| Ageniaspis fuscicollis | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Elmi təsnifat | ||||||||
| Domen: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Aləm: Yarımaləm: Klad: Klad: Ranqsız: Tipüstü: Ranqsız: Ranqsız: Tip: Klad: Yarımtip: Sinif: Ranqsız: Yarımsinif: Budaq: İnfrasinif: Ranqsız: Dəstəüstü: Dəstə: Ranqsız: Yarımdəstə: İnfradəstə: Fəsiləüstü: Fəsilə: Cins: Növ: Ageniaspis fuscicollis | ||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||
| ||||||||
| ||||||||
Ageniaspis fuscicollis (lat. Ageniaspis fuscicollis) — heyvanlar aləminin buğumayaqlılar tipinin həşəratlar sinfinin pərdəqanadlılar dəstəsinin fəsiləsinin cinsinə aid heyvan növü.
Həyat tərzi
| ]Şəki-Zaqatala ərazisinin meşə sahələri və meyvə bağlarında aparılan müşahidələrə və entomoloji torba ilə nektarlı bitkilər üzərindən yığılan materiallara əsasən, Ageniaspis fuscicollis təbiətdə iyun ayının əvvəllərindən iyul ayının əvvəllərinədək görünməyə başlayır. Parazitlərin kütləvi uçuşu alma və meyvə güvələrinin yumurta qoyma vaxtına təsadüf edir. Uçuşun 2-3-cü günü cütləşirlər. Cütləşdikdən iki gün sonra yumurta qoymağa başlayırlar. Parazit yumurtasını zərərvericinin qalxancıq altında olan yumurtalarının daxilinə qoyur. İyul ayının axırı avqust ayının əvvəllərində güvə yumurtalarından tırtıllar çıxmağa başlayır. Avqust ayının ortalarından sentyabr ayının ortalarınadək parazitlə yoluxmuş kiçik yaşlı tırtıllar qışlamağa gedirlər. Qışlama müddətində parazitin yumurtası da tırtılın bədən daxilində qışlayır. Yazda tırtıllar (tək-tək) qışlama yerlərindən çıxıb alma və ərik yarpaqları ilə qidalanırlar. Qidalanan tırtılların bədən daxilində olan parazit yumurtası bölünmə yolu ilə çoxalaraq 60-80 rüşeyim əmələ gətirir və bu rüşeyimlər tədricən inkişaf edib sürfələrə çevrilirlər. Sürfələr 3 yaş dövrü keçirirlər. May ayının birinci yarısında havanın orta temperaturu 20-22oC olduqda tırtıl bədəninin daxilində olan parazit sürfələri (tırtıl mikroskop altında uzununa kəsildikdə görünür) bir-biri ilə zəncirvari şəkildə birləşərək inkişaf edirlər. Sürfələr 3-cü yaşa qədər tırtıl bədənində inkişaf edərək, ayrı-ayrılıqda puplaşmağa başlayırlar. Güvə tırtılları başdan axıra kimi parazit pupları ilə örtülmüş olur. Müşahidələrə əsasən parazitin postembrional inkişafı 265 gün, o cümlədən, sürfə mərhələsi 18-20 gün, pup mərhələsi 16-19 gün çəkir. Pup mərhələsi qurtardıqdan sonra parazitlər təbiətə uçmağa başlayrlar. Onlar nektarlı bitkilərdən şüyüd, yonca və s. bitkilərlə qidalanırlar. İldə bir nəsil verir.
Şərqi-Cənubi Qafqazda müvəffəqiyyətlə introduksiya edilmiş parazit təbii şəraitə uyğunlaşmış və kütləvi yayılmışdır. Qornostay güvələrin sayının fəal tənzimləyicisidir. Azərbaycanda alma güvəsinə qarşı bioloji mübarizə arealdaxili köçürmə üsulundan istifadə edilmişdir və sahibin sayının 60-65% aşağı düşməsinə nail olunmuşdur.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
| ]Şəki-Zaqatala bölgəsində meyvə bağlarında çəyirdəkli meyvə bitkilərinə ciddi zərərverən qornostay güvələrinin (Yponomeuta padellus L., Y. malinellus Z.) entomofaqları içərisində ageniaspis paraziti yüksək dərəcədə təsərrüfat əhəmiyyətinə malikdir. Beləki, alma, ərik və alça yarpaqları üzərindən götürülmüş hər 100 tırtıldan 25-35-i ageniaspis paraziti ilə yoluxmuş olur. Bəzən bu rəqəm 40-50 ədədə çatır. Əsasən ageniaspis paraziti kəpənəklər (Lepidoptera) dəstəsinin qornostay güvələr (Yponomeutidae) fəsiləsindən olan növlərin məxsusi parazitidir.
Yayılması
| ]Azərbaycanın Şəki-Zaqatala bölgəsində geniş yayılmışdır.
İstinadlar
| ]- E.M.Muradova. Şəki-Zaqatala bölgəsində çəyirdəkli meyvə ağaclarının başlıca zərərvericiləri, onlarin parazit və yırtıcıları. Bakı, 2015
- З.М.Мамедов. Паразиты и хищники основных вредителей косточковых плодовых культур в Шеки-Закатальской зоне Азербайджана. / Э.М. Мурадова // Журнал «Юг Росии», № 4, 2012, Махачкала, стр. 39-42.
Ədəbiyyat
| ]- E.M.Muradova. Şəki-Zaqatala bölgəsində çəyirdəkli meyvə ağaclarının başlıca zərərvericiləri, onlarin parazit və yırtıcıları. Bakı, 2015
- З.М.Мамедов. Паразиты и хищники основных вредителей косточковых плодовых культур в Шеки-Закатальской зоне Азербайджана. / Э.М. Мурадова // Журнал «Юг Росии», № 4, 2012, Махачкала, стр. 39-42.
Xarici keçidlər
| ]- Ageniaspis fuscicollis
- Ageniaspis fuscicollis Arxivləşdirilib 2016-04-14 at the Wayback Machine
Həmçinin bax
| ]wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Ageniaspis fuscicollisElmi tesnifatDomen EukariotlarKlad AmorpheaKlad ObazoaKlad OpisthokontaKlad HolozoaKlad FilozoaKlad Alem HeyvanlarYarimalem EumetazoylarKlad Klad IkitereflisimmetriyalilarKlad NephrozoaRanqsiz IlkagizlilarTipustu TuleyenlerRanqsiz PanarthropodaRanqsiz TactopodaTip BugumayaqlilarKlad Yarimtip AltiayaqlilarSinif HeseratlarRanqsiz Yarimsinif QanadlilarBudaq Infrasinif YeniqanadlilarRanqsiz Ranqsiz Tam cevrilme ile inkisaf eden heseratlarDesteustu Deste PerdeqanadlilarRanqsiz Yarimdeste SaplaqqarinciqlilarInfradeste Fesileustu Fesile Cins Nov Ageniaspis fuscicollisBeynelxalq elmi adiAgeniaspis fuscicollisSeklin VikiAnbarda axtarisiNCBI 150233EOL 847452 Ageniaspis fuscicollis lat Ageniaspis fuscicollis heyvanlar aleminin bugumayaqlilar tipinin heseratlar sinfinin perdeqanadlilar destesinin fesilesinin cinsine aid heyvan novu Heyat terzi span Seki Zaqatala erazisinin mese saheleri ve meyve baglarinda aparilan musahidelere ve entomoloji torba ile nektarli bitkiler uzerinden yigilan materiallara esasen Ageniaspis fuscicollis tebietde iyun ayinin evvellerinden iyul ayinin evvellerinedek gorunmeye baslayir Parazitlerin kutlevi ucusu alma ve meyve guvelerinin yumurta qoyma vaxtina tesaduf edir Ucusun 2 3 cu gunu cutlesirler Cutlesdikden iki gun sonra yumurta qoymaga baslayirlar Parazit yumurtasini zerervericinin qalxanciq altinda olan yumurtalarinin daxiline qoyur Iyul ayinin axiri avqust ayinin evvellerinde guve yumurtalarindan tirtillar cixmaga baslayir Avqust ayinin ortalarindan sentyabr ayinin ortalarinadek parazitle yoluxmus kicik yasli tirtillar qislamaga gedirler Qislama muddetinde parazitin yumurtasi da tirtilin beden daxilinde qislayir Yazda tirtillar tek tek qislama yerlerinden cixib alma ve erik yarpaqlari ile qidalanirlar Qidalanan tirtillarin beden daxilinde olan parazit yumurtasi bolunme yolu ile coxalaraq 60 80 ruseyim emele getirir ve bu ruseyimler tedricen inkisaf edib surfelere cevrilirler Surfeler 3 yas dovru kecirirler May ayinin birinci yarisinda havanin orta temperaturu 20 22oC olduqda tirtil bedeninin daxilinde olan parazit surfeleri tirtil mikroskop altinda uzununa kesildikde gorunur bir biri ile zencirvari sekilde birleserek inkisaf edirler Surfeler 3 cu yasa qeder tirtil bedeninde inkisaf ederek ayri ayriliqda puplasmaga baslayirlar Guve tirtillari basdan axira kimi parazit puplari ile ortulmus olur Musahidelere esasen parazitin postembrional inkisafi 265 gun o cumleden surfe merhelesi 18 20 gun pup merhelesi 16 19 gun cekir Pup merhelesi qurtardiqdan sonra parazitler tebiete ucmaga baslayrlar Onlar nektarli bitkilerden suyud yonca ve s bitkilerle qidalanirlar Ilde bir nesil verir Serqi Cenubi Qafqazda muveffeqiyyetle introduksiya edilmis parazit tebii seraite uygunlasmis ve kutlevi yayilmisdir Qornostay guvelerin sayinin feal tenzimleyicisidir Azerbaycanda alma guvesine qarsi bioloji mubarize arealdaxili kocurme usulundan istifade edilmisdir ve sahibin sayinin 60 65 asagi dusmesine nail olunmusdur Teserrufat ehemiyyeti span Seki Zaqatala bolgesinde meyve baglarinda ceyirdekli meyve bitkilerine ciddi zererveren qornostay guvelerinin Yponomeuta padellus L Y malinellus Z entomofaqlari icerisinde ageniaspis paraziti yuksek derecede teserrufat ehemiyyetine malikdir Beleki alma erik ve alca yarpaqlari uzerinden goturulmus her 100 tirtildan 25 35 i ageniaspis paraziti ile yoluxmus olur Bezen bu reqem 40 50 edede catir Esasen ageniaspis paraziti kepenekler Lepidoptera destesinin qornostay guveler Yponomeutidae fesilesinden olan novlerin mexsusi parazitidir Yayilmasi span Azerbaycanin Seki Zaqatala bolgesinde genis yayilmisdir Istinadlar span E M Muradova Seki Zaqatala bolgesinde ceyirdekli meyve agaclarinin baslica zerervericileri onlarin parazit ve yirticilari Baki 2015 Z M Mamedov Parazity i hishniki osnovnyh vreditelej kostochkovyh plodovyh kultur v Sheki Zakatalskoj zone Azerbajdzhana E M Muradova Zhurnal Yug Rosii 4 2012 Mahachkala str 39 42 Edebiyyat span E M Muradova Seki Zaqatala bolgesinde ceyirdekli meyve agaclarinin baslica zerervericileri onlarin parazit ve yirticilari Baki 2015 Z M Mamedov Parazity i hishniki osnovnyh vreditelej kostochkovyh plodovyh kultur v Sheki Zakatalskoj zone Azerbajdzhana E M Muradova Zhurnal Yug Rosii 4 2012 Mahachkala str 39 42 Xarici kecidler span Ageniaspis fuscicollis Ageniaspis fuscicollis Arxivlesdirilib 2016 04 14 at the Wayback MachineHemcinin bax span Takson eynilesdirmeleriWikidata Q13233384 EoL 847452 EPPO AGENFU EUNIS 78928 Fauna Europaea 69785 Fauna Europaea new 9a6cd6ee 4656 4d4b aaac 7dc4d0a694f2 GBIF 1377774 iNaturalist 1083813 IRMNG 11250927 NBN NHMSYS0021212668 NCBI 150233 Kateqoriya AgeniaspisGizli kateqoriyalar Imtina edilmis goruntu basliqlarina malik sehifelerVikipediya Kartockasinda yanlis alem gosterilen biologiya meqaleleriVikipediya Sekilleri olmayan meqaleler tip takson Vikipediya Sekli olmayan orqanizmler haqqinda meqalelerVikinovlere istinadi olmayan meqalelerUTMX siz biologiya meqaleleriTakson sablonu istifade olunan meqalelerTaksonbarda from parametri daxil edilmemis meqaleler
