Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
| Giresun adası | |
|---|---|
 | |
| Ümumi məlumatlar | |
| Sahəsi |
|
| Uzunluğu |
|
| Eni | 0,237 km |
| Yerləşməsi | |
| HGYO | |
| Ölkə | |
  Giresun adası | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Giresun adası (türk. Giresun Adası) ― Qara dənizin cənub-şərq sahilində, Türkiyənin Giresun şəhərindən 1,2 km məsafədə yerləşən kiçik ada. Adanın sahəsi 4 hektardır. Giresun adası Türkiyənin Qara dəniz sahilindəki ən böyük adasıdır.
Tarix
| ]Adanın qədim adlarına Aretias (yun. Ἀρητιάς), Areos Nesos (yun. Ἄρεος νῆσος; Ares adası deməkdir), Xalserit (yun. Χαλκερίτις) və Puqanı nümunə göstərmək olar. Tarixi dövrlərdə ada, ehtimal ki, eramızdan əvvəl 6-cı və ya 5-ci əsrdə materik şəhəri Kerasousdan (indiki Giresun şəhəri) olan yunan kolonistləri tərəfindən istifadə edilmişdir.
Adada damı olmayan daş məbədin xarabalıqları, istehkam və qalalar və iki şərab və ya yağ presi var. Damsız məbəd qədim dövrlərdə burada dini ayinlər keçirən Amazonlara aid edilmişdir. Arxeoloji tədqiqatlar tikilinin Klassik Ellinizm dövründə inşa edildiyini göstərir. Məbədin xarabalıqlarında türkcə Həmzə daşı adlanan, təxminən 4 metr diametrində qara yuvarlaq bir daş var. Bu daş günümüzdə hər il keçirilən Aksu şənliyi çərçivəsində təşkil olunmuş gəzintinin başlanğıc nöqtəsidir və məhsuldarlıq və sağlamlıq üçün dilək daşı hesab olunur. Arxeoloji tapıntılar bu daşın Roma daş kultu və ya Kibela kultu üçün müqəddəs olduğunu göstərir.
Eramızın 1-ci əsrində Romalılar Pontus və Bitiniya əyalətlərini zəbt edən quldur basqınlarına qarşı müdafiənin bir hissəsi olaraq ərazidə gözətçi qüllələri olan istehkamla əhatə olunmuş yaşayış məntəqəsi saldılar. Bizans dövrünün ortalarında, təxminən 5–6-cı əsrlərdə adada monastır inşa edildi. 1840-cı ildə adanı ziyarət edən J. Philipp Fallmerayer dağılmış monastırın Foka Sinopskiyə həsr edildiyini bildirir. 10-cu və 12-ci əsrlər arasında adada əlavə olaraq qala-monastır kompleksi və müdafiə qalaları inşa edilmişdir. 2015-ci ildə aparılan qazıntılar zamanı 11–12-ci əsrlərə aid ibadətgahın dağıntıları tapılmışdır. Bundan əlavə, ibadətgahın ətrafında çoxsaylı məzar da aşkarlandı. Arxeoloqların fikrincə, ada Bizans dövründə dini mərkəz idi.
Bryer bu adada yaşayan yunanların 1468-ci ildə Trabzon imparatorluğunun süqut etməsinə baxmayaraq Osmanlılara qarşı davam etdirdikləri ənənəni xatırladır və bu adanı öz dövrünün son yunan səltənətinə adlandırır. Bu ildən sonra Giresun adasında məskunlaşma Osmanlı imperiyasının xarici ticarəti qadağan edən əmri ilə sona çatdı və adanı ticarət və dəniz müdafiəsi ilə əlaqələndirən ticarət və dəniz trafiki azaldı.
Giresun adası uzun müddətdir ki, Türkiyə hökuməti tərəfindən II sinif tarixi və təbii məkan kimi qorunur. Odur ki, adanın yaşayış sahəsi kimi istifadə edilməsinə icazə verilmir.
Coğrafiya və yaşayış mühiti
| ]Giresun adasının sahəsi təxminən 40000 m²-dir. Giresun ilinin çox hissəsində olduğu kimi adada da yağıntı miqdarı çoxdur və yayı isti və rütubətli keçir. Ərazinin relyefi əsasən qayalıq və dikdir. Adanın şimal-şərq və cənub-şərqində iki təbii körfəz var və bunlardan ikincisi kiçik gəmilər üçün liman rolunu oynaya bilər. Ziyarətçilər bu limandan adanın içərisinə qədər gedə bilərlər.
Giresunun dominant bitkiləri dəfnə (Laurus nobilis) və (lat. Robinia pseudoacacia). Bununla birlikdə adada 71 yerli və gətirilmiş ağac və ot növünün olduğu bildirilmişdir. Ada həm də qarabatdaqlar (Phalacrocoracidae) və qağayılar (Laridae) üçün təbii yaşayış yeridir.
İstinadlar
| ]- Ertekin M. Doksanaltı; İlker M. Mimiroğlu. "Giresun/Aretias - Khalkeritis Island". Proceedings of International Conference "The Phenomena of Cultural Borders and Border Cultures Across the Passage of Time (From the Bronze Age to Late Antiquity)" 2010. Trnava. oktyabr 2010: 85–101. ISSN 1338-5410. 25 iyul 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 noyabr 2014.
- Mayor, Adrienne. The Amazons: Lives and Legends of Women across the Ancient World. Princeton University Press. 22 sentyabr 2014. səh. 166.
- "Excavations reveal religious history of Giresun Island". 21 oktyabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 iyul 2021.
- Bryer, "Greeks and Türkmens", səh. 131
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
40 55 44 sm e 38 26 10 s u H G Y O Vikipediya azad ensiklopediya Giresun adasiUmumi melumatlarSahesi 0 04 km Uzunlugu 0 32 kmEni 0 237 kmYerlesmesi40 55 44 sm e 38 26 10 s u H G Y OOlke TurkiyeGiresun adasi Vikianbarda elaqeli mediafayllar Giresun adasi turk Giresun Adasi Qara denizin cenub serq sahilinde Turkiyenin Giresun seherinden 1 2 km mesafede yerlesen kicik ada Adanin sahesi 4 hektardir Giresun adasi Turkiyenin Qara deniz sahilindeki en boyuk adasidir Tarix span Adanin qedim adlarina Aretias yun Ἀrhtias Areos Nesos yun Ἄreos nῆsos Ares adasi demekdir Xalserit yun Xalkeritis ve Puqani numune gostermek olar Tarixi dovrlerde ada ehtimal ki eramizdan evvel 6 ci ve ya 5 ci esrde materik seheri Kerasousdan indiki Giresun seheri olan yunan kolonistleri terefinden istifade edilmisdir Adada dami olmayan das mebedin xarabaliqlari istehkam ve qalalar ve iki serab ve ya yag presi var Damsiz mebed qedim dovrlerde burada dini ayinler keciren Amazonlara aid edilmisdir Arxeoloji tedqiqatlar tikilinin Klassik Ellinizm dovrunde insa edildiyini gosterir Mebedin xarabaliqlarinda turkce Hemze dasi adlanan texminen 4 metr diametrinde qara yuvarlaq bir das var Bu das gunumuzde her il kecirilen Aksu senliyi cercivesinde teskil olunmus gezintinin baslangic noqtesidir ve mehsuldarliq ve saglamliq ucun dilek dasi hesab olunur Arxeoloji tapintilar bu dasin Roma das kultu ve ya Kibela kultu ucun muqeddes oldugunu gosterir Eramizin 1 ci esrinde Romalilar Pontus ve Bitiniya eyaletlerini zebt eden quldur basqinlarina qarsi mudafienin bir hissesi olaraq erazide gozetci qulleleri olan istehkamla ehate olunmus yasayis menteqesi saldilar Bizans dovrunun ortalarinda texminen 5 6 ci esrlerde adada monastir insa edildi 1840 ci ilde adani ziyaret eden J Philipp Fallmerayer dagilmis monastirin Foka Sinopskiye hesr edildiyini bildirir 10 cu ve 12 ci esrler arasinda adada elave olaraq qala monastir kompleksi ve mudafie qalalari insa edilmisdir 2015 ci ilde aparilan qazintilar zamani 11 12 ci esrlere aid ibadetgahin dagintilari tapilmisdir Bundan elave ibadetgahin etrafinda coxsayli mezar da askarlandi Arxeoloqlarin fikrince ada Bizans dovrunde dini merkez idi Bryer bu adada yasayan yunanlarin 1468 ci ilde Trabzon imparatorlugunun suqut etmesine baxmayaraq Osmanlilara qarsi davam etdirdikleri eneneni xatirladir ve bu adani oz dovrunun son yunan seltenetine adlandirir Bu ilden sonra Giresun adasinda meskunlasma Osmanli imperiyasinin xarici ticareti qadagan eden emri ile sona catdi ve adani ticaret ve deniz mudafiesi ile elaqelendiren ticaret ve deniz trafiki azaldi Giresun adasi uzun muddetdir ki Turkiye hokumeti terefinden II sinif tarixi ve tebii mekan kimi qorunur Odur ki adanin yasayis sahesi kimi istifade edilmesine icaze verilmir Cografiya ve yasayis muhiti span Giresun adasinin sahesi texminen 40000 m dir Giresun ilinin cox hissesinde oldugu kimi adada da yaginti miqdari coxdur ve yayi isti ve rutubetli kecir Erazinin relyefi esasen qayaliq ve dikdir Adanin simal serq ve cenub serqinde iki tebii korfez var ve bunlardan ikincisi kicik gemiler ucun liman rolunu oynaya biler Ziyaretciler bu limandan adanin icerisine qeder gede bilerler Giresunun dominant bitkileri defne Laurus nobilis ve lat Robinia pseudoacacia Bununla birlikde adada 71 yerli ve getirilmis agac ve ot novunun oldugu bildirilmisdir Ada hem de qarabatdaqlar Phalacrocoracidae ve qagayilar Laridae ucun tebii yasayis yeridir Istinadlar span Ertekin M Doksanalti Ilker M Mimiroglu Giresun Aretias Khalkeritis Island Proceedings of International Conference The Phenomena of Cultural Borders and Border Cultures Across the Passage of Time From the Bronze Age to Late Antiquity 2010 Trnava oktyabr 2010 85 101 ISSN 1338 5410 25 iyul 2021 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 30 noyabr 2014 Mayor Adrienne The Amazons Lives and Legends of Women across the Ancient World Princeton University Press 22 sentyabr 2014 seh 166 Excavations reveal religious history of Giresun Island 21 oktyabr 2021 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 25 iyul 2021 Bryer Greeks and Turkmens seh 131 Kateqoriyalar Elifba sirasina gore adalarTurkiyenin Ehemiyyetli Qus BolgeleriTurkiyedeki qedim yunan arxeoloji abideleriTurkiye adalariQara deniz adalariGizli kateqoriya Kartographer uzantisindan istifade eden sehifeler