Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Mavi dəlik (ing. Blue hole) — dənizin və ya okeanın dibində yerləşən, ətrafındakı bölgələrə nisbətən daha dərin, dairəvi və ya oval formalı geoloji struktur. Bu dəliklər adətən, dənizlərin əhəngdaşı ilə zəngin sahələrində meydana gəlir və əksər hallarda ətraf suyundan daha qaranlıq bir görünüşə sahib olur. "Mavi" adı dəliyin suyunun ətraf mühitə nisbətən daha tünd mavi rəngdə görünməsi ilə bağlıdır.
dünyada ən məşhur mavi dəliklərdən biridir. Beliz sahillərində yerləşən bu dəlik dairəvi forması ilə tanınır. Dəliyin diametri təxminən 300 metr, dərinliyi isə 125 metrdir. Dərinliyi və geoloji quruluşu ilə bu dəlik həm dalğıclar, həm də tədqiqatçılar üçün cazibədar bir məkandır.Baham adalarında yerləşən dünyada ən dərin mavi dəliklərdən biridir. Təxminən 202 metr dərinliyə malikdir. Bu dəlik sualtı sərbəst dalğıc yarışları və tədqiqatlar üçün məşhur bir məkandır. Cənubi Çin dənizində yerləşir. Bu dəlik 300,89 metr dərinliyindədir.
Xüsusiyyətləri
| ]Mavi dəliklər geoloji və eroziya proseslərinin nəticəsidir. Əsasən əhəngdaşı ilə zəngin sahələrdə, suyun kimyəvi təsirləri nəticəsində geniş yeraltı mağaralar yaranır. Buz dövrü zamanı dəniz səviyyəsinin azalması bu mağaraların çökməsinə səbəb olur. Dəniz səviyyəsi yüksəldikdən sonra isə çökmüş mağaralar su altında qalır və mavi dəlik adlanan geoloji formasiyanı meydana gətirir. Mavi dəliklər unikal ekosistemlərə malikdir. Dərinliklərdə az oksigenlə və ya oksigensiz yaşaya bilən mikroorqanizmlər, yuxarı təbəqələrdə isə mərcan rifləri və müxtəlif balıq növləri yaşayır. Bu dəliklərin içərisində yaşayan canlılar, həyatın müxtəlif şəraitlərdə necə davam etdiyini göstərən vacib ekosistemlərdir.
Mavi dəliklər iqlim araşdırmaları baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Onlar, dəniz suyu səviyyələrinin tarixi dəyişikliklərini və iqlim dəyişikliklərini öyrənmək üçün təbii arxivlər kimi xidmət edir. Bu dəliklərin içərisində tapılan materiallar, iqlim tarixini və keçmiş su səviyyələrini anlamağa kömək edir. Eyni zamanda, mavi dəliklərdə tapılan mikroorqanizmlər alimlərə yer üzündə həyatın müxtəlif şəraitlərdə necə davam etdiyini anlamağa kömək edir. Bu ekosistemlər, həyatın sərt və ekstremal şəraitlərdə necə inkişaf etdiyini göstərən mühüm nümunələrdir.
İstinadlar
| ]- Mylroie, J. E., Carew, J. L., and Moore, A. I., (1995), Blue Holes: Definition and Genesis: Carbonates and Evaporites, v. 10, no. 2, p. 225.
- The Great Blue Hole of Lighthouse Reef Atoll, Belize, Central America: Deep Technical Diving to Collect Sea-Level Records. Transactions of the Fifteenth Caribbean Geological Conference. 2002. ISBN .
- "Expedition Survey of Belize's Great Blue Hole with Ellipse INS sensor". Geo-matching (ingilis). 11 noyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 sentyabr 2023..
- Wilson, William L. "Morphometry and Hydrology of Dean's Blue Hole, Long Island". Bahamas Journal of Science. 2 (1). 1994: 10–14. 7 mart 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
- Stephanie Pappas. "World's Deepest Blue Hole Is in South China Sea". LiveScience. 27 iyul 2016. 14 dekabr 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 dekabr 2024.
- Dave Mosher. "New Life-Forms Found in Blue Holes—Clues to Life in Alien Oceans?". National Geographic. 3 fevral 2012. 29 avqust 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
- Sajady, Mas. The Real Why. Balboa Prints. 2014. ISBN .
- Todhunter, Andrew. "Deep Dark Secrets". National Geographic. avqust 2010. 28 yanvar 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2019.
Əlavə ədəbiyyat
| ]- Schwabe, Stephanie; Carew, James L. "Blue Holes: An Inappropriate Moniker for Scientific Discussion of Water-filled Caves in the Bahamas" (PDF). The 12th Symposium on the Geology of the Bahamas and Other Carbonate Regions. 2006. İstifadə tarixi: 1 fevral 2017.
Xarici keçidlər
| ]- World's deepest blue hole found in South China Sea
- PBS TV program "Extreme Cave Diving"
- Bahamas Blue Holes Guide Arxivləşdirilib 2009-04-08 at the Wayback Machine
- Bahamas Introduction
- The Blue Holes Foundation
- Belize Audubon Society
- What's a Blue Hole? Explanation at the Bahamas Caves Research Foundation
- How Blue Holes Work
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Beliz sahillerinde yerlesen Mavi delik ing Blue hole denizin ve ya okeanin dibinde yerlesen etrafindaki bolgelere nisbeten daha derin dairevi ve ya oval formali geoloji struktur Bu delikler adeten denizlerin ehengdasi ile zengin sahelerinde meydana gelir ve ekser hallarda etraf suyundan daha qaranliq bir gorunuse sahib olur Mavi adi deliyin suyunun etraf muhite nisbeten daha tund mavi rengde gorunmesi ile baglidir dunyada en meshur mavi deliklerden biridir Beliz sahillerinde yerlesen bu delik dairevi formasi ile taninir Deliyin diametri texminen 300 metr derinliyi ise 125 metrdir Derinliyi ve geoloji qurulusu ile bu delik hem dalgiclar hem de tedqiqatcilar ucun cazibedar bir mekandir Baham adalarinda yerlesen dunyada en derin mavi deliklerden biridir Texminen 202 metr derinliye malikdir Bu delik sualti serbest dalgic yarislari ve tedqiqatlar ucun meshur bir mekandir Cenubi Cin denizinde yerlesir Bu delik 300 89 metr derinliyindedir Xususiyyetleri span Mavi delikler geoloji ve eroziya proseslerinin neticesidir Esasen ehengdasi ile zengin sahelerde suyun kimyevi tesirleri neticesinde genis yeralti magaralar yaranir Buz dovru zamani deniz seviyyesinin azalmasi bu magaralarin cokmesine sebeb olur Deniz seviyyesi yukseldikden sonra ise cokmus magaralar su altinda qalir ve mavi delik adlanan geoloji formasiyani meydana getirir Mavi delikler unikal ekosistemlere malikdir Derinliklerde az oksigenle ve ya oksigensiz yasaya bilen mikroorqanizmler yuxari tebeqelerde ise mercan rifleri ve muxtelif baliq novleri yasayir Bu deliklerin icerisinde yasayan canlilar heyatin muxtelif seraitlerde nece davam etdiyini gosteren vacib ekosistemlerdir Mavi delikler iqlim arasdirmalari baximindan boyuk ehemiyyet kesb edir Onlar deniz suyu seviyyelerinin tarixi deyisikliklerini ve iqlim deyisikliklerini oyrenmek ucun tebii arxivler kimi xidmet edir Bu deliklerin icerisinde tapilan materiallar iqlim tarixini ve kecmis su seviyyelerini anlamaga komek edir Eyni zamanda mavi deliklerde tapilan mikroorqanizmler alimlere yer uzunde heyatin muxtelif seraitlerde nece davam etdiyini anlamaga komek edir Bu ekosistemler heyatin sert ve ekstremal seraitlerde nece inkisaf etdiyini gosteren muhum numunelerdir Istinadlar span Mylroie J E Carew J L and Moore A I 1995 Blue Holes Definition and Genesis Carbonates and Evaporites v 10 no 2 p 225 The Great Blue Hole of Lighthouse Reef Atoll Belize Central America Deep Technical Diving to Collect Sea Level Records Transactions of the Fifteenth Caribbean Geological Conference 2002 ISBN 9789766401009 Expedition Survey of Belize s Great Blue Hole with Ellipse INS sensor Geo matching ingilis 11 noyabr 2023 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 21 sentyabr 2023 Wilson William L Morphometry and Hydrology of Dean s Blue Hole Long Island Bahamas Journal of Science 2 1 1994 10 14 7 mart 2012 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Stephanie Pappas World s Deepest Blue Hole Is in South China Sea LiveScience 27 iyul 2016 14 dekabr 2024 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 17 dekabr 2024 Dave Mosher New Life Forms Found in Blue Holes Clues to Life in Alien Oceans National Geographic 3 fevral 2012 29 avqust 2019 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Sajady Mas The Real Why Balboa Prints 2014 ISBN 9781452595993 Todhunter Andrew Deep Dark Secrets National Geographic avqust 2010 28 yanvar 2017 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 29 oktyabr 2019 Elave edebiyyat span Schwabe Stephanie Carew James L Blue Holes An Inappropriate Moniker for Scientific Discussion of Water filled Caves in the Bahamas PDF The 12th Symposium on the Geology of the Bahamas and Other Carbonate Regions 2006 Istifade tarixi 1 fevral 2017 Xarici kecidler span World s deepest blue hole found in South China Sea PBS TV program Extreme Cave Diving Bahamas Blue Holes Guide Arxivlesdirilib 2009 04 08 at the Wayback Machine Bahamas Introduction The Blue Holes Foundation Belize Audubon Society What s a Blue Hole Explanation at the Bahamas Caves Research Foundation How Blue Holes Work Kateqoriyalar Magara geologiyasiDeniz geologiyasi