Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
| Kipr dilləri | |
|---|---|
| Ölkələr | |
| Təsnifatı | |
| |
| Dil kodları | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Kipr dilləri — Kipr adasında danışılan dillərin ümumi məcmusunu əhatə edən anlayış. Bu dillər adanın tarixi, etnik tərkibi, dini mənsubiyyəti və müstəmləkə keçmişi ilə sıx bağlı şəkildə formalaşmışdır. Müasir dövrdə Kiprdə əsasən yunan və türk dilləri rəsmi statusa malikdir, lakin adada bir sıra azlıq dilləri və gündəlik istifadə olunan digər dillər də mövcuddur.
Rəsmi dillər
| ]Kipr Respublikasının Konstitusiyasına əsasən dövlətin iki rəsmi dili vardır:
- Yunan dili (Standard Modern Greek) – Kipr yunanlarının əsas dili. Rəsmi və təhsil sistemində standart yunan dili, gündəlik ünsiyyətdə isə Kipr yunancası istifadə olunur.
- Türk dili (Standard Turkish) – Kipr türkləri tərəfindən istifadə olunur. Əsasən şimal bölgəsində yayılmışdır. Gündəlik danışıqda Kipr türkcəsi istifadə olunur.
Əsas dialektlər
| ]Kipr yunancası
| ]Kipr yunancası — yunan dilinin Kiprə xas olan dialektidir. Arxaik və orta yunan dilindən izlər daşıyır, fonetik və qrammatik xüsusiyyətlərinə görə standart yunan dilindən fərqlənir.
Kipr türkcəsi
| ]
Kipr türkcəsi — Osmanlı türkcəsinin Kiprdə formalaşmış variantıdır. Türkiyə türkcəsindən bəzi leksik və fonetik fərqləri ilə seçilir.
Azlıq dilləri
| ]Kipr ərəb dili və ya Kipr maronit ərəbcəsi – Maronitlər tərəfindən istifadə olunur. Nadir bir dildir və bəzi kəndlərdə hələ də danışılır. Kurbet dili — Kipr romalarının istifadə etdiyi dildir. Romani dili ilə Türk dilinin qarışığından yaranmışdır. Rəsmi statusa malik deyil.
Digər dillər
| ]İngilis dili
| ]Kipr uzun müddət Böyük Britaniyanın müstəmləkəsi olduğuna görə İngilis dili geniş yayılmışdır. Turizm, təhsil və hüquq sahələrində geniş istifadə olunur.
Miqrant dilləri
| ]Son illərdə Rus dili, Rumın dili və Bolqar dili də Kiprdə geniş yayılmışdır. 2011-ci ildə aparılan siyahıyaalma nəticələrinə əsasən bu dildə danışanların siyahısı qeydə alınmışdır:
- Rus dili – 20,984 nəfər
- Rumın dili – 24,270 nəfər
- Bolqar dili – 18,388 nəfər
Coğrafi və siyasi bölgüsü
| ]1974-cü il Kipr münaqişəsindən sonra ada iki hissəyə bölünmüşdür:
- Cənub (Kipr Respublikası) — əsasən yunan dilli əhali yaşayır.
- Şimal (Şimali Kipr Türk Cümhuriyyəti) — əsasən türk dilli əhali yaşayır.
Dillərlə qarşılıqlı təsirləri
| ]Kiprdəki dillər qarşılıqlı təsirə məruz qalmışdır:
- Kipr yunancası və Kipr türkcəsi bir-birindən leksik və fonetik elementlər mənimsəmişdir.
- Kipr ərəb dilinin fonetik quruluşuna Kipr yunancası ciddi təsir göstərmişdir.
Statistik göstəricilər (2011)
| ]| Dil | Nəfər |
|---|---|
| Yunan dili | 679,883 |
| İngilis dili | 34,814 |
| Rumın dili | 24,270 |
| Rus dili | 20,984 |
| Bolqar dili | 18,388 |
| Türk dili | 1,405 |
Kipr dilləri adanın mədəni və etnik mozaikasının ayrılmaz hissəsidir. Rəsmi dillərlə yanaşı, azlıq dilləri və digər geniş yayılan dillər də Kiprin çoxdilli cəmiyyət strukturunu formalaşdırır. Bu dillər həm tarixi qarşılıqlı əlaqələrin, həm də müasir sosial və siyasi reallıqların əksidir.
Həmçinin bax
| ]İstinadlar
| ]- The Constitution of the Republic of Cyprus (PDF). 1960. 3 dekabr 2013 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 iyun 2013.
- Population enumerated by age, sex, language spoken and district (1.10.2011) (sheet D1A) // Population – Country of Birth, Citizenship Category, Country of Citizenship, Language, 2011. CYstat. iyun 2013.[daimi ölü keçid]
- Jennings, Ronald (1993), Christians and Muslims in Ottoman Cyprus and the Mediterranean World, 1571-1640, New York University Press ISBN .
- "Implementation of the Charter in Cyprus". Database for the European Charter for Regional or Minority Languages. Public Foundation for European Comparative Minority Research. 7 fevral 2014 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 iyun 2013.
- "Cyprus" (PDF). Euromosaic III. 18 noyabr 2014 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 3 iyul 2013.
- Mejer, Lene; Boateng, Sadiq Kwesi; Turchetti, Paolo. "Population and social conditions" (PDF). . Statistics in Focus (49/2010). 2010. 14 noyabr 2014 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib.
Xarici keçidlər
| ]- Avropa Şurası – Regional və ya Azlıq Dilləri üzrə Xartiya
- Kipr Statistika Departamenti – Rəsmi məlumatlar
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Kipr dilleriOlkeler Kipr Respublikasi Simali KiprTesnifati vd vd Avrasiya dilleri d Kipr dilleri dd dd dd Dil kodlari Vikianbarda elaqeli mediafayllar Kipr dilleri Kipr adasinda danisilan dillerin umumi mecmusunu ehate eden anlayis Bu diller adanin tarixi etnik terkibi dini mensubiyyeti ve mustemleke kecmisi ile six bagli sekilde formalasmisdir Muasir dovrde Kiprde esasen yunan ve turk dilleri resmi statusa malikdir lakin adada bir sira azliq dilleri ve gundelik istifade olunan diger diller de movcuddur Resmi diller span Kipr Respublikasinin Konstitusiyasina esasen dovletin iki resmi dili vardir Yunan dili Standard Modern Greek Kipr yunanlarinin esas dili Resmi ve tehsil sisteminde standart yunan dili gundelik unsiyyetde ise Kipr yunancasi istifade olunur Turk dili Standard Turkish Kipr turkleri terefinden istifade olunur Esasen simal bolgesinde yayilmisdir Gundelik danisiqda Kipr turkcesi istifade olunur Esas dialektler span Kipr yunancasi span Kipr yunancasi yunan dilinin Kipre xas olan dialektidir Arxaik ve orta yunan dilinden izler dasiyir fonetik ve qrammatik xususiyyetlerine gore standart yunan dilinden ferqlenir Kipr turkcesi span Pile xaricinde yol nisani Yunan dilinde Kipr boyuk herflerle yuxari turkce orta ve ingilisce asagida Kipr turkcesi Osmanli turkcesinin Kiprde formalasmis variantidir Turkiye turkcesinden bezi leksik ve fonetik ferqleri ile secilir Azliq dilleri span Kipr ereb dili ve ya Kipr maronit erebcesi Maronitler terefinden istifade olunur Nadir bir dildir ve bezi kendlerde hele de danisilir Kurbet dili Kipr romalarinin istifade etdiyi dildir Romani dili ile Turk dilinin qarisigindan yaranmisdir Resmi statusa malik deyil Diger diller span Ingilis dili span Kipr uzun muddet Boyuk Britaniyanin mustemlekesi olduguna gore Ingilis dili genis yayilmisdir Turizm tehsil ve huquq sahelerinde genis istifade olunur Miqrant dilleri span Son illerde Rus dili Rumin dili ve Bolqar dili de Kiprde genis yayilmisdir 2011 ci ilde aparilan siyahiyaalma neticelerine esasen bu dilde danisanlarin siyahisi qeyde alinmisdir Rus dili 20 984 nefer Rumin dili 24 270 nefer Bolqar dili 18 388 neferCografi ve siyasi bolgusu span 1974 cu il Kipr munaqisesinden sonra ada iki hisseye bolunmusdur Cenub Kipr Respublikasi esasen yunan dilli ehali yasayir Simal Simali Kipr Turk Cumhuriyyeti esasen turk dilli ehali yasayir Dillerle qarsiliqli tesirleri span Kiprdeki diller qarsiliqli tesire meruz qalmisdir Kipr yunancasi ve Kipr turkcesi bir birinden leksik ve fonetik elementler menimsemisdir Kipr ereb dilinin fonetik qurulusuna Kipr yunancasi ciddi tesir gostermisdir Statistik gostericiler 2011 span Ana dili uzre danisanlarin sayi Kipr Respublikasi Dil NeferYunan dili 679 883Ingilis dili 34 814Rumin dili 24 270Rus dili 20 984Bolqar dili 18 388Turk dili 1 405 Kipr dilleri adanin medeni ve etnik mozaikasinin ayrilmaz hissesidir Resmi dillerle yanasi azliq dilleri ve diger genis yayilan diller de Kiprin coxdilli cemiyyet strukturunu formalasdirir Bu diller hem tarixi qarsiliqli elaqelerin hem de muasir sosial ve siyasi realliqlarin eksidir Hemcinin bax span Kipr Kipr munaqisesiIstinadlar span The Constitution of the Republic of Cyprus PDF 1960 3 dekabr 2013 tarixinde orijinalindan PDF arxivlesdirilib Istifade tarixi 26 iyun 2013 Population enumerated by age sex language spoken and district 1 10 2011 sheet D1A Population Country of Birth Citizenship Category Country of Citizenship Language 2011 CYstat iyun 2013 daimi olu kecid Jennings Ronald 1993 Christians and Muslims in Ottoman Cyprus and the Mediterranean World 1571 1640 New York University Press ISBN 0 814 74181 9 Implementation of the Charter in Cyprus Database for the European Charter for Regional or Minority Languages Public Foundation for European Comparative Minority Research 7 fevral 2014 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 26 iyun 2013 Cyprus PDF Euromosaic III 18 noyabr 2014 tarixinde arxivlesdirilib PDF Istifade tarixi 3 iyul 2013 Mejer Lene Boateng Sadiq Kwesi Turchetti Paolo Population and social conditions PDF Statistics in Focus 49 2010 2010 14 noyabr 2014 tarixinde orijinalindan PDF arxivlesdirilib Xarici kecidler span Avropa Surasi Regional ve ya Azliq Dilleri uzre Xartiya Kipr Statistika Departamenti Resmi melumatlar Kateqoriyalar Elifba sirasina gore dillerKiprKipr medeniyyetiGizli kateqoriyalar Vikipediya Dil kecidi sablonu istifade edilmis sehifelerVikipediya Xarici kecidler sablonu bosdur