Vikipediya azad ensiklopediya Elena LaqadinovaDoğum tarixi 9 may 1930 1930 05 09 Vəfat tarixi 5 noyabr 2017 2017 11 05 8

Vikipediya azad ensiklopediya Elena LaqadinovaDogum tarixi 9 may 1930 1930 05 09 Vefat tarixi 5 noyabr 2017 2017 11 05 87 yasinda Vefat yeri Sofiya BolqaristanFealiyyeti aqronom siyasetci Vikianbarda elaqeli mediafayllar Elena Atanasova Laqadinova bolq Elena Atanasova Lagadinova 9 may 1930 5 noyabr 2017 Sofiya bolqar aqronom genetika muhendisi ve siyasetci Laqadinova Ikinci Dunya muharibesi illerinde Bolqaristanin alman isgalina qarsi muqavimetinde istirak etmis ve Amazonka leqebi qazanmisdir O Bolqaristanin en genc qadin doyuscusu idi Laqadinova hele 11 yasinda iken muharibe ucun oz tohfelerini vermeye baslamis ve 14 yasinda iken doyuslerde istirak etmisdir 1945 ci ilde muttefiqlerin qelebesinden sonra o aqrobiologiya uzre felsefe doktoru derecesi almis ve Bolqaristan Elmler Akademiyasinda tedqiqatci alim kimi xidmet etmeye baslamisdir Laqadinova burada kolxoz teserrufatlarinin mehsuldarligini artirmaga komek eden yeni bugda novu olan ni yaradib Bu ixtirasina gore o Bolqaristan hokumeti terefinden ile teltif edilib Laqadinova 1968 ci ilde katibi ve sedri vezifelerini qebul etdi O bu vezifeleri icra etdiyi dovrde analiq mezuniyyeti ile bagli qanun da daxil olmaqla is yerlerinde qadinlara fayda veren qanunlarin qebulunda ve tetbiqinde muhum rol oynamisdir O eyni zamanda qlobal siyasetde de gorkemli bir fiqur idi beynelxalq mustevideki diger feallarla birlikde qadin teskilatlarinin koalisiyasinin yaradilmasi ucun calisirdi ve 1985 ci ilden BMT nin Qadinlarin Telimi Institutunun uzvu idi Erken heyati span Laqadinova 1930 cu ilde Bolqaristanin dagliq bir seheri olan Razloqda anadan olmusdur O azteminatli aileden olub ve dord yasinda iken anasini itirib onu ve iki qardasini atasi boyudub O heyatinin ilkin illerinden inqilab ve siyasi ohdelik ile bagli mubahise ile ehate olunmusdu Laqadinovanin atasi erken terefdarlarindan idi boyuk qardasi ise islemek ucun Sovet Ittifaqina qacmisdi Ikinci Dunya muharibesi zamani Laqadinovanin ailesinin butun uzvleri Razloqda fasizme qarsi mubarizeye tohfe verib Muharibenin evvelinde o qardaslarinin kimliyini qorumus ve atasinin partizan kimi fealiyyetini gizletmisdir O hemcinin yaxinliqdaki kendleri lazimi resurslarla temin etmeye komek edib On dord yasinda olarken Laqadinova atasi ve qardaslari ile birlikde azadliq mubarizesinde doyuscu olmaq ohdeliyini goturmus ve bununla da o oz bolgesinde doyusen en genc partizanlardan biri olmusdur Ikinci Dunya muharibesi span Bolqaristan Ikinci Dunya muharibesi zamani nasistlerle muttefiq olmus Bolqaristan 1941 ci ilde bolqar yehudilerinin mulki huquqlarini legv eden Milletin Mudafiesi Qanunu nu qebul etmisdir 1941 ci ilde Bolqaristan da Balkanlarin isgalinda almanlari destekledi Serqi Yuqoslaviyanin boyuk bir hissesini isgal etdi ve 20 000 e qeder yehudini isgal etdikleri erazilerden deportasiya etdi Elena Laqadinovanin butun ailesi de daxil olmaqla o dovrde nasistlere qarsi mubarize aparanlarin coxu kommunist idiler 1944 cu ilde Bolqaristan monarxiyasi partizan tehlukesini aradan qaldirmaq ucun eraziye jandarm gonderdi ve onlar qumbaraatanlarla Laqadinovanin Razloqdaki aile evine de geldiler Laqadinova Pirin daglarina qaca bilmisdir Laqadinova 1944 cu ilin yayinda heqiqi herbi xidmete basladi ve Ikinci Dunya muharibesi zamani Bolqaristanin en genc qadin partizan doyuscusu oldu On bir yasinda nasisitlerin muttefiqi olan Bolqaristan hokumetine qarsi muqavimet fealiyyetine oz tohfesini veren Laqadinova on dord yasinda iken qardaslari ile birlikde doyusurdu Laqadinova hem de muharibe illerinde partizan sebekesinin asistenti iatak kimi aile uzvlerine ve basqalarina mesajlar catdirib Bu vezifede Laqadinova daha boyuk tehlukeye meruz qalmisdi cunki o iatak kimi seherlerde qalirdi ve tutularaq oldurulmek sansi daha yuksek idi Buna baxmayaraq Laqadinova sag qalsa da qardasi Assen muharibe zamani jandarmlar terefinden esir goturulmus ve basi kesilmisdi Elena Laqadinova Amazonka kimi taninirdi Muharibe zamani ve sonrasinda onun obrazi esasinda plakatlar ve tebligat suarlari hazirlanirdi O bu leqebi doyusdeki cesareti ve metaneti sebebi ile qazanmisdi Sofiyadan tutmus Moskvaya qeder usaq jurnallari onun cesaretini ve gucunu terifleyir oglanlari ve qizlari Amazonka kimi cesur olmaga cagirirdilar 1945 ci ilde Muttefiqlerin qelebesinden sonra Laqadinova tehsilini basa catdirmaq ucun Sovet Ittifaqina gonderildi O Rusiyanin en qedim beynelxalq derecede taninmis institutu hesab olunan evveller Moskva Kend Teserrufati Institutu adlanirdi tehsil alib O burada biologiya uzre felsefe doktoru derecesi elde etmisdir Bitki genetikasina tohfeleri span Muharibe basa catdiqdan sonra Laqadinova Moskvadaki Timiryazev Akademiyasinda aqrobiologiya uzre felsefe doktoru elmi derecesi almis Ingiltere ve Isvecde elave tedqiqatlar aparmisdir O daha sonra Bolqaristan Elmler Akademiyasinda kend teserrufati genetikasi uzre islemek ucun Sofiyaya qayidib Tedqiqatci alim kimi islediyi on uc il erzinde o kolxozlarin mehsuldarligini artirmaga komek eden yeni hibrid bugda novu olan nin yaradilmasina komek edib 1959 cu ilde Bolqaristan hokumeti Laqadinvoani bitki genetikasi sahesinde elde etdiyi nailiyyetlere gore teltif etmisdir Siyasi karyera span 1960 ci illerin sonlarinda Laqadinovanin isine nezaret etmek ucun teyin edilmis partiya kadri Bolqaristan Elmler Akademiyasinin tedqiqat proqramina siyasi tesir gostermeye cehd etdi ve bu Laqadinovani Sov IKP MK nin bas katibi Leonid Brejneve mektub yazmaga vadar etdi O mektubunda partiyanin kadrinin texniki tecrubesinin olmamasi ve bunun onun tedqiqat seylerine manee olmasi ile bagli narahatliqlarini dile getirmisdi Onun mektubunu bas katibi Todor Jivkov ele kecirmis ve 1968 ci ilde Jivkov onu katibi ve sedri vezifesini qebul etmeye mecbur etmisdir Bolqaristan Politburosu qadinlarin formal emek bazarina daxil olmasini temin etmek ucun tehsili inkisaf etdirmek arzusunda idi Bu meqsedle olkede muhendislik kimi evveller kisilerin ustunluk teskil etdiyi bir cox sahelerde qadinlarin formal tehsilini destekleyen qanunlar qebul edilmis ve abort xidmetlerini leqallasdiraraq ve bosanma qanunlarini yungullesdirerek qadinlarin kisilerden asililigi azaldilmisdi 1965 ci ile qeder Bolqaristan dunyada maasli isci quvvesinde qadinlarin en boyuk faizine sahib olan olke olmagi layihelendirmisdi Lakin bu siyaset ehali artiminda dogum nisbetinin azalmasi ile neticelendi ve bu dovletin gelecek emek teklifi ile bagli narahatliqlari artirdi Dovlet inanirdi ki Laqadinovanin elm sahesindeki kecmisi dovlete ehalinin azalmasi ile bagli hell yollarini tapmaqda komek edecek Bir cox hokumet resmileri dogum nisbetini artirmaq ucun qonsu Ruminiyanin etdiyi kimi abortlari qadagan etmeyi dusunmeye baslamisdilar Bu layihe ucun melumat toplamaq meqsedi ile Laqadinova rehberliyi ile Bolqaristan Qadin Herekati Komitesi BQHK Merkezi Statistika Agentliyi ve Bolqaristanda en cox tirajli qadin jurnali olan Woman Today in redaksiya heyeti ile emekdasliq etmeye basladi BQHK kecirdiyi sorgu neticesinde 1969 cu ilde 16 000 den cox isleyen qadindan geri donus aldi Bu arasdirmalarin neticesi onu gosterdi ki bolqar qadinlarinin ekseriyyeti daha cox usaq sahibi olmaq isteyir lakin ozlerinin hedden artiq cox islediyini hiss edir ve is ve analiq vezifelerini balanslasdira bilmirler Sorgu hemcinin Bolqaristandaki 7 yasinadek usaqlarin 12 nin is gunleri erzinde nezaretsiz qaldigini ortaya cixarib Butun bunlarin neticesinde BQHK dovlete qadinlara odenisli analiq mezuniyyeti vermeyi ve usaq bagcalarinin sayini artirmagi tovsiye etmisdir BQHK hemcinin analar ucun is saatlarinin mehdudlasdirilmasi ve keyfiyyetli qadin geyimlerinin catismazliginin aradan qaldirilmasi kimi is yerlerinde qadinlara fayda veren qanunlarin tetbiqinde boyuk rol oynamisdir 1975 ci ile qeder bolqar qadinlara 120 gunluk analiq mezuniyyeti ve elave olaraq milli minimum emek haqqi ile alti ay odenisli mezuniyyet verilirdi Bundan yalniz 3 il sonra usaqlara bagcada yer ayrildigi ucun hemin dovr erzinde qadinlara odenissiz mezuniyyet secimi de verilirdi Laqadinova hemcinin hokumete minlerle yeni usaq bagcasi tikmeyi ohdesine goturmesi ucun tezyiq gostermisdir Internasionalizm ve qadin huquqlari span Laqadinova Serq ve Qerb Blokundaki ailelerin heyat terzini yaxsilasdirmaqla qadinlarin huquqlarinin mudafiesine tohfe verib O Bolqaristan Qadin Herekati Komitesinin sedri oldugu dovrde beynelxalq munasibetlerde tecavuzu aradan qaldirmaq ucun Soyuq muharibenin Serq ve Qerb bloklarinda qadinlari bir araya getirmek meqsedi dasiyan ile emekdasliq etmisdir Laqadinova hemcinin Asiya ve Afrikada yeni yaranmis qadin komiteleri ve herekatlarina maddi ve texniki destek gostermisdir Laqadinova 1985 ci ilde Nayrobide teskil olunmus Qadinlar ucun Ucuncu Umumdunya Konfransinda bas meruzeci olub O hemin ilden 1988 ci ile qeder hem de BMT nin Qadinlarin Telimi Institutunun uzvu olmusdur Laqadinova 1975 ci ilde Birlesmis Milletler Teskilatinin Beynelxalq Qadinlar Ili zamani muxtelif beynelxalq qruplarla islemis 1970 1980 ci illerde analiq mezuniyyetlerini maliyyelesdirmeleri ucun hokumetlere tezyiq gostermek meqsedi ile qadin teskilatlarinin koalisiyalarinin yaradilmasina komek etmisdir Papua Yeni Qvineya Surinam Liberiya ve Birlesmis Statlar istisna olmaqla geri qalan diger butun olkelerin hal hazirda qadinlara qanuni olaraq her hansi odenisli analiq mezuniyyeti teqdim etmesinde onun fealiyyetinin de rolu var Mukafatlar span 1959 cu ilde Laqadinova Bolqaristan hokumeti terefinden bitki genetikasi sahesindeki fealiyyetine gore Muqeddes Kiril ve Mefodi ordeni ile teltif edilmisdir Ona 1991 ci ilde Kaliforniyadaki Klermont Universitetii terefinden nufuzlu bir teltif olan Gorkemli Nailiyyetlerine gore Prezident Medali verilmisdir Olumu span Laqadinova 1989 cu ilde teqaude cixdi O teqaude cixdiqdan 27 il sonra amerikali etnoqraf Kristen Qodsiye verdiyi musahibede inandigin bir sey ucun mubarize aparmalisan deye meslehet vermisdi Laqadinova 29 oktyabr 2017 ci ilde Bolqaristanin Sofiya seherinde yuxuda iken vefat etmisdir Istinadlar span The Left Side of History World War II and Re emergent Nationalisms in Contemporary Eastern Europe Institute for Advanced Study ingilis 25 oktyabr 2016 22 noyabr 2016 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 13 mart 2019 Ghodsee Kristen Bulgaria s Guerilla Girl PDF Anthropology News ingilis 24 aprel 2015 1 fevral 2021 tarixinde arxivlesdirilib PDF Istifade tarixi 22 fevral 2019 Ghodsee Kristen Women s Rights and the Cold War PDF Legacies of Communism ingilis 26 avqust 2014 27 noyabr 2020 tarixinde arxivlesdirilib PDF Istifade tarixi 7 may 2024 Ghodsee Kristen Pressuring the Politburo The Committee of the Bulgarian Women s Movement and State Socialist Feminism Slavic Review ingilis 73 3 2014 538 562 doi 10 5612 slavicreview 73 3 538 ISSN 0037 6779 The Youngest Partisan jacobinmag com ingilis 4 may 2018 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 13 mart 2019 Hollander Ethan J The Final Solution in Bulgaria and Romania A Comparative Perspective East European Politics and Societies and Cultures ingilis 22 2 may 2008 203 248 doi 10 1177 0888325408315759 ISSN 0888 3254 Brilliant Fredda ed Madame Elena Lagadinova In Women in Power 74 88 New Delhi Lancer International 1987 ing Ghodsee Kristen Nikolova Miroslava Socialist Wallpaper The Culture of Everyday Life and the Committee of the Bulgarian Women s Movement 1968 1990 Social Politics International Studies in Gender State amp Society ingilis 22 3 1 sentyabr 2015 319 340 doi 10 1093 sp jxv023 ISSN 1072 4745 Ghodsee Kristen Rethinking State Socialist Mass Women s Organizations The Committee of the Bulgarian Women s Movement and the United Nations Decade for Women 1975 1985 Journal of Women s History ingilis 24 4 2012 49 73 doi 10 1353 jowh 2012 0044 ISSN 1527 2036 Kateqoriyalar 9 mayda dogulanlar1930 cu ilde dogulanlar5 noyabrda vefat edenler2017 ci ilde vefat edenler87 yasinda vefat edenlerSofiyada vefat edenlerBolqaristanin qadin siyasetcileriGizli kateqoriya Elifba sirasina gore sexsler