| Korşirmat | |
|---|---|
| Şir Məhəmməd bəy Qazi | |
| |
| Şəxsi məlumatlar | |
| Doğum tarixi | 1895 |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 10 mart 1970 (74–75 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Hərbi fəaliyyəti | |
| Xidmət illəri | 1918 — 1921 |
| Döyüşlər | |
| Əlaqələri | Ənvər Paşa, Abver |
Şir Məhəmməd bəy Qazi (özb. Shermuhammadbek Gʻoziy) rusdilli mənbələrdə Kurşirmat (özb. Koʻrshermat) ləqəbi altında qeyd olunur (1895, Fərqanə vilayəti – 10 mart 1970, Türkiyə) — Basmaçı hərəkatının üzvü, mühacir olaraq, 1923-cü ildən bəri Abver ilə işləyən Union qurumun başçısı idi.
Həyatı
| ]Şir Məhəmməd bəyin babası, Abdurəhim bəy Kokand xanlığının son xanlardan biri olan Xudoyar xanın bəyi və bir müddət onun vəziri idi. Xanlığın ləğv olunmasından sonra, o Qumarıq qışlağında qalırdı. Şir Məhəmməd bəyin atası, Quşaqboy xoca Qumarığın əmini idi. O, 1915-ci ildə İstanbulda, həccdən qayıdarkən dünyasını dəyişib. Şir Məhəmməd özü cavanlığında mirab idi, yəni arxlardaki suyu idarə edirdi. O, uşaqlığında və ya cavanlığında bir göz xəstəliyi yaşadığına görə həmişə günəş eynəkləri taxırdı. Buna görə ona Korşirmat ləqəbi verilib. Doğma qışlağında qrammatikanı öyrənib, sonra Mərğilandaki mədrəsədə təhsilini davam edirdi. Təsdiqlənməmiş məlumata görə, Şir Məhəmməd 1916-cı ilin üsyanıda iştrak edirdi.
Şir Məhəmməd bəyin oğlu Davron bəyin və qohumu Ənvər bəyin sözlərinə görə, Şir Məhəmməd vətəndaş müharibəsindən öncə Türkistanı tərk etmirdi və Rusiya türməsində yatmırdı. Halbuki, başqırd türkoloq Zəki Vəlidi onlarla razı deyil. Özbək mühacir Əbdulhəmid Köçərin Adanada yazdığı xatirələri də Şir Məhəmmədin inqlabdan sonra rus türmədən buraxaldığını təsdiq edir.
Qohumlarının sözlərinə görə, 1917-ci ilinin yayında Taşlaqın yaxınlarında baş verən etiraz aksiyası zamanı, Şir Məhəmməd bəy polislərin tərəfindən döyülən soydaşına yardım edərək, polisi vuru, onu atdan yıxdı, sonra isə onu ölənə qədər döydü. Şir Məhəmmədlə onun qardaşları və dostları gizlənməyə məcburiyyətində qaldılar. Sonra isə, o, tərəfdarları ilə Sobelyevdə silahlanmaq üçün türməyə hücum törədiblər.
Şir Məhəmməd bəy özbək ilə türkmən basmaçıların qurbaşısı olaraq, basmaçılığı siyasi güc səviyyəsinə çatdıra, Sovet hökuməti ilə mübarizəsində böyük nailiyyətlərə nail olmağa və 1920-ci ildə Kabilin rəsmi yardımı əldə edə başarıb.
İstinadlar
| ]- "Мавлон Шукурзода, Гули Юлдашева. Курбаши Шермухаммадбек - по воспоминаниям его родных". 21 dekabr 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 iyun 2020.
- "'Шермухаммад-бек m // Сайт Кокшетау Азия". 21 dekabr 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 iyun 2020.
- Валиди З. Т. Воспоминания. Борьба народов Туркестана и других восточных мусульман-тюрков за национальное бытие и сохранение культуры // Уфа, "Китаб", 1998. Цит. по: [1] Arxivləşdirilib 2019-12-21 at the Wayback Machine
- "Бахтияр Шахназаров. Узбеки Турции (часть III). «Басмачи» или участники национально-освободительного движения?". 23 dekabr 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyun 2020.
- "Пылёв А. И. Басмачество в Средней Азии: этнополитический срез (взгляд из XXI века), c. 228". 7 mart 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 iyun 2020.
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Kursirmat sehifesinden istiqametlendirilmisdir KorsirmatSir Mehemmed bey Qazi Sexsi melumatlar Dogum tarixi 1895 1895 Dogum yeri Ferqane vilayeti Rusiya imperiyasi Vefat tarixi 10 mart 1970 1970 03 10 74 75 160 yasinda Vefat yeri Turkiye Herbi fealiyyeti Xidmet illeri 1918 1921 Doyusler Basmaci qalxinisi Elaqeleri Enver Pasa Abver 160 Vikianbarda elaqeli mediafayllar Sir Mehemmed bey Qazi ozb Shermuhammadbek Gʻoziy rusdilli menbelerde Kursirmat ozb Koʻrshermat leqebi altinda qeyd olunur 1895 Ferqane vilayeti 10 mart 1970 Turkiye Basmaci herekatinin uzvu muhacir olaraq 1923 cu ilden beri Abver ile isleyen Union qurumun bascisi idi Heyati redakte vikimetni redakte et Sir Mehemmed beyin babasi Abdurehim bey Kokand xanliginin son xanlardan biri olan Xudoyar xanin beyi ve bir muddet onun veziri idi Xanligin legv olunmasindan sonra o Mergilanin Qumariq qislaginda qalirdi Sir Mehemmed beyin atasi Qusaqboy xoca Qumarigin emini idi O 1915 ci ilde Istanbulda heccden qayidarken dunyasini deyisib Sir Mehemmed ozu cavanliginda mirab idi yeni arxlardaki suyu idare edirdi 91 1 93 O usaqliginda ve ya cavanliginda bir goz xesteliyi yasadigina gore hemise gunes eynekleri taxirdi Buna gore ona Korsirmat leqebi verilib Dogma qislaginda qrammatikani oyrenib sonra Mergilandaki medresede tehsilini davam edirdi Tesdiqlenmemis melumata gore Sir Mehemmed 1916 ci ilin usyanida istrak edirdi 91 2 93 Sir Mehemmed beyin oglu Davron beyin ve qohumu Enver beyin sozlerine gore Sir Mehemmed vetendas muharibesinden once Turkistani terk etmirdi ve Rusiya turmesinde yatmirdi Halbuki basqird turkoloq Zeki Velidi onlarla razi deyil 91 3 93 Ozbek muhacir Ebdulhemid Kocerin Adanada yazdigi xatireleri de Sir Mehemmedin inqlabdan sonra rus turmeden buraxaldigini tesdiq edir 91 4 93 Qohumlarinin sozlerine gore 1917 ci ilinin yayinda Taslaqin yaxinlarinda bas veren etiraz aksiyasi zamani Sir Mehemmed bey polislerin terefinden doyulen soydasina yardim ederek polisi vuru onu atdan yixdi sonra ise onu olene qeder doydu Sir Mehemmedle onun qardaslari ve dostlari gizlenmeye mecburiyyetinde qaldilar Sonra ise o terefdarlari ile Sobelyevde silahlanmaq ucun turmeye hucum toredibler 91 1 93 Sir Mehemmed bey ozbek ile turkmen basmacilarin qurbasisi olaraq basmaciligi siyasi guc seviyyesine catdira Sovet hokumeti ile mubarizesinde boyuk nailiyyetlere nail olmaga ve 1920 ci ilde Kabilin resmi yardimi elde ede basarib 91 5 93 Istinadlar redakte vikimetni redakte et 1 2 Mavlon Shukurzoda Guli Yuldasheva Kurbashi Shermuhammadbek po vospominaniyam ego rodnyh 21 dekabr 2019 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 15 iyun 2020 Shermuhammad bek m Sajt Kokshetau Aziya 21 dekabr 2019 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 16 iyun 2020 Validi Z T Vospominaniya Borba narodov Turkestana i drugih vostochnyh musulman tyurkov za nacionalnoe bytie i sohranenie kultury Ufa Kitab 1998 Cit po 1 Arxivlesdirilib 2019 12 21 at the Wayback Machine Bahtiyar Shahnazarov Uzbeki Turcii chast III Basmachi ili uchastniki nacionalno osvoboditelnogo dvizheniya 23 dekabr 2019 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 22 iyun 2020 Pylyov A I Basmachestvo v Srednej Azii etnopoliticheskij srez vzglyad iz XXI veka c 228 7 mart 2019 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 30 iyun 2020 Menbe https az wikipedia org w index php title Korsirmat amp oldid 8372389 Kateqoriyalar 1895 ci ilde dogulanlarRusiya imperiyasinda dogulanlar10 martda vefat edenler1970 ci ilde vefat edenlerTurkiyede vefat edenlerElifba sirasina gore herbi xadimler
