Vikipediya azad ensiklopediya idarəetmədə siyasət qərarların istiqamətləndirilməsi və rasional nəticələrin əldə edilməsi

Vikipediya azad ensiklopediya Idareetmede siyaset qerarlarin istiqametlendirilmesi ve rasional neticelerin elde edilmesi meqsedile hazirlanmis telimatlar sistemidir Siyaset niyyet beyanati kimi cixis edir ve adeten prosedur ve ya protokol formasinda heyata kecirilir Siyasetler esasen bir idareetme orqani terefinden teskilat daxilinde qebul edilir Siyasetler hem subyektiv hem de obyektiv prosesine komek ede biler Subyektiv qerar qebuletmede istifade olunan siyasetler adeten yuksek seviyyeli rehberliye bir nece amilin nisbi ustunluklerine esaslanan qerarlar vermeye yardim edir ve bu sebebden cox vaxt obyektiv sekilde yoxlanilmasi cetin olur meselen siyaseti Bundan elave hokumetler ve diger institutlar qanunlar qaydalar prosedurlar inzibati tedbirler stimullar ve konullu tecrubeler formasinda siyasetlere malikdirler Resurslarin bolgusu cox vaxt siyasi qerarlari eks etdirir Obyektiv qerar qebuletmeye yardim etmek ucun nezerde tutulmus siyasetler adeten emeliyyat xarakteri dasiyir ve obyektiv sekilde test edile biler meselen sifre siyaseti Bu termin hokumete dovlet sektoruna aid teskilatlara ve qruplara biznes strukturlarina ve ferdlere de samil edile biler Prezident serencamlari korporativ mexfilik siyasetleri ve parlamentin siyasete numunedir Siyaset ve ya qanundan ferqlenir Qanun davranislari mecbur ede ve ya qadagan ede bildiyi halda meselen gelir vergisinin odenilmesini teleb eden qanun siyaset sadece arzu olunan neticeye nail olmaga yonelmis hereketleri istiqametlendirir Siyaset ve ya termini hemcinin muhum teskilati qerarlarin qebulu prosesini ifade ede biler Bu prosese proqramlar ve ya xercleme prioritetleri kimi muxtelif alternativlerin mueyyenlesdirilmesi ve onlarin tesirlerine esaslanaraq secim edilmesi daxildir Siyasetler aciq meqsedlere nail olmaq ucun siyasi idareetme maliyye ve inzibati mexanizmler kimi basa dusule biler Dovlet korporativ maliyyesinde yuksek subyektiv element dasiyan ve maliyye hesabatlarina muhum tesir gosteren siyaset hesab olunur Bezi tedqiqatcilar hesab edirler ki siyasetler subutlara esaslanmalidir Bir sexs ve ya teskilat yalniz asagidaki uc sert yerine yetirildikde konkret siyasetin subuta esaslandigini iddia ede biler birincisi hemin siyasetin tesirlerini en azi bir alternativ siyasetle muqayise eden delillere malik olmalidir ikincisi bu siyaset muvafiq siyaset sahesindeki ustunluklere uygun olaraq hemin delillerle desteklenmelidir ucuncusu ise bu desteyi esaslandiran subutlar ve ustunlukler aydin sekilde izah edilmelidir Siyasetler dinamikdir onlar sadece statik meqsedler ve ya qanunlar siyahisi deyil Siyasi planlar heyata kecirilmelidir ve bu proses cox vaxt gozlenilmez neticelere getirib cixarir Sosial siyasetler yalniz qerar qebuletme ve ya qanunvericilik merhelesinde deyil hem de onlarin praktikada tetbiqi zamani formalasir Siyaset termini hemcinin asagidaki menalarda da istifade oluna biler Resmi dovlet siyaseti qanunvericilik ve ya qanunlarin nece tetbiq olunacagini tenzimleyen qaydalar Siyasi manifest ve beyannamelerde eks olunan umumi ideyalar ve meqsedler Mueyyen movzu uzre sirket ve ya teskilat siyaseti meselen beraber imkanlar siyaseti Teskilatlarin faktiki fealiyyeti cox vaxt elan olunmus siyasetden ehemiyyetli derecede ferqlene biler Bu ferq bezen siyaset uzre diger hallarda ise siyasetin tetbiqi ve icrasinin zeifliyi ile izah olunur Siyasetin ilkin meqsedinden daha genis sahelere tesir etmesi ve ya secici sekilde tetbiq olunmasi da gozlenilmez neticelere sebeb ola biler Tesirler span Nezerde tutulan tesirler ve siyasetin dizayni span Bir siyasetin nezerde tutulan tesirleri onu qebul eden teskilata ve tetbiq olundugu kontekste gore genis sekilde deyisir Umumiyyetle siyasetler adeten teskilatda musahide olunan menfi tesirin qarsisini almaq ve ya mueyyen musbet fayda elde etmek meqsedile tetbiq olunur Ictimai siyasetin beyan olunmus meqsedlerini mueyyenlesdirmeyin yollarindan biri onu tesis eden qanunvericilik aktinda eks olunmus hedeflerin tehlilidir Bu yanasma siyasetin arxasinda duran aciq niyyetleri aydinlasdirmaga ve onun praktikada effektivliyini qiymetlendirmek ucun normativ esas yaratmaga komek edir uzre aparilmis bir meta analiz neticesine gore beynelxalq muqavileler vasitesile tesviq etmeyi hedefleyen tesebbusler esasen hellinde gozlenilen nezerde tutulan tesirleri yaratmaqda ugursuz olmusdur ve bezi hallarda istenilmeyen zererli ve ya xalis menfi neticelere sebeb olmusdur Tedqiqat gosterir ki muqavilelerin dizayninda onlarin artirmaq potensialina malik olan deyisdirile bilen yegane secimdir Kaliforniya stati fayda elde etmeye yonelmis siyasete numune teqdim edir Son illerde Kaliforniyada hibrid avtomobillerin sayi keskin sekilde artmisdir ki bu da qismen edilen deyisikliklerle baglidir Hemin deyisiklikler hibrid avtomobil sahiblerine sonradan merheleli sekilde legv edilmis 1 500 ABS dollari mebleginde vergi guzesti teqdim etmis ve onlara istifade imkani yaratmisdir Bu halda teskilat stat ve ya federal hokumet siyaset vasitesile vergi guzestleri ve yol infrastrukturu konkret bir tesir hibrid avtomobillerin istifadesinin artmasini formalasdirmisdir Nezerde tutulmayan tesirler span Siyasetler cox vaxt yan tesirlere ve ya malik olur Siyasetlerin tesir gostermeye calisdigi muhitler adeten meselen hokumetler cemiyyetler ve iri sirketler bu sebebden siyasetde edilen deyisiklikler neticeler yarada biler Meselen hokumet umumi vergi gelirlerini artirmaq meqsedile vergileri yukseltmek qerari vere biler Lakin vergi artiminin miqyasindan asili olaraq bu qerar sebeb olaraq ve ya gelir elde etmeyi cekindirecek qeder yuksek derece formalasdiraraq vergi gelirlerinin azalmasina getirib cixara biler Siyasetin formalasdirilmasi prosesi nezeri olaraq mumkun qeder cox potensial tesir sahesinin qiymetlendirilmesini nezerde tutur ki bu da siyasetin gozlenilmez ve ya istenilmeyen neticeler dogurmasi ehtimalini azaltmaga xidmet edir Novleri span Siyaset novlerine hokumetler siyasi partiyalar ve ictimai teskilatlar terefinden mueyyen edilen elece de biznes strukturlari daxilinde qebul edilen siyasetler daxildir Siyasi partiyalar siyasetlerden seckiler zamani ictimai desteyi qazanmaq ucun esas movqelerini ifade etmek meqsedile istifade edirler Biznes sahesinde ise insan resurslari siyaseti ve siyasetleri teskilatlarin huquqi teleblere riayet etmeye ve menfi neticelerden yayinmaga calismasinin numuneleridir Bir cox iri sirketlerde mueyyen meblegden yuxari olan butun alislarin resmi satinalma prosesi vasitesile heyata kecirilmesini teleb eden siyasetler movcuddur Bu standart satinalma prosesinin siyaset vasitesile mecburi edilmesi tullantilarin azaldilmasina ve satinalma fealiyyetinin standartlasdirilmasina imkan yaradir Amerikali politoloq Four Systems of Policy Politics and Choice adli meqalesinde ve American Business Public Policy Case Studies and Political Theory eserinde ictimai siyasetin dord novunu mueyyen etmisdir paylayici distributive yeniden bolusdurucu redistributive tenzimleyici regulatory ve konstituent constituent Siyaset hokumet biznes pesekar ve ya konullu teskilat olmasindan asili olmayaraq teskilatin niyyetini eks etdirir ve qebul edilen qerarlari istiqametlendirmekle real dunyaya tesir gostermeyi hedefleyir Formal sekilde yazilib yazilmamasindan asili olmayaraq ekser teskilatlarin mueyyen edilmis siyasetleri movcuddur Siyasetler muxtelif meyarlar esasinda tesnif edile biler Asagida teskilat uzvlerine tesirine gore ferqlendirilen bir sira siyaset novleri teqdim olunur Paylayici span Paylayici siyasetler hokumetin cemiyyetde mueyyen qruplara ve ya ferdlere resurslar xidmetler ve ya faydalar ayirmasini nezerde tutur Bu siyasetlerin esas xususiyyeti ondan ibaretdir ki onlar diger qruplar ucun movcud faydalari ehemiyyetli derecede azaltmadan hedef qrup ucun mal ve ya xidmet teqdim etmeyi meqsed qoyur Paylayici siyasetler cox vaxt iqtisadi ve ya sosial beraberliyin tesviqine yonelir Fermerler ucun subsidiyalar sosial rifah proqramlari ve dovlet tehsilinin maliyyelesdirilmesi bu nove numunedir Tenzimleyici span Tenzimleyici siyasetler ferdlerin teskilatlarin ve ya senaye sahelerinin davranis ve fealiyyetlerini nezarete almagi ve ya tenzimlemeyi hedefleyir Bu siyasetler ictimai tehlukesizlik istehlakcilarin mudafiesi ve etraf muhitin qorunmasi ile bagli meseleleri ehate edir Tenzimleyici siyasetler qanunlar qaydalar ve nezaret mexanizmleri vasitesile dovlet mudaxilesini nezerde tutur Etraf muhit qaydalari emek qanunvericiliyi elece de qida ve dermanlarin tehlukesizlik standartlari bu siyasetlere numunedir Nisbeten ugurlu ictimai tenzimleyici siyaset numunelerinden biri avtomobil yollarinda suret heddinin mueyyen edilmesidir Konstituent span Konstituent siyasetler resurslarin bolgusunden ve ya davranislarin tenzimlenmesinden daha cox ictimaiyyetin ustunluklerinin ve deyerlerinin temsil olunmasina yonelir Bu siyasetler birbasa iqtisadi ve ya tenzimleyici neticeler dogurmayan ictimai narahatliqlari ve meseleleri ehate ede biler Onlar tez tez cemiyyetin umumi deyerlerini ve inanclarini eks etdirir Tarixi hadiselerin taninmasi ve ya resmi dovlet simvollarinin mueyyen edilmesi ile bagli qetnameler konstituent siyasetlere misaldir Bezi hallarda bu siyasetler fiskal siyasetle de elaqeli olur Yeniden bolusdurucu span Yeniden bolusdurucu siyasetler resurslarin ve ya faydalarin bir qrupdan digerine adeten daha varli ve ya imtiyazli qruplardan daha az temin olunmus qruplara oturulmesini nezerde tutur Bu siyasetler iqtisadi ve sosial berabersizliyin azaldilmasini meqsed qoyur Proqressiv vergi sistemi sosial yardim proqramlari ve asagi gelirli ailelere maliyye desteyi yeniden bolusdurucu siyasetlere numunedir Ufuqi span Ufuqi siyasetin hazirlanmasi ve icrasi hokumet ve departamentlerarasi serhedler boyunca elece de muxtelif sosial qruplar arasinda birge fealiyyeti ehate edir Bu yanasmanin meqsedi yoxsulluq ve sosial inteqrasiya kimi genis sosial problemlerin hellidir Buna numune olaraq Kvebekde qebul edilmis Yoxsulluq ve Sosial Tecridin Qarsisinin Alinmasi Haqqinda Qanunu 2002 ve ona elave strategiya ve fealiyyet planlarini gostermek olar ucun ufuqi siyasetin hazirlanmasi ile bagli Qeyl Motsinin tehliline gore ugurlu ufuqi tesebbusler neyin paylasilmali oldugu ve ne zaman paylasilmali oldugu meselelerinin effektiv sekilde nezere alinmasindan asilidir Bu proses informasiya mubadilesinden meqsedlerin paylasilmasina ve selahiyyetlerin bolusdurulmesine qeder davam eden bir spektr teskil edir adeten informasiya mubadilesi en asan selahiyyetlerin paylasilmasi ise en cetin merhele hesab olunur Qeydler span Vergi siyasetinin dovlet gelirlerine tesiri barede elave melumat ucun bax Laffer eyrisi Istinadlar span Lowi Theodore J Four Systems of Policy Politics and Choice Public Administration Review 32 4 iyul 1972 298 310 doi 10 2307 974990 JSTOR 974990 Office Publications What is policy sydney edu au Istifade tarixi 15 aprel 2018 Voican Mădălina Government s Role in Coordination of Decision Making Process Revista de Științe Politice Journal of Political Science 17 2008 26 31 Gade Christian When is it justified to claim that a practice or policy is evidence based Reflections on evidence and preferences Evidence amp Policy 20 2 2023 244 253 doi 10 1332 174426421X16905606522863 PMID 40557687 bad pmid Lowi Theodore J Four Systems of Policy Politics and Choice Public Administration Review 32 4 iyul 1972 298 310 doi 10 2307 974990 JSTOR 974990 Kotzampasakis Manolis Woerdman Edwin The Legal Objectives of the EU Emissions Trading System An Evaluation Framework Transnational Environmental Law ingilis 13 2 iyul 2024 312 336 Bibcode 2024TELaw 13 312K doi 10 1017 S2047102524000153 ISSN 2047 1025 Most international treaties are ineffective Canadian study finds CTVNews ingilis 3 avqust 2022 Istifade tarixi 15 sentyabr 2022 Hoffman Steven J Baral Prativa Rogers Van Katwyk Susan Sritharan Lathika Hughsam Matthew Randhawa Harkanwal Lin Gigi Campbell Sophie Campus Brooke Dantas Maria Foroughian Neda Groux Gaelle Gunn Elliot Guyatt Gordon Habibi Roojin Karabit Mina Karir Aneesh Kruja Krista Lavis John N Lee Olivia Li Binxi Nagi Ranjana Naicker Kiyuri Rottingen John Arne Sahar Nicola Srivastava Archita Tejpar Ali Tran Maxwell Zhang Yu qing Zhou Qi Poirier Mathieu J P International treaties have mostly failed to produce their intended effects Proceedings of the National Academy of Sciences ingilis 119 32 9 avqust 2022 Bibcode 2022PNAS 11922854H doi 10 1073 pnas 2122854119 ISSN 0027 8424 PMC 9372541 bad pmc PMID 35914153 bad pmid Universitet press relizi Do international treaties actually work Study says they mostly don t York University ingilis Istifade tarixi 15 sentyabr 2022 Nesamani K S Lianyu Chu Recker Will Policy implications of incorporating hybrid vehicles into high occupancy vehicle lanes Journal of Transportation Systems Engineering and Information Technology 10 2 2010 30 41 doi 10 1016 S1570 6672 09 60031 3 Istifade tarixi 7 iyun 2023 Lai Yu Bong Capital Tax Competition in the Presence of Rent Shifting Incentives PDF 經濟研究 Taipei Economic Inquiry 42 1 2006 1 24 Istifade tarixi 7 iyun 2023 DeLeon Peter Steelman Toddi A Making public policy programs effective and relevant The role of the policy sciences Journal of Policy Analysis and Management 20 1 2001 163 171 doi 10 1002 1520 6688 200124 20 1 lt 163 AID PAM2011 gt 3 0 CO 2 W ISSN 0276 8739 Labour Party UK 10 Labour policies to change Britain 27 may 2024 giris tarixi 1 iyun 2025 Herbert Peter The financial implications of purchasing policy Journal of General Management 9 4 1984 36 54 doi 10 1177 030630708400900403 Assemblee nationale du Quebec Bill 112 An Act to combat poverty and social exclusion 18 dekabr 2002 giris tarixi 3 aprel 2025 Motsi G Two Key Questions For Horizontal Policy Making amp Implementation Policy Brief No 34 Institute on Governance s 1 ve 3 2009 giris tarixi 14 fevral 2025 Biblioqrafiya span Althaus Catherine Bridgman Peter Davis Glyn The Australian Policy Handbook 4th Sydney Allen amp Unwin 2007 Blakemore Ken Social Policy an Introduction Buckingham Philadelphia Open University Press 1998 Dye Thomas R Policy Analysis University of Alabama Press 1976 Greenberg George D ve b Developing Public Policy Theory Perspectives from Empirical Research American Political Science Review 71 4 dekabr 1977 1532 1543 doi 10 2307 1961494 JSTOR 1961494 Heckathorn Douglas D Maser Steven M The Contractual Architecture of Public Policy A Critical Reconstruction of Lowi s Typology The Journal of Politics 52 4 1990 1101 1123 doi 10 2307 2131684 JSTOR 2131684 Jenkins William Policy Analysis A Political and Organizational Perspective London Martin Robertson 1978 Kellow Aynsley Promoting Elegance in Policy Theory Simplifying Lowi s Arenas of Power Policy Studies Journal 16 4 Summer 1988 713 724 doi 10 1111 j 1541 0072 1988 tb00680 x Lowi Theodore J Bauer Raymond A De Sola Pool Ithiel Dexter Lewis A American Business Public Policy Case Studies and Political Theory World Politics 16 4 1964 687 713 doi 10 2307 2009452 JSTOR 2009452 Lowi Theodore J Four Systems of Policy Politics and Choice Public Administration Review 32 4 1972 298 310 doi 10 2307 974990 JSTOR 974990 Lowi Theodore J The State in Politics Noll Roger G redaktor Regulatory Policy and the social Sciences Berkeley University of California Press 1985 67 110 Muller Pierre Surel Yves L analyse des politiques publiques fransiz Paris Montchrestien 1998 Nakamura Robert T The textbook policy process and implementation research Review of Policy Research 7 1 sentyabr 1987 142 154 doi 10 1111 j 1541 1338 1987 tb00034 x Paquette Laure Analyzing National and International Policy Rowman Littlefield 2002 Smith K B Typologies Taxonomies and the Benefits of Policy Classification Policy Studies Journal 30 3 2002 379 395 doi 10 1111 j 1541 0072 2002 tb02153 x Spitzer Robert J Promoting Policy Theory Revising the Arenas of Power Policy Studies Journal 15 4 iyun 1987 675 689 doi 10 1111 j 1541 0072 1987 tb00753 x Elave edebiyyat span K Cummins Linda Policy Practice for Social Workers New Strategies for a New Era Pearson 2011 ISBN 978 0 205 02244 1 Hicks Daniel L Hicks Joan Hamory Maldonado Beatriz Women as policy makers and donors female legislators and foreign aid European Journal of Political Economy 41 yanvar 2016 46 60 doi 10 1016 j ejpoleco 2015 10 007 Xarici kecidler span Vikilugetde siyaset movzusuna dair melumatlar var Policy Studies Organization ipsonet org Lugetler ve ensiklopediyalarBoyuk norvecNormativ yoxlamaMicrosoft 2909733988 Kateqoriyalar Siyaset idareetme Mezmununa gore siyasetQerarvermeGizli kateqoriya Articles with hatnote templates targeting a nonexistent page