Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Vikka (ing. Wicca) — müasir dövrdə formalaşmış neopaqan (neo-pagan) dini. Bu inanclar sistemi XX əsrin ortalarında əsasən Böyük Britaniyada yaranmış və sonradan dünya miqyasında yayılmışdır. Vikka əsasən təbiətə hörmət, qadın və kişi ilahi başlanğıclarının tarazlığı, mövsümi dövrlərin qeyd edilməsi və sehrin (magiyanın) praktik tətbiqi kimi prinsiplərə əsaslanır.
Vikka dualist dünya görüşünə malikdir: Tanrıça (Dəvə Ana, Ay ilahəsi və s.) və Tanrı (Günəş və ya Ovçu Tanrı) bərabər qüvvələr kimi qəbul edilir. Təbiətin mövsümi dövrləri — yaz bərabərlikləri, qış günəş dövrü, məhsul bayramları — müqəddəs sayılır və “Sabbat” adlanan mərasimlərlə qeyd olunur. “Rede” kimi tanınan etik prinsipin əsas ideyası “Zərər vermə” (ing. An it harm none, do what ye will) ifadəsidir.
Terminologiyası
Vikka ənənəsi zəngin simvolika və ritual praktika ilə yanaşı, özünəməxsus terminologiyaya da malikdir. Bu terminlər həm dini-fəlsəfi anlayışları, həm də gündəlik ritual alətlərini və mərasimləri ifadə edir. Aşağıda Vikkanın əsas terminləri və onların izahı təqdim olunur.
- İlahilər və ilahi qüvvələr
- Tanrıça (Goddess) – Vikkada ilahi qadın başlanğıcını təmsil edən əsas varlıqdır. O, tez-tez Ay, torpaq və məhsuldarlıqla əlaqələndirilir. Müxtəlif adlarla (Diana, Cerridwen, Brigid və s.) çağırıla bilər.
- Tanrı (God) – kişi başlanğıcını simvolizə edir və adətən Günəş, ovçuluq, həyat və ölüm dövrləri ilə əlaqələndirilir. Tez-tez “Boynuzlu Tanrı” (Horned God) kimi təsvir olunur.
- Daxili Tanrı/Tanrıça – insanın öz daxilindəki ilahi enerjini, ruhani potensialı ifadə edir.
- Ritual dövrlər və bayramlar
- Sabbatlar (Sabbats) – Günəş təqviminə uyğun keçirilən, ilin səkkiz əsas mövsümi mərasimini əhatə edən bayramlardır: Samhain, Yule, Imbolc, Ostara, Beltane, Litha, Lughnasadh və Mabon. Bu mərasimlər təbiətin illik dövrünü və məhsuldarlıq mərhələlərini simvolizə edir.
- Esbatlar (Esbats) – Ay təqviminə uyğun olaraq, əsasən dolunayda keçirilən ritual toplantılarıdır. Sehr, meditasiya və ay enerjisinə yönələn ayinləri əhatə edir.
- Ritual məkan və alətlər
- Dairə (Circle) – mərasim zamanı qurulan müqəddəs məkan. Dairə “dörd ünsür” və “dörd istiqamət”i çağırmaqla yaradılır və ritual bitdikdən sonra bağlanır.
- Pentakl – dairə içində beşguşəli ulduz. Dörd klassik ünsürü (torpaq, hava, od, su) və beşinci element olan ruhu simvolizə edir. Qoruyucu gücə malikdir və qurbangah üzərində əsas alətlərdən biridir.
- Athame – iti, adətən ikitərəfli bıçaq; fiziki kəsmək üçün deyil, enerji yönəltmək üçün istifadə edilir.
- Qazan (Cauldron) – yenilənmə, məhsuldarlıq və sehrin simvolu. Su, tütsü və ya alovla birlikdə istifadə oluna bilər.
- Sehrli çubuq (Wand) – enerjini yönəltmək, çağırış və niyyətləri gücləndirmək üçün istifadə olunan alət.
- Torc – qədim kelt mənşəli boyun halqası; bəzən rituallarda güc və birliyi ifadə edən zinət əşyası kimi istifadə olunur.
- Enerji və sehr anlayışları
- Maqlik (Magick) – gündəlik sehr sözündən fərqləndirmək üçün “k” hərfi ilə yazılır. Burada məqsəd, təbiət qanunlarına uyğun şəkildə enerjini yönəltmək və niyyətləri gerçəkləşdirməkdir.
- Enerji Dairəsi – ritual zamanı iştirakçıların birgə yaratdığı və qoruduğu ruhi və kosmik enerji sahəsi.
- İntensiya (Intention) – sehrin əsas dayağı sayılan niyyət. Düşüncə, istək və iradə ilə enerji yönləndirilməsi bu anlayışa daxildir.
- Etik və sosial anlayışlar
- Wiccan Rede – Vikkanın əsas etik qaydası: “Heç kimə zərər vermədiyin müddətdə, istədiyini et.” Bu prinsip fərdi azadlığı qorumaqla yanaşı, məsuliyyəti də önə çəkir.
- Üçqat Qanunu (Threefold Law) – edilən hər bir yaxşı və ya pis əməl və ya sehrin üçqat geri dönəcəyi inancı. Bu, Vikkanın karmaya bənzər anlayışıdır.
- Koven (Coven) – adətən 3–13 nəfərdən ibarət olan və ritualları birlikdə icra edən icma və ya qrup.
- İnisiasiya (Initiation) – yeni üzvün rəsmi şəkildə kovendə qəbul mərasimi.
- Mistik və fəlsəfi anlayışlar
- Dörd Ünsür – torpaq, hava, od və su, həmçinin beşinci ünsür kimi ruh (aether) qəbul edilir. Hər biri fərqli istiqamətlərlə (şimal, şərq, cənub, qərb) və rənglərlə əlaqələndirilir.
- Reenkarnasiya – ruhun ölüm-dirim dövrlərindən keçərək təkrar doğulması inancı.
- Əbədi dövrlər – təbiətin mövsümi və kosmik ritmlərini, həmçinin həyat–ölüm–yenidən doğuluş proseslərini əhatə edən fəlsəfi konsepsiya.
Vikkanın terminologiyası zamanla müxtəlif dillərə uyğunlaşmışdır. Azərbaycan dilində “Vikka”, “pentakl”, “kovən”, “ayin” kimi sözlər orijinal tələffüzə yaxın istifadə olunur. İnternet və qlobal informasiya mühiti bu terminlərin daha geniş yayılmasına səbəb olmuş, fərqli mədəniyyətlərdə lokal variasiyalar yaratmışdır.
Tarixi
— Religious studies scholar Ethan Doyle White
Vikka müasir dövrdə, xüsusilə XX əsrin ortalarında Böyük Britaniyada yaranmışdır. Bu dini sistemin təşəkkülü əsasən 1940–1950-ci illərə təsadüf edir. O dövrdə Avropada qədim xalq inanclarına, təbiətpərəst ayinlərə və mistik cərəyanlara maraq artmışdı. İkinci dünya müharibəsindən sonra Britaniyada cadugərliklə bağlı cinayət qanunlarının yumşaldılması (1951-ci ildə “Witchcraft Act”in ləğvi) yeni dini cərəyanların açıq şəkildə inkişafına şərait yaratdı.
Vikkanın əsas yaradıcısı və təşkilatçısı kimi Cerald Brous Qardner (1884–1964) qəbul olunur. Qardnerin öz iddiasına görə, o 1939-cu ildə İngiltərənin cənubunda fəaliyyət göstərən gizli cadugərlik qrupuna — bəzən “New Forest Coven” adlandırılır — daxil olmuşdur. Bu təcrübədən ilhamlanan Qardner qədim pəgan ənənələrini, xalq sehrini, frimasonluq elementlərini və Qərb okkultizmini birləşdirən yeni bir dini sistem yaratmağa başladı. O, 1954-cü ildə nəşr etdirdiyi Witchcraft Today kitabı ilə bu inancları ictimaiyyətə təqdim etdi. Kitab, həmçinin “Vikka” adının geniş yayılmasında mühüm rol oynadı.
Qardnerin əsas tərəfdaşlarından biri olan Vikkanın ritual mətnlərini, şeirlərini və etik qaydalarını sistemləşdirdi. Onun yazdığı “Wiccan Rede” (“Əgər heç kimə zərər vermirsə, istədiyini et”) prinsipi hərəkatın əsas etik bünövrəsinə çevrildi. Valientenin töhfəsi nəticəsində Qardnerian ənənəsi həm mistik, həm də praktik baxımdan daha aydın struktura malik oldu.
ABŞ-a və digər ölkələrə yayılması
1960-cı illərdən etibarən Vikka Atlantik okeanını aşaraq ABŞ-da sürətlə yayıldı. Bu dövrdə Amerika cəmiyyəti gənclik mədəniyyəti, feminist hərəkat və “New Age” axını ilə seçilirdi. Vikka burada fərqli istiqamətlərdə inkişaf etdi: “Alexandrian Wicca” (Aleks Sandersin təsis etdiyi), “Seax-Wica” (Reymond Baklend tərəfindən) və eklektik (qarışıq) praktika nümunələri meydana çıxdı. 1970–1980-ci illərdə Kanadada, Avstraliyada və Qərbi Avropanın digər ölkələrində də Vikka icmaları formalaşmağa başladı.
XX əsrin sonlarından başlayaraq bir sıra ölkələrdə Vikka rəsmi dini inanclar sırasında tanınmağa başladı. ABŞ Silahlı Qüvvələrində Vikka məzhəbinə mənsub hərbçilərin dini azadlığı qorunur; bəzi Avropa ölkələrində Vikka icmaları rəsmi dini birlik kimi qeydiyyatdan keçmişdir. Bu, onun sadəcə ezoterik hərəkat deyil, müasir dövrdə hüquqi statusu olan bir din kimi qəbul edilməsinə şərait yaratdı.
1990-cı illərdən sonra internet Vikkanın daha geniş kütlələrə çatmasında mühüm rol oynadı. Onlayn forumlar, veb-saytlar və sosial şəbəkələr vasitəsilə yeni nəsil təlimçilər öz biliklərini paylaşdı, nəticədə ənənələr arasında daha çox müxtəliflik və fərdi yanaşma formalaşdı. Bu gün Vikka təkcə Böyük Britaniya və ABŞ-da deyil, həm də Şərqi Avropa, Latın Amerikası və Asiya ölkələrində fərdi praktikalar şəklində yayılmışdır.
Təsirlər və mübahisələr
Vikkanın tarixi eyni zamanda elmi və dini dairələrdə mübahisələr doğurur. Qardnerin “qədim gizli cadugərlik qrupuna” qoşulması barədə iddialarının tarixi əsası müzakirə olunur; bir çox tədqiqatçılar Vikkaya daha çox müasir sinkretik fenomen kimi yanaşır. Buna baxmayaraq, Vikka ekoloji hərəkat, qadın ruhaniyyəti və müasir neopaqanizm üzərində dərin təsir göstərmişdir.
Qəbul və münasibət
Vikka əsasən xristian əhalinin üstünlük təşkil etdiyi İngiltərədə yaranmış və ilk dövrlərindən etibarən müəyyən xristian qrupları, eləcə də News of the World kimi kütləvi tabloid mətbuatı tərəfindən etirazlarla qarşılanmışdır. Bəzi xristianlar hələ də Vikkaya satanizmin bir forması kimi baxırlar, baxmayaraq ki, bu iki din arasında mühüm fərqlər mövcuddur. Tənqidçilər Vikkaya çox zaman zərərli satanizm kimi yanaşır, lakin Vikkanlar bu təsviri qətiyyətlə rədd edirlər.
Cadugərlik anlayışı ilə bağlı mənfi assosiasiyalar səbəbindən bir çox Vikkanlar hələ də ənənəvi gizlilik praktikasını davam etdirir, təqiblərdən qorxaraq öz inancını gizlədirlər. Ailəsinə, dostlarına və ya iş yoldaşlarına Vikka ardıcılı olduğunu bildirmək tez-tez “süpürgə dolabından çıxmaq” (ing. coming out of the broom-closet) adlanır.
Vikka hərəkatı daxilində xristianlığa münasibət fərqlidir: bəzi qruplar xristianlığı tamamilə rədd edir, digərləri isə dinlərarası əməkdaşlıq təşəbbüslərində xristianlarla birgə fəaliyyət göstərməyə hazırdır.
Dinşünas alim Graham Harvey yazır ki, “Vikka haqqında populyar və geniş yayılmış media təsviri əksər hallarda qeyri-dəqiqdir.” Pirson da eyni şəkildə qeyd edir ki, “populyar və media baxışları tez-tez Vikka haqqında yanlış təsəvvürlər yaradır.”
Hüquqi tanınma və mübahisələr
ABŞ-da bir sıra hüquqi qərarlar Vikkanların statusunu yaxşılaşdırmış və rəsmən tanımışdır. Xüsusilə 1986-cı ildə Dettmer v. Landon işi Vikka inancının hüquqi dəyərini təsdiqləmişdir. Buna baxmayaraq, Vikkanlar bəzi siyasətçilər və xristian təşkilatları tərəfindən etirazlarla üzləşiblər. Məsələn, ABŞ-ın keçmiş prezidenti Corc V. Buş Vikkaya din kimi inanmadığını bəyan etmişdi.
2007-ci ildə ABŞ Veteran İşləri Departamenti illərlə davam edən mübahisələrdən sonra pentakl simvolunu hökumət tərəfindən buraxılan veteran məzar nişanları, xatirə lövhələri və abidələr üzərində istifadə edilə bilən inanc rəmzlərinin siyahısına daxil etdi.
Kanadada isə Hizer Bottinq (“Lady Aurora”) və Qeri Bottinq (“Pan”) – Koven Selestenin ilk baş keşişi, eləcə də Aquarian Tabernacle Kilsəsinin qurucu ağsaqqalları – 1995-ci ildə Britaniya Kolumbiyası və federal hökumət qarşısında uğurla kampaniya apararaq rəsmi Vikka nikahlarının qeydiyyatına, həbsxana və xəstəxana keşişliyinə icazə aldılar. Hizer Bottinq, Kanadada dövlət universitetində ilk rəsmi tanınmış Vikka keşişi (ing. chaplain) oldu.
Tədqiqat çətinlikləri
Bir çox Vikka ənənəsi and əsaslı (oath-based) sistemə malik olduğundan, “kənar” tədqiqatçılar üçün onları öyrənmək çətinlik yaradır. Məsələn, antropoloq Tanya Lurmann Vikka koveni üzvü kimi topladığı məlumatları elmi tədqiqatında dərc etdikdən sonra, bir çox Vikkanlar onun ilkin mərasimdə götürdüyü gizlilik andını pozduğunu düşünərək narazılıqlarını bildirmişdilər.
İstinadlar
- Adler, 2005. səh. 10
- Cantrell, Gary. Wiccan Beliefs & Practices: With Rituals for Solitaries & Covens. Llewellyn Worldwide. 2001. səh. 7. ISBN .
- Crowley, Vivianne. Wicca: The Old Religion in the New Millennium. London: Thorsons. 1996. səh. 129. ISBN . OCLC 34190941.
- Dunwich, Gerina. The A–Z of Wicca. Boxtree. 1998. səh. 120.
- Sanders, Alex. The Alex Sanders Lectures. Magickal Childe. 1984. ISBN .
- Mathiesin, Robert; Theitic. The Rede of the Wiccae. Providence: Olympian Press. 2005. 60–61. ISBN .
- Harrow, Judy. "Exegesis on the Rede". Harvest. 5 (3). 1985. 14 May 2007 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
- Lembke, Karl (2002) The Threefold Law.
- Gary, Gemma. Traditional Witchcraft: A Cornish Book of Ways. Troy Books. 2008. səh. 147. OCLC 935742668.
- Doyle White, 2016. səh. 2
- Adams, Luthaneal. The Book of Mirrors. UK: Capall Bann. 2011. səh. 218. ISBN .
- Zell-Ravenheart, Oberon; Zell-Ravenheart, Morning Glory. Creating Circles & Ceremonies. Franklin Lakes: New Page Books. 2006. səh. 42. ISBN .
- Gallagher, 2005. səh. 77, 78
- Valiente, 1973. səh. 264
- Adler, 2005. səh. 172
- Adler, 2005. səh. 174
- McDermott, Matt. Casting Your Own Spell: The Role of Individualism in Wiccan Beliefs. Proceedings of the annual meeting of the Southern Anthropological Society. 47. 2023.
- "Beaufort House Index of English Traditional Witchcraft". Beaufort House Association. 15 January 1999. 8 July 2011 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 April 2007.
- "Different types of Witchcraft". Hex Archive. 18 iyun 2007 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 aprel 2007.
- Doyle White, Ethan. Wicca: History, Belief & Community in Modern Pagan Witchcraft. Liverpool University Press. 2015. 160–162.
- K., Amber. Coven Craft: Witchcraft for Three or More. Llewellyn. 1998. səh. 280. ISBN .
- Bado-Fralick, Nikki. "A Turning on the Wheel of Life: Wiccan Rites of Death". Folklore Forum. 29. 1998: 22 – IUScholarWorks vasitəsilə.
- Leland, Charles. Aradia, or the Gospel of the Witches. David Nutt. 1899. səh. 7.
- Gardner, Gerald. Naylor, A. R. (redaktor). Witchcraft and the Book of Shadows. Thame: I-H-O Books. 2004a. ISBN .
- Huson, Paul. Mastering Witchcraft: A Practical Guide for Witches, Warlocks and Covens. New York: Putnum. 1970. 22–23. ISBN . OCLC 79263.
- "For Wiccans in Wichita, Yule is a time for reflection and celebration". Kansas Public Radio (ingilis). 2024-12-20. İstifadə tarixi: 2025-01-02.
- Urban, Hugh B. The Goddess and the Great Rite Sex Magic and Feminism in the Neo-Pagan Revival // The Goddess and the Great Rite: Sex Magic and Feminism in the Neo-Pagan Revival (ingilis). 2006-10-04. 162–190. doi:10.1525/california/9780520247765.003.0008. ISBN .
- Evans, Emrys. The Celts // Cavendish, Richard; Ling, Trevor O. (redaktorlar ). Mythology. New York: Little Brown & Company. 1992. səh. 170. ISBN .
Ədəbiyyat
Elmi məqalə
- Bado-Fralick, Nikki. Coming to the Edge of the Circle: A Wiccan Initiation Ritual. Oxford University Press. 2005. ISBN .
Vikka tarixi
- Heselton, Philip. Gerald Gardner and the Witchcraft Revival: The Significance of His Life and Works to the Story of Modern Witchcraft. I-H-O Books. 2001. ISBN .
- Kelly, Aidan A. Crafting the Art of Magic: A History of Modern Witchcraft, 1939–1964. Llewellyn. 1991. ISBN .
Digər ğlkələrdə Vikka
- Berger, Helen A. A Community of Witches: Contemporary Neo-Paganism and Witchcraft in the United States. . 1999. ISBN .
- Clifton, Chas S. Her Hidden Children: The Rise of Wicca and Paganism in America. AltaMira Press. 2006. ISBN .
- Hallen, B.; Sodipo, J. O. Knowledge, Belief, and Witchcraft: Analytic Experiments in African Philosophy. Stanford University Press. 1997. ISBN .
- Hume, Lynne. Witchcraft and Paganism in Australia. Melbourne University Press. 1997. ISBN .
- Magliocco, Sabina. Witching Culture: Folklore and Neo-Paganism in America. . 2004. ISBN .
Ümumi
- Buckland, Raymond. The Witch Book: The Encyclopedia of Witchcraft, Wicca, and Neo-paganism. Visible Ink Press. 2002. ISBN .
- Farrar, Janet; Farrar, Stewart. The Witches' God: Lord of the Dance. London: Robert Hale. 1989. ISBN .
- Farrar, Stewart. What Witches Do: A Modern Coven Revealed. Robert Hale Publishing. 1983. ISBN .
- Gaskill, M. Witchcraft: A Very Short Introduction. Oxford: Oxford University Press. 2010. ISBN .
- Gibbons, Jenny. "Recent Developments in the Study of The Great European Witch Hunt". The Pomegranate. No. 5. August 1998. ISSN 1528-0268. 2003-05-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
- Luhrmann, T. M. Persuasions of the Witch's Craft: Ritual Magic in Contemporary England. Picador. 1994. ISBN .
- Rabinovitch, Shelly; Lewis, James R., redaktorlar The Encyclopedia of Modern Witchcraft and Neo-Paganism. Kensington Books. 2002. ISBN .
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikka ing Wicca muasir dovrde formalasmis neopaqan neo pagan dini Bu inanclar sistemi XX esrin ortalarinda esasen Boyuk Britaniyada yaranmis ve sonradan dunya miqyasinda yayilmisdir Vikka esasen tebiete hormet qadin ve kisi ilahi baslangiclarinin tarazligi movsumi dovrlerin qeyd edilmesi ve sehrin magiyanin praktik tetbiqi kimi prinsiplere esaslanir Vikka zinet esyalari pentakl boyunbagi pentakl uzuk ve torq gosterilir Pentakl Vikka inancina mensub olan bir cox ardicillar terefinden istifade olunur Pentakl adeten unsurleri ve istiqametleri sereflendirmek ucun Vikka qurbangahina yerlesdirilir Vikka dualist dunya gorusune malikdir Tanrica Deve Ana Ay ilahesi ve s ve Tanri Gunes ve ya Ovcu Tanri beraber quvveler kimi qebul edilir Tebietin movsumi dovrleri yaz beraberlikleri qis gunes dovru mehsul bayramlari muqeddes sayilir ve Sabbat adlanan merasimlerle qeyd olunur Rede kimi taninan etik prinsipin esas ideyasi Zerer verme ing An it harm none do what ye will ifadesidir TerminologiyasiVikka enenesi zengin simvolika ve ritual praktika ile yanasi ozunemexsus terminologiyaya da malikdir Bu terminler hem dini felsefi anlayislari hem de gundelik ritual aletlerini ve merasimleri ifade edir Asagida Vikkanin esas terminleri ve onlarin izahi teqdim olunur Ilahiler ve ilahi quvvelerTanrica Goddess Vikkada ilahi qadin baslangicini temsil eden esas varliqdir O tez tez Ay torpaq ve mehsuldarliqla elaqelendirilir Muxtelif adlarla Diana Cerridwen Brigid ve s cagirila biler Tanri God kisi baslangicini simvolize edir ve adeten Gunes ovculuq heyat ve olum dovrleri ile elaqelendirilir Tez tez Boynuzlu Tanri Horned God kimi tesvir olunur Daxili Tanri Tanrica insanin oz daxilindeki ilahi enerjini ruhani potensiali ifade edir Ritual dovrler ve bayramlarSabbatlar Sabbats Gunes teqvimine uygun kecirilen ilin sekkiz esas movsumi merasimini ehate eden bayramlardir Samhain Yule Imbolc Ostara Beltane Litha Lughnasadh ve Mabon Bu merasimler tebietin illik dovrunu ve mehsuldarliq merhelelerini simvolize edir Esbatlar Esbats Ay teqvimine uygun olaraq esasen dolunayda kecirilen ritual toplantilaridir Sehr meditasiya ve ay enerjisine yonelen ayinleri ehate edir Ritual mekan ve aletlerDaire Circle merasim zamani qurulan muqeddes mekan Daire dord unsur ve dord istiqamet i cagirmaqla yaradilir ve ritual bitdikden sonra baglanir Pentakl daire icinde besguseli ulduz Dord klassik unsuru torpaq hava od su ve besinci element olan ruhu simvolize edir Qoruyucu guce malikdir ve qurbangah uzerinde esas aletlerden biridir Athame iti adeten ikiterefli bicaq fiziki kesmek ucun deyil enerji yoneltmek ucun istifade edilir Qazan Cauldron yenilenme mehsuldarliq ve sehrin simvolu Su tutsu ve ya alovla birlikde istifade oluna biler Sehrli cubuq Wand enerjini yoneltmek cagiris ve niyyetleri guclendirmek ucun istifade olunan alet Torc qedim kelt menseli boyun halqasi bezen rituallarda guc ve birliyi ifade eden zinet esyasi kimi istifade olunur Enerji ve sehr anlayislariMaqlik Magick gundelik sehr sozunden ferqlendirmek ucun k herfi ile yazilir Burada meqsed tebiet qanunlarina uygun sekilde enerjini yoneltmek ve niyyetleri gerceklesdirmekdir Enerji Dairesi ritual zamani istirakcilarin birge yaratdigi ve qorudugu ruhi ve kosmik enerji sahesi Intensiya Intention sehrin esas dayagi sayilan niyyet Dusunce istek ve irade ile enerji yonlendirilmesi bu anlayisa daxildir Etik ve sosial anlayislarWiccan Rede Vikkanin esas etik qaydasi Hec kime zerer vermediyin muddetde istediyini et Bu prinsip ferdi azadligi qorumaqla yanasi mesuliyyeti de one cekir Ucqat Qanunu Threefold Law edilen her bir yaxsi ve ya pis emel ve ya sehrin ucqat geri doneceyi inanci Bu Vikkanin karmaya benzer anlayisidir Koven Coven adeten 3 13 neferden ibaret olan ve rituallari birlikde icra eden icma ve ya qrup Inisiasiya Initiation yeni uzvun resmi sekilde kovende qebul merasimi Mistik ve felsefi anlayislarDord Unsur torpaq hava od ve su hemcinin besinci unsur kimi ruh aether qebul edilir Her biri ferqli istiqametlerle simal serq cenub qerb ve renglerle elaqelendirilir Reenkarnasiya ruhun olum dirim dovrlerinden kecerek tekrar dogulmasi inanci Ebedi dovrler tebietin movsumi ve kosmik ritmlerini hemcinin heyat olum yeniden dogulus proseslerini ehate eden felsefi konsepsiya Vikkanin terminologiyasi zamanla muxtelif dillere uygunlasmisdir Azerbaycan dilinde Vikka pentakl koven ayin kimi sozler orijinal teleffuze yaxin istifade olunur Internet ve qlobal informasiya muhiti bu terminlerin daha genis yayilmasina sebeb olmus ferqli medeniyyetlerde lokal variasiyalar yaratmisdir TarixiVikka qedim ecdadlarinin inancini diriltmek isteyen ezoterik meylli britaniyalilar arasinda XX esrin ilk onilliklerinde yaranmis ve 1950 1960 ci illerde esasen oz inancini bezen cox dusmencesine yanasan dunyaya teqdim etmekde israrli olan kicik bir qrupun sayesinde ictimai diqqete catmisdir Bu tevazokar baslangicdan sonra bu radikal din ABS a yayilmis 1960 ci illerin eks medeniyyeti ile uygun bir zemin tapmis ve xristian hegemoniyasindan ruhani qacis axtaran qadin ve gey azadliq herekatlarinin bezi qollari terefinden qebul edilerek desteklenmisdir Religious studies scholar Ethan Doyle White Vikka muasir dovrde xususile XX esrin ortalarinda Boyuk Britaniyada yaranmisdir Bu dini sistemin tesekkulu esasen 1940 1950 ci illere tesaduf edir O dovrde Avropada qedim xalq inanclarina tebietperest ayinlere ve mistik cereyanlara maraq artmisdi Ikinci dunya muharibesinden sonra Britaniyada cadugerlikle bagli cinayet qanunlarinin yumsaldilmasi 1951 ci ilde Witchcraft Act in legvi yeni dini cereyanlarin aciq sekilde inkisafina serait yaratdi Vikkanin esas yaradicisi ve teskilatcisi kimi Cerald Brous Qardner 1884 1964 qebul olunur Qardnerin oz iddiasina gore o 1939 cu ilde Ingilterenin cenubunda fealiyyet gosteren gizli cadugerlik qrupuna bezen New Forest Coven adlandirilir daxil olmusdur Bu tecrubeden ilhamlanan Qardner qedim pegan enenelerini xalq sehrini frimasonluq elementlerini ve Qerb okkultizmini birlesdiren yeni bir dini sistem yaratmaga basladi O 1954 cu ilde nesr etdirdiyi Witchcraft Today kitabi ile bu inanclari ictimaiyyete teqdim etdi Kitab hemcinin Vikka adinin genis yayilmasinda muhum rol oynadi Qardnerin esas terefdaslarindan biri olan Vikkanin ritual metnlerini seirlerini ve etik qaydalarini sistemlesdirdi Onun yazdigi Wiccan Rede Eger hec kime zerer vermirse istediyini et prinsipi herekatin esas etik bunovresine cevrildi Valientenin tohfesi neticesinde Qardnerian enenesi hem mistik hem de praktik baximdan daha aydin struktura malik oldu ABS a ve diger olkelere yayilmasi 1960 ci illerden etibaren Vikka Atlantik okeanini asaraq ABS da suretle yayildi Bu dovrde Amerika cemiyyeti genclik medeniyyeti feminist herekat ve New Age axini ile secilirdi Vikka burada ferqli istiqametlerde inkisaf etdi Alexandrian Wicca Aleks Sandersin tesis etdiyi Seax Wica Reymond Baklend terefinden ve eklektik qarisiq praktika numuneleri meydana cixdi 1970 1980 ci illerde Kanadada Avstraliyada ve Qerbi Avropanin diger olkelerinde de Vikka icmalari formalasmaga basladi XX esrin sonlarindan baslayaraq bir sira olkelerde Vikka resmi dini inanclar sirasinda taninmaga basladi ABS Silahli Quvvelerinde Vikka mezhebine mensub herbcilerin dini azadligi qorunur bezi Avropa olkelerinde Vikka icmalari resmi dini birlik kimi qeydiyyatdan kecmisdir Bu onun sadece ezoterik herekat deyil muasir dovrde huquqi statusu olan bir din kimi qebul edilmesine serait yaratdi 1990 ci illerden sonra internet Vikkanin daha genis kutlelere catmasinda muhum rol oynadi Onlayn forumlar veb saytlar ve sosial sebekeler vasitesile yeni nesil telimciler oz biliklerini paylasdi neticede eneneler arasinda daha cox muxteliflik ve ferdi yanasma formalasdi Bu gun Vikka tekce Boyuk Britaniya ve ABS da deyil hem de Serqi Avropa Latin Amerikasi ve Asiya olkelerinde ferdi praktikalar seklinde yayilmisdir Tesirler ve mubahiseler Vikkanin tarixi eyni zamanda elmi ve dini dairelerde mubahiseler dogurur Qardnerin qedim gizli cadugerlik qrupuna qosulmasi barede iddialarinin tarixi esasi muzakire olunur bir cox tedqiqatcilar Vikkaya daha cox muasir sinkretik fenomen kimi yanasir Buna baxmayaraq Vikka ekoloji herekat qadin ruhaniyyeti ve muasir neopaqanizm uzerinde derin tesir gostermisdir Qebul ve munasibetTers pentaqramin Seytan Kilsesi Church of Satan terefinden istifade olunmasi Vikka ardicillarinin bezen yanlisliqla satanistlerle eynilesdirilmesine sebeb olmusdur Vikka esasen xristian ehalinin ustunluk teskil etdiyi Ingilterede yaranmis ve ilk dovrlerinden etibaren mueyyen xristian qruplari elece de News of the World kimi kutlevi tabloid metbuati terefinden etirazlarla qarsilanmisdir Bezi xristianlar hele de Vikkaya satanizmin bir formasi kimi baxirlar baxmayaraq ki bu iki din arasinda muhum ferqler movcuddur Tenqidciler Vikkaya cox zaman zererli satanizm kimi yanasir lakin Vikkanlar bu tesviri qetiyyetle redd edirler Cadugerlik anlayisi ile bagli menfi assosiasiyalar sebebinden bir cox Vikkanlar hele de enenevi gizlilik praktikasini davam etdirir teqiblerden qorxaraq oz inancini gizledirler Ailesine dostlarina ve ya is yoldaslarina Vikka ardicili oldugunu bildirmek tez tez supurge dolabindan cixmaq ing coming out of the broom closet adlanir Vikka herekati daxilinde xristianliga munasibet ferqlidir bezi qruplar xristianligi tamamile redd edir digerleri ise dinlerarasi emekdasliq tesebbuslerinde xristianlarla birge fealiyyet gostermeye hazirdir Dinsunas alim Graham Harvey yazir ki Vikka haqqinda populyar ve genis yayilmis media tesviri ekser hallarda qeyri deqiqdir Pirson da eyni sekilde qeyd edir ki populyar ve media baxislari tez tez Vikka haqqinda yanlis tesevvurler yaradir Huquqi taninma ve mubahiseler ABS da bir sira huquqi qerarlar Vikkanlarin statusunu yaxsilasdirmis ve resmen tanimisdir Xususile 1986 ci ilde Dettmer v Landon isi Vikka inancinin huquqi deyerini tesdiqlemisdir Buna baxmayaraq Vikkanlar bezi siyasetciler ve xristian teskilatlari terefinden etirazlarla uzlesibler Meselen ABS in kecmis prezidenti Corc V Bus Vikkaya din kimi inanmadigini beyan etmisdi 2007 ci ilde ABS Veteran Isleri Departamenti illerle davam eden mubahiselerden sonra pentakl simvolunu hokumet terefinden buraxilan veteran mezar nisanlari xatire lovheleri ve abideler uzerinde istifade edile bilen inanc remzlerinin siyahisina daxil etdi Kanadada ise Hizer Bottinq Lady Aurora ve Qeri Bottinq Pan Koven Selestenin ilk bas kesisi elece de Aquarian Tabernacle Kilsesinin qurucu agsaqqallari 1995 ci ilde Britaniya Kolumbiyasi ve federal hokumet qarsisinda ugurla kampaniya apararaq resmi Vikka nikahlarinin qeydiyyatina hebsxana ve xestexana kesisliyine icaze aldilar Hizer Bottinq Kanadada dovlet universitetinde ilk resmi taninmis Vikka kesisi ing chaplain oldu Tedqiqat cetinlikleri Bir cox Vikka enenesi and esasli oath based sisteme malik oldugundan kenar tedqiqatcilar ucun onlari oyrenmek cetinlik yaradir Meselen antropoloq Tanya Lurmann Vikka koveni uzvu kimi topladigi melumatlari elmi tedqiqatinda derc etdikden sonra bir cox Vikkanlar onun ilkin merasimde goturduyu gizlilik andini pozdugunu dusunerek naraziliqlarini bildirmisdiler IstinadlarAdler 2005 seh 10 Cantrell Gary Wiccan Beliefs amp Practices With Rituals for Solitaries amp Covens Llewellyn Worldwide 2001 seh 7 ISBN 1567181120 Crowley Vivianne Wicca The Old Religion in the New Millennium London Thorsons 1996 seh 129 ISBN 0 7225 3271 7 OCLC 34190941 Dunwich Gerina The A Z of Wicca Boxtree 1998 seh 120 Sanders Alex The Alex Sanders Lectures Magickal Childe 1984 ISBN 0 939708 05 1 Mathiesin Robert Theitic The Rede of the Wiccae Providence Olympian Press 2005 60 61 ISBN 0 9709013 1 3 Harrow Judy Exegesis on the Rede Harvest 5 3 1985 14 May 2007 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Lembke Karl 2002 The Threefold Law Gary Gemma Traditional Witchcraft A Cornish Book of Ways Troy Books 2008 seh 147 OCLC 935742668 Doyle White 2016 seh 2 Adams Luthaneal The Book of Mirrors UK Capall Bann 2011 seh 218 ISBN 978 1 86163 325 5 Zell Ravenheart Oberon Zell Ravenheart Morning Glory Creating Circles amp Ceremonies Franklin Lakes New Page Books 2006 seh 42 ISBN 1 56414 864 5 Gallagher 2005 seh 77 78 Valiente 1973 seh 264 Adler 2005 seh 172 Adler 2005 seh 174 McDermott Matt Casting Your Own Spell The Role of Individualism in Wiccan Beliefs Proceedings of the annual meeting of the Southern Anthropological Society 47 2023 Beaufort House Index of English Traditional Witchcraft Beaufort House Association 15 January 1999 8 July 2011 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2 April 2007 Different types of Witchcraft Hex Archive 18 iyun 2007 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2 aprel 2007 Doyle White Ethan Wicca History Belief amp Community in Modern Pagan Witchcraft Liverpool University Press 2015 160 162 K Amber Coven Craft Witchcraft for Three or More Llewellyn 1998 seh 280 ISBN 1 56718 018 3 Bado Fralick Nikki A Turning on the Wheel of Life Wiccan Rites of Death Folklore Forum 29 1998 22 IUScholarWorks vasitesile Leland Charles Aradia or the Gospel of the Witches David Nutt 1899 seh 7 Gardner Gerald Naylor A R redaktor Witchcraft and the Book of Shadows Thame I H O Books 2004a ISBN 1 872189 52 0 Huson Paul Mastering Witchcraft A Practical Guide for Witches Warlocks and Covens New York Putnum 1970 22 23 ISBN 0 595 42006 0 OCLC 79263 For Wiccans in Wichita Yule is a time for reflection and celebration Kansas Public Radio ingilis 2024 12 20 Istifade tarixi 2025 01 02 Urban Hugh B The Goddess and the Great Rite Sex Magic and Feminism in the Neo Pagan Revival The Goddess and the Great Rite Sex Magic and Feminism in the Neo Pagan Revival ingilis 2006 10 04 162 190 doi 10 1525 california 9780520247765 003 0008 ISBN 9780520247765 Evans Emrys The Celts Cavendish Richard Ling Trevor O redaktorlar Mythology New York Little Brown amp Company 1992 seh 170 ISBN 0 316 84763 1 EdebiyyatElmi meqale Bado Fralick Nikki Coming to the Edge of the Circle A Wiccan Initiation Ritual Oxford University Press 2005 ISBN 0 19 516645 0 Vikka tarixi Heselton Philip Gerald Gardner and the Witchcraft Revival The Significance of His Life and Works to the Story of Modern Witchcraft I H O Books 2001 ISBN 1 872189 16 4 Kelly Aidan A Crafting the Art of Magic A History of Modern Witchcraft 1939 1964 Llewellyn 1991 ISBN 0 87542 370 1 Diger glkelerde Vikka Berger Helen A A Community of Witches Contemporary Neo Paganism and Witchcraft in the United States 1999 ISBN 0 585 33796 9 Clifton Chas S Her Hidden Children The Rise of Wicca and Paganism in America AltaMira Press 2006 ISBN 0 7591 0201 5 Hallen B Sodipo J O Knowledge Belief and Witchcraft Analytic Experiments in African Philosophy Stanford University Press 1997 ISBN 978 0 8047 2823 2 Hume Lynne Witchcraft and Paganism in Australia Melbourne University Press 1997 ISBN 978 0 522 84782 6 Magliocco Sabina Witching Culture Folklore and Neo Paganism in America 2004 ISBN 0 8122 3803 6 Umumi Buckland Raymond The Witch Book The Encyclopedia of Witchcraft Wicca and Neo paganism Visible Ink Press 2002 ISBN 1 57859 114 7 Farrar Janet Farrar Stewart The Witches God Lord of the Dance London Robert Hale 1989 ISBN 0 7090 3319 2 Farrar Stewart What Witches Do A Modern Coven Revealed Robert Hale Publishing 1983 ISBN 0 919345 17 4 Gaskill M Witchcraft A Very Short Introduction Oxford Oxford University Press 2010 ISBN 978 0 19 923695 4 Gibbons Jenny Recent Developments in the Study of The Great European Witch Hunt The Pomegranate No 5 August 1998 ISSN 1528 0268 2003 05 05 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Luhrmann T M Persuasions of the Witch s Craft Ritual Magic in Contemporary England Picador 1994 ISBN 978 0 330 32946 0 Rabinovitch Shelly Lewis James R redaktorlar The Encyclopedia of Modern Witchcraft and Neo Paganism Kensington Books 2002 ISBN 0 8065 2406 5