| Sallaq tozağacı | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||||
| Domen: Eukariotlar Klad: Diaphoretickes Ranqsız: Arxeplastidlər Aləm: Bitkilər Klad: Streptofitlər Klad: Ali bitkilər Klad: Çoxsporlu bitkilər Klad: Borulu bitkilər Klad: Toxumlu bitkilər Klad: Çiçəkli bitkilər Klad: Evdikotlar Klad: Bazal evdikotlar Klad: Superrozidlər Klad: Rozidlər Klad: Fabidlər Dəstə: Fıstıqçiçəklilər Fəsilə: Tozağacıkimilər Yarımfəsilə: Betuloideae Cins: Tozağacı Növ: Sallaq tozağacı | ||||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||||
| ||||||||||
| ||||||||||
Sallaq tozağacı (lat. Betula pendula) — bitkilər aləminin fıstıqçiçəklilər dəstəsinin tozağacıkimilər fəsiləsinin tozağacı cinsinə aid bitki növü.
Ümumi yayılması
redaktə | vikimətni redaktə et]Qərbi Sibir, Altay, Avropa, Şimali Afrika, Asiya və Qafqazda yayılmışdır.
Azərbaycanda yayılması
redaktə | vikimətni redaktə et]Böyük Qafqaz dağlarında (Quba-Xaçmaz) və Naxçıvan MR-də təbii halda rast gəlinir.
Statusu
redaktə | vikimətni redaktə et]Azərbaycanın nadir bitkisidir. NT.
Bitdiyi yer
redaktə | vikimətni redaktə et]Əsasən qarışıq meşələrin orta yaruslarında rast gəlinir. Dağlarda bu tozağacı dəniz səviyyəsindən 2100–2500 m-ədək hündürlüyə qalxır.
Təbii ehtiyatı
redaktə | vikimətni redaktə et]Azərbaycanda arealı çox geniş deyil.
Bioloji xüsusiyyətləri
redaktə | vikimətni redaktə et]Əlverişli şəraitdə hündürlüyü 25–30 m, diametri 80 sm-ədək, çatır. Cavan ağacların qabığı qonurdur, 8-10 yaşdan ağarır. Cavan fərdlərini qızılağacın növləri ilə qarışıq salmaq olar. Iri vəziyyətdə ağ qabığına görə digər ağaclardan yaxşı fərqlənir. Daha yaşlı ağaclarda qabığı gövdənin aşağı hissəsind dərin yarıqlı, qara olur. Oduncağı sarımtıl-ağ, möhkəm və ağırdır. Budaqları çılpaq, çoxsaylı, sıx, qatranlı vəziciklərlə – ziyilciklərlə örtülmüşdür. Cavan budaqları aşağı sallanır və tozağacının çətirinə çox səciyyəvi görünüş verir (adı – sallaq tozağacı). Çətiri budaqlı, ancaq sıx deyil, budaqlanması simpodialdır. Yarpaqları rombvarı–yumurtavarıdan üçkünc–yumurtavarıyadək, uzunluğu 3,5-7 sm, eni 2-5 sm, ucu biz, hamar, cavan yaşda yapışqanlıdır; kənarları ikili dişlidir. Saplaqları çılpaq, uzunluğu 0,8-3 sm-dir. Çiçəkləri düz, xırda, bircinsli, budaqların uclarında sırğavari, sallaq çiçək qruplarına yığılmışdır. Yarpaqlar açılanadək çiçəkləyir. Erkək çiçəkləri qısa saplaqlarda, qırmızı-qonur pulcuqların qoltuqlarında 3 ədəd dixazial yerləşir və keçən ilin uzunsov zoğlarının uclarında 2-4 ədəd sallaq (5-6 sm) erkək sırğalar əmələ gətirir. Çiçəkyanlığı sadə, bir, iki yarpaqlı, 2-4 ədəd erkəkcikləri ikiyə bölünmüş, çiçəkyanlığın yarpaqlarla üzbəüz yerləşir. Dişi çiçəklərin çiçəkyanlığı yoxdur, üçqanadlı pulcuqlarla bitmişdir. Onlar qısa, yan zoğlarda 5 ədəd dixazilərə yığılmışdır və qısa, silindrik yaşıl, dişi sırğalar formalaşdırır. 2 ədəd dişiciyi bitişik olub, orada bir toxum rüşeymi inkişaf edir. Sapşəkilli dişicik ağızları uzun, bəzən parlaq rənglidir. Meyvələri yayın axırlarında yetişir.
Çoxalması
redaktə | vikimətni redaktə et]Generativ və vegetativ yolla çoxalır.
Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
redaktə | vikimətni redaktə et]Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.
Becərilməsi
redaktə | vikimətni redaktə et]Məlumat yoxdur.
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
redaktə | vikimətni redaktə et]Şahdağ Milli Parkında qorunur.
Zəruri qoruma tədbirləri
redaktə | vikimətni redaktə et]Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına salınması tövsiyə edilir.
İstinadlar
redaktə | vikimətni redaktə et]Həmçinin bax
redaktə | vikimətni redaktə et]wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Ziyilli tozagaci sehifesinden istiqametlendirilmisdir Sallaq tozagaci Elmi tesnifat Domen EukariotlarKlad DiaphoretickesRanqsiz ArxeplastidlerAlem BitkilerKlad StreptofitlerKlad Ali bitkilerKlad Coxsporlu bitkilerKlad Borulu bitkilerKlad Toxumlu bitkilerKlad Cicekli bitkilerKlad EvdikotlarKlad Bazal evdikotlarKlad SuperrozidlerKlad RozidlerKlad FabidlerDeste FistiqciceklilerFesile TozagacikimilerYarimfesile BetuloideaeCins TozagaciNov Sallaq tozagaci Beynelxalq elmi adi Betula pendula Roth 1788Sekil axtarisiITIS nbsp nbsp 19495NCBI nbsp nbsp 3505EOL nbsp nbsp 1149364 Sallaq tozagaci lat Betula pendula bitkiler aleminin fistiqcicekliler destesinin tozagacikimiler fesilesinin tozagaci cinsine aid bitki novu Umumi yayilmasi redakte vikimetni redakte et Qerbi Sibir Altay Avropa Simali Afrika Asiya ve Qafqazda yayilmisdir Azerbaycanda yayilmasi redakte vikimetni redakte et Boyuk Qafqaz daglarinda Quba Xacmaz ve Naxcivan MR de tebii halda rast gelinir Statusu redakte vikimetni redakte et Azerbaycanin nadir bitkisidir NT Bitdiyi yer redakte vikimetni redakte et Esasen qarisiq meselerin orta yaruslarinda rast gelinir Daglarda bu tozagaci deniz seviyyesinden 2100 2500 m edek hundurluye qalxir Tebii ehtiyati redakte vikimetni redakte et Azerbaycanda areali cox genis deyil Bioloji xususiyyetleri redakte vikimetni redakte et Elverisli seraitde hundurluyu 25 30 m diametri 80 sm edek catir Cavan agaclarin qabigi qonurdur 8 10 yasdan agarir Cavan ferdlerini qizilagacin novleri ile qarisiq salmaq olar Iri veziyyetde ag qabigina gore diger agaclardan yaxsi ferqlenir Daha yasli agaclarda qabigi govdenin asagi hissesind derin yariqli qara olur Oduncagi sarimtil ag mohkem ve agirdir Budaqlari cilpaq coxsayli six qatranli veziciklerle ziyilciklerle ortulmusdur Cavan budaqlari asagi sallanir ve tozagacinin cetirine cox seciyyevi gorunus verir adi sallaq tozagaci Cetiri budaqli ancaq six deyil budaqlanmasi simpodialdir Yarpaqlari rombvari yumurtavaridan uckunc yumurtavariyadek uzunlugu 3 5 7 sm eni 2 5 sm ucu biz hamar cavan yasda yapisqanlidir kenarlari ikili dislidir Saplaqlari cilpaq uzunlugu 0 8 3 sm dir Cicekleri duz xirda bircinsli budaqlarin uclarinda sirgavari sallaq cicek qruplarina yigilmisdir Yarpaqlar acilanadek cicekleyir Erkek cicekleri qisa saplaqlarda qirmizi qonur pulcuqlarin qoltuqlarinda 3 eded dixazial yerlesir ve kecen ilin uzunsov zoglarinin uclarinda 2 4 eded sallaq 5 6 sm erkek sirgalar emele getirir Cicekyanligi sade bir iki yarpaqli 2 4 eded erkekcikleri ikiye bolunmus cicekyanligin yarpaqlarla uzbeuz yerlesir Disi ciceklerin cicekyanligi yoxdur ucqanadli pulcuqlarla bitmisdir Onlar qisa yan zoglarda 5 eded dixazilere yigilmisdir ve qisa silindrik yasil disi sirgalar formalasdirir 2 eded disiciyi bitisik olub orada bir toxum ruseymi inkisaf edir Sapsekilli disicik agizlari uzun bezen parlaq renglidir Meyveleri yayin axirlarinda yetisir Coxalmasi redakte vikimetni redakte et Generativ ve vegetativ yolla coxalir Tebii ehtiyatinin deyisilmesi sebebleri redakte vikimetni redakte et Baslica olaraq insan fealiyyetidir Becerilmesi redakte vikimetni redakte et Melumat yoxdur Qebul edilmis qoruma tedbirleri redakte vikimetni redakte et Sahdag Milli Parkinda qorunur Zeruri qoruma tedbirleri redakte vikimetni redakte et Azerbaycanin Qirmizi kitab ina salinmasi tovsiye edilir Istinadlar redakte vikimetni redakte et Hemcinin bax redakte vikimetni redakte et Takson eynilesdirmeleriWikidata Q156895 Wikispecies Betula pendula APDB 132267 APNI 120355 BioLib 3433 Calflora 12274 Ecocrop 3721 EoL 1149364 EPPO BETPE FNA 200006160 FoC 200006160 GBIF 5331916 GRIN 7127 iNaturalist 83992 IPA 11537 IPNI 295174 1 IRMNG 10600231 ITIS 19495 IUCN 62535 MichiganFlora 552 MoBotPF 277818 NBN NBNSYS0000003827 NCBI 3505 NZOR 55f1f3b1 5ee4 45a1 ab26 ebcfd9d29689 NZPCN 3513 PalDat Betula pendula Panartic Flora 610201 PFI 245 Plant List kew 21582 PLANTS BEPE3 POWO urn lsid ipni org names 295174 1 Tropicos 3600018 VASCAN 3698 VicFlora 0d2262da 8f24 44b4 8f35 3508367bdb16 WCSP 21582 WisFlora 2739 WFO wfo 0000335449 Menbe https az wikipedia org w index php title Sallaq tozagaci amp oldid 7222602 Kateqoriya TozagaciGizli kateqoriyalar Vikipediya Kartockasinda yanlis alem gosterilen biologiya meqaleleriVikinovlere istinadi olmayan meqalelerTakson sablonu istifade olunan meqalelerTaksonbarda from parametri daxil edilmemis meqaleler35 39 ID olan Taksonbar
