| Pir Həsən ziyarətgahı | |
|---|---|
| |
| Ölkə | |
| Şəhər | |
| Yerləşir | Mərdəkan |
| Tikilmə tarixi | XVII əsr |
Azərbaycandakı tarixi abidələrin milli qeydiyyatı | |
| İstinad nöm. | 96 |
| Kateqoriya | Türbə |
| Əhəmiyyəti | Ölkə əhəmiyyətli |
| 40°29′36″ şm. e. 50°09′14″ ş. u.HGYO | |
![]() | |
Pir Həsən ziyarətgahı — Mərdəkan ərazisində yerləşən XVII əsrə aid tarixi-dini memarlıq abidəsi.
"Çildağ" kimi də tanınan "Pir Həsən" ziyarətgahı XVI əsrə aid tikilidir. Ziyarətgahın həyətində yeddinci imam Musa əl-Kazımın qızı Həzrəti Xədicənin qəbri üzərində tikilən türbə, həmçinin XVII əsrdə yaşamış və çildağla (közlə müalicə) məşğul olmuş Pir Həsənin də türbəsi var.
Həmçinin Azərbaycanın xeyriyyəçi milyonçusu Hacı Zeynalabdin Tağıyevin büstü də burada yerləşir. Büstün sağ tərəfində kiçik dəmir hasarlarla əhatəyə alınan türbə tikilib. Türbənin mərkəzində Axund Hacı Mirzə Əbdülturab Axundzadənin qəbri, onun ətrafında isə Hacı Zeynalabdin Tağıyev, onun qızı Sara xanımın və repressiya qurbanı olmuş Səlimxanov Zeynal bəy Ağabəy oğlunun qəbirləri var.
Mərdəkan qəsəbəsi "Pir Həsən" ziyarətgahı Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi tərəfindən dini icma kimi dövlət qeydiyyatına alınıb.
Bakı ətrafında yerləşən insanların müqəddəs bilib ziyarət etdiyi yerlərdən biri də Pir Həsən piridir. Bu ziyarətgah Mərdəkan qəsəbəsində yerləşən "Çildağ" da adlandırılır. Ona görə ki, bu pirin müqəddəsliyinə tapınan insanlar bura həm də öz qorxularını götürmək, bədnəzəri özlərindən uzaqlaşdırmaq üçün qədim Şərq müalicə üsulu olan "çildağ müalicəsi" almaq məqsədilə üz tuturlar.
Müsəlman qaydasına uyğun olaraq əvvəlcə pirin başına üç dəfə dolandıqdan sonra türbənin pilləkənləri ilə aşağı düşüb, Pir Həsənin qəbri ziyarət edilir. Mən orada olduğum müddətdə bütün ziyarətçilər türbənin içərisində Pir Həsənin qəbrini ziyarət etdikdən sonra pəncərənin yanında əyləşən çildağçı qadına yaxınlaşır və özlərini bu qeyri-adi müalicə üsulu ilə müalicə etdirirdilər. İnsanların çoxusu inanır ki, çildağ qorxunun və stressin qarşısını alır. Bəziləri iddia edir ki, bu müalicə üsulu qorxunu azaltmaqla yanaşı, bədnəzəri də dəf edə bilir. Hətta əsəb pozğunluğunun da qarşısını almaq effektinə də malikdir. Ziyarətgahda ikinci müqəddəs türbə İslamın yeddinci İmamı Musa əl-Kaziminin qızı Həzrəti Xədicənin qəbri üzərində tikilən türbədir. O da digər bacıları, Həzrəti Həkimə, Həzrəti Rəhimə və Həzrəti Leyla kimi qardaşları- səkkizinci imam Rza Əleyhisəlam Məşhəd şəhərində şəhid olduqdan sonra təzyiqlərdən canını qurtarmaq üçün Azərbaycana üz tutub.
Türbə memarlıq abidəsidir və dövlət tərəfindən mühafizə olunur.
İlham Əliyev 2000-ci ildə ARDNŞ-in vitse-prezidenti olarkən öz təşəbbüsü ilə türbə və ətraf ərazidə abadlıq və bərpa işləri gördürüb.
Tarixi
redaktə | vikimətni redaktə et]Türbənin daş işləməli çərçivəyə malik giriş qapısı üzərində kitabə yerləşdirilmişdir. İncə çərçivəyə malik həmin kitabənin verdiyi məlumata görə türbə, I Şah Abbasın hakimiyyəti dövründə hicri təqvimlə 1021-ci ildə (miladi təqvimlə 1612/1613) inşa edilmişdir.
Əsas inşaat kitabəsindən aralı – sol tərəfdə yerləşdirilmiş ikinci kitabədə isə binanın ustad Nadir Əli tərəfindən tikildiyi göstərilmişdir.
Memarlıq xüsusiyyətləri
redaktə | vikimətni redaktə et]Əsas türbə binası planda kvadrat formaya malikdir. Əsas türbə binasından 2.2 metr qabağa çıxan giriş hissəsi oxvari tağtavanla örtülmüşdür. Türbənin daxilində dörd küncdə yerləşən qoşa çıxıntılar yelkənə keçir. Türbə binasının üzərini örtən günbəz həmin yelkənlər tərəfindən dəstəklənir. Tikili həm daxildən, həm də xaricdən yaxşı yonulmuş qumdaşı ilə üzlənmişdir.
Ətrafdakı məzar və türbələr
redaktə | vikimətni redaktə et]Türbənin ətrafında ayrı-ayrılıqda üzərində günbəz olan bir neçə türbə var. Türbədən bir qədər aralıda Axund Hacı Mirzə Əbu Turab Axundzadənin qəbri, onun ətrafında isə Hacı Zeynalabdin Tağıyev və qızı Sara xanımın və repressiya qurbanı Səlimxanov Zeynal bəy Ağabəy oğlunun qəbirləri var. Axundun qəbri üstündəki türbəni onun xatirəsinə hörmət və ehtiram əlaməti olaraq Bakı milyonçusu Murtuza Muxtarov tikdirib. 1924-cü ildə vəfat etmiş xeyriyyəçi H.Z. Tağıyev öz vəsiyyətinə əsasən Axundun qəbrinin ayaq tərəfində dəfn olunub.
Pir Həsən türbəsi yaxınlığında yerləşən və xalq arasında ziyarətgaha çevrilmiş digər kiçik türbədə isə İslamın yeddinci İmamı Musa əl-Kazımın qızı Həzrəti Xədicənin qəbri üzərində tikilən türbədir. O da digər bacıları, Həzrəti Həkimə, Həzrəti Rəhimə və Həzrəti Leyla kimi qardaşları- səkkizinci imam Rza Əleyhisəlam Məşhəd şəhərində qətlə yetirildikdən sonra təzyiqlərdən canını qurtarmaq üçün Azərbaycana üz tutub.
Həmçinin bax
redaktə | vikimətni redaktə et]- Axund Abuturab türbəsi
- Bibiheybət məscidi
- Leyla xanım ziyarətgahı
- Rəhimə xanım ziyarətgahı
İstinadlar
redaktə | vikimətni redaktə et]- Саламзаде, 1964. səh. 52
- "Pir Həsən" ziyarətgahı Arxivləşdirilib 2009-08-29 at the Wayback Machine
- "MƏRDƏKANDAKI PİR HƏSƏN ZİYARƏTGAHI YENİ GÖRKƏM ALMIŞDIR". azertag.az (az.). İstifadə tarixi: 10 avqust 2025.
- "Pir Həsən ziyarətgahı" (16). Mədəniyyət qəzeti. 27 yanvar 2010. 9 iyul 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 may 2019.
- "Pir Həsən ziyarətgahı". http://medeniyyet.az. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. 25-12-2008. 9 July 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 may 2019. (#first_missing_last)
Ədəbiyyat
redaktə | vikimətni redaktə et]- Саламзаде, А. В. Архитектура Азербайджана XVI-XIX вв. Баку: Издательство Академии наук Азербайджанской ССР. 1964.
Xarici keçidlər
redaktə | vikimətni redaktə et]- "Müqəddəslərin məkanı - PİR HƏSƏN". https://azerbaijan-news.az (az.). 1 yanvar 1970. İstifadə tarixi: 10 avqust 2025.
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
40 29 36 160 sm 160 e 50 09 14 160 s 160 u H G Y O Vikipediya azad ensiklopediya Cildag sehifesinden istiqametlendirilmisdir Pir Hesen ziyaretgahi Olke nbsp Azerbaycan Seher Baki Yerlesir Merdekan Tikilme tarixi XVII esr Azerbaycandaki tarixi abidelerin milli qeydiyyatiIstinad nbsp nom 96KateqoriyaTurbeEhemiyyetiOlke ehemiyyetli 40 29 36 nbsp sm nbsp e 50 09 14 nbsp s nbsp u H G Y O Pir Hesen ziyaretgahi Merdekan erazisinde yerlesen XVII esre 1 aid tarixi dini memarliq abidesi Cildag kimi de taninan Pir Hesen ziyaretgahi XVI esre aid tikilidir Ziyaretgahin heyetinde yeddinci imam Musa el Kazimin qizi Hezreti Xedicenin qebri uzerinde tikilen turbe hemcinin XVII esrde yasamis ve cildagla kozle mualice mesgul olmus Pir Hesenin de turbesi var 2 Hemcinin Azerbaycanin xeyriyyeci milyoncusu Haci Zeynalabdin Tagiyevin bustu de burada yerlesir Bustun sag terefinde kicik demir hasarlarla ehateye alinan turbe tikilib Turbenin merkezinde Axund Haci Mirze Ebdulturab Axundzadenin qebri onun etrafinda ise Haci Zeynalabdin Tagiyev onun qizi Sara xanimin ve repressiya qurbani olmus Selimxanov Zeynal bey Agabey oglunun qebirleri var 2 Merdekan qesebesi Pir Hesen ziyaretgahi Dini Qurumlarla Is uzre Dovlet Komitesi terefinden dini icma kimi dovlet qeydiyyatina alinib 2 Baki etrafinda yerlesen insanlarin muqeddes bilib ziyaret etdiyi yerlerden biri de Pir Hesen piridir Bu ziyaretgah Merdekan qesebesinde yerlesen Cildag da adlandirilir Ona gore ki bu pirin muqeddesliyine tapinan insanlar bura hem de oz qorxularini goturmek bednezeri ozlerinden uzaqlasdirmaq ucun qedim Serq mualice usulu olan cildag mualicesi almaq meqsedile uz tuturlar Muselman qaydasina uygun olaraq evvelce pirin basina uc defe dolandiqdan sonra turbenin pillekenleri ile asagi dusub Pir Hesenin qebri ziyaret edilir Men orada oldugum muddetde butun ziyaretciler turbenin icerisinde Pir Hesenin qebrini ziyaret etdikden sonra pencerenin yaninda eylesen cildagci qadina yaxinlasir ve ozlerini bu qeyri adi mualice usulu ile mualice etdirirdiler Insanlarin coxusu inanir ki cildag qorxunun ve stressin qarsisini alir Bezileri iddia edir ki bu mualice usulu qorxunu azaltmaqla yanasi bednezeri de def ede bilir Hetta eseb pozgunlugunun da qarsisini almaq effektine de malikdir Ziyaretgahda ikinci muqeddes turbe Islamin yeddinci Imami Musa el Kaziminin qizi Hezreti Xedicenin qebri uzerinde tikilen turbedir O da diger bacilari Hezreti Hekime Hezreti Rehime ve Hezreti Leyla kimi qardaslari sekkizinci imam Rza Eleyhiselam Meshed seherinde sehid olduqdan sonra tezyiqlerden canini qurtarmaq ucun Azerbaycana uz tutub Turbe memarliq abidesidir ve dovlet terefinden muhafize olunur Ilham Eliyev 2000 ci ilde ARDNS in vitse prezidenti olarken oz tesebbusu ile turbe ve etraf erazide abadliq ve berpa isleri gordurub 3 Tarixi redakte vikimetni redakte et Turbenin das islemeli cerciveye malik giris qapisi uzerinde kitabe yerlesdirilmisdir Ince cerciveye malik hemin kitabenin verdiyi melumata gore turbe I Sah Abbasin hakimiyyeti dovrunde hicri teqvimle 1021 ci ilde miladi teqvimle 1612 1613 insa edilmisdir 1 Esas insaat kitabesinden arali sol terefde yerlesdirilmis ikinci kitabede ise binanin ustad Nadir Eli terefinden tikildiyi gosterilmisdir 1 Memarliq xususiyyetleri redakte vikimetni redakte et Esas turbe binasi planda kvadrat formaya malikdir Esas turbe binasindan 2 2 metr qabaga cixan giris hissesi oxvari tagtavanla ortulmusdur Turbenin daxilinde dord kuncde yerlesen qosa cixintilar yelkene kecir Turbe binasinin uzerini orten gunbez hemin yelkenler terefinden desteklenir Tikili hem daxilden hem de xaricden yaxsi yonulmus qumdasi ile uzlenmisdir 1 Etrafdaki mezar ve turbeler redakte vikimetni redakte et Turbenin etrafinda ayri ayriliqda uzerinde gunbez olan bir nece turbe var Turbeden bir qeder aralida Axund Haci Mirze Ebu Turab Axundzadenin qebri onun etrafinda ise Haci Zeynalabdin Tagiyev ve qizi Sara xanimin ve repressiya qurbani Selimxanov Zeynal bey Agabey oglunun qebirleri var 4 Axundun qebri ustundeki turbeni onun xatiresine hormet ve ehtiram elameti olaraq Baki milyoncusu Murtuza Muxtarov tikdirib 4 1924 cu ilde vefat etmis xeyriyyeci H Z Tagiyev oz vesiyyetine esasen Axundun qebrinin ayaq terefinde defn olunub 4 Pir Hesen turbesi yaxinliginda yerlesen ve xalq arasinda ziyaretgaha cevrilmis diger kicik turbede ise Islamin yeddinci Imami Musa el Kazimin qizi Hezreti Xedicenin qebri uzerinde tikilen turbedir 5 O da diger bacilari Hezreti Hekime Hezreti Rehime ve Hezreti Leyla kimi qardaslari sekkizinci imam Rza Eleyhiselam Meshed seherinde qetle yetirildikden sonra tezyiqlerden canini qurtarmaq ucun Azerbaycana uz tutub 5 Hemcinin bax redakte vikimetni redakte et Axund Abuturab turbesi Bibiheybet mescidi Leyla xanim ziyaretgahi Rehime xanim ziyaretgahi Istinadlar redakte vikimetni redakte et 1 2 3 4 Salamzade 1964 seh nbsp 52 1 2 3 Pir Hesen ziyaretgahi Arxivlesdirilib 2009 08 29 at the Wayback Machine MERDEKANDAKI PIR HESEN ZIYARETGAHI YENI GORKEM ALMISDIR azertag az az Istifade tarixi 10 avqust 2025 1 2 3 Pir Hesen ziyaretgahi 16 Medeniyyet qezeti 27 yanvar 2010 9 iyul 2021 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 16 may 2019 1 2 Pir Hesen ziyaretgahi http medeniyyet az Azerbaycan Respublikasi Medeniyyet Nazirliyi 25 12 2008 9 July 2021 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 16 may 2019 first missing last Edebiyyat redakte vikimetni redakte et Salamzade A V Arhitektura Azerbajdzhana XVI XIX vv Baku Izdatelstvo Akademii nauk Azerbajdzhanskoj SSR 1964 Xarici kecidler redakte vikimetni redakte et Muqeddeslerin mekani PIR HESEN https azerbaijan news az az 1 yanvar 1970 Istifade tarixi 10 avqust 2025 Azerbaycan ziyaretgahlariNaxcivanMiransah Vayxir Pir Omer Naxcivani ziyaretgahi Hadiqaib Aza Salatin Seyidler Surzad Pirmasa Yagmur piri Sari yal piri Ustupu Kilit Qarapir Duylun Axura Qaradag Ocagi Havus Tenenem Asagi Buzqov Eshabi KehfZengezurGaur deresinde ibadetgah Haci Qaraman ocagi Mir Aga Balim ocagi Bugakar piri Haci Baba turbesi MuganXelife Kamal Xelife QiyasSirvanXidir ZindeSekiOxud Seyx Nurullah Efendi Ziyaretgahi Nisanli qiz oglan ziyaretgahiArranCercis Peygember ziyaretgahiQarabagTopa ocaqAbseronRehime xanim ziyaretgahiDigerQirx Abdal piri Pir Obo Azerbaycan xalq diniQeydler Indiki Ermenistan erazisindedir Azerbaycan turbeleriAbseron XiziSeyid Yehya nbsp Sofi Hemid nbsp Sirvansahlar nbsp Sakir aga nbsp Pir Hesen nbsp Yeni SuraxaniAranBaba Samid nbsp Cavad xan nbsp Comerd Qessab nbsp Xudu Baba nbsp Mursel ocagi nbsp Mirze Adigozel bey nbsp Nizami Gencevi nbsp Saritepe nbsp Seyid Mirze Bagir Aga turbesi nbsp YaniqliDagliq SirvanDiribaba nbsp Kelexana nbsp Kelezeyve nbsp Pir Huseyn nbsp Pir Merdekan nbsp Saxendan nbsp YeddigunbezDerbendTuti Bike turbesiQarabagAxsadan baba nbsp Argali nbsp Berde nbsp Behmen Mirze Qacar nbsp Gurculu nbsp Rzaqulu bey nbsp Qutlu Musa nbsp Mazan nene nbsp Six Baba nbsp Melik Ejder nbsp Memmedbeyli nbsp Mireli nbsp Qargabazar nbsp Sari Asiq nbsp Sofi Hesen nbsp Seyx Babi nbsp Seyx Ibrahim nbsp Serifan turbesi nbsp Sixbabali nbsp Penaheli xan nbsp Vaqif nbsp Xudayarli nbsp Qiz qalasi Cebrayil NaxcivanDarkend nbsp Gilan Culfa nbsp Gilan Ordubad nbsp Gulustan nbsp Elincecay nbsp Qarabaglar nbsp Momine Xatun nbsp Nuh nbsp Yusif ibn Kuseyir nbsp Huseyn CavidQuba XacmazAgbil turbeleri nbsp Pir Celal nbsp Seyx Cuneyd nbsp Seyx HeyderSeki ZaqatalaHezreLenkeran AstaraSeyyid Xelife nbsp Seyx ZahidCenubi AzerbaycanBurlaxatun nbsp Dairevi turbe nbsp Duzal nbsp Goy Gunbed nbsp Xerreqan nbsp Kafir Gunbed nbsp Qirmizi Gunbed nbsp Olcaytu Xudabende nbsp Seyid Hemze nbsp Seyx Cebrayil turbesi nbsp Seyx Sefi turbesi nbsp Sah Ismayil turbesi nbsp Sah I Tehmasib turbesi nbsp Uc Gunbed nbsp Imamzade VeliImamzadelerBerde nbsp Gence nbsp Naxcivan nbsp Nehrem Menbe https az wikipedia org w index php title Pir Hesen ziyaretgahi amp oldid 8274345 Kateqoriyalar Elifba sirasina gore tarixi abidelerBaki turbeleriSirvan Abseron memarliq mektebiBakinin gormeli yerleriSefevi memarligiIslam memarligiXVII esr memarligiMerdekanGizli kateqoriyalar Vikipediya Sekil kartockasinda viki isare olan meqalelerInfobox mapframe without OSM relation ID on WikidataKartographer uzantisindan istifade eden sehifeler





