Vikipediya azad ensiklopediya Baza yağları avtomobillərdə istifadə etdiyimiz mühərrik yağın tərkibinə daxildir Növləri s

Vikipediya azad ensiklopediya Baza yaglari avtomobillerde istifade etdiyimiz muherrik yagin terkibine daxildir Novleri span Adeten baza yaglari uc qrupa bolunur sintetik yarim sintetik ve mineral amma faktiki olaraq bu qruplarin sayi besdir Amerika neft institutun klassifikasiyasina API esasen bu qruplar uc nov gostericilerle secilir kukurdun miqdari doymus karbohidrogen miqdiari ve ozulluluk indeksi Kukurd metallarin korroziyasini yaradir kukurdlu birlesmelerin yandirilmasi zamani kimyevi oksidlesmeye sebeb olan tursular emele gelir Kukurdun movcudlugu baza yaglarin xususiyyetlerine neqativ tesir edir Doymus karbohidrogenler doymamis karbohidrogenlerlden ferqli olaraq daha sabitdirler ve daha asta oksidlesirler Doymus karbohidrogenler ne qeder cox movcuddur o qeder da baza yagi oksidlesir kohnelir ve deqradasiya olunur Ozulluluk indeksi bu miqdar yagin ozluluyu temperatur asililigindan gostericisidir Yuxari indeksli yaglar temperaturdan asillig derecesi azdir bununla yagin asagi temperatur xususiyyetleri daha yaxsilasir O demekdir ki yagin ozulluluk indeksi ne qeder yuksek olarsa yagin xususiyyetleri o qeder yuksek olar I ve II qrup baza yaglari mineral yaglardir I qrup yaglar temizliyin asagi derecede ve yuksek kukurd ve azot terkiblere malik yaglardir o da tez oksidlesmeye sebeb getirir Yarimsintetik yaglar daha cox II ve III qrup yaglarin birlesmesidir bezi istehsalcilarda I ve III qrup yaglarin birlesmesidir III IV ve V qrup yaglar sintetik yaglardir Ucuncu ve dorduncu qrup yaglar oxsar istismar xususiyyetlere malikdir I ve II qrupa nisbeten daha yuksek ozulluluk indeksi tekmillesdirilmis asagi temperaturlu ve ise salma xususiyyetleri Doymus karbohidrogenler terkibi texminen 100 daha yaxsi termooksidli sabitlik bu yaglar daha gec oksidlesir daha gec kohnelir I ve II qrup yaglardan ferqli olaraq istifade muddeti daha coxdur Buxarlanma qabiliyyeti III ve IV qrup yaglardan ferqli olaraq daha asagidir Gosterilmis xasselerine gore sintetik yaglarin serfiyyeti asagidir hemcinin sintetik yaglarda uzun muddet istifade zamani daha sabit ozulluluk xususiyyetler var III ve IV qruplarda surtme derecesi daha asagidir ve yaglama xususiyyetleri daha yuksekdir bu sintez texnoogiyasinin tetbiqi ile baglidir harda III ve IV qruplarda molekular eyni olcudedir I ve II qruplarda molekulalar muxtelif olcudedir bu da temizlenme texnologiyasidir V qrup yaglar esasen senayede tetbiq edilir avtomobil senayesinde cox nadir hallarda istifade edilir Ucuncu ve dorduncu qruplar eksine avtomobil senayesinde daha genis istifade edilir Qudronun propanla deasfaltlasdirilmasi span Qudronun propanla deasfaltlasdirilmasi qudrondan asfalt qatranli birlesmelerin ve politsiklik aromatik karbohidrogenlerin bir hissesini ayirmaq ucun ekstraksiya prosesidir Prosesin helledicisi propandir Selektiv temizleme span Selektiv temizleme yag xammalindan arzuolunmaz komponentlerin politsiklik aromatik karbohidrogenlerin ve qatran birlesmelerinin selektiv secici cixarilmasindan ibaret ekstraksiya prosesidir Istifade olunan hellediciler fenol S6N5ON furfural S4N3OSNO N metilpirrolidon 2 S5N9NO Selektiv solventle parafinsizlesdirme ekstraksiya prosesinin bir novu ekstraktli kristallasma Berk ve maye karbohidrogenlerin asagi temperaturda bezi helledicilerde muxtelif hellolma qabiliyyetine esaslanir Berk karbohidrogenler polyar ve qeyri polyar helledicilerde az hell olurlar onlarin hellolma qabiliyyeti berk maddelerin mayelerde hellolmasinin umumi nezeriyyesine tabe olur ve asagidaki muddealarla xarakterize olunur Kristallasma temperaturundan asagi temperaturda soyutduqda berk karbohidrogenler kristallasir ve mehluldan berk faza kimi cixarilir ve filtirleme yolu ile maye fazadan ayrilir MEK toluol mehlulunda parafinsizlesme mineral yaglarin istehsalinda en genis yayilmis proseslerden biridir Proses kristallasma filtrleme deparafinlesmis yag ve qacin petrolatumun mehlullarindan helledicinin regenerasiyasi merhelelerinden ibaretdir Yag fraksiyalarinin hidrokatalitik parafinsizlesdirilmesi prosesinde yaglarin lazim olan donma temperaturuna normal ve azizomerizasiya olunmus berk parafin karbohidrogenlerin hidrogenin istiraki ile xususi katalizatorlarin aktiv merkezlerinde selektiv krekinqi ile nail olunur Proses zamani seolitsaxlayan katalizatorlardan istifade olunur Katalizatorlarin terkibine hemcinin parafinlerin selektiv krekinq prosesinde emele gelen doymamis birlesmeleri hidrogenlesdirmek ucun hidrogenlesdirici komponentler kobalt molibden ve sink oksidleri daxil edilir Yag fraksiyalarinin hidrotemizlenmesi span Yag fraksiyalarinin hidrotemizlenmesi baza yaglarin istehsalinin texnoloji sxeminde onlarin renginin yaxsilasdirilmasina ve stabilliyin artirilmasina sebeb olan son prosesdir Yag fraksiyalarinin hidrotemizlenmesi mulayim seraitde aparilir esasen en asan hidrogenlesen komponentler qatranli birlesmelerin esasini teskil eden kukurd ve oksigen saxlayan birlesmeler hidrogenlesmeye meruz qalir Istehsalin evvelki merhelelerinde esasen selektiv temizlenme zamani helledicilerin qizdirilmasi regenerasiyasinda alinan olefin birlesmeler hidrogenlesir Yagin karbohidrogen hissesi hidrotemizleme zamani ciddi deyisikliklere meruz qalmir Yag fraksiyalarinin hidroizomerlesmesi hidrogenin istiraki ile xususi katalizatorda normal parafin karbohidrogenlerinin izoparafinlere izomerlesmesi neticesinde lazim olan donma temperaturu elde etmek prosesidir Neticede yuksek indeksli 125 den asagi olmayan 150C den yuksek olmayan donma temperaturuna malik baza yagi alinir Sintetik baza yaglari span Sintez prosesleri lazimi xasselere malik nisbeten sade molekul birlesmelerin alinmasina imkan verir Yagin komponentleri kimi istifade olunan sintetik materiallarin esas siniflerine asagidakilar daxidir Alkillesdirilmis aromatika Olefin oliqomerleri PAO Ikiesasli tursularin efirleri Poliol efirleri Polialkilenqlikollar Fosfor tursusunun efirleri Poliqlikol mayeler istisna olmaqla butun sintetik yaglar daha yungul yuksek indeksli distille mineral yaglar daxilinde onlara xas olan ozluluye malikdirler Onlarin ozluluk indeksi ve alisma temperaturu daha yuksek donma temperaturu daha asagidir Bu ekstremal seraitde hem yuksek hem de asagi temperaturda islemesi ucun yaglarin kompaundlasmasi zamani onlari qiymetli komponente cevirir Sintetik yaglarin esas catismayan ceheti span Sintetik yaglarin esas catismayan ceheti onlarin tebietine gore mineral yaglardan baha olmasi ve istehsal imkanlarinin mehdud olmasidir Bu onlarin cox baha olan xususi yag ve surtku sahesinde istifadesini mehdudlasdirir Efir tipli mayelerin daha bir qusuru da var ki bu da onlarin karbohidrogenlere nisbeten kiplesdirici materiallarin cox sismesine sebeb olmasidir Buna gore de mineral yaglarda islemesi ucun nezerde tutulan elastomerlerle temasda ola bilecek sahelerde bunladan ehtiyatla istifade etmek lazimdir Polialfaolefinler PAO span Polialfaolefinler PAO ABS ve Avropada en genis istifade olunan sintetik yaglardir Onlari iki ve ya daha cox desen molekullarini oliqomerlere ve ya qisazencirli polimerlere birlesdirmekle alirlar PAO terkibinde kukurd fosfor ve ya metal olmayan temiz karbohidrogen birlesmeleridir Terkibinde parafinlerin olmamasi sebebinden onlar cox asagi donma temperaturuna malikdirler adeten 400C den asagi 1000C de ozluluk 2 den 100 cCt ye qeder lakin az ozluluye malik olan maddeler istisna olmaqla hamisi ucun ozluluk indeksi 140 dan yuksekdir PAO yaxsi termiki stabilliye malikdir lakin oksidlesmeye qarsi stabilliyi temin etmek ucun antioksidantlarin istifadesi lazimdir Bezi asqarlara gore bu mayelerin hellolma qabiliyyeti mehduddur ve onlar kiplesdiricinin buzulmesine sebeb olurlar Her iki qusuru az miqdarda murekkeb efirlerin elave edilmesi ile aradan qaldirirlar Iki esasli tursularin murekkeb efirleri span Iki esasli tursularin murekkeb efirleri uzvi tursularla spirtlerin qarsiliqli tesiri neticesinde sintez edilir Diefirler PAO dan daha cox muxtelif strukturlara malikdir amma PAO kimi de onlarin terkibinde kukurd fosfor metal ve parafin yoxdur Donma temperaturu 50 ile 650C arasinda deyisir Diefirlerin musbet cehetleri onlarin yaxsi termiki stabilliyine ve cox yuksek hellolma qabiliyyetine malik olmasidir Onlar laklari ve cokuntuleri hell etmeye daha cox meyilli olduqlari ucun temiz isleyendirler Praktikada diefirler diger surtku materiallarinin emele getirdiyi cokuntuleri kenarlasdirma qabiliyyetine malikdirler Hidrolizin qarsisini almaq ve oksidlesmeye davamliligi temin etmek ucun asqarlarin duzgun secilmesi vacibdir Bundan basqa kimyevi cehetden davamli kiplesdirici materiallarindan istifade etmek lazimdir Poliollarin efirleri diefirler kimi uzvi tursularin spirtlerle qarsiliqli tesiri neticesinde alirlar Molekullarinin terkibinde iki spirt funksional qrupu saxlayan meselen trimetilpropan neopentilqlikol pentaeritritol birlesmeler poliol adlanir Poliol efirleri terkibinde kukurd fosfor ve ya parafin saxlamir Onlarin donma temperaturu 30 dan 700C ye qeder ozluluk indeksi 120 den 160 a qederdir Bu mayeler cox yuksek termiki stabilliye malikdirler ve hidrolize qarsi diefirlerden daha yaxsi davamlidirlar Muvafiq asqarlarla poliollar diefirlere ve PAO lara gore oksidlesmeye qarsi daha stabildirler Amma kiplesdiricileri sisirtmek cehetden diefirlere benzeyirler Alkillesmis aromatika olefinlerin ve ya xlorlasmis alkillerin benzolla reaksiyasindan alinir Bele mayeler asagi temperatur xasselere malik olub asqarlari yaxsi hell edirler Xetti alkil zencire malik mayelerde ozluluk indeksi 50 ye yaxin saxeli alkil zencirine malik mayelerde ise bu sifira yaxindir Polialkilen qlikollar PAQ alkilenlerin oksidlerinin polimerleridir Yaglarin xassesi ve her bir PAQ larin xarakteristikasi bunlarin sintezi zamani istifade olunan monomerlerden son qruplarin molekul kutlesinden ve xususiyyetinden asilidir Buna gore de PAG lar genis spektr xassesine malik ola bilerler Umumiyyetle PAQ lar yuksek temperaturda yaxsi davamliliga ve yuksek ozluluk indeksine malikdirler Onlar cox genis temperatur diapazonunda istifade oluna bilerler Onlar cokuntu emele getirmeye cox az meyillidirler ve ozlerinin yaratdigi parcalanma mehsullarini stabillesdirmek qabiliyyetine malikdirler Fosfor tursusunun efirleri fosfor oksixloridle spirt ve ya fenollarin reaksiyasi ile sintez edilir Bunlar hem baza yagi kimi hem de mineral ve sintetik surtku materiallarinda asqar kimi istifade olunur Bunlarin yaxsi termiki stabilliyi var donmatemperaturu 25 den 50C ye lakin ozluluk indeksi cox asagi olub 0 dan 30 a qederdir Baza yaglarinin dunya istehsalcilari mineral yaglar span SN 500 baza yagi span SN 500 baza yagi selektiv temizlenme posesinden kecmis yungul baza yagi kimi mueyyen edilir ve baza yaglarinin tesnifatina esasen 1 qrup yaglarina aiddir Istehsalci olke SN 500 baza yagi DANA Group UAE Dubay DANA surtku materiallari zavodu nda istehsal olunur DANA Lubricants beynelxalq ISO 9001 2008 standarti uzre sertifikatlasdirilib ve en yuksek standartlara cavab verir SN 500 baza yaginin tetbiq sahesi SN 500 baza yagini surtku materiallarinin istehsalinda istifade edirler Bu yagin emali prosesinde terkibinde muxtelif nov qarisiqlardan temizlenmesi hidrogenlesme prosesi ile aparilir SN 500 baza yaginin texniki gostericileri Kinematik ozluluk mm2 s 1000C 10 5 11 5 ASTM D 445 400C 97 5 102 0 Ozluluk indeksi 89 0 92 0 ASTM D 2270 Alisma temperaturu 0C 225 235 ASTM D 92 Donma temperaturu 0C menfi 3 ASTM D 97 Sixliq 300C de 0 885 0 890 ASTM D1298 Reng 2 0 2 5 ASTM D 1500 Group I II hidrokrekinq VHVI Group III sintetika PAO Group IV ve s span Group II mineral yaglarin dunya istehsalsilari sirketleri American Refining Group Kendex 165 HTLV istehsal yeri Bradford PA Calumet Calpar istehsal yeri Shreveport LA Chevron Group II Group II istehsal yeri Richmond CA Philips 66 Pure Performance istehsal yeri Westlake LA Ergon Hygold istehsal yeri Newell WV Excell Paralubes istehsal yeri Westlake SA Exxon Mobil EHC istehsal yeri Baton Rouge LA Baytown TX Beaumont TX Jurong Singapore Wakayama Japan Flint Hills istehsal yeri Westlake LA Motiva Group II Star istehsal yeri Port Arthur TX Suncor Petro Canada Purity istehsal yeri Mississauga Ontario Canada GS Caltex Kixx LUBO istehsal yeri Yeosu South Korea SK Lubricants Yubase L3 3 istehsal yeri Ulsan South Korea Petronas M500 istehsal yeri Melaka Malaysia Formosa PetroChemical Corp istehsal yeri Mailiao Taiwan S Oil Premium Super Ultra S2 Ultra S3 istehsal yeri Onsan South Korea Tatneft HVI 2 TANECO base 2 vid II Maslo bazovoe izoparafinovoe istehsal yeri Rusiya Nijnekamsk s Tatneft HVI Modrica Trafo Baza istehsal yeri Modrica Bosnia and Herzegovina KunLUn PetroChina CNPC istehsal yeri China IndianOil istehsal yeri Haldia India H amp R Chempharm GmbH Pionier istehsal yeri Salzbergen Germany Eni istehsal yeri Livorno Italy Bharat Petroleum istehsal yeri Mumbai India Hidrokrekinq VHVI Group III yaglarinin dunya istehsalcilari Chevron UCBO istehsal yeri Richmond CA Petronas ETRO istehsal yeri Melaka Malaysia S Oil Ultra S OI 120 den asagi olan baza yaglari Ultra S2 i Ultra S3 istisna olmaqla ExxonMobil VISOM istehsal yeri Fawley UK Suncor Petro Canada Purity VHVI OI 120 den asagi olan Purity VHVI2 baza yaglari istisna olmaqla GS Caltex Kixx Lubo OI 120 den asagi olan Kixx Lubo2 baza yaglari istisna olmaqla SK Energy Yubase Yubase Plus OI 120 den asagi olan Yubase L3 i Yubase 3 istisna olmaqla LLK International Lukoil VHVI 4 III istehsal yeri Volgograd Russia Neste Oil Nexbase OI 120 den asagi olan Nexbase 3020 ve 3030 istisna olmaqla Nippon Oil istehsal yeri Yokohama Japan Modrica istehsal yeri Modrica Bosnia and Herzegovina KunLun istehsal yeri PetroChina CNPC China Bapco Neste Nexbase istehsal yeri Sitrah Bahrain Repsol YPF istehsal yeri Cartagena Spain Shell Shell XHVI i GTL Shell Qatar Petroleum istehsal yeri Ras Laffan Qatar Tatneft VHVI 4 TANECO base 4 Izoparafinli baza yagi istehsal yeri Rusiya Nijnekamsk s Tatneft VHVI 4 GTL Group III yaglarinin dunya istehsalcilari Shell GTL Qatar GTL QHVI Shell Qatar Petroleum istehsal yeri Ras Laffan Qatar PAO Group IV yaglarinin dunya istehsalcilari Idemitsu Kosan Co Lenealene PAO Istehsal yeri Tokyo Japan Exxon Mobil SpectraSyn PAO Istehsal yeri Beaumont Texas Gravenchon France INEOS Durasyn PAO Istehsal yeri LaPorte Texas and Feluy Belgium Chemtura Synton PAO Istehsal yeri Elmira Ontario Canada ChevronPhillips SynFluid Istehsal yeri Cedar Bayou Texas Tatneft Nizhnekamskneftehim Istehsal yeri Rusiya Nijnekamsk s Esterler Alkil naftalanlar PAG Group V baza yaglarinin dunya istehsalcilari Inolex Esters Exxon Mobil Esters Esterex Alkylated Naphthalene Synesstic DOW PAG Ucon BASF Esters PAG Chemtura Reolube Esters INEOS Polybutene PIB Hatco Esters Nyco America Esters Afton Alkylbenzene Croda PAG Esters Synester Esters Istehsal yeriTehran Iran Motiva Istehsal yeri Port Arthur Texas MDB olkelerinin istehsal etdiyi baza yaglari Lukoil sirketi Rusiya I ve III qrup yaglarini istehsal edir http www lukoil masla ru ru Products BaseOil NPC SpecNeftProdukt istehsal edtdiyi V qrup yaglar http snp gsm ru contacts Rosneft i Gazpromneft poluchayut III gruppu s OAO Slavneft YaNOS https www rosneft ru press news item 186969 olu kecid Rosneft na AO ANHK III qrup yaglarinin istehsal edir http anhk ru production department html p zm Rosneft na OOO Novokujbyshevskij zavod masel i prisadok II i III qrup yaglarini istehsal edir https www rosneft ru business Downstream production of lubricants Novokujbishevskij zavod masel i prisadok Arxivlesdirilib 2020 10 21 at the Wayback Machine Tatneft HVI 2 TANECO base 2 vid II Maslo bazovoe izoparafinovoe Istehsal yeri Rusiya Nijnekamsk s Tatneft VHVI 4 TANECO base 4 Maslo bazovoe izoparafinovoe Istehsal yeri Rusiya Nijnekamsk s Tatneft Nizhnekamskneftehim Istehsal yeri Rusiya Nijnekamsk s Bashneft Novo Ufa Russia Group I Gazprom Omsk Russia Group I Rosneft Novokuibyshev Russia Group I Rosneft Angarsk Russia Group I Slavneft Yaroslav Russia Group I Group III Uzbekneftegaz Fergana Uzbekistan Group I Sokar Baku Azerbaijan Group I Naftan Novopolotsk Belarus Group I Group III Turkmenbashi Oil Processing Turkmenbashi Turkmenistan Group I Group III Menbe span https www oil club ru forum topic 28958 mirovye proizvoditeli bazovyh masel mineralnye group iii gidrokreking vhvi group iii sintetika pao group iv itd Bu meqale qaralama halindadir Meqaleni redakte ederek Vikipediyani zenginlesdire bilersiniz Bu sablon mumkundurse daha deqiqi ile evez edilmelidir Kateqoriya Avtomobil senayesi