Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
| Əl-Hidayə | |
|---|---|
| ərəb. الْهِدَايَةُ شَرْحُ بِدَايَةِ الْمُبْتَدِي | |
| Müəllif | Bürhanəddin Mərğinani |
| Janr | fiqh |
| Orijinalın dili | ərəb dili |
əl-Hidayə (ərəb. الهداية) — Hənəfi fiqli ilə bağlı qələmə alınmış əsər.
Müəllif
| ]Əsərin müəllifi Hənəfi fəqih olan əl-Mərğinanidir.
Əsər
| ]"əl-Hidayə" Hənəfi fiqhinin ən tanınmış və mötəbər mətinlərindən biri olub, özündə Qudurinin "əl-Müxtəsər"i ilə Məhəmməd əş-Şeybaninin "əl-Camius-Sağir"ini ehtiva edən "Bidayətül-mübtədi" adlı əsərin şərhidir. Müəllif "Bidayətül-mübtədi"ni əvvəlcə "Kifayətül-müntəhi" adı ilə şərh etməyə başlamışdır. Lakin əsər böyük həcmli olduğundan, oxuyucunu bezdirməmək məqsədilə və çətinliyi səbəbindən "əl-Hidayə"yə sadələşdirilmişdir. Əsər 13 müddətində ərsə gəlmişdir. Əsərdə fiqhi məsələlər müzakirə edilərkən əvvəl Əbu Hənifənin, sonra isə Əbu Yusif ilə Məhəmməd ibn Həsən əş-Şeybaninin, bəzən də Züfər ibn Hüzeylin görüşlərinə yer verilmişdir. Müəllif fiqhi məsələri dəyərləndirərkən seçdiyi şəxsin görüşünü digərlərinə cavab olması üçün ən sonda qeyd etmişdir. Ümumi olaraq müəllif Əbu Hənifənin görüşlərini daha üstün tutmuşdur. Müəllif üstün tutduğu görüşləri bəzən "səhih" və ya "əsah" terminləri ilə bir-birindən ayırmışdır. Müəllif əsərdə, Həsən ibn Ziyad, İbn Səmaa, Tahavi, Cəssas, Kərxi və Səraxsi kimi Hənəfi alimləri ilə yanaşı, Şafii və bəzəndə Malikin görüşlərinə də yer vermişdir. Əsərin metodu, Kəsaninin "Bədaius-səna"sındakı metod ilə eynidir. əl-Mərğinan əsərində özünəməxsus bəzi adlandırmalardan da istifadə etmişdir. Onlardan bəziləri belədir: "əl-kitab" ifadəsi ilə Qudurinin "əl-Müxtəsər"ini, "əl-hədis məhmul əla" ifadəsi ilə mühəddislərin şərhini, "məşayihunə" ifadəsi ilə Buxara və Səmərqənd üləmasını, "fi diyarina" ifadəsi ilə Mavəraünnəhir şəhərilərini qəsd etmişdir.
Nəşr
| ]"əl-Hidayə" dəfələrlə nəşr olunmuşdur (Qahirə 1282, 1326, 1928, 1355, I–II, 1326, 1327, 1371, nəşr. M. Muhyiddin Əbdülhəmid, I–IV, 1385/1966; Kazan 1888; I–II, Kəlkəta 1234; I–IV, Kanpur 1289–1290, Ləknəvinin "Müzəyyilətüd-dirayə"si ilə birlikdə, Ləknəv 1314; Delhi 1306, 1328, 1331). Əsər, fars (Kəlkəta 1807; I–IV, Ləknəv 1874), ingilis (l-IV, "The Hedaya or Guide", London 1791, ərəbcə mətni ilə birlikdə; London 1870, 1957, 1963; Lahor 1870, bəzi hissələri çıxarılaraq; Leyden 1977), türk ("Hidayə Tərcüməsi", I–III, İstanbul 1982–1984, "əl-Hidayə Tərcəməsi", İstanbul 1991), rus (I–IV, Daşkənd 1893; Daşkəntd 1994; I–IV, Moskva 2008), özbək (Daşkənd 2001; I–V, Daşkənd 2020–2024) və qırğız dillərinə tərcümə edilmişdir (I–II, Qarabalta 2019).
İstinadlar
| ]- Kallek, Cengiz. "el-Hidâye". TDV İslâm Ansiklopedisi. 1998. 21.10.2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21.10.2025.
- Taşköprüzadə. Miftəhus-səadə (ərəb). II. 265–266.
Həmçinin bax
| ]wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya El Hidayeereb ال ه د اي ة ش ر ح ب د اي ة ال م ب ت د ي Muellif Burhaneddin MerginaniJanr fiqhOrijinalin dili ereb dili el Hidaye ereb الهداية Henefi fiqli ile bagli qeleme alinmis eser Muellif span Eserin muellifi Henefi feqih olan el Merginanidir Eser span el Hidaye Henefi fiqhinin en taninmis ve moteber metinlerinden biri olub ozunde Qudurinin el Muxteser i ile Mehemmed es Seybaninin el Camius Sagir ini ehtiva eden Bidayetul mubtedi adli eserin serhidir Muellif Bidayetul mubtedi ni evvelce Kifayetul muntehi adi ile serh etmeye baslamisdir Lakin eser boyuk hecmli oldugundan oxuyucunu bezdirmemek meqsedile ve cetinliyi sebebinden el Hidaye ye sadelesdirilmisdir Eser 13 muddetinde erse gelmisdir Eserde fiqhi meseleler muzakire edilerken evvel Ebu Henifenin sonra ise Ebu Yusif ile Mehemmed ibn Hesen es Seybaninin bezen de Zufer ibn Huzeylin goruslerine yer verilmisdir Muellif fiqhi meseleri deyerlendirerken secdiyi sexsin gorusunu digerlerine cavab olmasi ucun en sonda qeyd etmisdir Umumi olaraq muellif Ebu Henifenin goruslerini daha ustun tutmusdur Muellif ustun tutdugu gorusleri bezen sehih ve ya esah terminleri ile bir birinden ayirmisdir Muellif eserde Hesen ibn Ziyad Ibn Semaa Tahavi Cessas Kerxi ve Seraxsi kimi Henefi alimleri ile yanasi Safii ve bezende Malikin goruslerine de yer vermisdir Eserin metodu Kesaninin Bedaius sena sindaki metod ile eynidir el Merginan eserinde ozunemexsus bezi adlandirmalardan da istifade etmisdir Onlardan bezileri beledir el kitab ifadesi ile Qudurinin el Muxteser ini el hedis mehmul ela ifadesi ile muheddislerin serhini mesayihune ifadesi ile Buxara ve Semerqend ulemasini fi diyarina ifadesi ile Maveraunnehir seherilerini qesd etmisdir Nesr span el Hidaye defelerle nesr olunmusdur Qahire 1282 1326 1928 1355 I II 1326 1327 1371 nesr M Muhyiddin Ebdulhemid I IV 1385 1966 Kazan 1888 I II Kelketa 1234 I IV Kanpur 1289 1290 Leknevinin Muzeyyiletud diraye si ile birlikde Leknev 1314 Delhi 1306 1328 1331 Eser fars Kelketa 1807 I IV Leknev 1874 ingilis l IV The Hedaya or Guide London 1791 erebce metni ile birlikde London 1870 1957 1963 Lahor 1870 bezi hisseleri cixarilaraq Leyden 1977 turk Hidaye Tercumesi I III Istanbul 1982 1984 el Hidaye Tercemesi Istanbul 1991 rus I IV Daskend 1893 Daskentd 1994 I IV Moskva 2008 ozbek Daskend 2001 I V Daskend 2020 2024 ve qirgiz dillerine tercume edilmisdir I II Qarabalta 2019 Istinadlar span Kallek Cengiz el Hidaye TDV Islam Ansiklopedisi 1998 21 10 2025 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 21 10 2025 Taskopruzade Miftehus seade ereb II 265 266 Hemcinin bax span Sunni kitablarinin siyahisi Kateqoriya Elifba sirasina gore kitablar