Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
| Qara şam | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||||
| Domen: Klad: Ranqsız: Aləm: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Şöbə: Sinif: Yarımsinif: Dəstə: Fəsilə: Yarımfəsilə: Cins: Növ: Qara şam (növ) | ||||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||||
| ||||||||||
| ||||||||||
Qara şam (lat. Pinus nigra) — bitkilər aləminin i̇ynəyarpaqlılar şöbəsinin i̇ynəyarpaqlılar sinfinin i̇ynəyarpaqlılar dəstəsinin şamkimilər fəsiləsinin şam ağacı cinsinə aid bitki növü.
Arealı
| ]Təbii şəraitdə Alp, Karpat dağları və Balkan yarımadasında dəniz səviyyəsindən 1100–1400 m yüksəkliklərdə qarışıq və təmiz meşəliklər yaradır.
Botaniki xarakteristikası
| ]Hündürlüyü 20–40 m-ə, gövdəsinin diametri 60 sm-ə çatan ağacdır. Çətiri piramidalıdır, yaşlandıqca çətiri tədricən oval şəkil alır. Gövdəsinin qabığı qalın, qara-boz, dərin yarıqlı, qeyri-bərabər çatlıdır. İki-üçillik zoğları tünd-qonur və ya tünd-bozdur, qınların xırda yarpaqları açıq-sarıdır. İynəyarpaqları uzun (8–14 sm), tünd-yaşıl, parlaq olmaqla budaqda cüt-cüt yerləşir, duz və ya bir az əyilmiş, bəzən burulmuşdur. Qısa saplaqlı qozalar budaqlarda üfüqi (8x3 sm) yerləşir, sarı-qonur, parlaqdır, uzunluğu 5–8 sm və qalınlığı 3–5 sm-dir, üçüncü il yetişir, ağacın üzərində 4–5 il qalır. Toxumları parlaq, tünd-bozumtul rənglidir, uzunluğu 4–6 mm olub, 1000 ədəd toxumun çəkisi 14 qr-dır. Toxum qabıqlarının apofizləri yuxarı kənarında yumrudur. Sıx iynəyarpaqlaırna və gövdənin tünd rənginə görə adi şama nisbətən daha qaranlıq, kölgəli əkinlər üçün yararlıdır. Şaxtaya və quraqlığa davamlıdır, işıqsevəndir, küləyə, tüstüyə, qaza, kölgəyə dözə bilir. Rütubətə, torpağa az tələbkardır. Əhəngli torpaqlarda intensiv boy atır. Uzunömürlüdür, 500–600 ilə kimi yaşayır. Xarici mühitə tez uyğunlaşması və dekorativliyi yaşıllaşdırmada daha geniş istifadə olunmasına şərait yaradır.
Azərbaycanda yayılması
| ]Azərbaycanda Lənkəranda və Abşeronda bağlarda, yol kənarlarında rast gəlinir.
Sinonimləri
| ]Homotipik sinonimləri
| ]- Pinus laricio subsp. nigra (J.F.Arnold) K.Richt.
- Pinus laricio var. nigra (J.F.Arnold) Engelm.
- Pinus nigricans subsp. nigra (J.F.Arnold) Cif. & Giacom.
Yarımnövləri
| ]- (Vis.) Franco
- Palib. ex Maire
- (Lamb.) Holmboe
- (Dunal) Franco
- (Saatçioglu) Kandemir & Mataraci
- Alptekin
İstinadlar
| ]Həmçinin bax
| ]wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Qara samElmi tesnifatDomen EukariotlarKlad DiaphoretickesRanqsiz ArxeplastidlerAlem BitkilerKlad StreptofitlerKlad Ali bitkilerKlad Coxsporlu bitkilerKlad Borulu bitkilerKlad Toxumlu bitkilerKlad CilpaqtoxumlularSobe IyneyarpaqlilarSinif IyneyarpaqlilarYarimsinif IyneyarpaqlilarDeste IyneyarpaqlilarFesile SamkimilerYarimfesile SamkimilerCins SamNov Qara sam nov Beynelxalq elmi adiPinus nigra J F Arnold 1785Sekil axtarisiITIS 183364NCBI 58042EOL 1061736 Qara sam lat Pinus nigra bitkiler aleminin i yneyarpaqlilar sobesinin i yneyarpaqlilar sinfinin i yneyarpaqlilar destesinin samkimiler fesilesinin sam agaci cinsine aid bitki novu Areali span Tebii seraitde Alp Karpat daglari ve Balkan yarimadasinda deniz seviyyesinden 1100 1400 m yuksekliklerde qarisiq ve temiz meselikler yaradir Botaniki xarakteristikasi span Hundurluyu 20 40 m e govdesinin diametri 60 sm e catan agacdir Cetiri piramidalidir yaslandiqca cetiri tedricen oval sekil alir Govdesinin qabigi qalin qara boz derin yariqli qeyri beraber catlidir Iki ucillik zoglari tund qonur ve ya tund bozdur qinlarin xirda yarpaqlari aciq saridir Iyneyarpaqlari uzun 8 14 sm tund yasil parlaq olmaqla budaqda cut cut yerlesir duz ve ya bir az eyilmis bezen burulmusdur Qisa saplaqli qozalar budaqlarda ufuqi 8x3 sm yerlesir sari qonur parlaqdir uzunlugu 5 8 sm ve qalinligi 3 5 sm dir ucuncu il yetisir agacin uzerinde 4 5 il qalir Toxumlari parlaq tund bozumtul renglidir uzunlugu 4 6 mm olub 1000 eded toxumun cekisi 14 qr dir Toxum qabiqlarinin apofizleri yuxari kenarinda yumrudur Six iyneyarpaqlairna ve govdenin tund rengine gore adi sama nisbeten daha qaranliq kolgeli ekinler ucun yararlidir Saxtaya ve quraqliga davamlidir isiqsevendir kuleye tustuye qaza kolgeye doze bilir Rutubete torpaga az telebkardir Ehengli torpaqlarda intensiv boy atir Uzunomurludur 500 600 ile kimi yasayir Xarici muhite tez uygunlasmasi ve dekorativliyi yasillasdirmada daha genis istifade olunmasina serait yaradir Azerbaycanda yayilmasi span Azerbaycanda Lenkeranda ve Abseronda baglarda yol kenarlarinda rast gelinir Sinonimleri span Homotipik sinonimleri span Pinus laricio subsp nigra J F Arnold K Richt Pinus laricio var nigra J F Arnold Engelm Pinus nigricans subsp nigra J F Arnold Cif amp Giacom Yarimnovleri span Vis Franco Palib ex Maire Lamb Holmboe Dunal Franco Saatcioglu Kandemir amp Mataraci Alptekin Istinadlar span Hemcinin bax span Takson eynilesdirmeleriWikidata Q145954 Wikispecies Pinus nigra APDB 131113 APNI 173827 BioLib 2327 Calflora 9383 eFloraSA Pinus nigra EoL 1061736 EPPO PIUNI EUNIS 150593 FEIS pinnig FNA 200005346 FoAO2 Pinus nigra FoC 200005346 GBIF 5284809 GRIN 28498 iNaturalist 135790 IPA 3226 IPNI 677088 1 IRMNG 10589693 ITIS 183364 IUCN 42386 MichiganFlora 1923 284999 NBN NHMSYS0000461716 NCBI 58042 Pinus nigra NZOR 935296f8 5134 4354 a4b9 419efe79ad22 PalDat Pinus nigra PFI 9024 PPE pinus nigra Plant List kew 2562349 PLANTS PINI POWO urn lsid ipni org names 677088 1 Tropicos 24900203 VASCAN 7189 VicFlora 92f429ae 9882 461f b2f1 420a2291ff2a WFO wfo 0000481696 Kateqoriya Sam agaciGizli kateqoriyalar Vikipediya Kartockasinda yanlis alem gosterilen biologiya meqaleleriVikinovlere istinadi olmayan meqalelerTakson sablonu istifade olunan meqalelerTaksonbarda from parametri daxil edilmemis meqaleler35 39 ID olan Taksonbar