
Xidmət — bir istehlakçı, şirkət və ya hökumətin ödəməyə hazır olduğu fəaliyyət və ya istifadə forması.
Misallara bərbərlərin, həkimlərin, hüquqşünasların, mexaniklərin, bankların, sığorta şirkətlərinin və digər bu kimi fəaliyyət sahələrinin göstərdiyi xidmətlər daxildir.
İctimai xidmətlər isə cəmiyyətin (dövlət, fiskal ittifaq və ya region) ümumilikdə ödədiyi xidmətlərdir.
Xidmət təminatçıları istifadə etdikləri resurslar, bacarıqlar, yaradıcılıq və təcrübə vasitəsilə xidmət istehlakçılarına fayda göstərirlər.
Xidmətlər, xidmət təminatçısının müştəriyə dəyər təqdim etdiyi maddi olmayan fəaliyyətlər və ya icralar kimi də tərif edilə bilər.
Əsas xüsusiyyətlər
| ]Xidmətlərin üç əsas xüsusiyyəti vardır:
Qeyri-məyyənlik
| ]Xidmətlər mahiyyət etibarilə maddi olmayan fəaliyyətlərdir. Onlar istehsal edilmir, daşınmır və anbarlarda saxlanmır.
Xidmətləri gələcək istifadə üçün saxlamaq mümkün deyil. Onlar eyni anda həm istehsal, həm də istehlak olunur.
Məhv olma xüsusiyyəti
| ]Xidmətlər iki baxımdan məhv olur:
- Xidmətlə bağlı resurslar, proseslər və sistemlər müəyyən bir zaman ərzində xidmət göstərilməsi üçün ayrılır. Əgər xidmət istehlakçısı həmin müddət ərzində xidməti tələb etməz və istifadə etməzsə, bu resurslar istifadəsiz qala bilər. Xidmət təminatçısı üçün başqa istifadəsi olmadıqda bu, itirilmiş biznes imkanı deməkdir. Nümunələr: Bərbər başqa müştəriyə xidmət edir; təyyarədə boş qalan oturacaq uçuşdan sonra doldurula bilməz.Xidmət istehlakçıya tam göstərildikdən sonra həmin xidmət geri dönməz şəkildə yox olur. Nümunə: sərnişinin təyinat yerinə çatdırılması.
- Xidmət təminatçısı xidməti onun istehlak olunduğu anda təqdim etməlidir. Xidmət təminatçıdan asılı olmayan fiziki obyekt şəklində mövcud olmur. Xidmət istehlakçısı da xidmət göstərilməsi prosesindən ayrıla bilməz. Nümunələr: Müştəri bərbərin kreslosunda oturmalıdır; sərnişin təyyarədə öz yerində əyləşməlidir. Eyni zamanda bərbər və ya pilot da müvafiq olaraq dükan və ya təyyarədə olmalıdır ki, xidmət göstərilsin.
Dəyişkənlik
| ]Hər bir xidmət təkrarsızdır. Eyni xidmət növü tələb olunsa belə, vaxt, yer, şərait, resurslar və digər amillər dəyişdiyinə görə xidmət tam olaraq eyni şəkildə təkrar edilə bilməz. Bir çox xidmətlər heterogen hesab olunur və adətən hər bir xidmət istehlakçısının ehtiyacına və ya xidmət kontekstinə uyğun olaraq dəyişdirilir.
Nümunə: Müştərinin evdən işə aparılması üçün göstərilən taksi xidməti, həmin müştərinin işdən evə aparılması xidmətindən fərqlənir — zaman fərqli, istiqamət fərqli, marşrut fərqli, sürücü və avtomobil də fərqli ola bilər. Bu xüsusiyyət üçün daha geniş yayılmış bir termin .
Xidmət keyfiyyəti
| ]Kütləvi şəkildə xidmətlərin yaradılması və çatdırılması xidmət provayderinin genişlənməsi üçün əsas şərtdir. Bu, xidmət keyfiyyəti problemi kimi qiymətləndirilir. Xidmətlərin göstərilməsində istifadə olunan proseslərin həm girişləri, həm də çıxışları yüksək dəyişkənliyə malikdir və bu proseslər arasındakı qarşılıqlı əlaqələr də dəyişkəndir. Bu səbəbdən sabit xidmət keyfiyyətinin təmin edilməsi çətinləşir. Bir çox xidmətlər dəqiq müəyyən olunmuş prosesdən çox, dəyişkən insan fəaliyyəti ilə xarakterizə olunur; istisnalara yalnız kommunal xidmətlər daxildir. İnsan faktoru xidmət göstərilməsində çox vaxt əsas uğur amili hesab edilir. Xidmətə tələbat mövsüm, sutkanın vaxtı, biznes dövrləri və digər amillər üzrə dəyişə bilər. Davamlılıq isə uzunmüddətli biznes münasibətlərinin formalaşması üçün zəruridir.
Spesifikasiya
| ]İstənilən xidmət MECE prinsipinə (qarşılıqlı istisna və kollektiv tamlıq) uyğun standart atributlar vasitəsilə aydın, tam, ardıcıl və yığcam şəkildə spesifikasiya oluna bilər.
- Xidmət istehlakçısının faydaları – hər bir icazəli istehlakçı üçün işə salına bilən, istehlak edilə bilən və effektiv şəkildə istifadə olunabilən faydalar toplusu. Bu faydalar istehlakçılar üçün anlaşıqlı terminlərlə dəqiq müəyyən edilməlidir.
- Xidmətə xas funksional parametrlər – xidmət üçün zəruri olan və xidmət mühitini, xidmət nəticəsini və ya xidmətin son nəticəsini xarakterizə edən əsas ölçülər (məsələn, sərnişinin dəhliz və ya pəncərə kənarı oturacaq seçimi).
- Xidmətin göstərilmə nöqtəsi – xidmət faydalarının istehlakçıya təqdim olunduğu fiziki məkan və ya lojiq interfeys. Bu nöqtədə xidmətin göstərilməsinə hazırlıq qiymətləndirilir, xidmətin icrası isə nəzarətdə saxlanılır.
- Xidmət istehlakçılarının sayı – xidmətin istehlak oluna biləcəyi istehlakçıların ümumi sayı.
- Xidmətin hazır olma vaxtı – xidmətin əlçatan olduğu və bütün spesifikasiyaya daxil olan elementlərin xidmət nöqtəsində mövcud olduğu zaman intervalı.
- Xidmət istehlakçısı üçün dəstək vaxtları – dəstək komandasının (“xidmət masası”) fəaliyyət göstərdiyi zamanlar. Bu masa xidmət sorğuları üçün yeganə əlaqə nöqtəsidir və həmin dövrlərdə telefon, veb və digər ümumi rabitə vasitələri ilə əlçatan olmalıdır.
- Xidmət dəstəyi üçün istifadə edilən dil – xidmət masasının danışdığı dil və ya dillər.
- Xidmətin yerinə yetirilmə hədəfi – müəyyən zaman dövründə bir istehlakçı və ya istehlakçı qrupu tərəfindən edilən sorğuların sayına nisbətdə uğurla göstərilmiş xidmətlərin sayı şəklində ifadə olunan təminat.
- Xidmətin pozulma müddəti – xidmətin ilk dəfə pozulduğu andan tam bərpasına qədər maksimal icazə verilən vaxt intervalı.
- Xidmətin göstərilmə müddəti – xidmətin bütün faydalarının effektiv şəkildə istehlakçıya çatdırılması üçün maksimal icazə verilən müddət.
- Xidmətin çatdırılma vahidi – göstərilmiş xidmətin həcmini və ya hərəkətlər toplusunu müəyyən edən vahid. Bu vahid xidmətin qiymətinin, xərclərinin və ödənişlərin hesablanması üçün baza kimi istifadə olunur.
- Xidmətin qiyməti – istehlakçının xidməti almaq üçün ödədiyi məbləğ. Adətən, bu qiymət xidmətə giriş haqqını və göstərilən hər bir xidmət üçün istehlak qiymətini ehtiva edir.
İstinadlar
| ]- McConnell, Campbell R.; və b. Economics. Principles, Problems and Policies (PDF) (18th). New York: McGraw-Hill. 2009. ISBN . 6 oktyabr 2016 tarixində orijinalından (PDF contains full textbook) arxivləşdirilib., Glossary, p. G-25.
- Harrison, Tina; Estelami, Hooman. The Routledge Companion to Financial Services Marketing. Routledge. 5 dekabr 2014. ISBN .
Əlavə ədəbiyyat
| ]- Zeithaml, Valarie A.; Parasuraman, A.; Berry, Leonard L. Delivering Quality Service: Balancing Customer Perceptions and Expectations. Simon and Schuster. 1990. ISBN .
- Valerie Zeithaml, A. Parasumaran, Leonhard Berry (1990): [1]
- Sharon Dobson: Product and Services Strategy
- John Swearingen: Operations ManagementCharacteristics of services
- James A. Fitzsimmons, Mona J. Fitzsimmons: Service ManagementOperations, Strategy, Information Technology
- Russell Wolak, Stavros Kalafatis, Patricia Harris: An Investigation Into Four Characteristics of Services
- , Brendan Gray, Tony Garrett, Ken Deans: Moderating Effects of Service Characteristics on the Sources of Competitive AdvantagePositional Advantage Relationship
- Johnston, Robert; Clark, Graham. Service Operations Management: Improving Service Delivery. Financial Times/Prentice Hall. 2008. ISBN .
- Petit, Pascal. Services // Eatwell, John; Newman, Peter K.; Milgate, Murray (redaktorlar ). The New Palgrave: A Dictionary of Economics. 4. Macmillan. 1991. 314–15. ISBN .
- , Kah Hin Chai, "Research Themes, Concepts and Relationships: A study of International Journal of Service Industry Management (1990 to 2005)", International Journal of Service Industry Management, (2008) Vol. 19, No. 1, pp. 83–110.
- Downton, Steve; Rustema, Hilbrand; van Veen, Jan. Service Economics: Profitable Growth with a Brand Driven Service Strategy. Novetum Service Management, Limited. 1 avqust 2010. ISBN .
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Restoran ofisianti xidmetle elaqeli peseye numunedir Xidmet bir istehlakci sirket ve ya hokumetin odemeye hazir oldugu fealiyyet ve ya istifade formasi Misallara berberlerin hekimlerin huquqsunaslarin mexaniklerin banklarin sigorta sirketlerinin ve diger bu kimi fealiyyet sahelerinin gosterdiyi xidmetler daxildir Ictimai xidmetler ise cemiyyetin dovlet fiskal ittifaq ve ya region umumilikde odediyi xidmetlerdir Xidmet teminatcilari istifade etdikleri resurslar bacariqlar yaradiciliq ve tecrube vasitesile xidmet istehlakcilarina fayda gosterirler Xidmetler xidmet teminatcisinin musteriye deyer teqdim etdiyi maddi olmayan fealiyyetler ve ya icralar kimi de terif edile biler Esas xususiyyetler span Xidmetlerin uc esas xususiyyeti vardir Qeyri meyyenlik span Xidmetler mahiyyet etibarile maddi olmayan fealiyyetlerdir Onlar istehsal edilmir dasinmir ve anbarlarda saxlanmir Xidmetleri gelecek istifade ucun saxlamaq mumkun deyil Onlar eyni anda hem istehsal hem de istehlak olunur Mehv olma xususiyyeti span Xidmetler iki baximdan mehv olur Xidmetle bagli resurslar prosesler ve sistemler mueyyen bir zaman erzinde xidmet gosterilmesi ucun ayrilir Eger xidmet istehlakcisi hemin muddet erzinde xidmeti teleb etmez ve istifade etmezse bu resurslar istifadesiz qala biler Xidmet teminatcisi ucun basqa istifadesi olmadiqda bu itirilmis biznes imkani demekdir Numuneler Berber basqa musteriye xidmet edir teyyarede bos qalan oturacaq ucusdan sonra doldurula bilmez Xidmet istehlakciya tam gosterildikden sonra hemin xidmet geri donmez sekilde yox olur Numune sernisinin teyinat yerine catdirilmasi Xidmet teminatcisi xidmeti onun istehlak olundugu anda teqdim etmelidir Xidmet teminatcidan asili olmayan fiziki obyekt seklinde movcud olmur Xidmet istehlakcisi da xidmet gosterilmesi prosesinden ayrila bilmez Numuneler Musteri berberin kreslosunda oturmalidir sernisin teyyarede oz yerinde eylesmelidir Eyni zamanda berber ve ya pilot da muvafiq olaraq dukan ve ya teyyarede olmalidir ki xidmet gosterilsin Deyiskenlik span Her bir xidmet tekrarsizdir Eyni xidmet novu teleb olunsa bele vaxt yer serait resurslar ve diger amiller deyisdiyine gore xidmet tam olaraq eyni sekilde tekrar edile bilmez Bir cox xidmetler heterogen hesab olunur ve adeten her bir xidmet istehlakcisinin ehtiyacina ve ya xidmet kontekstine uygun olaraq deyisdirilir Numune Musterinin evden ise aparilmasi ucun gosterilen taksi xidmeti hemin musterinin isden eve aparilmasi xidmetinden ferqlenir zaman ferqli istiqamet ferqli marsrut ferqli surucu ve avtomobil de ferqli ola biler Bu xususiyyet ucun daha genis yayilmis bir termin Xidmet keyfiyyeti span Kutlevi sekilde xidmetlerin yaradilmasi ve catdirilmasi xidmet provayderinin genislenmesi ucun esas sertdir Bu xidmet keyfiyyeti problemi kimi qiymetlendirilir Xidmetlerin gosterilmesinde istifade olunan proseslerin hem girisleri hem de cixislari yuksek deyiskenliye malikdir ve bu prosesler arasindaki qarsiliqli elaqeler de deyiskendir Bu sebebden sabit xidmet keyfiyyetinin temin edilmesi cetinlesir Bir cox xidmetler deqiq mueyyen olunmus prosesden cox deyisken insan fealiyyeti ile xarakterize olunur istisnalara yalniz kommunal xidmetler daxildir Insan faktoru xidmet gosterilmesinde cox vaxt esas ugur amili hesab edilir Xidmete telebat movsum sutkanin vaxti biznes dovrleri ve diger amiller uzre deyise biler Davamliliq ise uzunmuddetli biznes munasibetlerinin formalasmasi ucun zeruridir Spesifikasiya span Istenilen xidmet MECE prinsipine qarsiliqli istisna ve kollektiv tamliq uygun standart atributlar vasitesile aydin tam ardicil ve yigcam sekilde spesifikasiya oluna biler Xidmet istehlakcisinin faydalari her bir icazeli istehlakci ucun ise salina bilen istehlak edile bilen ve effektiv sekilde istifade olunabilen faydalar toplusu Bu faydalar istehlakcilar ucun anlasiqli terminlerle deqiq mueyyen edilmelidir Xidmete xas funksional parametrler xidmet ucun zeruri olan ve xidmet muhitini xidmet neticesini ve ya xidmetin son neticesini xarakterize eden esas olculer meselen sernisinin dehliz ve ya pencere kenari oturacaq secimi Xidmetin gosterilme noqtesi xidmet faydalarinin istehlakciya teqdim olundugu fiziki mekan ve ya lojiq interfeys Bu noqtede xidmetin gosterilmesine hazirliq qiymetlendirilir xidmetin icrasi ise nezaretde saxlanilir Xidmet istehlakcilarinin sayi xidmetin istehlak oluna bileceyi istehlakcilarin umumi sayi Xidmetin hazir olma vaxti xidmetin elcatan oldugu ve butun spesifikasiyaya daxil olan elementlerin xidmet noqtesinde movcud oldugu zaman intervali Xidmet istehlakcisi ucun destek vaxtlari destek komandasinin xidmet masasi fealiyyet gosterdiyi zamanlar Bu masa xidmet sorgulari ucun yegane elaqe noqtesidir ve hemin dovrlerde telefon veb ve diger umumi rabite vasiteleri ile elcatan olmalidir Xidmet desteyi ucun istifade edilen dil xidmet masasinin danisdigi dil ve ya diller Xidmetin yerine yetirilme hedefi mueyyen zaman dovrunde bir istehlakci ve ya istehlakci qrupu terefinden edilen sorgularin sayina nisbetde ugurla gosterilmis xidmetlerin sayi seklinde ifade olunan teminat Xidmetin pozulma muddeti xidmetin ilk defe pozuldugu andan tam berpasina qeder maksimal icaze verilen vaxt intervali Xidmetin gosterilme muddeti xidmetin butun faydalarinin effektiv sekilde istehlakciya catdirilmasi ucun maksimal icaze verilen muddet Xidmetin catdirilma vahidi gosterilmis xidmetin hecmini ve ya hereketler toplusunu mueyyen eden vahid Bu vahid xidmetin qiymetinin xerclerinin ve odenislerin hesablanmasi ucun baza kimi istifade olunur Xidmetin qiymeti istehlakcinin xidmeti almaq ucun odediyi mebleg Adeten bu qiymet xidmete giris haqqini ve gosterilen her bir xidmet ucun istehlak qiymetini ehtiva edir Istinadlar span McConnell Campbell R ve b Economics Principles Problems and Policies PDF 18th New York McGraw Hill 2009 ISBN 978 0 07 337569 4 6 oktyabr 2016 tarixinde orijinalindan PDF contains full textbook arxivlesdirilib Glossary p G 25 Harrison Tina Estelami Hooman The Routledge Companion to Financial Services Marketing Routledge 5 dekabr 2014 ISBN 9781134095629 Elave edebiyyat span Zeithaml Valarie A Parasuraman A Berry Leonard L Delivering Quality Service Balancing Customer Perceptions and Expectations Simon and Schuster 1990 ISBN 978 0 02 935701 9 Valerie Zeithaml A Parasumaran Leonhard Berry 1990 1 Sharon Dobson Product and Services Strategy John Swearingen Operations ManagementCharacteristics of services James A Fitzsimmons Mona J Fitzsimmons Service ManagementOperations Strategy Information Technology Russell Wolak Stavros Kalafatis Patricia Harris An Investigation Into Four Characteristics of Services Brendan Gray Tony Garrett Ken Deans Moderating Effects of Service Characteristics on the Sources of Competitive AdvantagePositional Advantage Relationship Johnston Robert Clark Graham Service Operations Management Improving Service Delivery Financial Times Prentice Hall 2008 ISBN 978 1 4058 4732 2 Petit Pascal Services Eatwell John Newman Peter K Milgate Murray redaktorlar The New Palgrave A Dictionary of Economics 4 Macmillan 1991 314 15 ISBN 978 0 333 37235 7 Kah Hin Chai Research Themes Concepts and Relationships A study of International Journal of Service Industry Management 1990 to 2005 International Journal of Service Industry Management 2008 Vol 19 No 1 pp 83 110 Downton Steve Rustema Hilbrand van Veen Jan Service Economics Profitable Growth with a Brand Driven Service Strategy Novetum Service Management Limited 1 avqust 2010 ISBN 978 9963 9838 0 3