İctimai folklor (ing. Public folklore) — Birləşmiş Ştatlar və Kanadada folklorşünasların universitetlərdən və kolleclərdən kənarda (məsələn, incəsənət şuralarında, muzeylərdə, folklor festivallarında, radio stansiyalarında və s.) apardıqları işləri təsvir edən termin.[1] Bu anlayış akademik folklordan fərqlənir, çünki akademik folklor tədqiqatları əsasən universitet və kolleclərdə aparılır. "İctimai sektor folkloru" ifadəsinin qısaldılmış formasıdır və ilk dəfə 1970-ci illərin əvvəlində Amerika Folklor Cəmiyyətinin üzvləri tərəfindən işlədilmişdir.[2]
Fəaliyyət sahəsi
redaktə | vikimətni redaktə et]İctimai folklorşünaslar ənənəvi xalq incəsənəti, sənətkarlıq, xalq musiqisi və digər folklor janrlarının sənədləşdirilməsi, qorunması və təqdim edilməsi ilə məşğul olurlar. Son illərdə onlar iqtisadi və icma inkişafı layihələrinə də cəlb olunmuşlar.[3][4] Onlar həmçinin məktəblərdə xalq incəsənəti proqramları çərçivəsində fəaliyyət göstərir, məşhur ənənəvi sənətkarları ibtidai və orta məktəblərə gətirərək tələbələrə onların sənətini nümayiş etdirirlər. Bundan əlavə, ənənəvi sənətlərin tanınmış ustalar tərəfindən yeni nəsillərə öyrədilməsi üçün şagirdlik proqramları təşkil edirlər.
İctimai folklorşünaslar, həmçinin Public Radio International kanalında yayımlanan "American Routes" kimi radio proqramlarında ənənəvi musiqini təqdim edirlər. Bəzi hallarda onlar ənənəvi incəsənət sahələrinə dair sənədli filmlər də istehsal edirlər. Məsələn, Smitsonian İnstitutunun folklorşünası Marcori Hant 1984-cü ildə Vaşinqton Milli Kafedralının daş oyma ustaları haqqında çəkdiyi "The Stone Carvers" adlı sənədli qısametrajlı filmi ilə "Oskar" mükafatı qazanmışdır.
Memorial Universitetinin folklor üzrə magistr tələbələri müxtəlif icma layihələri üzərində çalışmışdır. Bu layihələr arasında:
Amerika Birləşmiş Ştatlarında ictimai folklor
redaktə | vikimətni redaktə et]ABŞ-da Arçi Qrin ümumiyyətlə ictimai folklor hərəkatının banisi hesab olunur, baxmayaraq ki, fəaliyyəti 1930-cu illərə gedib çıxan Ben Botkin və Alan Lomaxın tədqiqatlarına əsaslanır. (Onlar öz işlərini "tətbiqi folklor" adlandırırdılar, bu isə oxşar, lakin fərqli bir yanaşmadır.)[7]
ABŞ-da ictimai folklorun başlanğıcı 1970-ci ildə Konqresin qəbul etdiyi qanunla Konqres Kitabxanasında Amerika Folklor Mərkəzinin yaradılmasına təsadüf edir. Bu qanun senator Ralf Yarboro (D-TX) tərəfindən irəli sürülmüş, Arçi Qrin və o vaxtkı Senat köməkçisi Cim Haytauer tərəfindən hazırlanmışdır.
Daha sonra Smitsonian İnstitutunda və Milli İncəsənət Fondunda (NEA) digər milli proqramlar yaradılmışdır. Bu qurumlarda Ralf Rintsler, Alan Cabbur və Bess Lomaks Houz kimi tanınmış folklorşünaslar fəaliyyət göstərmişlər.[8]
Kanadada ictimai folklor
redaktə | vikimətni redaktə et]Kanadada ictimai folklorun inkişafı Birləşmiş Ştatlardakından fərqli bir yol izləmişdir. Burada folklor araşdırmalarına beynəlxalq akademik trendlərdən daha çox yerli sosial, siyasi və iqtisadi faktorlar təsir etmişdir. Bu yanaşma "xüsusi olaraq Kanadaya məxsus" folklorşünaslıq modelinin bir hissəsi kimi görülə bilər.[9]
Folklor araşdırmalarını ictimaiyyətə yaxınlaşdırmaq üçün ilk cəhdlərdən biri 1908-ci ildə Torontoda Kanadanın Qısaömürlü Folklor Cəmiyyətinin yaradılması olmuşdur. Bu təşəbbüs arxeoloq və Ontario Muzeyinin direktoru David Boyle-un rəhbərliyi ilə həyata keçirilmişdir. O vaxtdan bəri Kanadada muzeyçilik və ictimai folklor arasında güclü əlaqələr mövcuddur.[10]
Ədəbiyyat
redaktə | vikimətni redaktə et]- Baron, Robert; Spitzer, Nicholas R., redaktorlar Public Folklore. Washington: Smithsonian Institution Press. 1992. ISBN 9781934110409.
- Feintuch, Burt, redaktorConservation of Culture: Folklorists and the Public Sector. Lexington: University Press of Kentucky. 1988. hdl:2027/heb.05637.0001.001. ISBN 9780813116358.
- Green, Archie. Torching the Fink Books: And Other Essays on Vernacular Culture. Chapel Hill: University of North Carolina Press. 2001. ISBN 0807849200.
- Hufford, Mary, redaktorConserving Culture: A New Discourse on Heritage. Champaign: University of Illinois Press. 1994. ISBN 978-0252063541.
İstinadlar
redaktə | vikimətni redaktə et]- Harron, Janet. "Folklore partners with local seniors". Gazette. 47 (11). 18 mart 2015.
- Cook, Mandy. "Co-operative education student studies iconic marine engines". Gazette. 44 (17). 18 iyul 2012: 5.
- Vryenhoek, Leslie. "The Battery in transition - Making Waves". Gazette. 39 (7). 14 dekabr 2006: 12.
- Lien, Elling. "Changing The Battery". The Scope. 7 dekabr 2006. 2 noyabr 2021 tarixində . İstifadə tarixi: 14 sentyabr 2020.
- Harron, Janet. "A tisket, a tasket ... who's got a mill basket?". Today.Mun.CA. 24 fevral 2012. 12 avqust 2020 tarixində . İstifadə tarixi: 14 sentyabr 2020.
- Morry, Alicia. "Raving for Rugelach". Muse. 64 (11). 21 noyabr 2013: 4.
- Guigne, Anna Kearney. "The Politics of Culture and Public Sector Folklore in Quebec: The Role of Laval University's Centre d'Etudes sur la Langue, les Arts et les Traditions Populaire des Francophones d'Amerique du Nord (CELAT) and I'Ethnologie Quebecois". Culture & Tradition. 18. 1996: 5–22.
- Intangible Cultural Heritage in Saskatchewan Museums (PDF). Museums Association of Saskatchewan. 2. 8 dekabr 2022 tarixində (PDF). İstifadə tarixi: 8 fevral 2025.
- Henderson, M. Carole. "Folklore Scholarship and the Sociopolitical Milieu in Canada". Journal of the Folklore Institute. 10 (1/2). 1973: 97–107. doi:10.2307/3813882. JSTOR 3813882.
- Greenhill, Pauline; Narváez, Peter. "Afterword: The "Journal of American Folklore" and Americanist versus Canadianist Traditions". The Journal of American Folklore. 115 (456). 2002: 283–292. doi:10.2307/4129224. ISSN 0021-8715. JSTOR 4129224.
Xarici keçidlər
redaktə | vikimətni redaktə et]- American Folklife Center at LOC
- at Smithsonian Institution
- Center for Traditional Music and Dance (CTMD)
- City Lore
- , Santa Fe
- Heritage Fellowships at NEA
- Institute for Cultural Partnerships, Harrisburg
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Ictimai folklor ing Public folklore Birlesmis Statlar ve Kanadada folklorsunaslarin universitetlerden ve kolleclerden kenarda meselen incesenet suralarinda muzeylerde folklor festivallarinda radio stansiyalarinda ve s apardiqlari isleri tesvir eden termin 1 Bu anlayis akademik folklordan ferqlenir cunki akademik folklor tedqiqatlari esasen universitet ve kolleclerde aparilir Ictimai sektor folkloru ifadesinin qisaldilmis formasidir ve ilk defe 1970 ci illerin evvelinde Amerika Folklor Cemiyyetinin uzvleri terefinden isledilmisdir 2 Fealiyyet sahesiredakte vikimetni redakte et span Ictimai folklorsunaslar enenevi xalq inceseneti senetkarliq xalq musiqisi ve diger folklor janrlarinin senedlesdirilmesi qorunmasi ve teqdim edilmesi ile mesgul olurlar Son illerde onlar iqtisadi ve icma inkisafi layihelerine de celb olunmuslar 3 4 Onlar hemcinin mekteblerde xalq inceseneti proqramlari cercivesinde fealiyyet gosterir meshur enenevi senetkarlari ibtidai ve orta mekteblere getirerek telebelere onlarin senetini numayis etdirirler Bundan elave enenevi senetlerin taninmis ustalar terefinden yeni nesillere oyredilmesi ucun sagirdlik proqramlari teskil edirler Ictimai folklorsunaslar hemcinin Public Radio International kanalinda yayimlanan American Routes kimi radio proqramlarinda enenevi musiqini teqdim edirler Bezi hallarda onlar enenevi incesenet sahelerine dair senedli filmler de istehsal edirler Meselen Smitsonian Institutunun folklorsunasi Marcori Hant 1984 cu ilde Vasinqton Milli Kafedralinin das oyma ustalari haqqinda cekdiyi The Stone Carvers adli senedli qisametrajli filmi ile Oskar mukafati qazanmisdir Memorial Universitetinin folklor uzre magistr telebeleri muxtelif icma layiheleri uzerinde calismisdir Bu layiheler arasinda yasli insanlarla bagli enenevi oyunlarin senedlesdirilmesi yerli mehellelere esaslanan muzey sergisi 5 tarixi qayiq muherrikleri festivali kagiz fabriki iscileri terefinden istifade edilen nahar sebetleri rugelax enenevi sirniyyat hazirlanmasi kimi movzular yer almisdir 6 Amerika Birlesmis Statlarinda ictimai folklorredakte vikimetni redakte et span ABS da Arci Qrin umumiyyetle ictimai folklor herekatinin banisi hesab olunur baxmayaraq ki fealiyyeti 1930 cu illere gedib cixan Ben Botkin ve Alan Lomaxin tedqiqatlarina esaslanir Onlar oz islerini tetbiqi folklor adlandirirdilar bu ise oxsar lakin ferqli bir yanasmadir 7 ABS da ictimai folklorun baslangici 1970 ci ilde Konqresin qebul etdiyi qanunla Konqres Kitabxanasinda Amerika Folklor Merkezinin yaradilmasina tesaduf edir Bu qanun senator Ralf Yarboro D TX terefinden ireli surulmus Arci Qrin ve o vaxtki Senat komekcisi Cim Haytauer terefinden hazirlanmisdir Daha sonra Smitsonian Institutunda ve Milli Incesenet Fondunda NEA diger milli proqramlar yaradilmisdir Bu qurumlarda Ralf Rintsler Alan Cabbur ve Bess Lomaks Houz kimi taninmis folklorsunaslar fealiyyet gostermisler 8 Kanadada ictimai folklorredakte vikimetni redakte et span Kanadada ictimai folklorun inkisafi Birlesmis Statlardakindan ferqli bir yol izlemisdir Burada folklor arasdirmalarina beynelxalq akademik trendlerden daha cox yerli sosial siyasi ve iqtisadi faktorlar tesir etmisdir Bu yanasma xususi olaraq Kanadaya mexsus folklorsunasliq modelinin bir hissesi kimi gorule biler 9 Folklor arasdirmalarini ictimaiyyete yaxinlasdirmaq ucun ilk cehdlerden biri 1908 ci ilde Torontoda Kanadanin Qisaomurlu Folklor Cemiyyetinin yaradilmasi olmusdur Bu tesebbus arxeoloq ve Ontario Muzeyinin direktoru David Boyle un rehberliyi ile heyata kecirilmisdir O vaxtdan beri Kanadada muzeycilik ve ictimai folklor arasinda guclu elaqeler movcuddur 10 Edebiyyatredakte vikimetni redakte et span Baron Robert Spitzer Nicholas R redaktorlar Public Folklore Washington Smithsonian Institution Press 1992 ISBN 9781934110409 Feintuch Burt redaktorConservation of Culture Folklorists and the Public Sector Lexington University Press of Kentucky 1988 hdl 2027 heb 05637 0001 001 ISBN 9780813116358 Green Archie Torching the Fink Books And Other Essays on Vernacular Culture Chapel Hill University of North Carolina Press 2001 ISBN 0807849200 Hufford Mary redaktorConserving Culture A New Discourse on Heritage Champaign University of Illinois Press 1994 ISBN 978 0252063541 Istinadlarredakte vikimetni redakte et span Harron Janet Folklore partners with local seniors Gazette 47 11 18 mart 2015 Cook Mandy Co operative education student studies iconic marine engines Gazette 44 17 18 iyul 2012 5 Vryenhoek Leslie The Battery in transition Making Waves Gazette 39 7 14 dekabr 2006 12 Lien Elling Changing The Battery The Scope 7 dekabr 2006 2 noyabr 2021 tarixinde Istifade tarixi 14 sentyabr 2020 Harron Janet A tisket a tasket who s got a mill basket Today Mun CA 24 fevral 2012 12 avqust 2020 tarixinde Istifade tarixi 14 sentyabr 2020 Morry Alicia Raving for Rugelach Muse 64 11 21 noyabr 2013 4 Guigne Anna Kearney The Politics of Culture and Public Sector Folklore in Quebec The Role of Laval University s Centre d Etudes sur la Langue les Arts et les Traditions Populaire des Francophones d Amerique du Nord CELAT and I Ethnologie Quebecois Culture amp Tradition 18 1996 5 22 Intangible Cultural Heritage in Saskatchewan Museums PDF Museums Association of Saskatchewan 2 8 dekabr 2022 tarixinde PDF Istifade tarixi 8 fevral 2025 Henderson M Carole Folklore Scholarship and the Sociopolitical Milieu in Canada Journal of the Folklore Institute 10 1 2 1973 97 107 doi 10 2307 3813882 JSTOR 3813882 Greenhill Pauline Narvaez Peter Afterword The Journal of American Folklore and Americanist versus Canadianist Traditions The Journal of American Folklore 115 456 2002 283 292 doi 10 2307 4129224 ISSN 0021 8715 JSTOR 4129224 Xarici kecidlerredakte vikimetni redakte et span American Folklife Center at LOC at Smithsonian Institution Center for Traditional Music and Dance CTMD City Lore Santa Fe Heritage Fellowships at NEA Institute for Cultural Partnerships Harrisburg Normativ yoxlamaMicrosoft 2780054728 Kateqoriya Folklor
