| Uçek Lanqmeytonq | |
|---|---|
| Uçek Lanqmeytonq və ya Çekla Lanqmeytonq | |
| |
| Cinsi | qadın[d] |
Uçek Lanqmeytonq və ya Çekla Lanqmeytonq əfsanəsi – Qədim Kanqleypak (erkən Manipur) xalq nağılı. Bu, Hayainu (digər adı Nonqdam Atombi) adlı bir qızın hekayəsidir. O, zalım ögey anasının pis rəftarına dözə bilmədiyi üçün özünü "Lanqmeytonq" (Meitei dilində "Kərgədan quşu" (hornbill)) quşuna çevirir.
Etimologiya
| ]"Uçek" (/u.cek/) — Meytey dilində "quş" deməkdir. "Lanqmeytonq" (/laŋ.məi.ton/) və ya "Lanqmeydonq", "Lanqmeytonq" — Meytey dilində Hornbill (Kərgədan quşu) cinsinə aid quş növlərini ifadə edir. "Çekla" (/cek.la/) — Meytey dilində başqa bir "quş" sözüdür, lakin gündəlik nitqdə çox istifadə olunmur.
Hekayə
| ]Hayainunun faciəsi Hayainunun anası o, uşaq ikən vəfat edir. Atası yenidən evlənir və o, ögey anası və (bəzi versiyalarda) ögey qardaşı ilə birlikdə yaşamağa başlayır. Atası onu çox
sevsə də, ögey anası ondan nifrət edir. Atası ailəsi üçün daha çox pul qazanmaq məqsədilə başqa bir yerə köçür və Hayainunu ögey anasının qayğısına buraxır. Atası getdikdən sonra ögey anası onu bütün ev işlərini görməyə məcbur edir. O, hər gün ot və dərman bitkiləri toplamalı, balıq tutmalı və bazarda satmalı olur. Lakin bütün bu zəhmətinə baxmayaraq, ögey anası ona nifrət edir və hər gün onu döyür. Zaman keçdikcə ögey anasının zorakılığı daha da artır. Bəzən onu otağa salıb, yemək vermədən ac saxlayır. Ögey ananın zülmü bir gün Hayainu və dostları saçlarını "çenqi" ilə yuyanda, ögey anası sahəyə yayılmış inəkləri görür. Onun Hayainunun sahəyə baxmadığını düşünərək qəzəblənir və onu döyür. Başqa bir gün dostları Hayainunu ertəsi gün keçiriləcək festivala dəvət edirlər. Əvvəlcə o, tərəddüd edir, lakin sonra razılaşır. Ögey anası onun festivala qatılmaq istədiyini öyrənir və səhər tezdən öz övladı ilə birlikdə ata evinə gedərək Hayainunun bütün gözəl paltarlarını və zinət əşyalarını özü ilə aparır. Hayainu evdə tək qaldıqdan sonra bu hiylənin fərqinə varır və üzülərək festivala getmir. Undan qurtuluş: Quşa çevrilmək Ögey anasının işgəncələri artdıqca Hayainunun həyatında göz yaşları yeganə yoldaşı olur. Bir gecə yuxusunda anası ona "Lanqmeydonq" (Hornbill) quşlarının dünyasına getməsini məsləhət görür. Anası ona gölün yaxınlığında hər gün uçan quşlardan lələklərini istəməsini və həmin lələkləri bədəninə tikərək uçmasını tapşırır. Hayainu yuxudan oyanır və həmin yerə gedərək quşlardan lələklər istəyir. Quşlar ona acıyıb lələklərini verirlər. O, bir səbət dolusu lələk topladıqdan sonra üzərinə paltar sarıyır və lələkləri ona tikir. Bu zaman ögey qardaşı onu görür və getməməsi üçün yalvarır. Lakin o, izah edərkən işini tamamlayır. Elə bu anda, quş sürüsü yenidən uçaraq gəlir və Hayainu onları çağıraraq özünü havaya qaldırmalarını istəyir. Quşlar onu qanadlarının üstünə alaraq öz dünyalarına aparırlar. Atasının peşmançılığı Ögey qardaşı hadisəni anasına danışır və o, bu xəbərə çox sevinir. Lakin bir müddət sonra Hayainunun atası evə qayıdır. Qızının yox olduğunu görüb ögey anasından soruşsa da, cavab almır. Oğlunun hadisəni danışmasından sonra qəzəblənən ata, ögey ananı evdən qovur (bəzi versiyalarda sadəcə döyür). Hayainunun yoxluğuna çox kədərlənən ata hər gün çölə çıxaraq qızına qayıtması üçün yalvarır. Nəhayət, bir gün Hayainunu bir quş sürüsü ilə birlikdə göydə görür. Ata ona yemək təklif edir və qayıtmasını istəyir, lakin Hayainu artıq insan dünyasına aid olmadığını və quş həyatı ilə birləşdiyini bildirir. Bunu deyərək, uçub gedir və bir daha geri qayıtmır.
Nəşrlər
| ]2010-cu ildə bu xalq nağılı Meitei dilində (Manipuri dilində) Latın qrafikası ilə komiks kitabı şəklində nəşr olunub. Müəllifi Subadanidir. 2011-ci ildə isə Meitei əlifbası ilə "Çekla Lanqmeytonq" adı altında nəşr edilmişdir və bu, ilk Meitei qrafikalı komiks kitabı olmuşdur.
Populyar mədəniyyətdə
| ]Ratan Tiyam, "Uçek Lanqmeidonq (Quşların xoru)" adlı teatr tamaşası hazırlamışdır. Tamaşa 1979-cu ildə keçirilən "Şri Ram Mərkəzi Milli Dram festivalı"nda təqdim olunaraq tənqidçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. 2008-ci ildə bu əfsanə əsasında "Uçek Lanqmeidonq" adlı animasiya filmi çəkilmişdir. 2016-cı ildə bu xalq əfsanəsi uşaqların ifasında teatr tamaşası şəklində yenidən səhnələşdirilmişdir.
İstinadlar
| ]- Handoo, Jawaharlal; Siikala, Anna-Leena. Folklore and Discourse (ingilis). Zooni Publications. 1999. ISBN .
- Enact (ingilis). Pauls Press. 1978.
- Singh, Moirangthem Kirti. Folk Culture of Manipur (ingilis). Manas Publications. 1993. ISBN .
- "Human turning into Uchek Langmei Meena Uchek Langmei Onba". e-pao.net. 16 dekabr 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 mart 2025.
- Ahuja, Chaman. Contemporary Theatre of India: An Overview (ingilis). National Book Trust, India. 2012. ISBN .
- Sharma, H. Surmangol. Langmeiton // Arxivlənmiş surət. Learners' Manipuri-English dictionary. Digital Dictionaries of South Asia. 2006. 28 iyul 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 mart 2025.
- Sharma, H. Surmangol. Chekla // Arxivlənmiş surət. Learners' Manipuri-English dictionary. Digital Dictionaries of South Asia. 2006. 28 iyul 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 mart 2025.
- First Sun Stories: Unusual Folk Tales from the North East (ingilis). Katha. 2005. 43. ISBN .
- First Sun Stories: Unusual Folk Tales from the North East (ingilis). Katha. 2005. 44. ISBN .
- Rajkumari, Yaisna. "Manipuri Folktales". Indian Literature. 59 (1 (285)). 2015: 53–59. ISSN 0019-5804. JSTOR 44479262.
- Singh, Babu I. r. Manipuri Fungga Waree (manipüri). 2005. 74.
- Singh, Babu I. r. Manipuri Fungga Waree (manipüri). 2005. 75.
- Subadani, Ksh. Illustrated Folk Tales Of Manipur. 2010. 46.
- "Meetei Mayek Folktale comic released: 18th dec11 ~ E-Pao! Headlines". www.e-pao.net.
- Freund, Philip. Oriental Theatre: Drama, Opera, Dance and Puppetry in the Far East (ingilis). Peter Owen. 2005. ISBN .
- Ahuja, Chaman. Contemporary Theatre of India: An Overview (ingilis). National Book Trust, India. 2012. ISBN .
- "Quarterly Journal". Quarterly Journal (ingilis) (8). 1979. İstifadə tarixi: 6 aprel 2023.
- "The India Magazine of Her People and Culture". The India Magazine of Her People and Culture (ingilis). No. 11. A. H. Advani. 1990. İstifadə tarixi: 6 aprel 2023.
- Thiyam, Ratan; Nagpal, Kavita. Chakravyuha (ingilis). Seagull Books. 1998. ISBN .
- "'Uchek Langmeidong' : Animation film released: 05th apr08 ~ E-Pao! Headlines". e-pao.net. 30 noyabr 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 mart 2025.
- "Scenes from "Uchek Langmeidong" :: Manipuri Animation Film ~ Pictures from Manipur". www.e-pao.net.
- "CCC Uchek Langmeidong a taste of children theatre By Rajmani Ayekpam". e-pao.net. 30 noyabr 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 mart 2025.
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Ucek LanqmeytonqUcek Lanqmeytonq ve ya Cekla LanqmeytonqCinsi qadin d Vikianbarda elaqeli mediafayllar Ucek Lanqmeytonq ve ya Cekla Lanqmeytonq efsanesi Qedim Kanqleypak erken Manipur xalq nagili Bu Hayainu diger adi Nonqdam Atombi adli bir qizin hekayesidir O zalim ogey anasinin pis reftarina doze bilmediyi ucun ozunu Lanqmeytonq Meitei dilinde Kergedan qusu hornbill qusuna cevirir Etimologiya span Ucek u cek Meytey dilinde qus demekdir Lanqmeytonq laŋ mei ton ve ya Lanqmeydonq Lanqmeytonq Meytey dilinde Hornbill Kergedan qusu cinsine aid qus novlerini ifade edir Cekla cek la Meytey dilinde basqa bir qus sozudur lakin gundelik nitqde cox istifade olunmur Hekaye span Hayainunun faciesi Hayainunun anasi o usaq iken vefat edir Atasi yeniden evlenir ve o ogey anasi ve bezi versiyalarda ogey qardasi ile birlikde yasamaga baslayir Atasi onu cox Hayainu sonradan Ucek Lanqmeytonqa Kergedan qusuna cevrilen qiz sevse de ogey anasi ondan nifret edir Atasi ailesi ucun daha cox pul qazanmaq meqsedile basqa bir yere kocur ve Hayainunu ogey anasinin qaygisina buraxir Atasi getdikden sonra ogey anasi onu butun ev islerini gormeye mecbur edir O her gun ot ve derman bitkileri toplamali baliq tutmali ve bazarda satmali olur Lakin butun bu zehmetine baxmayaraq ogey anasi ona nifret edir ve her gun onu doyur Zaman kecdikce ogey anasinin zorakiligi daha da artir Bezen onu otaga salib yemek vermeden ac saxlayir Ogey ananin zulmu bir gun Hayainu ve dostlari saclarini cenqi ile yuyanda ogey anasi saheye yayilmis inekleri gorur Onun Hayainunun saheye baxmadigini dusunerek qezeblenir ve onu doyur Basqa bir gun dostlari Hayainunu ertesi gun kecirilecek festivala devet edirler Evvelce o tereddud edir lakin sonra razilasir Ogey anasi onun festivala qatilmaq istediyini oyrenir ve seher tezden oz ovladi ile birlikde ata evine gederek Hayainunun butun gozel paltarlarini ve zinet esyalarini ozu ile aparir Hayainu evde tek qaldiqdan sonra bu hiylenin ferqine varir ve uzulerek festivala getmir Undan qurtulus Qusa cevrilmek Ogey anasinin isgenceleri artdiqca Hayainunun heyatinda goz yaslari yegane yoldasi olur Bir gece yuxusunda anasi ona Lanqmeydonq Hornbill quslarinin dunyasina getmesini meslehet gorur Anasi ona golun yaxinliginda her gun ucan quslardan leleklerini istemesini ve hemin lelekleri bedenine tikerek ucmasini tapsirir Hayainu yuxudan oyanir ve hemin yere gederek quslardan lelekler isteyir Quslar ona aciyib leleklerini verirler O bir sebet dolusu lelek topladiqdan sonra uzerine paltar sariyir ve lelekleri ona tikir Bu zaman ogey qardasi onu gorur ve getmemesi ucun yalvarir Lakin o izah ederken isini tamamlayir Ele bu anda qus surusu yeniden ucaraq gelir ve Hayainu onlari cagiraraq ozunu havaya qaldirmalarini isteyir Quslar onu qanadlarinin ustune alaraq oz dunyalarina aparirlar Atasinin pesmanciligi Ogey qardasi hadiseni anasina danisir ve o bu xebere cox sevinir Lakin bir muddet sonra Hayainunun atasi eve qayidir Qizinin yox oldugunu gorub ogey anasindan sorussa da cavab almir Oglunun hadiseni danismasindan sonra qezeblenen ata ogey anani evden qovur bezi versiyalarda sadece doyur Hayainunun yoxluguna cox kederlenen ata her gun cole cixaraq qizina qayitmasi ucun yalvarir Nehayet bir gun Hayainunu bir qus surusu ile birlikde goyde gorur Ata ona yemek teklif edir ve qayitmasini isteyir lakin Hayainu artiq insan dunyasina aid olmadigini ve qus heyati ile birlesdiyini bildirir Bunu deyerek ucub gedir ve bir daha geri qayitmir Hayainu Ucek Lanqmeytonqa cevrildikden sonra atasi ile danismaq ucun taxta direye qonaraq asagiya ucur Nesrler span 2010 cu ilde bu xalq nagili Meitei dilinde Manipuri dilinde Latin qrafikasi ile komiks kitabi seklinde nesr olunub Muellifi Subadanidir 2011 ci ilde ise Meitei elifbasi ile Cekla Lanqmeytonq adi altinda nesr edilmisdir ve bu ilk Meitei qrafikali komiks kitabi olmusdur Populyar medeniyyetde span Ratan Tiyam Ucek Lanqmeidonq Quslarin xoru adli teatr tamasasi hazirlamisdir Tamasa 1979 cu ilde kecirilen Sri Ram Merkezi Milli Dram festivali nda teqdim olunaraq tenqidciler terefinden yuksek qiymetlendirilmisdir 2008 ci ilde bu efsane esasinda Ucek Lanqmeidonq adli animasiya filmi cekilmisdir 2016 ci ilde bu xalq efsanesi usaqlarin ifasinda teatr tamasasi seklinde yeniden sehnelesdirilmisdir Istinadlar span Handoo Jawaharlal Siikala Anna Leena Folklore and Discourse ingilis Zooni Publications 1999 ISBN 978 81 7342 054 2 Enact ingilis Pauls Press 1978 Singh Moirangthem Kirti Folk Culture of Manipur ingilis Manas Publications 1993 ISBN 978 81 7049 063 0 Human turning into Uchek Langmei Meena Uchek Langmei Onba e pao net 16 dekabr 2024 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 19 mart 2025 Ahuja Chaman Contemporary Theatre of India An Overview ingilis National Book Trust India 2012 ISBN 978 81 237 6492 4 Sharma H Surmangol Langmeiton Arxivlenmis suret Learners Manipuri English dictionary Digital Dictionaries of South Asia 2006 28 iyul 2024 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 19 mart 2025 Sharma H Surmangol Chekla Arxivlenmis suret Learners Manipuri English dictionary Digital Dictionaries of South Asia 2006 28 iyul 2024 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 19 mart 2025 First Sun Stories Unusual Folk Tales from the North East ingilis Katha 2005 43 ISBN 978 81 89020 33 0 First Sun Stories Unusual Folk Tales from the North East ingilis Katha 2005 44 ISBN 978 81 89020 33 0 Rajkumari Yaisna Manipuri Folktales Indian Literature 59 1 285 2015 53 59 ISSN 0019 5804 JSTOR 44479262 Singh Babu I r Manipuri Fungga Waree manipuri 2005 74 Singh Babu I r Manipuri Fungga Waree manipuri 2005 75 Subadani Ksh Illustrated Folk Tales Of Manipur 2010 46 Meetei Mayek Folktale comic released 18th dec11 E Pao Headlines www e pao net Freund Philip Oriental Theatre Drama Opera Dance and Puppetry in the Far East ingilis Peter Owen 2005 ISBN 978 0 7206 1208 0 Ahuja Chaman Contemporary Theatre of India An Overview ingilis National Book Trust India 2012 ISBN 978 81 237 6492 4 Quarterly Journal Quarterly Journal ingilis 8 1979 Istifade tarixi 6 aprel 2023 The India Magazine of Her People and Culture The India Magazine of Her People and Culture ingilis No 11 A H Advani 1990 Istifade tarixi 6 aprel 2023 Thiyam Ratan Nagpal Kavita Chakravyuha ingilis Seagull Books 1998 ISBN 978 81 7046 093 0 Uchek Langmeidong Animation film released 05th apr08 E Pao Headlines e pao net 30 noyabr 2024 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 19 mart 2025 Scenes from Uchek Langmeidong Manipuri Animation Film Pictures from Manipur www e pao net CCC Uchek Langmeidong a taste of children theatre By Rajmani Ayekpam e pao net 30 noyabr 2024 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 19 mart 2025 Kateqoriya Elifba sirasina gore mifoloji personajlar
