Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Bu məqalədəki məlumatların olması üçün əlavə mənbələrə ehtiyac var. |
Bu məqaləni lazımdır. |
Dua — çağırış, dindarın ALLAHA müaraciəti.
İslam dinində dua
Ərəb dilindən tərcümədən, çağırmaq və səsləmək mənalarını ifadə edir.
Dini termində isə dua, müxtəlif hacətlərin həyata keçməsi üçün, Allah-taala ilə danışıb, Ondan kömək diləmək mənasını daşıyır.
Allah-taala Qurani-Kərimdə buyurur: "(Ya Peyğəmbər!) Bəndələrim səndən Mənim barəmdə soruşduqda, (onlara) de ki, Mən (onlara) daha yaxınam, çağıranın duasını Məni çağırarkən icabət edirəm. Onlar hidayət olsunlar deyə, Mənim də`vətimi qəbul edib, Mənə iman gətirsinlər!"
Digər bir ayədə buyurur: "Rəbbiniz dedi: Sizə cavab verim deyə, Məni çağırın!"[3] Bir çox hədislərdə də duanın əhəmiyyətindən söz açılmış və onun üzərində təkid olunmuşdur. Hətta bəzi hədislərdə dua, möminin və Peyğəmbərlərin silahı adlandırılmışdır. Lakin, əsas məsələ insanın dua edərkən kimi çağırması, necə çağırması və nə üçün çağırmasını bilməsi və başa düşməsindən ibarətdir.
DUANIN QAYDASI İslam dinində hər bir əməlin özünəməxsus qayda və şərtləri olduğu kimi, duanın da özünəməxsus olan bir sıra qayda və şərtləri vardır. Onların əsaslarını qeyd edirik:
- olmaq
- Dua edərkən üzü qibləyə tərəf əyləşmək
- Haram və pis işlər üçün dua etməmək
- İnam və yəqinlə dua etmək
- Duada hacətlərin həyata keçməsinə təkid etmək
- Səhər çağı dua etmək
- Dua edərkən hacətləri dilə gətirmək
- Duadan qabaq Allah-taala üçün həmd-səna demək
- Duadan qabaq və sonra Həzrət Peyğəmbər (s) və onun məsum Əhli-beytinə (ə) salavat göndərmək;
- Müqəddəs məkanlarda dua etmək və s.
(1. Müfrədatu əlfazil-Quran, (), səh-315.), (2. Bəqərə surəsi, ayə. 186) (3. , ayə. 60).
Dua
Bir insanın Allaha iman gətirdiyini göstərən önəmli əlamətlərdən biri də duadır. Dua edən insan özünün aciz və zəif qul olduğunu, istədiklərini özü tək yerinə yetirə bilməyəcəyini və bunları ona ancaq Allahın verə biləcəyini qəbul etmiş olur. Dua Allaha qul olmağın ən saf, ən təmiz, ən səmimi ifadələrindəndir. Quranda da möminlərin əsas xüsusiyyətlərindən birinin "gecə-gündüz səbir edərək Allaha dua etmək" olduğu belə xəbər verilir:
"Səhər-axşam Rəbbinin rizasını diləyərək Ona ibadət edənlərlə birlikdə özünü səbirli apar. Fani dünyanın bər-bəzəyini arzu edib nəzərlərini onlardan çevirmə. Qəlbini Bizi xatırlamaqdan qafil etdiyimiz, nəfsinin istəklərinə uyan və işində ifrata varan bir kimsəyə itaət etmə!"
Ancaq duanın nə demək olduğunu və necə edildiyini yaxşı bilmək lazımdır. Çünki Qurandan kənar qaynaqlardan (məsələn, ata-anadan, ətrafdan, ənənələrdən) öyrənilən dua anlayışı adətən Quranda bildirilən həqiqi dua anlayışına uyğun gəlmir. Buna görə də Quranda bu mövzuda verilən nöqteyi-nəzəri və ruhi halı yaxşı dərk etmək lazımdır.
Quranda duanın ancaq təkbaşına və "için-için" edilməsinin vacibliyi bildirilir. Duanın həqiqətən istənilərək, Allah qarşısında insanın acizliyinin və fəqirliyinin qavranılaraq edilməsi vacibdir. Bu vəziyyətdə ediləcək dua Quranda bildirilən "için-için və yalvara-yalvara" ifadəsi ilə uyğun olacaqdır:
"Rəbbinizə yalvara-yalvara, həm də gizlicə dua edin. Şübhəsiz ki, O, həddi aşanları sevməz!"
Quranda da möminlərin gizli şəkildə və son dərəcə səmimi dua etdikləri xəbər verilir. Zəkəriyyə bu məsələdə nümunə göstərilən peyğəmbərlərdən biridir:
"Bu sənin Rəbbinin öz qulu Zəkəriyyaya olan mərhəmətinin xatırlanmasıdır! Zəkəriyya Rəbbinə gizlicə dua edib yalvardığı zaman belə demişdi: "Ey Rəbbim! Artıq sümüyüm sustalmış, başım ağappaq ağarmışdır. Ey Rəbbim! Sənə dua etməklə heç vaxt naümid olmamışam. Mən özümdən sonra gələn qohum-əqrəbamdan qorxuram. Zövcəm də ki, qısırdır. Buna görə də mənə Öz dərgahından bir oğul bəxş et"
Başqa bir ayədə isə duanın "ümid və qorxu" içində edilməsinin vacibliyi xəbər verilir: "Onlar ibadət üçün yataqlarından qalxar, qorxu və ümid içində Rəbbinə dua edərlər". Mömin daxilində həm Allaha qarşı ehtiram dolu bir qorxu duyacaq, həm də onun rəhmətinə və nemətinə ümid bəsləyəcəkdir. Allah səmimi şəkildə öz rizası üçün edilən duanı qəbul edəcəkdir. Quranda bu mövzu ilə bağlı verilən ayələr belədir:
"Bəndələrim Məni səndən soruşduqda söylə ki, Mən yaxınam. Dua edib Məni çağıranın duasını qəbul edərəm. Gərək onlar da Mənim çağırışımı qəbul edib Mənə iman gətirsinlər. Bununla da, ola bilsin ki, doğru yola yetişsinlər"
"Rəbbiniz buyurdu: "Mənə dua edin, Mən də sizin dualarınızı qəbul edim! Mənə ibadə etməyi təkəbbürlərinə sığışdırmayanlar cəhənnəmə zəlil olaraq girəcəklər!"
İnsan dua edərkən Allahın onu qəbul edəcəyinə əmin olmalıdır. Allahın hər yeri ehtiva etdiyinin fərqində olub buna daxilən iman gətirən bir mömin Allahın onu hər zaman hər yerdə görüb eşitdiyi şüuru ilə dua edər. Coşğulu ümidlə, bir an belə ümidsizliyə düşmədən duasının qəbul edilməsini gözləyər.
Allahın köməyindən qətiyyən şübhələnməyərək, qəbul olacağına qətiyyətlə iman gətirərək duanı dilə gətirmək lazımdır. Əks bir davranış nümayiş etdirən, yəni Allahın icabətinə qarşı şübhə ilə yanaşan insanın etdiyi dua isə Quran məntiqi ilə düz gəlmir. Çünki duanın özündə Allaha tam inam vardır. Salehin "Şübhəsiz, mənim Rəbbim yaxın və (duanı) qəbul edəndir" ("Hud" surəsi, 61) ifadəsi ilə bildirildiyi kimi, mömin Allaha qarşı tam bir inam içində olmalıdır.
Ancaq bu icabət insanın istədiyi hər bir şeyin mütləq həyata keçməsi anlamına gəlməz. Çünki bəzən insan, həqiqətdə, özü üçün zərərli olan bir şeyi də Allahdan istəyə bilər. Bu vəziyyətdə Allah ona istədiyini vermək əvəzinə daha xeyirli və gözəl olan bir başqa şeyi verər.
Allah hər zaman səmimi bir duanı qəbul edər. Ancaq bu icabət hər zaman insanın tələbinin eynilə yerinə yetirilməsi demək deyildir (Həmçinin "icabət", "cavab vermək" mənasını daşıyır).
Çünki insan "…Olur ki, xoşunuza gəlməyən bir şey sizin üçün xeyirlidir və olur ki, sevdiyiniz şey də sizin üçün bir zərərdir. Allah bilər, amma siz bilməzsiniz" ("Bəqərə" surəsi, 216) hökmünə görə nəyin yaxşı, nəyin pis olduğunu hər zaman ayırd edə bilmir. Bu səbəbdən fərqinə varmadan "İnsan xeyrə dua etdiyi kimi, zərərə də dua edər. İnsan çox tələsəndir" ("İsra" surəsi, 11) ayəsinə görə bəlkə həqiqətən zərərli olan bir şeyi istəyər.
Bu səbəbdən insan Allahdan əvvəlcə Onun razılığını, Onun rəhmətini istəməlidir. Allahdan özünün tərbiyələnməsini və kamilləşməsini diləməlidir. Bunun necə olacağını Allah daha yaxşı bilir. Həmçinin peyğəmbərlərin duaları da bu şəkildədir. Süleymanın "Sənin razı qalacağın yaxşı iş görmək üçün ilham ver" ("Nəml" surəsi, 19) şəklindəki duası bir nümunədir.
Bununla yanaşı, mömin Allahın Quranda təriflədiyi və nümunə olaraq göstərdiyi hər cür neməti Allahdan istəyə bilər. Bu barədə etdiyi duasında isə son dərəcə səmimi və ürəkdən davranmalı, istədiyi hər şey üçün Allaha dua etməkdən çəkinməməlidir. Çünki insanın nə istədiyini bilən, ona istədiyini verən yalnız Allahdır.
Həmçinin bax
İstinadlar
- Kəhf surəsi, 28.
- Əraf surəsi, 55.
- Məryəm surəsi, 2–5.
- Səcdə surəsi, 16
- Bəqərə surəsi, 186.
- Mumin surəsi, 60.
Xarici keçidlər
- Deyerler sitesi Dil--aztr 2011-02-01 at the Wayback Machine
- Əlşiə sitesi Dil--aztr 2011-06-13 at the Wayback Machine
- İrfan dergisi Dil--aztr 2008-08-19 at the Wayback Machine
- DUA HAQQINDA RƏHMAN VƏ RƏHİM ALLAHIN ADI İLƏ DUANIN MƏNASI 2008-10-10 at the Wayback Machine
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Bu meqaledeki melumatlarin yoxlanilabiler olmasi ucun elave menbelere ehtiyac var Daha etrafli melumat ve ya meqaledeki problemlerle bagli muzakire aparmaq ucun diqqet yetire bilersiniz Lutfen meqaleye etibarli menbeler elave ederek bu meqaleni tekmillesdirmeye komek edin Menbesiz mezmun problemler yarada ve siline biler Problemler hell edilmemis sablonu meqaleden cixarmayin Bu meqaleni vikilesdirmek lazimdir Lutfen meqaleni umumvikipediya ve redakte qaydalarina uygun sekilde tertib edin Bu adin diger istifade formalari ucun bax Dua cagiris dindarin ALLAHA muaracieti Islam dininde duaEsas meqale Namaz Ereb dilinden tercumeden cagirmaq ve seslemek menalarini ifade edir Dini terminde ise dua muxtelif hacetlerin heyata kecmesi ucun Allah taala ile danisib Ondan komek dilemek menasini dasiyir Allah taala Qurani Kerimde buyurur Ya Peygember Bendelerim senden Menim baremde sorusduqda onlara de ki Men onlara daha yaxinam cagiranin duasini Meni cagirarken icabet edirem Onlar hidayet olsunlar deye Menim de vetimi qebul edib Mene iman getirsinler Diger bir ayede buyurur Rebbiniz dedi Size cavab verim deye Meni cagirin 3 Bir cox hedislerde de duanin ehemiyyetinden soz acilmis ve onun uzerinde tekid olunmusdur Hetta bezi hedislerde dua mominin ve Peygemberlerin silahi adlandirilmisdir Lakin esas mesele insanin dua ederken kimi cagirmasi nece cagirmasi ve ne ucun cagirmasini bilmesi ve basa dusmesinden ibaretdir DUANIN QAYDASI Islam dininde her bir emelin ozunemexsus qayda ve sertleri oldugu kimi duanin da ozunemexsus olan bir sira qayda ve sertleri vardir Onlarin esaslarini qeyd edirik olmaq Dua ederken uzu qibleye teref eylesmek Haram ve pis isler ucun dua etmemek Inam ve yeqinle dua etmek Duada hacetlerin heyata kecmesine tekid etmek Seher cagi dua etmek Dua ederken hacetleri dile getirmek Duadan qabaq Allah taala ucun hemd sena demek Duadan qabaq ve sonra Hezret Peygember s ve onun mesum Ehli beytine e salavat gondermek Muqeddes mekanlarda dua etmek ve s 1 Mufredatu elfazil Quran seh 315 2 Beqere suresi aye 186 3 aye 60 DuaMuselman namazi Ressam Yousef Abdinejad Bir insanin Allaha iman getirdiyini gosteren onemli elametlerden biri de duadir Dua eden insan ozunun aciz ve zeif qul oldugunu istediklerini ozu tek yerine yetire bilmeyeceyini ve bunlari ona ancaq Allahin vere bileceyini qebul etmis olur Dua Allaha qul olmagin en saf en temiz en semimi ifadelerindendir Quranda da mominlerin esas xususiyyetlerinden birinin gece gunduz sebir ederek Allaha dua etmek oldugu bele xeber verilir Seher axsam Rebbinin rizasini dileyerek Ona ibadet edenlerle birlikde ozunu sebirli apar Fani dunyanin ber bezeyini arzu edib nezerlerini onlardan cevirme Qelbini Bizi xatirlamaqdan qafil etdiyimiz nefsinin isteklerine uyan ve isinde ifrata varan bir kimseye itaet etme Ancaq duanin ne demek oldugunu ve nece edildiyini yaxsi bilmek lazimdir Cunki Qurandan kenar qaynaqlardan meselen ata anadan etrafdan enenelerden oyrenilen dua anlayisi adeten Quranda bildirilen heqiqi dua anlayisina uygun gelmir Buna gore de Quranda bu movzuda verilen noqteyi nezeri ve ruhi hali yaxsi derk etmek lazimdir Quranda duanin ancaq tekbasina ve icin icin edilmesinin vacibliyi bildirilir Duanin heqiqeten istenilerek Allah qarsisinda insanin acizliyinin ve feqirliyinin qavranilaraq edilmesi vacibdir Bu veziyyetde edilecek dua Quranda bildirilen icin icin ve yalvara yalvara ifadesi ile uygun olacaqdir Rebbinize yalvara yalvara hem de gizlice dua edin Subhesiz ki O heddi asanlari sevmez Quranda da mominlerin gizli sekilde ve son derece semimi dua etdikleri xeber verilir Zekeriyye bu meselede numune gosterilen peygemberlerden biridir Bu senin Rebbinin oz qulu Zekeriyyaya olan merhemetinin xatirlanmasidir Zekeriyya Rebbine gizlice dua edib yalvardigi zaman bele demisdi Ey Rebbim Artiq sumuyum sustalmis basim agappaq agarmisdir Ey Rebbim Sene dua etmekle hec vaxt naumid olmamisam Men ozumden sonra gelen qohum eqrebamdan qorxuram Zovcem de ki qisirdir Buna gore de mene Oz dergahindan bir ogul bexs et Basqa bir ayede ise duanin umid ve qorxu icinde edilmesinin vacibliyi xeber verilir Onlar ibadet ucun yataqlarindan qalxar qorxu ve umid icinde Rebbine dua ederler Momin daxilinde hem Allaha qarsi ehtiram dolu bir qorxu duyacaq hem de onun rehmetine ve nemetine umid besleyecekdir Allah semimi sekilde oz rizasi ucun edilen duani qebul edecekdir Quranda bu movzu ile bagli verilen ayeler beledir Bendelerim Meni senden sorusduqda soyle ki Men yaxinam Dua edib Meni cagiranin duasini qebul ederem Gerek onlar da Menim cagirisimi qebul edib Mene iman getirsinler Bununla da ola bilsin ki dogru yola yetissinler Rebbiniz buyurdu Mene dua edin Men de sizin dualarinizi qebul edim Mene ibade etmeyi tekebburlerine sigisdirmayanlar cehenneme zelil olaraq girecekler Insan dua ederken Allahin onu qebul edeceyine emin olmalidir Allahin her yeri ehtiva etdiyinin ferqinde olub buna daxilen iman getiren bir momin Allahin onu her zaman her yerde gorub esitdiyi suuru ile dua eder Cosgulu umidle bir an bele umidsizliye dusmeden duasinin qebul edilmesini gozleyer Allahin komeyinden qetiyyen subhelenmeyerek qebul olacagina qetiyyetle iman getirerek duani dile getirmek lazimdir Eks bir davranis numayis etdiren yeni Allahin icabetine qarsi subhe ile yanasan insanin etdiyi dua ise Quran mentiqi ile duz gelmir Cunki duanin ozunde Allaha tam inam vardir Salehin Subhesiz menim Rebbim yaxin ve duani qebul edendir Hud suresi 61 ifadesi ile bildirildiyi kimi momin Allaha qarsi tam bir inam icinde olmalidir Ancaq bu icabet insanin istediyi her bir seyin mutleq heyata kecmesi anlamina gelmez Cunki bezen insan heqiqetde ozu ucun zererli olan bir seyi de Allahdan isteye biler Bu veziyyetde Allah ona istediyini vermek evezine daha xeyirli ve gozel olan bir basqa seyi verer Allah her zaman semimi bir duani qebul eder Ancaq bu icabet her zaman insanin telebinin eynile yerine yetirilmesi demek deyildir Hemcinin icabet cavab vermek menasini dasiyir Cunki insan Olur ki xosunuza gelmeyen bir sey sizin ucun xeyirlidir ve olur ki sevdiyiniz sey de sizin ucun bir zererdir Allah biler amma siz bilmezsiniz Beqere suresi 216 hokmune gore neyin yaxsi neyin pis oldugunu her zaman ayird ede bilmir Bu sebebden ferqine varmadan Insan xeyre dua etdiyi kimi zerere de dua eder Insan cox telesendir Isra suresi 11 ayesine gore belke heqiqeten zererli olan bir seyi isteyer Bu sebebden insan Allahdan evvelce Onun raziligini Onun rehmetini istemelidir Allahdan ozunun terbiyelenmesini ve kamillesmesini dilemelidir Bunun nece olacagini Allah daha yaxsi bilir Hemcinin peygemberlerin dualari da bu sekildedir Suleymanin Senin razi qalacagin yaxsi is gormek ucun ilham ver Neml suresi 19 seklindeki duasi bir numunedir Bununla yanasi momin Allahin Quranda teriflediyi ve numune olaraq gosterdiyi her cur nemeti Allahdan isteye biler Bu barede etdiyi duasinda ise son derece semimi ve urekden davranmali istediyi her sey ucun Allaha dua etmekden cekinmemelidir Cunki insanin ne istediyini bilen ona istediyini veren yalniz Allahdir Hemcinin baxInsallah AllahIstinadlarKehf suresi 28 Eraf suresi 55 Meryem suresi 2 5 Secde suresi 16 Beqere suresi 186 Mumin suresi 60 Xarici kecidlerDeyerler sitesi Dil aztr 2011 02 01 at the Wayback Machine Elsie sitesi Dil aztr 2011 06 13 at the Wayback Machine Irfan dergisi Dil aztr 2008 08 19 at the Wayback Machine DUA HAQQINDA REHMAN VE REHIM ALLAHIN ADI ILE DUANIN MENASI 2008 10 10 at the Wayback Machine