sebebden vetendasliq secmek huququ demekdir ve vetendasliq almaq ucun umumi prosedurdan istisnadir Erazi deyisiklikleri halinda secim huququ asagidaki hallarda yaranir yeni bir dovletin basqa bir dovletden ayrilaraq ortaya cixmasi bir dovletin bir nece yeni dovlete parcalanmasi beynelxalq muqavileye esasen bir dovletin erazisinin bir hissesinin basqa bir dovletin suverenliyi altinda verilmesi Secim huququ verilmis sexsler evvelceden mueyyen edilmis muddet erzinde secim etmelidirler ya evveller yasadiqlari dovletin vetendasligini saxlamaq ve ya erazinin faktiki olaraq kocurulduyu dovletin vetendasligini almaq Usaqlar bir qayda olaraq secim etdikleri teqdirde valideynlerinin vetendasligini izleyirler Ayrica secimle sexsler mulkiyyet huquqlarini saxlayirlar Ikinci Dunya Muharibesinden sonra erazi deyisikliyi ile elaqeli bir secim numunesi 1947 ci ile qeder basqa dovletlere kecen erazilerde daimi yasayan vetendaslara 1 il muddetine vetendasliq secmek huququnun verildiyi 1947 ci ilde Italiya ile Sulh Muqavilesidir Muharibeden sonraki dovrde SSRI terefinden bir sira muqavileler baglandi Meselen SSRI ile Cexoslovakiya arasinda Zaqarpat Ukraynasi ile bagli 1945 ci il Muqavilesine Secim Protokolu Cexoslovakiyada yasayan Slovakiya bolgelerinde ukraynali ve rus milletinden olan sexslerin ve Transkarpat Ukraynasinda yasayan Slovak ve Cex milletlerinden olan sexslerin secim etmesini temin etdi SSRI ve ya Cexoslovakiya vetendasligi Polsa ile SSRI arasinda ehali mubadilesi haqqinda da muqavile baglandi SSRI de yasayan Polsa ve Yehudi milletlerinden olan sexsler Polsaya getmek huququ aldi ve Polsada yasayan Rus Ukrayna Belarus Ruten ve Litva milletlerinden olan sexsler Polsa vetendasligindan cixmaq ve SSRI erazisine kocmek huququna malik idi Beynelxalq huquqda erazinin mueyyen bir hissesi uzerinde suverenliyin bir statdan digerine kecmesi ile bu erazide yasayan ehaliye avtomatik olaraq gosterilen erazini miras alan dovletin vetendasligi verilmeli olan bir tecrube tesire meruz qalan sexslerin vetendasligi olmayan veziyyetin qarsisini almaq ucun inkisaf etmisdir Bezi tedqiqatcilara gore Baltikyani olkeler SSRI den cixanda bu olkelerde rusdilli ehali ucun secim huququ pozuldu ve neticede vetendas olmayan statusuna malik bir ehali kateqoriyasi ortaya cixdi yeni faktiki olaraq bir sira vetendas huquqlarindan mehrum edilmis sexsler 2014 cu ilde Krimin Rusiyaya birlesdirilmesi ile elaqedar olaraq Krim ve Sevastopol erazilerinde yasayan ehali bir secim haqqi aldi Rusiya vetendasligi almaq ve ya Ukrayna vetendasi olaraq qalmaq Istinadlar span Pavel Polyan Optacii s kem i kogda v XX veke Rossiya obmenivalas naseleniem 22 sentyabr 2012 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 7 yanvar 2013 Rachkov I V Mezhdunarodno pravovoe regulirovanie voprosov grazhdanstva pri territorialnyh izmeneniyah v Evrope v XX veke Dissertaciya kand yurid nauk M 1999 115 129 Mihalyova T Aktualnye voprosy grazhdanstva bezgrazhdanstva i bezhencev pri pravopreemstve gosudarstv PDF Zhurnal mezhdunarodnogo prava i mezhdunarodnyh otnoshenij 2006 13 18 Preduprezhdenie i sokrashenie bezgrazhdanstva i zashita apatridov zaklyuchenie Ispolnitelnogo komiteta UVKB OON 78 XLVI Sbornik mezhdunarodno pravovyh dokumentov i nacionalnyh zakonodatelnyh aktov po voprosam bezhencev Minsk 2000 117 118 Nationality including Statelessness The Work of the International Law Commission 27 yanvar 2013 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 8 yanvar 2013 Proekt konvencii ob iskorenenii bezgrazhdanstva v budushem Rabota Komissii mezhdunarodnogo prava PDF I Sedmoe izdanie Organizaciya Obedinyonnyh Nacij 2009 324 ISBN 978 92 1 433038 7 Muradov G L Poloskova T V Zatulin K F i dr Spravochnik rossijskogo sootechestvennika Arxivlesdirilib 2009 12 29 at the Wayback Machine M Russkij mir 2006 str 168 Edebiyyat span Vejs P Grazhdanstvo i optaciya v mezhdunarodnom prave M 1979 Lugetler ve ensiklopediyalarBoyuk rus Beynelxalq huquqUmumi muddealarTarix Menbeler muqavile presedent umumi huquq prinsipleri doktrina Prinsipler Erga omnesOlkeler Teskilatlar Milli azadliq herekati SuverenlikErazihuquqi rejimAnklav Eksklav Antarktika Delimitasiyaelde etmeAnneksiya Isgal Plebissit Uti possidetis MustemlekeEhaliFiliasiya Naturalizasiya Optasiya Repatriasiyahuquqi statusQeyri rezidentler Bipatrid Apatrid Emek muhaciri Siginacaq huququ Deportasiya EkstradisiyaSenayeInsan huququ Kosmos Humanitar Kateqoriyalar Immiqrasiya huququVetendasliq huququ
