fbpx
Wikipedia

Azərbaycan qeyri-maddi mədəniyyət abidələri və Ərtoğrol Cavid

"Azərbaycan qeyri-maddi mədəniyyət abidələri və Ərtoğrol Cavid" çoxcildliyi Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 22 aprel 2010-cu il tarixli 112s saylı sərəncamına əsasən nəşr olunub.

Azərbaycan qeyri-maddi mədəniyyət abidələri və Ərtoğrol Cavid
Azərbaycan qeyri-maddi mədəniyyət abidələri və Ərtoğrol Cavid 13 cild
Müəllif(lər) Gülbəniz Babaxanlı
Orijinalın dili Azərbaycan dili
Ölkə Azərbaycan
Nəşriyyat Çaşıoğlu

Nəşr tarixi

"Azərbaycan qeyri-maddi mədəniyyət abidələri və Ərtoğrol Cavid" çoxcildliyi Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 22 aprel 2010-cu il tarixli 112s saylı sərəncamına əsasən nəşr olunub. Kitabın I-X cildləri 2011-ci ildə, XI-XIII cildləri 2015-ci ildə çap edilib.

Mükafatlar

“Azərbaycan qeyri-maddi mədəniyyət abidələri və Ərtoğrol Cavid” çoxcildliyinə görə AMEA Hüseyn Cavidin Ev Muzeyinin direktoru, Əməkdar mədəniyyət işçisi, filologiya üzrə elmlər doktoru Gülbəniz Babaxanlı 2012-ci ilin aprel ayının 26-da Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, “Bakılı” Beynəlxalq Mədəniyyət Cəmiyyəti, “Humay” Milli Mükafatı Akademiyasının təşkilatçılığı ilə “Humay” mükafatının XXII təqdimetmə mərasimində Elm nominasiyası üzrə “Humay” Milli Mükafatı ilə təltif edilmişdir. 

İdeya və məzmunu

“Azərbaycan qeyri-maddi mədəniyyət abidələri və Ərtoğrol Cavid” çoxcildliyinin ideyası gənc tədqiqatçı Ərtoğrol Cavid tərəfindən tədqiqata cəlb edilmiş, rəyləşdirilmiş və AMEA Hüseyn Cavidin Ev Muzeyində qorunub saxlanılan zəngin folklor xəzinəsinin təbliğindən ibarətdir. Kitabın əsas məzmununu xalqın içərisindən toplanmış nağıllar, dastanlar, müxtəlif janrları əhatə edən aşıq poeziyası örnəkləri, bayatılar, laylalar, holavarlar, oxşamalar, xalq mahnıları, muğam mətnləri, oyun havaları, toy və yas mərasimləri və s. folklor-etnoqrafiya materialları təşkil edir. Gənc tədqiqatçı Ərtoğrol Cavid öz araşdırmalarında folklor materialları toplayan digər tədqiqatçıların bir sıra hallarda mənbələrin poetik mətnində süni ədəbiləşdirmə aparmasını və ədəbi dil normalarını folklor mətninə tətbiq etməklə materialın forma və məzmununda təbiiliyin və səmimiliyin zəifləməsini, eləcə də kifayət qədər qrammatik savadı olmayan ekspeditorun öz regionunun dialekt xüsusiyyətlərini mətnə gətirməsini də sezmiş və imkan daxilində islah etməyə çalışmışdır. Bütün bunlar Ərtoğrol Cavidin həm də istedadlı bir bərpaçı-mətnşünas kimi öz qabiliyyətlərini büruzə verməsinə imkan yaratmışdır. Mətnşünaslıq fəaliyyəti ilə yanaşı, həm də bir ədəbiyyatşünas və dilçi kimi də istedad və bacarıqlarını nümayiş etdirən gənc alim, dastanların ideya-estetik, eləcə də tərbiyəvi xüsusiyyətlərini qiymətləndirməkdə də obyektiv araşdırıcı mövqeyindən geri durmamışdır.

Strukturu

Kitabda "Azərbaycanın adət-ənənələri və Ərtoğrol Cavid”, “Azərbaycan klassik musiqi mətnləri və  Ərtoğrol Cavid”, “Azərbaycan dastanları və Ərtoğrol Cavid”, “Azərbaycan  aşıq yaradıcılığı  və Ərtoğrol Cavid”, “Balaman məktəbi” dərsliyi və Ərtoğrol Cavid”, “Ərtoğrol Cavidin nota köçürdüyü xalq mahnıları” və “Ərtoğrol Cavidin yarımçıq qalmış əsərləri” mövzuları əhatə olunur.

Bütün bu materiallar haqqında Ərtoğrol Cavidin yığcam, dərin məzmunlu elmi rəyləri də onlarla birgə çap olunmuşdur. "Azərbaycan klassik musiqi mətnləri və Ərtoğrol Cavid" adlanan II cildə Azərbaycan klassik musiqi mətnləri və onlara Cabbar Qaryağdı və Süleyman Mansurov tərəfindən yazılmış şərhlər toplanmış və Ərtoğrol Cavidin hər bir mətnə ayrı-ayrılıqda yazdığı elmi təhlillər daxil edilmişdir.

"Azərbaycan dastanları və Ərtoğrol Cavid" mövzusu kitabın III, IV, V, VI, VII, VIII cildlərində yer almışdır. Bu cildlərə 1938-41-ci illərdə Ə.Cavid, H.İskəndərov, H.Əlizadə və C.Cahanbəxş tərəfindən Azərbaycanın müxtəlif bölgələrindən toplanmış Azərbaycan dastanları və Ərtoğrol Cavidin həmin dastanlar haqqında yazdığı elmi rəylər yer almışdır. Qeyd edək ki, bəzi dastanları aşıqlar özləri yazıya almışlar. Eyni zamanda aşıq Əsəd, aşıq Mirzə yaradıcılıqları haqqında məlumat və 1937-ci ildə professor Bülbülün rəhbərliyi ilə aşıq yaradıcılığının əsas formalarını öyrənmək və bir neçə aşıq havasını nota almaq üçün çağırılan iclasın protokolları daxil edilmişdir.

Kitabda verilmiş "Azərbaycan aşıq yaradıcılığı və Ərtoğrol Cavid" mövzusu IX, X cildlərində əhatə edilmişdir. IX cilddə Azərbaycan aşıqlarının, xüsusən də Molla Cuma və Miskinli Vəlinin əsərləri toplanmış və həmin materiallara Ərtoğrol Cavid, Hümmət Əlizadə tərəfindən yazılmış elmi rəylər yer almışdır. X cildə Aşıq Ələsgər və onun poetik çevrəsində olan aşıqların əsərləri və həmin əsərlərə Ərtoğrol Cavidin elmi rəyləri verilmişdir.

XI cild Azərbaycan musiqişünası Saleh Əbdülləlimovun musiqi məktəbləri üçün tərtib etdiyi “Balaman məktəbi” adlı dərsliyin ilk nəşridir. Dərslik 1937-ci ildə hazırlansa da, o dövrdə ictimai-siyasi həyatımızın az qala bütün sferalarına nüfuz etmiş erməni şəbəkəsinin “səyi” nəticəsində çap olunmamış və əsərin orijinal nüsxəsi Ərtoğrol Cavidin şəxsi arxivində uzun illər mühafizə edilmişdir .

Parlaq istedada və yüksək intellektə malik Ərtoğrol Cavid “Balaman məktəbi”nə rus dilində yazılmış ön sözü dilimizə tərcümə etmiş, dərsliyin tərtibi ilə əlaqəli materialların, o cümlədən iclas protokolların toplanıb-hazırlanmasında yaxından iştirak etmişdir. Orijinalı Hüseyn Cavidin Ev Muzeyində saxlanılan bu dərslik muzeyin əməkdaşları tərəfindən elmi və ixtisas redaktəsindən keçirilmiş, nəşrə hazırlanmış, dərslikdəki notlar müvafiq proqram təminatı vasitəsilə ilk dəfə elektronlaşdırılmış və komplektləşdirilmişdir.

Çoxcildliyin XII cildində xalq muğamlarının toplanması və nota salınması sahəsində böyük zəhməti olmuş Ərtoğrol Cavidin xanəndə Cabbar Bağdadbəyovun ifasında dinlədiyi “Bayatı kürd təsnifi”, “Segahın mübərriqəsi”, “Zəminxara təsnifi”, “Orta segah rəngi”, “Mirzə Hüseyn segahı” kimi muğam elementlərinin nota saldığı versiyası yer almışdır. İkinci hissəsində isə Kazım Aslanlının topladığı və Ərtoğrol Cavidin nota aldığı Masallı xalq mahnılarına yer verilmişdir. Sonuncu cilddə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Hüseyn Cavidin Ev Muzeyində mühafizə edilən Ərtoğrol Cavidə məxsus bir sıra yarımçıq musiqi əsərləri toplanmışdır.

  Azərbaycan qeyri-maddi mədəniyyət abidələri və Ərtoğrol Cavid: 13 cilddə

  • 1-ci cild Çoxcildliyin ilk cildində Qarabağ, Quba, Gəncə, Xızı, Basarkeçər, Bakı, Şəki, Dərbənd, Masallı  bölgələrindən 1939-40-cı illərdə toplanmış toy və yas adət-ənənələrinə aid  etnoqrafik  materiallar, eləcə də el mahnıları, deyimləri öz əksini tapmışdır. Bütün bu  materiallar  haqqında  Ərtoğrol  Cavidin  yığcam, dərin məzmunlu elmi rəyləri onlarla birgə çap olunmuşdur. Bu cildə daxil olan materialları Qarabağdan zurnaçı Camal Cəfərovun dilindən Hüseyn İskəndərov, Qubadan Şəmsəddin Abbasov, Xızıdan Nurəli İbrahimovun dilindən, Basarkeçərdən Aşıq Mehdinin dilindən, Dərbənddən Tavat Abbas Mirzə qızının dilindən Hüseyn İskəndərov, Bakıdan Əlisəhab Hüseynov, Şəkidən və Gəncədən Paşa Cəfərov, Masallıdan isə Kazım Aslanlı yazıya almışlar. Ərtoğrol Cavid bütün materiallara çox ciddi və məsuliyyətlə yanaşmış, onların məziyyətləri ilə yanaşı, nöqsanlarını da nəzərə çatdıraraq arzu və təkliflərini bildirməyi unutmamışdır.
  • 2-ci cild: "Azərbaycan qeyri-maddi mədəniyyət abidələri və Ərtoğrol Cavid" seriyasının ikinci cildini oluşduran qeyri-maddi mədəniyyət nümunələri ilə yanaşı Ərtoğrol Cavidin yazdığı rəylər, yetkin bir tədqiqatçının ciddi və sanballı fikirlərindən ibarətdir. Bu cildin materialları Məşədi Süleyman Məlik oğlu Mansurovdan və məşhur xanəndə Cabbar Qaryağdıdan toplanmışdır. Ərtoğrol Cavid, materiallarda öz əksini tapmış muğam mətnlərini qruplaşdıraraq üç böyük hissəyə ayırır: xalqın və oxuyanların düzəltdiyi nəğmələr; Azərbaycan yazıçılarından alınmış parçalar; İran ədəbiyyatından keçən tekstlər.
  • 3-cü cild: Ərtoğrol Cavid, çox gənc olmasına baxmayaraq, artıq özünü yetkin bir folklorşünas kimi göstərməyə nail olmuş və bu cildə daxil olan bədii mətnlərin araşdırılmasında da öz istedad və qabiliyyətini nümayiş etdirmişdir. C.Cahanbəxş tərəfindən "Qurbani" dastanı haqqında, Ərtoğrol Cavid tərəfindən aşıx Qaranın söylədiyi "Qurbani" nağılı haqqında, aşıx Məhəmməd Rzayevin söylədiyi "Tufarqanlı Abbas" nağılı haqqında, aşıq Qadir İsmayılovun əsərləri haqqında toplanmış materiallar və Ərtoğrol Cavidin həmin dastanlara yazdığı elmi rəylər yer almışdır.
  • 4-cü cild: Bu cildə Ərtoğrol Cavid, H.İskəndərov tərəfindən Qarabağ, Quba, Gəncə, Xızı, Basarkeçər, Bakı, Şəki, Dərbənd, Masllı bölgələrindən toplanmış Azərbaycan dastanları və həmin dastanlara Ərtoğrol Cavid tərəfindən yazılmış təhlillər daxil edilmişdir. Eyni zamanda aşıq Əsəd, aşıq Mirzə yaradıcılıqları haqqında məlumat və 1937-ci ildə professor Bülbülün rəhbərliyi ilə aşıq yaradıcılığının əsas formalarını öyrənmək və bir neçə aşıq havasını nota almaq üçün çağırılan iclasın protokolları yer almışdır.
  •  5-ci cild: Seriyanın beşinci cildində gənc folklorçu 12 Azərbaycan dastanını araşdırma süzgəcindən keçirmişdir ki, bu da onun tədqiqatçılıq qabiliyyətinin yüksək olmasından, hər bir əsərin bədii dəyərini müəyyən etməyə ciddi yanaşdığından xəbər verir. Ərtoğrol Cavid tərəfindən aşıx Mehti Bayramovun söylədiyi "Əli xan" nağılı, aşıx Zər Zəbilinin şeirləri və söylədiyi əsərlər, aşıx İskəndər Əskərovun söylədiyi "Muğam şah" nağılı, Sayad Vəli oğlu Xəlilovun söylədiyi "Nəcəf xan" nağılı, aşıx Əsəd Rzayevin söylədiyi "Heydər bəy" nağılı, aşıx Əsəd Rzayevin söylədiyi "Dəli Alının hekayəsi" haqqında yazılmış elmi təhlillər yer almışdır.
  • 6-cı cild: Azərbaycan dastanlarının bir sıra maraqlı örnəklərini içinə alan bu cilddə bir tədqiqatçı kimi Ərtoğrol Cavidin üzərinə düşən vəzifəyə ciddi yanaşdığını, özünəxas səriştə və məsuliyyət göstərdiyini görmək mümkündür. Ərtoğrol Cavid tərəfindən aşıq Hüseyn Rzayevin söylədiyi "Novruz və Qəndəf", "Süleyman və Mələk", aşıq Qəhrəman İbrahimovun söylədiyi "Kamandar Məhəmməd" nağılı haqqında, "Əsli və Kərəm", "Ordubadlı Kərim" dastanı, Quliyev Zülfüqarın söylədiyi "Tahir Mirzə" nağılı haqqında yazılmış elmi rəyləri yer almışdır. Dastanların bədii dilinə xüsusi diqqət yetirən Ə.Cavid, ədəbi dilimizin zənginləşməsində bu əsərlərin leksikonunun müəyyən rol oynaya biləcəyi fikrini irəli sürərkən də yanılmamışdır. Əvvəlki cildlərdə olduğu kimi, bu cilddəki araşdırmalarında da Ə.Cavid özünü sinkretik təfəkkürlü bir alim kimi göstərməyə nail olmuşdur.
  • 7-ci cild: Şifahi xalq ədəbiyyatı örnəklərinin əsas məziyyətini onların orijinal xüsusiyyətlərində görən Ərtoğrol Cavid, mövzu rəngarəngliyini, süjetin çoxşaxəliliyini də bu məziyyətlər sırasına daxil etməyi unutmamışdır. Bu cilddə tarixi mövzuda olan dastanlarla yanaşı, nağılları da araşdıran gənc tədqiqatçı, özünü həqiqi mənada müxtəlif elm sahələrinin bilicisi kimi bir daha təsdiq etmişdir. Dastanların giriş hissələrində standartlardan qaçmaq meylini dəqiq tutan folklorşünas alim, örnək üçün "Şah Baba və Pəri xanım", eləcə də "Göyənikli Əhməd" dastanlarını göstərir. Seriyanın əvvəlki nəşrlərindən də istedadlı bir dilçi kimi tanıdığımız Ərtoğrol Cavid, əvvəlki cildlərdə olduğu kimi, bu cilddəki araşdırmalarında da dastan və nağılların leksikasının, fonetikasının, morfologiya və sintaksisinin incələnməsi fəaliyyətini davam etdirərək bir sıra maraqlı nəticələr əldə edə bilmişdir.
  • 8-ci cild: Seriyanın bu cildinə, Ərtoğrol Cavidin elmi rəylə təchiz etdiyi "Zinhar və Mahəfruz" dastanından başqa, bir sıra folklor örnəkləri də daxil edilmişdir ki, bu da seriyanın əhatə etdiyi cildlərin həcm mütənasibliyinin təmin edilməsi arzusundan irəli gəlmişdir. Cildə daxil olan "Mahmud və Nigar xanım", "Şah baba ilə Pəri xanım", "Şah Səməd və Niyar xanım", "Əsli və Kərəm" dastanları əvvəlki cildlərdə Ərtoğrol Cavidin yazdığı elmi məqalələrdə öz təhlilini və dəyərləndirilməsini tapmışdır.
  • 9-cu cild: Bu cilddə XVI-XVII əsr Azərbaycan aşıqlarının, xüsusən də Molla Cuma və Miskinli Vəlinin əsərləri toplanmış və həmin materiallara Ərtoğrol Cavid, Hümmət Əlizadə tərəfindən yazılmış elmi rəylər  yer almışdır. Araşdırıcılığa təzə-təzə başlayan, amma kifayət qədər yüksək səriştə və istedad göstərən Ərtoğrol Cavid, Molla Cumanın və Miskinli Vəlinin şeirləri üzərində apardığı tədqiqatlarda özünü bacarıqlı bir poeziya mütəxəssisi kimi göstərməklə bir daha belə bir həqiqəti sübuta yetirmişdir ki, dahi insanların övladlarına da həmin dühadan bir pay düşür. Ərtoğrol Cavidin məqsədi - xalqına xidmət idi və o, bu işin öhdəsindən çox yüksək səviyyədə gəldi.
  • 10-cu cild: Bu cildə daxil olan bədii materiallar həddən artıq rəngarəng olsa da, gənc folklorşünas Ərtoğrol Cavid bu mozaika arasında özünü itirməmiş və aparıcı istiqamətləri müəyyən edə bilmişdir. Məhz buna görədir ki, araşdırıcı əsas diqqətini Aşıq Ələsgər irsinin tədqiqinə yönəldərək, onun aparıcı istiqamətlərini və ən başlıcası isə, müasirliyini müəyyən etmək yolunda öz istedadını əsirgəməmişdir. Nahaq yerə deməyiblər ki, zər qədrini zərgər bilər və Ərtoğrol Cavid də çox qısa elmi yaradıcılığı dövründə Azərbaycan poeziyasının, xüsusən də aşıq yaradıcılığının zərgəri olduğunu çox uğurla sübuta yetirmişdir. Eyni zamanda Hümmət Əlizadə tərəfindən toplanmış materialların içərisində 35 aşığın 61 parçası vardır.
  • 11-ci cild: “Balaman məktəbi” dərsliyi və Ərtoğrol Cavid”. Parlaq istedada malik Ərtoğrol Cavid “Balaman məktəbi”nə rus dilində yazılmış ön sözü dilimizə tərcümə etmiş, dərsliyin tərtibi ilə əlaqəli materialların, o cümlədən iclas protokolların toplanıb-hazırlanmasında yaxından iştirak etmişdir. Orijinalı Hüseyn Cavidin Ev Muzeyində saxlanılan bu dərslik muzeyin əməkdaşları tərəfindən elmi və ixtisas redaktəsindən keçirilmiş, nəşrə hazırlanmış, dərslikdəri notlar müvafiq proqram təminatı vasitəsilə ilk dəfə elektronlaşdırılmış və komplektləşdirilmişdir.
  • 12- ci cild: “Ərtoğrol Cavidin nota köçürdüyü xalq mahnıları”. Toplunun birinci hissəsində xalq muğamlarının toplanması və nota salınması sahəsində böyük zəhməti olmuş Ərtoğrol Cavidin xanəndə Cabbar Bağdadbəyovun ifasında dinlədiyi “Bayatı kürd təsnifi”, “Segahın mübərriqəsi”, “Zəminxara təsnifi”, “Orta segah rəngi”, “Mirzə Hüseyn segahı” kimi muğam elementlərinin nota saldığı versiyası yer almışdır. İkinci hissəsində isə Kazım Aslanlının topladığı və Ərtoğrol Cavidin nota aldığı Masallı xalq mahnılarına yer verilmişdir.
  • 13-cü cild: “Ərtoğrol Cavidin yarımçıq qalmış əsərləri” Bu cilddə gənc Ərtoğrol Cavidin gərgin əməyi və səyi nəticəsində unikal xalq havalarımız öz təravəti və gözəlliyi ilə bu günümüzə qədər gəlib çatmışdır. Xüsusən Masallıdan toplanmış el havaları öz orijinallığı ilə diqqəti cəlb edir. Məsələn, "Mənim olasan, yar", "Qadan alım", "Nar atdılar", "Şal alan", "A dağlar" və başqa mahnılar bu qəbildəndir. Bu el havalarının çoxunu Ərtoğrol Cavid sona qədər nota sala bilməmiş və yarımçıq qalmışdır. Buna baxmayaraq, əlimizdə olan parçalar da qiymətli bir incinin son qırıntıları kimi bizim üçün əziz və dəyərlidir.

Xarici keçidlər

MUZEYİN NƏŞRLƏRİ

İstinadlar

  1. "Azərbaycan qeyri-maddi mədəniyyət abidələri və Ərtoğrol Cavid" çoxcildliyi: 13 cilddə. 1-ci cild.-Bakı: Çaşıoğlu, 2011.-370s.
  2. "Azərbaycan qeyri-maddi mədəniyyət abidələri və Ərtoğrol Cavid" çoxcildliyi: 13 cilddə. 6-cı cild. - Bakı: Çaşıoğlu, 2011.-306 s.

azərbaycan, qeyri, maddi, mədəniyyət, abidələri, ərtoğrol, cavid, çoxcildliyi, azərbaycan, respublikası, nazirlər, kabinetinin, aprel, 2010, tarixli, 112s, saylı, sərəncamına, əsasən, nəşr, olunub, cildmüəllif, lər, gülbəniz, babaxanlıorijinalın, dili, azərbay. Azerbaycan qeyri maddi medeniyyet abideleri ve Ertogrol Cavid coxcildliyi Azerbaycan Respublikasi Nazirler Kabinetinin 22 aprel 2010 cu il tarixli 112s sayli serencamina esasen nesr olunub Azerbaycan qeyri maddi medeniyyet abideleri ve Ertogrol CavidAzerbaycan qeyri maddi medeniyyet abideleri ve Ertogrol Cavid 13 cildMuellif ler Gulbeniz BabaxanliOrijinalin dili Azerbaycan diliOlke AzerbaycanNesriyyat Casioglu Mundericat 1 Nesr tarixi 2 Mukafatlar 3 Ideya ve mezmunu 4 Strukturu 5 Azerbaycan qeyri maddi medeniyyet abideleri ve Ertogrol Cavid 13 cildde 6 Xarici kecidler 7 IstinadlarNesr tarixi Redakte Azerbaycan qeyri maddi medeniyyet abideleri ve Ertogrol Cavid coxcildliyi Azerbaycan Respublikasi Nazirler Kabinetinin 22 aprel 2010 cu il tarixli 112s sayli serencamina esasen nesr olunub Kitabin I X cildleri 2011 ci ilde XI XIII cildleri 2015 ci ilde cap edilib Mukafatlar Redakte Azerbaycan qeyri maddi medeniyyet abideleri ve Ertogrol Cavid coxcildliyine gore AMEA Huseyn Cavidin Ev Muzeyinin direktoru Emekdar medeniyyet iscisi filologiya uzre elmler doktoru Gulbeniz Babaxanli 2012 ci ilin aprel ayinin 26 da Medeniyyet ve Turizm Nazirliyi Bakili Beynelxalq Medeniyyet Cemiyyeti Humay Milli Mukafati Akademiyasinin teskilatciligi ile Humay mukafatinin XXII teqdimetme merasiminde Elm nominasiyasi uzre Humay Milli Mukafati ile teltif edilmisdir Ideya ve mezmunu Redakte Azerbaycan qeyri maddi medeniyyet abideleri ve Ertogrol Cavid coxcildliyinin ideyasi genc tedqiqatci Ertogrol Cavid terefinden tedqiqata celb edilmis reylesdirilmis ve AMEA Huseyn Cavidin Ev Muzeyinde qorunub saxlanilan zengin folklor xezinesinin tebliginden ibaretdir Kitabin esas mezmununu xalqin icerisinden toplanmis nagillar dastanlar muxtelif janrlari ehate eden asiq poeziyasi ornekleri bayatilar laylalar holavarlar oxsamalar xalq mahnilari mugam metnleri oyun havalari toy ve yas merasimleri ve s folklor etnoqrafiya materiallari teskil edir Genc tedqiqatci Ertogrol Cavid oz arasdirmalarinda folklor materiallari toplayan diger tedqiqatcilarin bir sira hallarda menbelerin poetik metninde suni edebilesdirme aparmasini ve edebi dil normalarini folklor metnine tetbiq etmekle materialin forma ve mezmununda tebiiliyin ve semimiliyin zeiflemesini elece de kifayet qeder qrammatik savadi olmayan ekspeditorun oz regionunun dialekt xususiyyetlerini metne getirmesini de sezmis ve imkan daxilinde islah etmeye calismisdir Butun bunlar Ertogrol Cavidin hem de istedadli bir berpaci metnsunas kimi oz qabiliyyetlerini buruze vermesine imkan yaratmisdir Metnsunasliq fealiyyeti ile yanasi hem de bir edebiyyatsunas ve dilci kimi de istedad ve bacariqlarini numayis etdiren genc alim dastanlarin ideya estetik elece de terbiyevi xususiyyetlerini qiymetlendirmekde de obyektiv arasdirici movqeyinden geri durmamisdir Strukturu RedakteKitabda Azerbaycanin adet eneneleri ve Ertogrol Cavid Azerbaycan klassik musiqi metnleri ve Ertogrol Cavid Azerbaycan dastanlari ve Ertogrol Cavid Azerbaycan asiq yaradiciligi ve Ertogrol Cavid Balaman mektebi dersliyi ve Ertogrol Cavid Ertogrol Cavidin nota kocurduyu xalq mahnilari ve Ertogrol Cavidin yarimciq qalmis eserleri movzulari ehate olunur Butun bu materiallar haqqinda Ertogrol Cavidin yigcam derin mezmunlu elmi reyleri de onlarla birge cap olunmusdur Azerbaycan klassik musiqi metnleri ve Ertogrol Cavid adlanan II cilde Azerbaycan klassik musiqi metnleri ve onlara Cabbar Qaryagdi ve Suleyman Mansurov terefinden yazilmis serhler toplanmis ve Ertogrol Cavidin her bir metne ayri ayriliqda yazdigi elmi tehliller daxil edilmisdir Azerbaycan dastanlari ve Ertogrol Cavid movzusu kitabin III IV V VI VII VIII cildlerinde yer almisdir Bu cildlere 1938 41 ci illerde E Cavid H Iskenderov H Elizade ve C Cahanbexs terefinden Azerbaycanin muxtelif bolgelerinden toplanmis Azerbaycan dastanlari ve Ertogrol Cavidin hemin dastanlar haqqinda yazdigi elmi reyler yer almisdir Qeyd edek ki bezi dastanlari asiqlar ozleri yaziya almislar Eyni zamanda asiq Esed asiq Mirze yaradiciliqlari haqqinda melumat ve 1937 ci ilde professor Bulbulun rehberliyi ile asiq yaradiciliginin esas formalarini oyrenmek ve bir nece asiq havasini nota almaq ucun cagirilan iclasin protokollari daxil edilmisdir 1 Kitabda verilmis Azerbaycan asiq yaradiciligi ve Ertogrol Cavid movzusu IX X cildlerinde ehate edilmisdir IX cildde Azerbaycan asiqlarinin xususen de Molla Cuma ve Miskinli Velinin eserleri toplanmis ve hemin materiallara Ertogrol Cavid Hummet Elizade terefinden yazilmis elmi reyler yer almisdir X cilde Asiq Elesger ve onun poetik cevresinde olan asiqlarin eserleri ve hemin eserlere Ertogrol Cavidin elmi reyleri verilmisdir XI cild Azerbaycan musiqisunasi Saleh Ebdullelimovun musiqi mektebleri ucun tertib etdiyi Balaman mektebi adli dersliyin ilk nesridir Derslik 1937 ci ilde hazirlansa da o dovrde ictimai siyasi heyatimizin az qala butun sferalarina nufuz etmis ermeni sebekesinin seyi neticesinde cap olunmamis ve eserin orijinal nusxesi Ertogrol Cavidin sexsi arxivinde uzun iller muhafize edilmisdir Parlaq istedada ve yuksek intellekte malik Ertogrol Cavid Balaman mektebi ne rus dilinde yazilmis on sozu dilimize tercume etmis dersliyin tertibi ile elaqeli materiallarin o cumleden iclas protokollarin toplanib hazirlanmasinda yaxindan istirak etmisdir Orijinali Huseyn Cavidin Ev Muzeyinde saxlanilan bu derslik muzeyin emekdaslari terefinden elmi ve ixtisas redaktesinden kecirilmis nesre hazirlanmis derslikdeki notlar muvafiq proqram teminati vasitesile ilk defe elektronlasdirilmis ve komplektlesdirilmisdir Coxcildliyin XII cildinde xalq mugamlarinin toplanmasi ve nota salinmasi sahesinde boyuk zehmeti olmus Ertogrol Cavidin xanende Cabbar Bagdadbeyovun ifasinda dinlediyi Bayati kurd tesnifi Segahin muberriqesi Zeminxara tesnifi Orta segah rengi Mirze Huseyn segahi kimi mugam elementlerinin nota saldigi versiyasi yer almisdir Ikinci hissesinde ise Kazim Aslanlinin topladigi ve Ertogrol Cavidin nota aldigi Masalli xalq mahnilarina yer verilmisdir Sonuncu cildde Azerbaycan Milli Elmler Akademiyasi Huseyn Cavidin Ev Muzeyinde muhafize edilen Ertogrol Cavide mexsus bir sira yarimciq musiqi eserleri toplanmisdir Azerbaycan qeyri maddi medeniyyet abideleri ve Ertogrol Cavid 13 cildde Redakte1 ci cild Coxcildliyin ilk cildinde Qarabag Quba Gence Xizi Basarkecer Baki Seki Derbend Masalli bolgelerinden 1939 40 ci illerde toplanmis toy ve yas adet enenelerine aid etnoqrafik materiallar elece de el mahnilari deyimleri oz eksini tapmisdir Butun bu materiallar haqqinda Ertogrol Cavidin yigcam derin mezmunlu elmi reyleri onlarla birge cap olunmusdur Bu cilde daxil olan materiallari Qarabagdan zurnaci Camal Ceferovun dilinden Huseyn Iskenderov Qubadan Semseddin Abbasov Xizidan Nureli Ibrahimovun dilinden Basarkecerden Asiq Mehdinin dilinden Derbendden Tavat Abbas Mirze qizinin dilinden Huseyn Iskenderov Bakidan Elisehab Huseynov Sekiden ve Genceden Pasa Ceferov Masallidan ise Kazim Aslanli yaziya almislar Ertogrol Cavid butun materiallara cox ciddi ve mesuliyyetle yanasmis onlarin meziyyetleri ile yanasi noqsanlarini da nezere catdiraraq arzu ve tekliflerini bildirmeyi unutmamisdir 1 2 ci cild Azerbaycan qeyri maddi medeniyyet abideleri ve Ertogrol Cavid seriyasinin ikinci cildini olusduran qeyri maddi medeniyyet numuneleri ile yanasi Ertogrol Cavidin yazdigi reyler yetkin bir tedqiqatcinin ciddi ve sanballi fikirlerinden ibaretdir Bu cildin materiallari Mesedi Suleyman Melik oglu Mansurovdan ve meshur xanende Cabbar Qaryagdidan toplanmisdir Ertogrol Cavid materiallarda oz eksini tapmis mugam metnlerini qruplasdiraraq uc boyuk hisseye ayirir xalqin ve oxuyanlarin duzeltdiyi negmeler Azerbaycan yazicilarindan alinmis parcalar Iran edebiyyatindan kecen tekstler 3 cu cild Ertogrol Cavid cox genc olmasina baxmayaraq artiq ozunu yetkin bir folklorsunas kimi gostermeye nail olmus ve bu cilde daxil olan bedii metnlerin arasdirilmasinda da oz istedad ve qabiliyyetini numayis etdirmisdir C Cahanbexs terefinden Qurbani dastani haqqinda Ertogrol Cavid terefinden asix Qaranin soylediyi Qurbani nagili haqqinda asix Mehemmed Rzayevin soylediyi Tufarqanli Abbas nagili haqqinda asiq Qadir Ismayilovun eserleri haqqinda toplanmis materiallar ve Ertogrol Cavidin hemin dastanlara yazdigi elmi reyler yer almisdir 4 cu cild Bu cilde Ertogrol Cavid H Iskenderov terefinden Qarabag Quba Gence Xizi Basarkecer Baki Seki Derbend Maslli bolgelerinden toplanmis Azerbaycan dastanlari ve hemin dastanlara Ertogrol Cavid terefinden yazilmis tehliller daxil edilmisdir Eyni zamanda asiq Esed asiq Mirze yaradiciliqlari haqqinda melumat ve 1937 ci ilde professor Bulbulun rehberliyi ile asiq yaradiciliginin esas formalarini oyrenmek ve bir nece asiq havasini nota almaq ucun cagirilan iclasin protokollari yer almisdir 5 ci cild Seriyanin besinci cildinde genc folklorcu 12 Azerbaycan dastanini arasdirma suzgecinden kecirmisdir ki bu da onun tedqiqatciliq qabiliyyetinin yuksek olmasindan her bir eserin bedii deyerini mueyyen etmeye ciddi yanasdigindan xeber verir Ertogrol Cavid terefinden asix Mehti Bayramovun soylediyi Eli xan nagili asix Zer Zebilinin seirleri ve soylediyi eserler asix Iskender Eskerovun soylediyi Mugam sah nagili Sayad Veli oglu Xelilovun soylediyi Necef xan nagili asix Esed Rzayevin soylediyi Heyder bey nagili asix Esed Rzayevin soylediyi Deli Alinin hekayesi haqqinda yazilmis elmi tehliller yer almisdir 6 ci cild Azerbaycan dastanlarinin bir sira maraqli orneklerini icine alan bu cildde bir tedqiqatci kimi Ertogrol Cavidin uzerine dusen vezifeye ciddi yanasdigini ozunexas seriste ve mesuliyyet gosterdiyini gormek mumkundur Ertogrol Cavid terefinden asiq Huseyn Rzayevin soylediyi Novruz ve Qendef Suleyman ve Melek asiq Qehreman Ibrahimovun soylediyi Kamandar Mehemmed nagili haqqinda Esli ve Kerem Ordubadli Kerim dastani Quliyev Zulfuqarin soylediyi Tahir Mirze nagili haqqinda yazilmis elmi reyleri yer almisdir Dastanlarin bedii diline xususi diqqet yetiren E Cavid edebi dilimizin zenginlesmesinde bu eserlerin leksikonunun mueyyen rol oynaya bileceyi fikrini ireli surerken de yanilmamisdir Evvelki cildlerde oldugu kimi bu cilddeki arasdirmalarinda da E Cavid ozunu sinkretik tefekkurlu bir alim kimi gostermeye nail olmusdur 2 7 ci cild Sifahi xalq edebiyyati orneklerinin esas meziyyetini onlarin orijinal xususiyyetlerinde goren Ertogrol Cavid movzu rengarengliyini sujetin coxsaxeliliyini de bu meziyyetler sirasina daxil etmeyi unutmamisdir Bu cildde tarixi movzuda olan dastanlarla yanasi nagillari da arasdiran genc tedqiqatci ozunu heqiqi menada muxtelif elm sahelerinin bilicisi kimi bir daha tesdiq etmisdir Dastanlarin giris hisselerinde standartlardan qacmaq meylini deqiq tutan folklorsunas alim ornek ucun Sah Baba ve Peri xanim elece de Goyenikli Ehmed dastanlarini gosterir Seriyanin evvelki nesrlerinden de istedadli bir dilci kimi tanidigimiz Ertogrol Cavid evvelki cildlerde oldugu kimi bu cilddeki arasdirmalarinda da dastan ve nagillarin leksikasinin fonetikasinin morfologiya ve sintaksisinin incelenmesi fealiyyetini davam etdirerek bir sira maraqli neticeler elde ede bilmisdir 8 ci cild Seriyanin bu cildine Ertogrol Cavidin elmi reyle techiz etdiyi Zinhar ve Mahefruz dastanindan basqa bir sira folklor ornekleri de daxil edilmisdir ki bu da seriyanin ehate etdiyi cildlerin hecm mutenasibliyinin temin edilmesi arzusundan ireli gelmisdir Cilde daxil olan Mahmud ve Nigar xanim Sah baba ile Peri xanim Sah Semed ve Niyar xanim Esli ve Kerem dastanlari evvelki cildlerde Ertogrol Cavidin yazdigi elmi meqalelerde oz tehlilini ve deyerlendirilmesini tapmisdir 9 cu cild Bu cildde XVI XVII esr Azerbaycan asiqlarinin xususen de Molla Cuma ve Miskinli Velinin eserleri toplanmis ve hemin materiallara Ertogrol Cavid Hummet Elizade terefinden yazilmis elmi reyler yer almisdir Arasdiriciliga teze teze baslayan amma kifayet qeder yuksek seriste ve istedad gosteren Ertogrol Cavid Molla Cumanin ve Miskinli Velinin seirleri uzerinde apardigi tedqiqatlarda ozunu bacariqli bir poeziya mutexessisi kimi gostermekle bir daha bele bir heqiqeti subuta yetirmisdir ki dahi insanlarin ovladlarina da hemin duhadan bir pay dusur Ertogrol Cavidin meqsedi xalqina xidmet idi ve o bu isin ohdesinden cox yuksek seviyyede geldi 10 cu cild Bu cilde daxil olan bedii materiallar hedden artiq rengareng olsa da genc folklorsunas Ertogrol Cavid bu mozaika arasinda ozunu itirmemis ve aparici istiqametleri mueyyen ede bilmisdir Mehz buna goredir ki arasdirici esas diqqetini Asiq Elesger irsinin tedqiqine yonelderek onun aparici istiqametlerini ve en baslicasi ise muasirliyini mueyyen etmek yolunda oz istedadini esirgememisdir Nahaq yere demeyibler ki zer qedrini zerger biler ve Ertogrol Cavid de cox qisa elmi yaradiciligi dovrunde Azerbaycan poeziyasinin xususen de asiq yaradiciliginin zergeri oldugunu cox ugurla subuta yetirmisdir Eyni zamanda Hummet Elizade terefinden toplanmis materiallarin icerisinde 35 asigin 61 parcasi vardir 11 ci cild Balaman mektebi dersliyi ve Ertogrol Cavid Parlaq istedada malik Ertogrol Cavid Balaman mektebi ne rus dilinde yazilmis on sozu dilimize tercume etmis dersliyin tertibi ile elaqeli materiallarin o cumleden iclas protokollarin toplanib hazirlanmasinda yaxindan istirak etmisdir Orijinali Huseyn Cavidin Ev Muzeyinde saxlanilan bu derslik muzeyin emekdaslari terefinden elmi ve ixtisas redaktesinden kecirilmis nesre hazirlanmis derslikderi notlar muvafiq proqram teminati vasitesile ilk defe elektronlasdirilmis ve komplektlesdirilmisdir 12 ci cild Ertogrol Cavidin nota kocurduyu xalq mahnilari Toplunun birinci hissesinde xalq mugamlarinin toplanmasi ve nota salinmasi sahesinde boyuk zehmeti olmus Ertogrol Cavidin xanende Cabbar Bagdadbeyovun ifasinda dinlediyi Bayati kurd tesnifi Segahin muberriqesi Zeminxara tesnifi Orta segah rengi Mirze Huseyn segahi kimi mugam elementlerinin nota saldigi versiyasi yer almisdir Ikinci hissesinde ise Kazim Aslanlinin topladigi ve Ertogrol Cavidin nota aldigi Masalli xalq mahnilarina yer verilmisdir 13 cu cild Ertogrol Cavidin yarimciq qalmis eserleri Bu cildde genc Ertogrol Cavidin gergin emeyi ve seyi neticesinde unikal xalq havalarimiz oz teraveti ve gozelliyi ile bu gunumuze qeder gelib catmisdir Xususen Masallidan toplanmis el havalari oz orijinalligi ile diqqeti celb edir Meselen Menim olasan yar Qadan alim Nar atdilar Sal alan A daglar ve basqa mahnilar bu qebildendir Bu el havalarinin coxunu Ertogrol Cavid sona qeder nota sala bilmemis ve yarimciq qalmisdir Buna baxmayaraq elimizde olan parcalar da qiymetli bir incinin son qirintilari kimi bizim ucun eziz ve deyerlidir 1 Xarici kecidler RedakteMUZEYIN NESRLERIIstinadlar Redakte 1 2 3 Azerbaycan qeyri maddi medeniyyet abideleri ve Ertogrol Cavid coxcildliyi 13 cildde 1 ci cild Baki Casioglu 2011 370s Azerbaycan qeyri maddi medeniyyet abideleri ve Ertogrol Cavid coxcildliyi 13 cildde 6 ci cild Baki Casioglu 2011 306 s Menbe https az wikipedia org w index php title Azerbaycan qeyri maddi medeniyyet abideleri ve Ertogrol Cavid amp oldid 3909682, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.