Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
| Tilia begoniifolia | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| | ||||||
| Elmi təsnifat | ||||||
| Domen: Eukariotlar Klad: Diaphoretickes Ranqsız: Arxeplastidlər Aləm: Bitkilər Klad: Streptofitlər Klad: Ali bitkilər Klad: Çoxsporlu bitkilər Klad: Borulu bitkilər Klad: Toxumlu bitkilər Klad: Çiçəkli bitkilər Klad: Evdikotlar Klad: Bazal evdikotlar Klad: Superrozidlər Klad: Rozidlər Klad: Malvidlər Dəstə: Əməköməciçiçəklilər Fəsilə: Əməköməcikimilər Yarımfəsilə: Cökəkimilər Cins: Cökə Növ: Tilia begoniifolia | ||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||
| ||||||
| ||||||
Tilia begoniifolia (lat. Tilia begoniifolia) — bitkilər aləminin əməköməciçiçəklilər dəstəsinin əməköməcikimilər fəsiləsinin cökə cinsinə aid bitki növü.
Ümumi yayılması
redaktə | vikimətni redaktə et]Rusiya, Gürcüstan, Ermənistan, Türkiyə və İranda yаyılmışdır. Böyük və Kiçik Qаfqаzdа, Lənkərаn rаyоnunun аşаğı düzən hissədən bаşlаmış yüksək dаğ qurşаğınа qədər mеşələrdə yаyılmışdır. Azərbaycanın nadir bitkisidir. Tək-tək və ya qrup şəklində, quru daşlı yamaclarda fıstıq-vələs meşələrində, 1900–2500 m yüksəkliklərdə rast gəlinir. Azərbaycanda arealı geniş deyildir. Yamac və dərələrin qarışıq yarpaqlı meşələrində rast gəlinir.
Bioloji xüsusiyyətləri
redaktə | vikimətni redaktə et]Təbiətdə hündürlüyü 35 m-ədək оlаn iri аğаcdır. Gövdəsinin diametri 100-150 sm çatan, enli şaxələnmiş budaqlıdır. Gövdəsinin qabığı tünd boz rəngdə, uzununa şırımlıdır. Cavan zoğları və tumurcuqları qırmızımtıl-qonur, çılpaqdır. Yarpaqlarının uzunluğu 4-8 sm, eni 5-8 sm, yumru və ya enli oval, ucları dartılmış kəsik-kəsik, qıraqları diş-dişli, üstü çılpaq, parlaq yaşıl, altı açıq yaşıl, damarcıqlar boyu tüklüdür və növbəli düzülür. Yarpaqların damarlarının künclərində dəstə şəklində ağımtıl tükcüklər yerləşir. Çiçəkləri аğımtılsаrı rənglidir. Çiçəkqrupu 3-8 (10) çiçəklidir. Çiçəkaltlığının yarpağı 8-12 sm uzunluqda, çiçəkləri ətirli, diametri 8–15 mm, açıq sarı rəngdədir. Meyvələri kürəvari və ya oval, hamar və ya zəif qabırğalı, uzunluğu 10–12 mm, 3,5–7 diametrdə, 4-5 qabırğalı, sıx keçəvari tüklənmişdir.
Çохаlmаsı
redaktə | vikimətni redaktə et]Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır. Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri bаşlıcа оlаrаq insаn fəаliyyətidir. Mədəni şəraitdə Nəbatat bağlarında becərilir.nXüsusi qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur. Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir. Yarpaqlarının görünüşü dəyirmi və ya enli-ovaldır, uzunluğu 4-8 sm, eni 5-8 sm-dir, qaidə hissəsi girintili-çıxıntılı və ya girdə, qismən köndələn və ya bərabəryanlıdır, təpə hissədə dartılmış kələ-kötür formadadır, üst tərəfdən çılpaq, alt tərəfdən damar boyunca səpələnmiş tükcüklüdür, damarların künc hissəsində qəhvəyi və sarımtıl tüklərdən ibarət saqqalcığı vardır, kənarları dişli-mişarvaridir, dişcikləri uc tərəfə doğru uzanmış və uzunluğu 1–2 mm-dir.
Çiçək
redaktə | vikimətni redaktə et]Çiçək qrupu 3-8 (10) ədəd çiçəkdən ibarətdir. Çiçəkləri tutqun-sarı rəngli, diametri 8–15 mm-dir, ətirlidir, sütuncuğu çılpaqdır. Meyvələri şarşəkilli və ya ovaldır, hamar və yaxud zəif nəzərə çarpan qabırğası vardır, uzunluğu 10–12 mm-ə qədərdir. Çiçəkləməsi İyun-İyul. Meyvə verməsi Avqust-Sentyabr.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
redaktə | vikimətni redaktə et]Arıçılıq üçün böyük əhəmiyyəti vardır. Yüksək keyfiyyətli bal verir. Çİçəkləri dərman məqsədilə yığılır. Çiçəklərindən alınan efir yağları parfümeriyada istifadə olunur. Oduncağı müxtəlif xarrat məmulatlarını düzəltmək üçün istifadə olunur. Dekorativ əhəmiyyətli bitkidir.
İstinadlar
redaktə | vikimətni redaktə et]Həmçinin bax
redaktə | vikimətni redaktə et]wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Qafqaz cokesi sehifesinden istiqametlendirilmisdir Tilia begoniifolia Elmi tesnifat Domen EukariotlarKlad DiaphoretickesRanqsiz ArxeplastidlerAlem BitkilerKlad StreptofitlerKlad Ali bitkilerKlad Coxsporlu bitkilerKlad Borulu bitkilerKlad Toxumlu bitkilerKlad Cicekli bitkilerKlad EvdikotlarKlad Bazal evdikotlarKlad SuperrozidlerKlad RozidlerKlad MalvidlerDeste EmekomeciciceklilerFesile EmekomecikimilerYarimfesile CokekimilerCins CokeNov Tilia begoniifolia Beynelxalq elmi adi Tilia begoniifolia Steven 1846Sekil axtarisiNCBI nbsp nbsp 2923417 Tilia begoniifolia lat Tilia begoniifolia bitkiler aleminin emekomecicicekliler destesinin emekomecikimiler fesilesinin coke cinsine aid bitki novu Umumi yayilmasi redakte vikimetni redakte et Rusiya Gurcustan Ermenistan Turkiye ve Iranda yayilmisdir Boyuk ve Kicik Qafqazda Lenkeran rayonunun asagi duzen hisseden baslamis yuksek dag qursagina qeder meselerde yayilmisdir Azerbaycanin nadir bitkisidir Tek tek ve ya qrup seklinde quru dasli yamaclarda fistiq veles meselerinde 1900 2500 m yuksekliklerde rast gelinir Azerbaycanda areali genis deyildir Yamac ve derelerin qarisiq yarpaqli meselerinde rast gelinir Bioloji xususiyyetleri redakte vikimetni redakte et Tebietde hundurluyu 35 m edek olan iri agacdir Govdesinin diametri 100 150 sm catan enli saxelenmis budaqlidir Govdesinin qabigi tund boz rengde uzununa sirimlidir Cavan zoglari ve tumurcuqlari qirmizimtil qonur cilpaqdir Yarpaqlarinin uzunlugu 4 8 sm eni 5 8 sm yumru ve ya enli oval uclari dartilmis kesik kesik qiraqlari dis disli ustu cilpaq parlaq yasil alti aciq yasil damarciqlar boyu tukludur ve novbeli duzulur Yarpaqlarin damarlarinin kunclerinde deste seklinde agimtil tukcukler yerlesir Cicekleri agimtilsari renglidir Cicekqrupu 3 8 10 ciceklidir Cicekaltliginin yarpagi 8 12 sm uzunluqda cicekleri etirli diametri 8 15 mm aciq sari rengdedir Meyveleri kurevari ve ya oval hamar ve ya zeif qabirgali uzunlugu 10 12 mm 3 5 7 diametrde 4 5 qabirgali six kecevari tuklenmisdir Cohalmasi redakte vikimetni redakte et Tebietde generativ ve vegetativ yolla coxalir Tebii ehtiyatinin deyisilmesi sebebleri baslica olaraq insan fealiyyetidir Medeni seraitde Nebatat baglarinda becerilir nXususi qebul edilmis qoruma tedbiri yoxdur Azerbaycanin Qirmizi Kitabi na daxil edilmesi zeruridir Yarpaqlarinin gorunusu deyirmi ve ya enli ovaldir uzunlugu 4 8 sm eni 5 8 sm dir qaide hissesi girintili cixintili ve ya girde qismen kondelen ve ya beraberyanlidir tepe hissede dartilmis kele kotur formadadir ust terefden cilpaq alt terefden damar boyunca sepelenmis tukcukludur damarlarin kunc hissesinde qehveyi ve sarimtil tuklerden ibaret saqqalcigi vardir kenarlari disli misarvaridir discikleri uc terefe dogru uzanmis ve uzunlugu 1 2 mm dir Cicek redakte vikimetni redakte et Cicek qrupu 3 8 10 eded cicekden ibaretdir Cicekleri tutqun sari rengli diametri 8 15 nbsp mm dir etirlidir sutuncugu cilpaqdir Meyveleri sarsekilli ve ya ovaldir hamar ve yaxud zeif nezere carpan qabirgasi vardir uzunlugu 10 12 nbsp mm e qederdir Ciceklemesi Iyun Iyul Meyve vermesi Avqust Sentyabr Teserrufat ehemiyyeti redakte vikimetni redakte et Ariciliq ucun boyuk ehemiyyeti vardir Yuksek keyfiyyetli bal verir CIcekleri derman meqsedile yigilir Ciceklerinden alinan efir yaglari parfumeriyada istifade olunur Oduncagi muxtelif xarrat memulatlarini duzeltmek ucun istifade olunur Dekorativ ehemiyyetli bitkidir Istinadlar redakte vikimetni redakte et Hemcinin bax redakte vikimetni redakte et Takson eynilesdirmeleriWikidata Q15386195 Wikispecies Tilia begoniifolia GBIF 4259887 GRIN 36671 iNaturalist 855069 IPNI 835245 1 NCBI 2923417 Plant List tro 32200648 POWO urn lsid ipni org names 835245 1 Tropicos 32200648 WFO wfo 0001142720 Menbe https az wikipedia org w index php title Tilia begoniifolia amp oldid 7107445 Kateqoriya CokeGizli kateqoriyalar Imtina edilmis goruntu basliqlarina malik sehifelerVikipediya Kartockasinda yanlis alem gosterilen biologiya meqaleleriVikinovlere istinadi olmayan meqalelerUTMX siz biologiya meqaleleriEOL suz biologiya meqaleleriTakson sablonu istifade olunan meqalelerTaksonbarda from parametri daxil edilmemis meqaleler