
Siyasi qloballaşma — dünya üzrə siyasi sistemin həm ölçü, həm də mürəkkəblik baxımından genişlənməsi. Bu sistemə hökumətlər, onların , və həmçinin hökumətdən asılı olmayan elementləri — beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatları və daxildir. Siyasi qloballaşmanın əsas aspektlərindən biri milli dövlətin əhəmiyyətinin azalması və siyasi səhnədə digər aktorların rolunun artmasıdır. BMTnin yaradılması və mövcudluğu siyasi qloballaşmanın klassik nümunələrindən biri hesab olunur.
Siyasi qloballaşma akademik ədəbiyyatda qloballaşmanın üç əsas ölçüsündən biri kimi qeyd olunur; digər ikisi iqtisadi qloballaşma və mədəni qloballaşmadır.
Təriflər
| ]siyasi qloballaşmanı “qlobal siyasi sistemin və onun institutlarının genişlənməsi; regionlararası tranzaksiyaların (yalnız ticarətlə məhdudlaşmayan) idarə olunduğu bir sistem” kimi müəyyənləşdirir.
Valentin Moqadam isə onu belə tərif edir: “multilateralizmə doğru artan meyl (burada Birləşmiş Millətlər Təşkilatı əsas rol oynayır), ortaya çıxan ‘transmilli dövlət aparatına’ doğru meyl, həmçinin hökumətləri nəzarətdə saxlayan və fəaliyyət və təsir dairələrini genişləndirən milli və beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatlarının meydana çıxması”.
isə yazır ki, bu anlayış “qloballaşma üzrə siyasi qarşılıqlı əlaqələrin intensivləşməsi və genişlənməsi”nə istinad edir.
tərəfindən verilən daha geniş tərif isə belədir: “Siyasi qloballaşma Dünya Bankı, Beynəlxalq Valyuta Fondu (IMF) və Ümumdünya Ticarət Təşkilatı (WTO) kimi institutlarının artan gücünü ifadə edir. Eyni zamanda, bu anlayış sərhədləri aşan və bir növ yaradan beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatları, və transmilli müdafiə şəbəkələrinin yayılmasını və təsirini də əhatə edir.”
Nəhayət, və siyasi qloballaşmanı belə tərif edirlər: “qlobal , qlobal və kimi üç prosesin qarşılıqlı təsiri nəticəsində formalaşan mürəkkəb sahəsi”.
World Federalist Manifesto, Guide to Political Globalization kitabında isə siyasi qloballaşma belə müəyyən edilir: “millətlər arasındakı münasibətləri tənzimləyən və sosial-iqtisadi qloballaşmadan irəli gələn hüquqları təmin edən qlobal idarəetmə sisteminin yaradılması”.
Aspektlər
| ], siyasi qloballaşma da bir neçə ölçüyə malikdir və müxtəlif şəkildə izah oluna bilər. O, həm yeni azadlaşdırıcı imkanlar kontekstində, həm də avtonomiyanın itirilməsi və sosial dünyanın parçalanması kontekstində müzakirə olunur. Siyasi qloballaşma dünya üzrə demokratikləşmə, qlobal vətəndaş cəmiyyətinin formalaşması, və xüsusilə siyasət sahəsində yeganə aktor olan milli dövlətin mərkəziliyi anlayışından kənara çıxmaq kimi dəyişikliklərdə özünü göstərir. Siyasi qloballaşmanın müzakirəsində əsas suallardan bəziləri milli dövlətin gələcəyi, onun əhəmiyyətinin azalması ilə bağlıdır və bunun səbəbləri nədir; eləcə də anlayışının meydana çıxmasını anlamaqdır.Birləşmiş Millətlər Təşkilatının yaradılması və mövcudluğu siyasi qloballaşmanın klassik nümunələrindən biri hesab olunur. Hökumət xarici təşkilatların və müxtəlif məsələlərlə – məsələn, ilə bağlı sosial hərəkatların – siyasi fəaliyyəti də başqa bir nümunədir.
irəli sürüb ki, siyasi qloballaşmanın davam etməsi bənzər qlobal hökumət quruluşunun yaranmasına gətirib çıxara bilər, lakin bu baxış həmin dərəcədə idealist olduğu üçün tənqid də olunur.
Siyasi qloballaşma və milli dövlət
| ]Siyasi qloballaşma və milli dövlət mövzusu ətrafında intensiv debat mövcuddur. Sual yaranır: siyasi qloballaşma milli dövlətin zəifləməsi deməkdirmi? Hiperqloballaşma tərəfdarları iddia edirlər ki, qloballaşma müasir dünyanı elə bir şəkildə əhatə edib ki, dövlət sərhədləri əvvəlki qədər əhəmiyyət kəsb etmir. Bununla belə, skeptiklər bunu sadəlövhlük hesab edir və iddia edirlər ki, milli dövlət hələ də beynəlxalq münasibətlərin ən ali aktorudur.
İstinadlar
| ]- Salvatore Babones. Studying Globalization: Methodological Issues // George Ritzer (redaktor). The Blackwell Companion to Globalization. John Wiley & Sons. 15 April 2008. səh. 146. ISBN .
- George Modelski; Tessaleno Devezas; William R. Thompson. Globalization as Evolutionary Process: Modeling Global Change. Routledge. 20 dekabr 2007. səh. 59. ISBN .
- Valentine M. Moghadam. Globalizing Women: Transnational Feminist Networks. JHU Press. 20 yanvar 2005. səh. 35. ISBN .
- Manfred B. Steger. Globalization: A Very Short Introduction. Oxford University Press, UK. 27 March 2003. 56–. ISBN .
- Colin Crouch. Democracy and Capitalism in the Wake of the Financial Crisis // Edwin Amenta; Kate Nash; Alan Scott (redaktorlar ). The Wiley-Blackwell Companion to Political Sociology. John Wiley & Sons. 2 February 2012. səh. 487. ISBN .
- Gerard Delanty; Chris Rumford. Political Globalization // George Ritzer (redaktor). The Blackwell Companion to Globalization. John Wiley & Sons. 15 April 2008. səh. 414. ISBN .
- "World Federalist Manifesto". www.worldfederalistmanifesto.com/ (ingilis). 10 aprel 2007. İstifadə tarixi: 29 aprel 2022.
- Gerard Delanty; Chris Rumford. Political Globalization // George Ritzer (redaktor). The Blackwell Companion to Globalization. John Wiley & Sons. 15 April 2008. səh. 426. ISBN .
- Annabelle Mooney; Betsy Evans. Globalization: The Key Concepts. Routledge. 12 March 2007. səh. 194. ISBN .
- Manfred B. Steger. Globalization: A Very Short Introduction. Oxford University Press, UK. 27 March 2003. səh. 57. ISBN .
- Manfred B. Steger. Globalization: A Very Short Introduction. Oxford University Press, UK. 27 March 2003. səh. 68. ISBN .
- Contemporary Debate on Political Globalization and Nation State. International Affairs, UK. 2017. səh. 68. ISBN . 23 dekabr 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyul 2017.
Ədəbiyyat
| ]- Ougaard, M. 2004. Political Globalization: State, Power, and Social Forces. New York: Palgrave Macmillan.
Xarici keçidlər
| ]- KOF Index of Globalization
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya San Fransiskodaki BMT Plazasinin Vetendas Merkezinde dalgalanmasi BMT siyasi qloballasma prosesinin esas teskilatlarindan biridir Siyasi qloballasma dunya uzre siyasi sistemin hem olcu hem de murekkeblik baximindan genislenmesi Bu sisteme hokumetler onlarin ve hemcinin hokumetden asili olmayan elementleri beynelxalq qeyri hokumet teskilatlari ve daxildir Siyasi qloballasmanin esas aspektlerinden biri milli dovletin ehemiyyetinin azalmasi ve siyasi sehnede diger aktorlarin rolunun artmasidir BMTnin yaradilmasi ve movcudlugu siyasi qloballasmanin klassik numunelerinden biri hesab olunur Siyasi qloballasma akademik edebiyyatda qloballasmanin uc esas olcusunden biri kimi qeyd olunur diger ikisi iqtisadi qloballasma ve medeni qloballasmadir Terifler span siyasi qloballasmani qlobal siyasi sistemin ve onun institutlarinin genislenmesi regionlararasi tranzaksiyalarin yalniz ticaretle mehdudlasmayan idare olundugu bir sistem kimi mueyyenlesdirir Valentin Moqadam ise onu bele terif edir multilateralizme dogru artan meyl burada Birlesmis Milletler Teskilati esas rol oynayir ortaya cixan transmilli dovlet aparatina dogru meyl hemcinin hokumetleri nezaretde saxlayan ve fealiyyet ve tesir dairelerini genislendiren milli ve beynelxalq qeyri hokumet teskilatlarinin meydana cixmasi ise yazir ki bu anlayis qloballasma uzre siyasi qarsiliqli elaqelerin intensivlesmesi ve genislenmesi ne istinad edir terefinden verilen daha genis terif ise beledir Siyasi qloballasma Dunya Banki Beynelxalq Valyuta Fondu IMF ve Umumdunya Ticaret Teskilati WTO kimi institutlarinin artan gucunu ifade edir Eyni zamanda bu anlayis serhedleri asan ve bir nov yaradan beynelxalq qeyri hokumet teskilatlari ve transmilli mudafie sebekelerinin yayilmasini ve tesirini de ehate edir Nehayet ve siyasi qloballasmani bele terif edirler qlobal qlobal ve kimi uc prosesin qarsiliqli tesiri neticesinde formalasan murekkeb sahesi World Federalist Manifesto Guide to Political Globalization kitabinda ise siyasi qloballasma bele mueyyen edilir milletler arasindaki munasibetleri tenzimleyen ve sosial iqtisadi qloballasmadan ireli gelen huquqlari temin eden qlobal idareetme sisteminin yaradilmasi Aspektler span siyasi qloballasma da bir nece olcuye malikdir ve muxtelif sekilde izah oluna biler O hem yeni azadlasdirici imkanlar kontekstinde hem de avtonomiyanin itirilmesi ve sosial dunyanin parcalanmasi kontekstinde muzakire olunur Siyasi qloballasma dunya uzre demokratiklesme qlobal vetendas cemiyyetinin formalasmasi ve xususile siyaset sahesinde yegane aktor olan milli dovletin merkeziliyi anlayisindan kenara cixmaq kimi deyisikliklerde ozunu gosterir Siyasi qloballasmanin muzakiresinde esas suallardan bezileri milli dovletin geleceyi onun ehemiyyetinin azalmasi ile baglidir ve bunun sebebleri nedir elece de anlayisinin meydana cixmasini anlamaqdir Birlesmis Milletler Teskilatinin yaradilmasi ve movcudlugu siyasi qloballasmanin klassik numunelerinden biri hesab olunur Hokumet xarici teskilatlarin ve muxtelif meselelerle meselen ile bagli sosial herekatlarin siyasi fealiyyeti de basqa bir numunedir ireli surub ki siyasi qloballasmanin davam etmesi benzer qlobal hokumet qurulusunun yaranmasina getirib cixara biler lakin bu baxis hemin derecede idealist oldugu ucun tenqid de olunur Siyasi qloballasma ve milli dovlet span Siyasi qloballasma ve milli dovlet movzusu etrafinda intensiv debat movcuddur Sual yaranir siyasi qloballasma milli dovletin zeiflemesi demekdirmi Hiperqloballasma terefdarlari iddia edirler ki qloballasma muasir dunyani ele bir sekilde ehate edib ki dovlet serhedleri evvelki qeder ehemiyyet kesb etmir Bununla bele skeptikler bunu sadelovhluk hesab edir ve iddia edirler ki milli dovlet hele de beynelxalq munasibetlerin en ali aktorudur Istinadlar span Salvatore Babones Studying Globalization Methodological Issues George Ritzer redaktor The Blackwell Companion to Globalization John Wiley amp Sons 15 April 2008 seh 146 ISBN 978 0 470 76642 2 George Modelski Tessaleno Devezas William R Thompson Globalization as Evolutionary Process Modeling Global Change Routledge 20 dekabr 2007 seh 59 ISBN 978 1 135 97764 1 Valentine M Moghadam Globalizing Women Transnational Feminist Networks JHU Press 20 yanvar 2005 seh 35 ISBN 978 0 8018 8024 7 Manfred B Steger Globalization A Very Short Introduction Oxford University Press UK 27 March 2003 56 ISBN 978 0 19 153938 1 Colin Crouch Democracy and Capitalism in the Wake of the Financial Crisis Edwin Amenta Kate Nash Alan Scott redaktorlar The Wiley Blackwell Companion to Political Sociology John Wiley amp Sons 2 February 2012 seh 487 ISBN 978 1 4443 5507 9 Gerard Delanty Chris Rumford Political Globalization George Ritzer redaktor The Blackwell Companion to Globalization John Wiley amp Sons 15 April 2008 seh 414 ISBN 978 0 470 76642 2 World Federalist Manifesto www worldfederalistmanifesto com ingilis 10 aprel 2007 Istifade tarixi 29 aprel 2022 Gerard Delanty Chris Rumford Political Globalization George Ritzer redaktor The Blackwell Companion to Globalization John Wiley amp Sons 15 April 2008 seh 426 ISBN 978 0 470 76642 2 Annabelle Mooney Betsy Evans Globalization The Key Concepts Routledge 12 March 2007 seh 194 ISBN 978 1 134 20472 4 Manfred B Steger Globalization A Very Short Introduction Oxford University Press UK 27 March 2003 seh 57 ISBN 978 0 19 153938 1 Manfred B Steger Globalization A Very Short Introduction Oxford University Press UK 27 March 2003 seh 68 ISBN 978 0 19 153938 1 Contemporary Debate on Political Globalization and Nation State International Affairs UK 2017 seh 68 ISBN 978 0 19 153938 1 23 dekabr 2017 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 22 iyul 2017 Edebiyyat span Ougaard M 2004 Political Globalization State Power and Social Forces New York Palgrave Macmillan Xarici kecidler span KOF Index of Globalization Normativ yoxlamaMicrosoft 2776256272 Kateqoriyalar QloballasmaSiyaset