| kənd | |
| Hors | |
|---|---|
| |
| HGYO | |
| Ölkə | |
| Region | Dərələyəz mahalı |
| Rayon | Keşişkənd rayonu |
| Tarixi və coğrafiyası | |
| Mərkəzin hündürlüyü | 1.660 m |
| Saat qurşağı | |
| Əhalisi | |
| Əhalisi |
|
| Rəsmi dili | |
![]() Hors | |
Hors — İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indi Keşişkənd (Yeğeqnadzor) rayonunda kənd.
Tarixi
| ]Rayondakı 9 km şimal-şərqdə, Hors dərəsindən axan çayın yanında yerləşir. Kəndin adı tarixi mənbələrdə ilk dəfə X əsrdə xatırlanır. 1728-ci ildə tərtib edilmiş "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə Xors kimi qeyd edilmişdir. Bu qədim azərbaycanlı Kəndində XII–XIV əsrlərə aid çoxlu tarixi abidələr, Alban kilsəsinin qalıqları, oğuz qəbiristanlığı, qədim Oral Malux və Quşxana kəndlərinin binalarının qalıqları (XIII–XIV əsrlər) vardır.
Toponimi
| ]Toponim xors türk etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir. Azərbaycan dilində q~x~h səs əvəzlənməsi qanunauyğun haldır. Onu da qeyd edək ki, xors (hors) etnonimi qors, xoros, xurs formalarında da qeyd edilir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir. Albaniya və ona bitişik bölgələrdə, o sıradan İndiki Ermənistan ərazisində yaşamış qədim türk mənşəli Qorus (Gorus) tayfasının adını əks etdirir. Azərbaycanda İndiki Dəvəçi rayonunun ərazisi erkən orta əsrlərdə bu elin adı ilə Xursan adlanırdı. Ona görə İndiki Çıraqqalanın yerləşdiyi qaya da "Xurus qayası" adı ilə mə'lumdur. Həmin tayfa şimal-şərqi Azərbaycanda III əsrdə yaşayırdı. Bu tayfanın adı ilə bağlı digər toponim "Alban tarixi"ndə ermənicə yazılışda Qoroz qalası kimi çəkilir ki, bu da orta əsrlərdəki Gorus kəndi və mahalıdır. Bundan başqa bu etnonim Naxçıvanda Xurs, Qarabağda Xorus (Xoruz), Tiflis quberniyasının Axalkalaki qəzasında Xorosdaq, Axalsix qəzasında Qoros-Xaraba, Kutaisi qəzasında Xorosdaq, Stavropol quberniyasında Geros və İndiki Qroznı toponimlərində qalmışdır
Əhalisi
| ]Kənddə 1831-ci ildə 26 nəfər, 1873-cü ildə 649 nəfər, 1886-cı ildə 904 nəfər, 1897-ci ildə 1136 nəfər, 1904-cü ildə 971 nəfər, 1914-cü ildə 958 nəfər, 1916-cı ildə 1337 nəfər, 1919-cu ildə 664 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. Kənd sakinləri 1919-cu ilin sonlarında ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq tamamilə qovulmuşdur. Kəndə İrandan köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra kənd sakinlərindən sağ qalan azərbaycanlılar öz doğma yurdlarına qayıda bilmişdir. Burada ermənilərlə yanaşı 1922-ci ildə 192 nəfər, 1926-cı ildə 172 nəfər, 1931-ci ildə 234 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1988-ci ilin noyabr ayında azərbaycanlılar Ermənistan dövləti tərəfindən qovulmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.
İstinadlar
| ]- Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքները (erm.).
- İbrahim Bayramov, "Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri" Arxivləşdirilib 2015-07-21 at the Wayback Machine, Bakı, "Elm", 2002.
- Пагирев Д.Д. Алфавитный указатель к пятиверстной карте Кавказа. Тифлис, 1913.
- Бархударян М. Арцах. Перс. с арм. Яргуляна Н.А. Института истории АН Азерб. ССР. инв. № 1662.
- Будагов, Б. Ә.; Гејбуллајев, Г. Ә. Горс // Ермәнистанда Азәрбајҹан мәншәли топонимләрин изаһлы лүғәти. Бакы: Оғуз ели. 1998. 452 с.
- Yeğiazaryan O. Əzizbəyov rayonunun mədəniyyət abidələri, (erməni dilində). İrəvan, "Haypetrat", 1955. s.71
- İrəvan əyalətinin icmal dəftəri (araşdırma, tərcümə, qeyd və əlavələrin müəllifləri: Z.Bünyatov və H.Məmmədov (Qaramanlı), Bakı, "Elm", 1996. s.59
- hors — İbrahim Bayramova görə
- Qeybullayev Q.Ə. Qarabağ (etnik və siyasi tarixinə dair), Bakı, "Elm", 1990. s.103
- Mirzəyev H. Aşıq poeziyasında yaşayan adlarımız və tariximiz, Bakı, ADPU, 1997. s.189
- Mirzəzadə H. Azərbaycan dilinin tarixi qrammatikası, Bakı, Bakı Universiteti nəşriyyatı, 1990. s.20, 117
- Qeybullayev Q.Ə. Qarabağ (etnik və siyasi tarixinə dair), Bakı, "Elm", 1990. s.10–11, 104
- Глинка С.Н. Описание переселения армян азербайджанских в пределе России, Баку, "Элм", 1990. s.129–132
- "Alban tarixi", III kitab, 16-cı fəsil
- Q.Ə.Qeybullayev. Qarabağ. Bakı, 1990, s.101–104
- Qorqodyan Z. 1831–1931-ci illərdə Sovet Ermənistanının əhalisi, (erməni dilində). İrəvan, "Melkonyan fond", 1932. s.92–93, 160–161
Həmçinin bax
| ]wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
39 51 45 sm e 45 13 49 s u H G Y O Vikipediya azad ensiklopediya kendHors39 51 45 sm e 45 13 49 s u H G Y OOlke ErmenistanRegion Dereleyez mahaliRayon Kesiskend rayonuTarixi ve cografiyasiMerkezin hundurluyu 1 660 mSaat qursagi UTC 4EhalisiEhalisi 321 nef 2011 Resmi dili ermeni diliXeriteni goster gizle Hors Vikianbarda elaqeli mediafayllar Hors Irevan quberniyasinin Serur Dereleyez qezasinda indi Kesiskend Yegeqnadzor rayonunda kend Tarixi span Rayondaki 9 km simal serqde Hors deresinden axan cayin yaninda yerlesir Kendin adi tarixi menbelerde ilk defe X esrde xatirlanir 1728 ci ilde tertib edilmis Irevan eyaletinin icmal defteri nde Xors kimi qeyd edilmisdir Bu qedim azerbaycanli Kendinde XII XIV esrlere aid coxlu tarixi abideler Alban kilsesinin qaliqlari oguz qebiristanligi qedim Oral Malux ve Qusxana kendlerinin binalarinin qaliqlari XIII XIV esrler vardir Toponimi span Toponim xors turk etnonimi esasinda emele gelmisdir Azerbaycan dilinde q x h ses evezlenmesi qanunauygun haldir Onu da qeyd edek ki xors hors etnonimi qors xoros xurs formalarinda da qeyd edilir Etnotoponimdir Qurulusca sade toponimdir Albaniya ve ona bitisik bolgelerde o siradan Indiki Ermenistan erazisinde yasamis qedim turk menseli Qorus Gorus tayfasinin adini eks etdirir Azerbaycanda Indiki Deveci rayonunun erazisi erken orta esrlerde bu elin adi ile Xursan adlanirdi Ona gore Indiki Ciraqqalanin yerlesdiyi qaya da Xurus qayasi adi ile me lumdur Hemin tayfa simal serqi Azerbaycanda III esrde yasayirdi Bu tayfanin adi ile bagli diger toponim Alban tarixi nde ermenice yazilisda Qoroz qalasi kimi cekilir ki bu da orta esrlerdeki Gorus kendi ve mahalidir Bundan basqa bu etnonim Naxcivanda Xurs Qarabagda Xorus Xoruz Tiflis quberniyasinin Axalkalaki qezasinda Xorosdaq Axalsix qezasinda Qoros Xaraba Kutaisi qezasinda Xorosdaq Stavropol quberniyasinda Geros ve Indiki Qrozni toponimlerinde qalmisdir Ehalisi span Kendde 1831 ci ilde 26 nefer 1873 cu ilde 649 nefer 1886 ci ilde 904 nefer 1897 ci ilde 1136 nefer 1904 cu ilde 971 nefer 1914 cu ilde 958 nefer 1916 ci ilde 1337 nefer 1919 cu ilde 664 nefer yalniz azerbaycanli yasamisdir Kend sakinleri 1919 cu ilin sonlarinda ermenilerin tecavuzune meruz qalaraq tamamile qovulmusdur Kende Irandan kocurulen ermeniler yerlesdirilmisdir Indiki Ermenistanda sovet hokumeti qurulandan sonra kend sakinlerinden sag qalan azerbaycanlilar oz dogma yurdlarina qayida bilmisdir Burada ermenilerle yanasi 1922 ci ilde 192 nefer 1926 ci ilde 172 nefer 1931 ci ilde 234 nefer azerbaycanli yasamisdir 1988 ci ilin noyabr ayinda azerbaycanlilar Ermenistan dovleti terefinden qovulmusdur Indi ermeniler yasayir Istinadlar span Հայաստանի 2011 թ մարդահամարի արդյունքները erm Ibrahim Bayramov Qerbi Azerbaycanin turk menseli toponimleri Arxivlesdirilib 2015 07 21 at the Wayback Machine Baki Elm 2002 ISBN 5 8066 1452 2 Pagirev D D Alfavitnyj ukazatel k pyativerstnoj karte Kavkaza Tiflis 1913 Barhudaryan M Arcah Pers s arm Yargulyana N A Instituta istorii AN Azerb SSR inv 1662 Budagov B Ә Geјbullaјev G Ә Gors Ermәnistanda Azәrbaјҹan mәnshәli toponimlәrin izaһly lүgәti Baky Oguz eli 1998 452 s Yegiazaryan O Ezizbeyov rayonunun medeniyyet abideleri ermeni dilinde Irevan Haypetrat 1955 s 71 Irevan eyaletinin icmal defteri arasdirma tercume qeyd ve elavelerin muellifleri Z Bunyatov ve H Memmedov Qaramanli Baki Elm 1996 s 59 hors Ibrahim Bayramova gore Qeybullayev Q E Qarabag etnik ve siyasi tarixine dair Baki Elm 1990 s 103 Mirzeyev H Asiq poeziyasinda yasayan adlarimiz ve tariximiz Baki ADPU 1997 s 189 Mirzezade H Azerbaycan dilinin tarixi qrammatikasi Baki Baki Universiteti nesriyyati 1990 s 20 117 Qeybullayev Q E Qarabag etnik ve siyasi tarixine dair Baki Elm 1990 s 10 11 104 Glinka S N Opisanie pereseleniya armyan azerbajdzhanskih v predele Rossii Baku Elm 1990 s 129 132 Alban tarixi III kitab 16 ci fesil Q E Qeybullayev Qarabag Baki 1990 s 101 104 Qorqodyan Z 1831 1931 ci illerde Sovet Ermenistaninin ehalisi ermeni dilinde Irevan Melkonyan fond 1932 s 92 93 160 161 Hemcinin bax span Dereleyez mahaliKesiskend rayonuAbana Agkend Agsu Agyar Almali Amagu Arpa Aynazur Baskend Bulbulolan Cive Erdepin Eleyez Erpi Deretumb Gedikveng Genesik Guluduzu Hesin Hesenkend Horbadeg Hors Xacik Qabaxli Qalasar Qaraqaya Qaraqulax Qizilgul Qovusuq Qoytur Qurdqulaq Maliska Moz Ortakend Rind Salli Seyid Memis Yelpin Yengice YerdicPasali rayonuAxta Almali Azadeg Bulaqlar Cul Ciraxli Daylaxli Gabud Gomur Herher Horadiz Itqiran Kotanli Kocbek Qndevaz Quscu Leyli kocen Martiros Ortakend Pasali Por Sers Sultanbey Terp Zeyte Kateqoriyalar Elifba sirasina gore yasayis menteqeleriSerur Dereleyez qezasinin kendleriGizli kateqoriyalar ISBN sehrli kecidlerinin istifade olundugu sehifelerVikipediya Vikidatada menbeleri olan meqalelerPoct indeksi olmayan menteqeKartographer uzantisindan istifade eden sehifeler

