| Maliyyə |
|---|
![]() |
| Maliyyə sistemi |
Maliyyə sistemi — ümumi ictimai məhsulun bölüşdürülməsi və yenidən bölüşdürülməsi üçün təkrar istehsal prosesinin bütün subyektləri arasında pul münasibətlərinin təşkili forması.
Mahiyyəti
| ]Ümumi sosial məhsulun dəyərinin bölüşdürülməsi və yenidən bölüşdürülməsi prosesi maliyyənin təşkili, tənzimlənməsi və planlaşdırılması sistemini, təsərrüfat subyektlərindən, işçilərdən, dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarından maliyyə resurslarının formalaşdırılması və istifadəsi yollarını özündə birləşdirən maliyyə mexanizmidir.
Ümumi ictimai məhsulun dəyərinin bölüşdürülməsi prosesində təsərrüfat münasibətlərinin subyektləri (dövlət, təsərrüfat subyektləri, işçilər və yerli özünüidarəetmə orqanları) müxtəlif pul gəlirləri fondlarını toplayırlar.
Strukturu
| ]Təsərrüfat subyektlərinin gəlir əldə etmə üsullarından asılı olaraq maliyyə sistemi adətən iki sahəyə bölünür:
- mərkəzləşdirilmiş və ya dövlət maliyyəsi;
- mərkəzləşdirilməmiş maliyyə
Maliyyə sistemi də dörd alt sistemə bölünür:
- dövlət maliyyəsi;
- müəssisə maliyyəsi;
- maliyyə bazarı;
- beynəlxalq maliyyə
- dövlət maliyyəsi — pul münasibətləri sahəsidir ki, burada ümumi daxili məhsulun dəyərinin və milli sərvətin bir hissəsinin formalaşması, bölüşdürülməsi və yenidən bölüşdürülməsi, dövlətin idarə edilməsi üçün dövlət vəsaitlərinin formalaşdırılması və istifadəsi, onun müdafiəsi və daxili ehtiyaclarının ödənilməsi baş verir.
- Təsərrüfat subyektlərinin maliyyəsi — müəssisənin özünün fəaliyyətini təmin etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Öz növbəsində müəssisənin maliyyəsi ölkənin maliyyə sisteminin əsasını təşkil edir, çünki müəssisə ümumi daxili məhsulun ən böyük hissəsini yaradır.
- Maliyyə bazarı — maliyyə resurslarının alqı-satqısı prosesində yaranan mübadilə və yenidən bölüşdürmə münasibətlərini təmsil edir. Bazar şəraitində onun vasitəsilə maliyyə sistemi ilə iqtisadi sistemin əlaqələndirilməsi həyata keçirilir, həmçinin maliyyə sisteminin digər sahələrini birləşdirir. Maliyyə bazarının təşkilati strukturunun əsasını birja təşkil edir.
- Beynəlxalq maliyyə — dövlətlər, beynəlxalq təşkilatlar və institutlar arasında mübadilə və yenidən bölüşdürmə ilə bağlı yaranan münasibətlərlə xarakterizə olunur.
Maliyyə bazarları
| ]Maliyyə bazarları qiymətli kağızların, əmtəələrin və əmtəələrin tələb və təklifi əks etdirən qiymətlərlə satıldığı bazarlardır. "Bazar" termini adətən bu cür əşyaların potensial alıcı və satıcılarının məcmu mübadiləsi institutunu ifadə edir.
İlkin bazarlar
| ]İlkin bazar (və ya ilkin bazar) adətən səhmlərin, istiqrazların və ya digər maliyyə alətlərinin yeni buraxılışlarına aiddir. İlkin bazar iki seqmentə bölünür: pul bazarı və kapital bazarı.
Təkrar bazarlar
| ]Təkrar bazar dedikdə əvvəllər buraxılmış maliyyə alətləri üzrə əməliyyatlar nəzərdə tutulur.
Maliyyə alətləri
| ]Maliyyə alətləri istənilən növ satıla bilən maliyyə aktivləridir. Bunlara pul, biznesin mülkiyyətinin sübutu və müqavilələr daxildir.
Törəmələri
| ]Törəmə alət, dəyəri bir və ya bir neçə əsas obyekt (aktiv, indeks və ya faiz dərəcəsi daxil olmaqla) tərəfindən müəyyən edilən müqavilədir.
Maliyyə xidmətləri
| ]Maliyyə xidmətləri maliyyə sənayesini əhatə edən çoxlu sayda müəssisələr tərəfindən təklif olunur. Bunlara kredit ittifaqları, banklar, kredit kartı şirkətləri, sığorta şirkətləri, birja brokerləri və investisiya fondları daxildir.
İstinadlar
| ]- ; Sheffrin, Steven M. Economics: Principles in Action. Upper Saddle River, New Jersey 07458: Pearson Prentice Hall. 2003. 551. ISBN .
- Gurusamy, S. (2008). Financial Services and Systems Arxivləşdirilib 2023-07-27 at the Wayback Machine 2nd edition, p. 3. Tata McGraw-Hill Education. ISBN
- "Back to Basics: What Is Money? - Finance & Development, September 2012". www.imf.org. 21 avqust 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 yanvar 2016.
- Allen, Franklin; Gale, Douglas. Comparing Financial Systems (ingilis). MIT Press. 1 yanvar 2000. ISBN .
- "Financial Systems" (PDF). 20 yanvar 2022 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 28 oktyabr 2022.
Ədəbiyyat
| ]- Финансы: Учебник /Под редакцией В.В. Ковалёва М:ТК Велби, Изд-во Проспект, 2004
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya MaliyyeMaliyye huququ Maliyye sistemiIctimai maliyyeBeynelxalq Dovlet BelediyyeMerkezlesdirilmemis maliyyeKorporativ SexsiMaliyye bazarlariValyuta bazari Qizil bazari Kapital bazari Pul bazari Sigorta bazari Dunya maliyye merkezleriPul Valyuta Avuar Qiymetli kagizlar ToremeleriMaliyye fealiyyetleriBank Merkezi bank Sigorta Investisiya Lizinq Maliyye lizinqiDepozit Depozit Bank olmayan kredit teskilati Muqavileli Sigorta sirketi Investisiya Investisiya banki Investisiya fondu Brokerbr Maliyye sistemi umumi ictimai mehsulun bolusdurulmesi ve yeniden bolusdurulmesi ucun tekrar istehsal prosesinin butun subyektleri arasinda pul munasibetlerinin teskili formasi Mahiyyeti span Umumi sosial mehsulun deyerinin bolusdurulmesi ve yeniden bolusdurulmesi prosesi maliyyenin teskili tenzimlenmesi ve planlasdirilmasi sistemini teserrufat subyektlerinden iscilerden dovlet ve yerli ozunuidareetme orqanlarindan maliyye resurslarinin formalasdirilmasi ve istifadesi yollarini ozunde birlesdiren maliyye mexanizmidir Umumi ictimai mehsulun deyerinin bolusdurulmesi prosesinde teserrufat munasibetlerinin subyektleri dovlet teserrufat subyektleri isciler ve yerli ozunuidareetme orqanlari muxtelif pul gelirleri fondlarini toplayirlar Strukturu span Teserrufat subyektlerinin gelir elde etme usullarindan asili olaraq maliyye sistemi adeten iki saheye bolunur merkezlesdirilmis ve ya dovlet maliyyesi merkezlesdirilmemis maliyye Maliyye sistemi de dord alt sisteme bolunur dovlet maliyyesi muessise maliyyesi maliyye bazari beynelxalq maliyyedovlet maliyyesi pul munasibetleri sahesidir ki burada umumi daxili mehsulun deyerinin ve milli servetin bir hissesinin formalasmasi bolusdurulmesi ve yeniden bolusdurulmesi dovletin idare edilmesi ucun dovlet vesaitlerinin formalasdirilmasi ve istifadesi onun mudafiesi ve daxili ehtiyaclarinin odenilmesi bas verir Teserrufat subyektlerinin maliyyesi muessisenin ozunun fealiyyetini temin etmek ucun nezerde tutulmusdur Oz novbesinde muessisenin maliyyesi olkenin maliyye sisteminin esasini teskil edir cunki muessise umumi daxili mehsulun en boyuk hissesini yaradir Maliyye bazari maliyye resurslarinin alqi satqisi prosesinde yaranan mubadile ve yeniden bolusdurme munasibetlerini temsil edir Bazar seraitinde onun vasitesile maliyye sistemi ile iqtisadi sistemin elaqelendirilmesi heyata kecirilir hemcinin maliyye sisteminin diger sahelerini birlesdirir Maliyye bazarinin teskilati strukturunun esasini birja teskil edir Beynelxalq maliyye dovletler beynelxalq teskilatlar ve institutlar arasinda mubadile ve yeniden bolusdurme ile bagli yaranan munasibetlerle xarakterize olunur Maliyye bazarlari span Maliyye bazarlari qiymetli kagizlarin emteelerin ve emteelerin teleb ve teklifi eks etdiren qiymetlerle satildigi bazarlardir Bazar termini adeten bu cur esyalarin potensial alici ve saticilarinin mecmu mubadilesi institutunu ifade edir Ilkin bazarlar span Ilkin bazar ve ya ilkin bazar adeten sehmlerin istiqrazlarin ve ya diger maliyye aletlerinin yeni buraxilislarina aiddir Ilkin bazar iki seqmente bolunur pul bazari ve kapital bazari Tekrar bazarlar span Tekrar bazar dedikde evveller buraxilmis maliyye aletleri uzre emeliyyatlar nezerde tutulur Maliyye aletleri span Maliyye aletleri istenilen nov satila bilen maliyye aktivleridir Bunlara pul biznesin mulkiyyetinin subutu ve muqavileler daxildir Toremeleri span Toreme alet deyeri bir ve ya bir nece esas obyekt aktiv indeks ve ya faiz derecesi daxil olmaqla terefinden mueyyen edilen muqaviledir Maliyye xidmetleri span Maliyye xidmetleri maliyye senayesini ehate eden coxlu sayda muessiseler terefinden teklif olunur Bunlara kredit ittifaqlari banklar kredit karti sirketleri sigorta sirketleri birja brokerleri ve investisiya fondlari daxildir Istinadlar span Sheffrin Steven M Economics Principles in Action Upper Saddle River New Jersey 07458 Pearson Prentice Hall 2003 551 ISBN 0 13 063085 3 Gurusamy S 2008 Financial Services and Systems Arxivlesdirilib 2023 07 27 at the Wayback Machine 2nd edition p 3 Tata McGraw Hill Education ISBN 0 07 015335 3 Back to Basics What Is Money Finance amp Development September 2012 www imf org 21 avqust 2022 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 10 yanvar 2016 Allen Franklin Gale Douglas Comparing Financial Systems ingilis MIT Press 1 yanvar 2000 ISBN 9780262011778 Financial Systems PDF 20 yanvar 2022 tarixinde arxivlesdirilib PDF Istifade tarixi 28 oktyabr 2022 Edebiyyat span Finansy Uchebnik Pod redakciej V V Kovalyova M TK Velbi Izd vo Prospekt 2004 Kateqoriyalar MaliyyeMaliyye sistemi
