Kabin təzyiqi — yüksək hündürlükdə insanlar üçün təhlükəsiz və rahat bir mühit yaratmaq üçün havanın bir təyyarənin və ya kosmik gəminin kabinəsinə vurulduğu bir prosesdir.
Təyyarələrdə hava ümumiyyətlə işləyən qaz turbinli mühərrikin bir kompressorundan alınır, bir kosmik gəmi üçün hava sıxılmış və ya mayeləşdirilmiş formada gətirilir.

Gücləndirmə ehtiyaclığı
| ]Təhlükəsiz (hava təzyiqi ilə) 4 km-dən az yüksəklik hesab olunur. 4 km-dən çox bir hündürlüyə hər hansı bir dırmaşma müxtəlif həyat dəstək sistemlərinin istifadəsini tələb edir.

3 km-dən çox bir hündürlüyə qalxmaqla, bir insan oksigen aclığının əlamətlərini göstərir (yatmaq istəyirsən). 9 km-dən çox yüksəkliklərdə qaz baloncukları (aeroembolism) bədən mayesindən azad ola bilər. 19 km-dən çox yüksəkliklərdə dərialtı maye qaynayır. 11 km-dən yuxarı havanın temperaturu −60 °C-ə çata bilər. Həyat üçün belə əlverişsiz şəraitdə bir təyyarədə uçmaq üçün hava ilə həyat təminetmə sistemlərinin yaradılması tələb olunurdu.
Aviasiya
| ]İnsanlarda oksigen aclığının əlamətləri bir çox amillərdən asılıdır (bax Hypoxia). Hava rütubəti əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərir: yüksək rütubət şəraitində rifahın pisləşməsi hətta 1000–1500 metr yüksəkliklərdə olur.

Təyyarələrin əksəriyyəti inkişaf etmiş bir kondisioner sistemi ilə təchiz edilmişdir (Rus. SLE, Eng. ECS). Mühərriklərdən çəkilən isti hava soyudulur, qurudulur, dozalanır, qarışdırılır və kabinəyə qidalanır. Kabinədəki təzyiq, həddindən artıq havanı xarici boşluğa axan avtomatik bir valve ilə tənzimlənir
Qeyd etmək lazimdir ki, təyyarə ilə təxminən 2000 metr r Hg. Sənət bölgəsindəki yüksək səviyyələrə 7000–8000 metr. Daha yüksək yüksəlişlə, kondisioner sistemi dəyişkən bir təzyiq saxlayır, artan hündürlüklə tədris azalır. Bel, 11 km hündürlükdə kabinədəki təzyiq normaldan təxminən 0.7 olacaq.
Təyyarələrdə kokpitdəki hava təzyiqini idarə etmək üçün hündürlük və diferensial təzyiq göstəricisi (UVPD) istifadə olunur və asanlaşdırmaq üçün kokpit hündürlüyü termini istifadə olunur — yəni müəyyən bir hündürlüyə uyğun hava təzyiqi.
Əlbəttə ki, uçuş zamanı kabinədəki təzyiqin normal, yer səviyyəsində saxlanılması üstünlük olardı, amma bu bir sıra səbəblərə görə edilmir. Əhəmiyyətli səbəblərdən biri də fuselage gücünü təmin edən texniki problemdir. Dizayn yüksək hündürlükdə nadir hava havasında həddindən artıq təzyiqə tab gətirməlidir və artan gücləndirici təzyiq ilə fuselage daha mürəkkəb və ağırlaşır.
Hərbi təyyarələrdə hava əvvəlcə yalnız istilik məqsədilə verilir — kokpitin və pilotun ayağında (nümunə olaraq) və ekipajlar 4 km-dən yuxarı uçarkən həmişə oksigen maskalarından istifadə edirdilər. Tədricən, demək olar ki, bütün növ hərbi təyyarələrdə, eyni zamanda sərnişin laynerlərində olduğu kimi işləyən bir kondisioner sistemi tətbiq etdilər, lakin sıralanma edərkən xüsusi bir döyüş gücləndirmə rejimi təmin edildi. Döyüş rejimində kokpitdəki təzyiq əhəmiyyətli dərəcədə azaldılacaq — bu, məsələn, mərmi vəziyyətində yüksək hündürlüklərdə qəfil depressurizasiya zamanı ekipaj xəsarətlərinin qarşısını almaq üçün edilir. Bütün uçuş heyəti oxşayan maskalardan istifadə edir və yüksək səviyyədə inkişaf edir və yüksək səviyyədə inkişaf etdirilən sistem kabinasıdırэ.
Döyüşçülərin pulemyot və top yüksəkliyi ilə uçuş zamanı təzyiq altında olan salonuna zərbələr partlayıcı dekompressiyaya və İkinci Dünya müharibəsi bombardmançı heyətlərinin ölümünə səbəb oldu.
Astronavtika
| ]Sovet / Rusiya idarə olunan kosmik gəmilərində atmosfer Yerə tam uyğundur. Amerikalı kosmik gəmilərdə atmosfer əvvəlcə tamamilə oksigen şəklində azaldı və təzyiqini azaltdı, bu da dizaynı asanlaşdırdı. Apollo 1 kosmik gəmisində bir oksigen yanğından sonra NASA, kosmosda təmiz oksigenə keçidlə, gəminin buraxılışında 40% azot və 60% oksigen olan bir qaz qarışığından istifadə etdi. ISS normal təzyiq ilə azot-oksigen atmosferindən istifadə edir.
İstinadlar
| ]- "Aviahərbi Lügət". 23 may 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 dekabr 2019.
Xarici keçidlər
| ]Garmin Fenix 3 Barometr və Altimeter nümayişi və ya Boeing 737–800 hava təzyiqi
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Kabin tezyiqi yuksek hundurlukde insanlar ucun tehlukesiz ve rahat bir muhit yaratmaq ucun havanin bir teyyarenin ve ya kosmik geminin kabinesine vuruldugu bir prosesdir Teyyarelerde hava umumiyyetle isleyen qaz turbinli muherrikin bir kompressorundan alinir bir kosmik gemi ucun hava sixilmis ve ya mayelesdirilmis formada getirilir Boeing 737 800 de tezyiqe nezaret sistemiGuclendirme ehtiyacligi span Tehlukesiz hava tezyiqi ile 4 km den az yukseklik hesab olunur 4 km den cox bir hundurluye her hansi bir dirmasma muxtelif heyat destek sistemlerinin istifadesini teleb edir Tu 154 qanadinda bir hava hava radiatorunun VVR hava alisi 3 km den cox bir hundurluye qalxmaqla bir insan oksigen acliginin elametlerini gosterir yatmaq isteyirsen 9 km den cox yuksekliklerde qaz baloncuklari aeroembolism beden mayesinden azad ola biler 19 km den cox yuksekliklerde derialti maye qaynayir 11 km den yuxari havanin temperaturu 60 C e cata biler Heyat ucun bele elverissiz seraitde bir teyyarede ucmaq ucun hava ile heyat teminetme sistemlerinin yaradilmasi teleb olunurdu Aviasiya span Insanlarda oksigen acliginin elametleri bir cox amillerden asilidir bax Hypoxia Hava rutubeti ehemiyyetli derecede tesir gosterir yuksek rutubet seraitinde rifahin pislesmesi hetta 1000 1500 metr yuksekliklerde olur Tu 95 bombardmancisinin texniki hissesinin kondisioner sisteminin hava hava radiatoru ve turbo soyuducu TX Teyyarelerin ekseriyyeti inkisaf etmis bir kondisioner sistemi ile techiz edilmisdir Rus SLE Eng ECS Muherriklerden cekilen isti hava soyudulur qurudulur dozalanir qarisdirilir ve kabineye qidalanir Kabinedeki tezyiq heddinden artiq havani xarici bosluga axan avtomatik bir valve ile tenzimlenir Qeyd etmek lazimdir ki teyyare ile texminen 2000 metr r Hg Senet bolgesindeki yuksek seviyyelere 7000 8000 metr Daha yuksek yukselisle kondisioner sistemi deyisken bir tezyiq saxlayir artan hundurlukle tedris azalir Bel 11 km hundurlukde kabinedeki tezyiq normaldan texminen 0 7 olacaq Teyyarelerde kokpitdeki hava tezyiqini idare etmek ucun hundurluk ve diferensial tezyiq gostericisi UVPD istifade olunur ve asanlasdirmaq ucun kokpit hundurluyu termini istifade olunur yeni mueyyen bir hundurluye uygun hava tezyiqi Elbette ki ucus zamani kabinedeki tezyiqin normal yer seviyyesinde saxlanilmasi ustunluk olardi amma bu bir sira sebeblere gore edilmir Ehemiyyetli sebeblerden biri de fuselage gucunu temin eden texniki problemdir Dizayn yuksek hundurlukde nadir hava havasinda heddinden artiq tezyiqe tab getirmelidir ve artan guclendirici tezyiq ile fuselage daha murekkeb ve agirlasir Herbi teyyarelerde hava evvelce yalniz istilik meqsedile verilir kokpitin ve pilotun ayaginda numune olaraq ve ekipajlar 4 km den yuxari ucarken hemise oksigen maskalarindan istifade edirdiler Tedricen demek olar ki butun nov herbi teyyarelerde eyni zamanda sernisin laynerlerinde oldugu kimi isleyen bir kondisioner sistemi tetbiq etdiler lakin siralanma ederken xususi bir doyus guclendirme rejimi temin edildi Doyus rejiminde kokpitdeki tezyiq ehemiyyetli derecede azaldilacaq bu meselen mermi veziyyetinde yuksek hundurluklerde qefil depressurizasiya zamani ekipaj xesaretlerinin qarsisini almaq ucun edilir Butun ucus heyeti oxsayan maskalardan istifade edir ve yuksek seviyyede inkisaf edir ve yuksek seviyyede inkisaf etdirilen sistem kabinasidire Doyusculerin pulemyot ve top yuksekliyi ile ucus zamani tezyiq altinda olan salonuna zerbeler partlayici dekompressiyaya ve Ikinci Dunya muharibesi bombardmanci heyetlerinin olumune sebeb oldu Astronavtika span Sovet Rusiya idare olunan kosmik gemilerinde atmosfer Yere tam uygundur Amerikali kosmik gemilerde atmosfer evvelce tamamile oksigen seklinde azaldi ve tezyiqini azaltdi bu da dizayni asanlasdirdi Apollo 1 kosmik gemisinde bir oksigen yangindan sonra NASA kosmosda temiz oksigene kecidle geminin buraxilisinda 40 azot ve 60 oksigen olan bir qaz qarisigindan istifade etdi ISS normal tezyiq ile azot oksigen atmosferinden istifade edir Istinadlar span Aviaherbi Luget 23 may 2018 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 3 dekabr 2019 Xarici kecidler span Garmin Fenix 3 Barometr ve Altimeter numayisi ve ya Boeing 737 800 hava tezyiqi Kateqoriya Aviasiya terminleri