Vikipediya azad ensiklopediya Ali təhsil haqqında qırmızı diplom SSRi Ali və Orta ixtisas Təhsili Nazirliyi 1982 ilSSRi

Vikipediya azad ensiklopediya Ali tehsil haqqinda qirmizi diplom SSRI Ali ve Orta Ixtisas Tehsili Nazirliyi 1982 ilSSRI ali tehsil diplomu 1975 il SSRI de xalq tehsili sistemi Sovet Ittifaqinda movcud olan tehsil sistemidir Sovet Ittifaqinda tehsil sexsiyyet xususiyyetlerinin terbiyesi ve formalasmasi ile six bagli idi Sovet mektebi tekce umumtehsil problemlerini hell etmeye sagirdlere tebietin cemiyyetin ve tefekkurun inkisaf qanunauygunluqlari haqqinda bilikleri emek verdis ve bacariqlarini oyretmeye deyil hem de bu esasda sagirdlerin kommunist baxislarini ve eqidesini formalasdirmaq telebeleri yuksek meneviyyat sovet vetenperverliyi ve proletar beynelmilelciliyi ruhunda terbiye etmek idi Tarixiredakte vikimetni redakte et span Plakat Elizaveta Kruglikova 1923 ilPlakat Aleksey Radakovun 1920 ci il Sovet Ittifaqinda tehsilin prinsipleri hele 1903 cu ilde RSDLP nin II Qurultayinda elan edilmis RSDLP Proqraminda tesbit edilmisdir her iki cinsden olan usaqlar ucun 16 yasa qeder universal pulsuz icbari tehsil sinif mekteblerinin legvi ve milli esaslarla tehsilde mehdudiyyetler mektebin kilseden ayrilmasi oz ana dilinde oyrenmek ve s Sovet dovleti yaranandan beri tehsile ustunluk verilirdi 1917 ci il noyabrin 9 da 1917 ci il oktyabrin 26 da 8 noyabr II Umumrusiya Sovetler Qurultayindan sonraki gun Umumrusiya Merkezi Icraiyye Komitesi ve Xalq Komissarlari Sovetinin birge dekreti ile tehsil uzre Dovlet Komissiyasi yaradildi butunlukde xalq maarif ve medeniyyet sistemini idare etmek vezifesi hevale edilen tehsil uzre Dovlet Komissiyasi yaradilmisdir Rusiya Sosialist Federativ Sovet Respublikasi zehmetkeslerin biliye real cixisini temin etmek ucun fehleleri ve en yoxsul kendlileri tam herterefli ve pulsuz tehsille temin etmek vezifesini qoyur Rusiya Sosialist Federativ Sovet Respublikasinin 10 iyul 1918 ci il Konstitusiyasi Esas Qanunu 1918 ci ilin oktyabrinda RSFSR nin vahid emek mektebi haqqinda esasname mekteb yasli usaqlarin pulsuz ve birge tehsilini tetbiq etdi 1919 cu il dekabrin 26 da olke ehalisinin sekkiz yasindan elli yasinadek oxuyub yaza bilmeyen butun ehalisinin oz istekleri ile oz ana ve ya rus dilinde oxumagi ve yazmagi oyrenmeli oldugunu bildiren ferman imzalandi Ehalinin ehemiyyetli hissesinin xususen de kendlilerin savadsizligi ciddi problem idi Sovet rehberliyi umumi savadliliga nail olmagi prioritet meselelerden biri hesab edirdi Vladimir Leninin dediyi kimi Bize medeniyyetin boyuk artimi lazimdir Ele etmek lazimdir ki oxumaq ve yazmaq bacarigi medeniyyetin yukseldilmesine xidmet etsin ki kendli bu oxumaq ve yazmaq qabiliyyetini teserufatini ve dovletini yaxsilasdirmaq ucun tetbiq etmek imkani elde etsin Umumilikde 1920 ci ile qeder 3 milyon insana oxumaq ve yazmaq oyredilmisdi Sovet Rusiyasi erazisinde aparilan 1920 ci il uzre siyahiyaalma 8 yasdan yuxari ehalinin 41 7 nin oxumaq qabiliyyetinin oldugunu gostermisdi Eyni zamanda bu siyahiyaalma butun olkeni ehate etmemisdi beleki olkenin Belarus Volin Podolsk quberniyalari Krim Zaqafqaziya Simali Qafqazin dagliq bolgeleri Turkustan ve Qirgizistanin bir hissesi Uzaq Serq elece de Avropa Rusiyasi ve Ukraynanin bezi erazileri Xive ve Buxara kimi eraziler daxil edilmemisdi RSFSR Xalq Komissarlari Sovetinin 1918 1919 cu illerde qebul edilmis dekretleri esasinda tehsil sistemi kokunden deyisdirildi ozel mekteblerin movcudlugu qadagan edildi pulsuz tehsil her iki cinsin usaqlarin birge tehsili tetbiq edildi mekteb kilseden kilse ise dovletden ayrildi her hansi mezhebden olan tehsil muessiselerinde ders demek ve dini ayinlerin icrasi qadagan edildi usaqlarin fiziki cezasi legv edildi butun milletler oz ana dilinde tehsil almaq huququ elde etdiler dovlet mektebeqeder tehsil sisteminin yaradilmasinin esasi qoyuldu ali mekteblere qebulun yeni qaydalari hazirlanib quvveye minmisdir Muasir tedqiqatcilar qeyd edirler Kommunistlerin elmi statuslarin bolusdurulmesi sistemine hucumu 1918 ci ilden baslayib Mesele daha cox burjua professorlarinin yeniden tehsil almasi nda deyil tehsile beraber imkanlarin yaradilmasinda ve sinfi imtiyazlarin legvinde idi ki bunlar arasinda tehsil almaq imtiyazi da var idi 9 yasdan yuxari ehalinin orta tehsil illerinin sayi 1797 1807 1817 1827 1837 1847 1857 1867 1877 1887 1897 1907 1917 1927 1937 1947 1957 1967 1977 19870 127 0 148 0 179 0 222 0 270 0 320 0 367 0 435 0 516 0 592 0 762 0 930 1 112 1 502 3 376 5 442 6 048 6 974 7 861 8 8331920 ci illerredakte vikimetni redakte et span 1920 ci il iyunun 19 da RSFSR Xalq Komissarlari Soveti savadsizligin aradan qaldirilmasi uzre Umumrusiya Fovqelade Komissiyasini yaratdi Legv menteqeleri ve savadsizligin aradan qaldirilmasi ucun mektebler 16 50 yasli insanlar ucun ile temsil olunan boyukler ucun dovlet tehsil sisteminin feal sekilde yaradilmasi heyata kecirildi Ibtidai tehsil sahesinde 1920 ci illerde esas problem savadsizligin aradan qaldirilmasi olaraq qalirdi 1923 cu ilde Xalq Maarif Komissarliginin fermani ile Savadsizliga yox cemiyyeti yaradildi 1 2 milyondan cox insan kendlere medeniyyetin yukseldilmesinde komek etmek ucun nezerde tutulmus seher himayedarliq teskilatlarini birlesdirdi Savadsizligin aradan qaldirilmasini suretlendirmek ucun uygun mekteb binalarina yuku artirmaq lazim geldi baxmayaraq ki 1924 cu ilde telebelerin sayini ehalinin mutleq azalmasi ile demek olar ki 1914 cu il seviyyesine 98 catdirilmisdir mekteblerin sayi muharibeden evvelki seviyyenin yalniz 83 ni teskil edirdi Bu dovrde telebe kontingentinin esas axinini sayi o illerde 7 milyon nefere catan evsiz usaqlar teskil etmisdir 1925 1928 ci illerde mekteb yasinda olan butun usaqlar ucun tehsil elcatan olduqdan sonra yerli sovet orqanlarinin serencamlari ile umumi icbari ibtidai tehsil tetbiq olundu Belelikle umumi tehsil haqqinda qanunlar qebul edildi 1924 cu ilde Ukrayna SSR de 1926 ci ilde Belarus SSR de elece de ZSFSR de ve Orta Asiyanin bezi respublikalarinda 1920 ci illerin sonlarinda Bununla bele yalniz evsizliyin kutlevi bir hadise kimi aradan qaldirilmasindan sonra 1928 ci ile qeder yalniz 300 min evsiz usaq var idi 1930 cu ilin sentyabrina qeder usaqlar ucun universal ibtidai tehsilin heqiqeten tetbiq olundugunu iddia etmek ucun esaslar var idi Sovet mektebleri Vahid emek politexniki mektebi haqqinda Esasname ye uygun olaraq yeniden qurulur SSRI nin yaranmasi tarixinde 1920 ci iller cesaretli ve orijinal hell yollarinin axtarisi illeri kimi seciyyelenir Mekteblerde herterefli tehsil laboratoriya komanda metodu layihe metodu genis sekilde tetbiq edilir Respublika ehalisinin ekseriyyetinin dilleri mekteblerde tedris olunur 1920 ci illerde SSRI de orta tehsil yeddi illik idi Novbeti merhele pese mektebleri texniki mektebler ve institutlari ehate eden pese tehsili idi Eslinde sovet mektebi sistemi 1922 ci ile qeder formalasdi ibtidai mekteb dord illik tehsil esas yeddiillik umumtehsil mektebi ve umumtehsil mektebinin yuxari pillesi cemi 9 10 illik tehsil Xalq maarifi sistemine ve savadliligin yayilmasina birinci dunya ve vetendas muharibesi boyuk ziyan vurdu Daimi vesait catismazligi sebebinden 1922 23 cu tedris iline qeder mekteblerin sayi 88 588 e sagirdlerin sayi ise 7 322 062 nefere qeder azaldi yalniz 1926 ci ilde mekteblerin sayi 111 046 ya telebelerin sayi 10 219 529 nefer azalmisdir Iqtisadiyyatin bir cox sahelerinde acliq ve dagintilar veziyyeti daha da agirlasdirmisdir Tehsil sisteminin tam maliyyelesdirilmesini yalniz 1924 cu ilde berpa etmek mumkun olmusdur ve bundan sonra tehsile xercler durmadan artmisdir Il Tehsil xercleri rubl ile Budceden faiz1925 1926 520 000 12 361926 1927 691 000 11 961927 1928 895 000 12 421928 1929 1 123 000 12 781929 1930 1 781 000 13 37 1927 ci il dekabrin 15 de Umumittifaq Mekteblerin Siyahiyaalinmasi kecirildi 1920 ci illerde ibtidai mekteblerin ve onlarda tehsil alan sagirdlerin sayindaki deyisiklikler Iller Ibtidai mekteblerin sayi Sagirdlerin sayi1914 19151 104 610 7 235 9881920 1921 114 235 9 211 3511921 1922 99 396 7 918 7511922 1923 87 559 6 808 1571923 1924 87 258 7 075 8101924 1925 91 086 8 429 4901925 1926 101 193 9 487 1101926 1927 108 424 9 903 4391 17 09 1939 qeder 1927 28 ci tedris ilinde telebelerin sayi artdi Butun nov orta ve ibtidai mekteblerde 11589 min sagird Hemin il orta ixtisas tehsili muessiselerinde 189 min sagird tehsil alib Ali tehsil muessiselerinde 169 min telebe tehsil alib Savadsizliqla mubarizede muhum ugurlar elde edildi 1917 1927 ci illerde umumilikde 10 milyona qeder boyuklere oxumaq ve yazmaq oyredilmisdir SSRI nin 1926 ci il siyahiyaalinmasinda 9 yasdan 49 yasa qeder olan ehalinin 56 6 ni 80 9 i seher 50 6 i kend ehalisi teskil edirdi Umumiyyetle bu dovrde telebe ve muellimlerin sayi xeyli artmisdir Muellimlerin sayi 1922 23 cu ildeki 222 974 neferden 1929 30 cu illerde 394 848 nefere yukselmisdir SSRI nin butun mekteblerinde sagirdlerin sayi 7 322 062 neferden 1922 23 13 515 688 nefere 1929 30 yukselmisdir ibtidai mekteblerde 5 993 379 dan 9 845 266 a natamam orta mekteblerde 736 854 den 2 424 678 e orta mekteblerde 591 645 den 1 117 824 e qeder Ali tehsil muessiselerinde telebelerin sayi muharibeden evvelki 1914 cu ille muqayisede 1927 28 ci ilde 127 000 den 169 000 e yukseldi 1930 cu ilde SSRI de telebelerin sayi 272 min nefer teskil etmisdir Sosial telatumler zamani ciddi sekilde sarsilan olkenin elmi potensiali 1920 1930 cu illerden etibaren berpa olunmaga baslamisdi Elmi iscilerin sayi nezerecarpacaq derecede artmisdir 1927 ci ilde onlarin sayi inqilabdan evvelkinden iki defe cox 25 min teskil edirdi Milli mektebler de inkisaf etmisdir Hokumet onlara komek etmek ucun elinden geleni etdi Onlar Vahid Emek Mektebine uygun olaraq RSFSR ve SSRI nin merkezi orqanlari terefinden verilen butun qanun ve serencamlara tabe idiler RSFSR Xalq Maarif Komissarliginin Milli Mektebler Idaresi dersliklerin yaradilmasina ve muellim hazirliginin teskiline komek etdi yerli xalq maarif idarelerinin bolme ve sobeleri ise mekteblere lazimi komeklik gosterdiler Oktyabr Inqilabindan sonra 10 15 il erzinde onlarla evveller oz yazi dili olmayan xalqlar Abazalar Laklar Noqaylar Balkarlar Tuvanlar Adigeler ve s ucun ana dillerinde yazi yaradildi Tarixde ilk defe olaraq onlarla milletin ovladi oz ana dilinde derslik ve ders vesaitleri aldi 1922 ci ilin dekabrinda tatar cuvas qirgiz adige ve basqa dillerde derslikler nesr eden ixtisaslasmis serq nesriyyati yaradildi 1924 cu ilde Mordoviya Mari Tatar ve Cuvas mektebleri ucun derslikler kutlevi tirajla nesr olundu Bundan elave RSFSR hokumetinin hereketleri evveller geri qalmis milli bolgelerde mektebler sebekesini inkisaf etdirmeye ve yerli milletlerin usaqlarini onlara celb etmeye yoneldilmisdir Eyni zamanda erazilerin iqtisadi etnoqrafik ve cografi seraitinden asili olaraq mekteblerin sebekesini ve novlerini mueyyen etmek ucun differensial yanasma temin edilmisdir Koceri xalqlarin usaqlari ucun Qafqazin dagliq rayonlarinin heyvandarlarinin usaqlari ucun nezdinde internat mektebi olan mektebler teskil edildi ve yaxud koceri erazilerde usaqlar tehsil alirdilar Seherlerde internat mektebli kommunal mektebler yaradildi 1930 cu illerredakte vikimetni redakte et span 1930 cu illerde sovet mektebinde ders SSRI Xalq Komissarlari Sovetinin ve Umumittifaq Bolsevik Kommunist Partiyasi Merkezi Komitesinin SSRI de ibtidai ve orta mekteblerin strukturu haqqinda 1934 qerarlari ile 3 nov umumtehsil mektebi yaradilmisdir ibtidai natamam orta orta 1914 1922 ci illerdeki muharibeler ve inqilablar fiziki olum tebii qocalma muhaciret kimi sebebler uzunden ehalinin o cumleden muxtelif bacariq seviyyeli alimlerin ve iscilerin itkileri ile musayiet olundu Iqtisadiyyatin mueyyen sahelerinde 1918 1925 ci illerde en ixtisasli kadrlarin itkileri 70 90 e catmisdir o cumleden istismarci tebeqelerin tehsilli numayendeleri muessise sahibleri direktorlar surasinin uzvleri onlarin meslehetcileri ve s 1934 cu ilde orta ve ali mekteblerde tarixin tedrisi berpa olundu Texnikumun yeniden qurulmasina baslanilib SSRI de senayelesme 1930 1935 ci iller erzinde texminen 435 000 muhendis texniki mutexessisin hazirlanmasini telebi yaratmisdi 1929 cu ilde ise onlarin sayi 66 000 olmusdu 1930 cu ilde Moskvada Umumittifaq Senaye Akademiyasinin ilk buraxilisi olmusdur 1932 ci ilde SSRI de vahid onillik emek mektebleri tetbiq olundu 1934 cu ilde Bolseviklerin Umumittifaq Kommunist Partiyasinin 17 ci Qurultayinda SSRI xalq teserrufatinin inkisafinin ikinci besilliyi 1933 1937 haqqinda qerar qebul edildi hansinda ki seherlerde bu vezife birinci besillikde artiq hell edildildiyine gore xususile ilk novbede kend yerlerinde Yeddi illik umumi tehsil vezifesi qoyulmusdu 2 ci besilliyin planinda asagidaki gostericiler mueyyen edilmisdir telebelerin sayinin ali ve orta mekteblerde fehle fakultelerinde ticaret mekteblerinde texnikumlarda universitetlerde ve texnikumlarda 36 milyon nefere qeder artirilmasi 1932 ci ilde 5 2 milyon neferi ehate eden mektebeqeder tehsili nezere alinmasa 147 nefere qarsi 1932 ci ilde 24 2 milyon nefer ve ya ehalinin her min neferine 197 nefere qeder kutlevi kitabxanalar sebekesinin 1932 ci ildeki 15 000 e qarsi 25 000 e qeder artmasi 1933 1937 ci illerde seherlerde ve fehle qesebelerinde icbari yeddiillik tehsil heyata kecirilirdi Artiq 1938 39 cu tedris ilinde SSRI de ibtidai mektebi bitirmis usaqlarin 97 3 i orta mektebde oxumaga gedirdi Ucuncu besillikde kend yerlerinde umumi orta tehsilin tetbiqi de nezerde tutulmusdu lakin Boyuk Veten Muharibesinin baslamasi ile elaqedar heyata kecirilmemisdir SSRI de umumi yeddiillik tehsil yalniz 1950 1956 ci illerde heyata kecirilmisdir Umumilikde bu dovrde SSRI de butun mekteblerde sagirdlerin sayi 13 515 688 neferden 1929 30 cu tedris ili 31 517 375 nefere 1938 39 cu tedris ili yukseldi ibtidai mekteblerde 9 845 266 dan 10 646 115 e qeder natamam umumtehsil mekteblerinde 2 424 678 den 11 712 024 e qeder orta mekteblerde 1117824 den 9028156 ya qeder Muellimlerin sayi 1929 30 cu illerdeki 384 848 neferden 1938 39 cu tedris ilinde 1 027 164 nefere qeder artmisdir 1932 33 cu illerde 832 ali mektebde 504 min telebe tehsil alirdi Umumiyyetle xalq maarifinde muhum irelileyisler elde edilmisdir Bele ki 1937 ci ilde Oktyabr inqilabindan sonraki 20 il erzinde SSRI de telebelerin sayi muharibeden evvelki 1914 cu ille muqayisede 3 5 defe orta mekteblerde 20 2 defe artmisdir 1930 cu ilden 1940 ci ile qeder SSRI de ali ve orta texniki tehsil muessiseleri 4 defe artaraq 150 ni otmusdur 1930 cu illerin sonunda savadsizliqla mubarizede de muhum irelileyisler elde edildi 1939 cu il siyahiyaalinmasina esasen savadli ehalinin faizi 87 4 teskil etdi kend ve seher ehalisinin savadliligindaki ferq xeyli azalmisdi Cemi 16 il erzinde 1923 cu ilden 1939 cu ile qeder SSRI de 50 milyondan cox savadsiz ve 40 milyona yaxin muxtelif yaslarda olan yarimsavadli insan tehsil almisdir Ise qebul olunanlar arasinda savad problemi artiq dayanmirdi 1939 1940 ci illerde ali ve orta tehsilli cagiriscilarin xususi cekisi cagiriscilarin umumi sayinin ucde birini teskil edirdi Savadli ehalinin faizinde deyisiklik statistikasi 1917 1920 1926 1937 1939 1959 1970 1979Kend ehalisi Kisi 53 52 4 67 3 91 6 99 1 99 6 99 6 Qadin 23 25 2 35 4 76 8 97 5 99 4 99 5 Umumi 37 37 8 50 6 84 0 98 2 99 5 99 6 Seher ehalisi Kisi 80 80 7 88 0 97 1 99 5 99 9 99 9 Qadin 61 66 7 73 9 90 7 98 1 99 8 99 9 Umumi 70 5 73 5 80 9 93 8 98 7 99 8 99 9 Umumi Kisi 58 57 6 71 5 86 93 5 99 3 99 8 99 8 Qadin 29 32 3 42 7 66 2 81 6 97 8 99 7 99 8 Umumi 43 44 1 56 6 87 4 98 5 99 7 99 8 1930 cu illerde sovet tehsil sistemi ile bagli asagidaki fermanlar verildi 1930 SSRI Merkezi Icraiyye Komitesinin ve Xalq Komissarlari Sovetinin Umumi icbari ibtidai tehsil haqqinda qerari 8 10 yasli usaqlar ucun umumi icbari ibtidai tehsil seherlerde zavod rayonlarinda ve fehle qesebelerinde ise umumi icbari yeddiillik tehsil 1931 Bolseviklerin Umumittifaq Kommunist Partiyasi Merkezi Komitesinin Ibtidai ve orta mektebler haqqinda qerari 1932 Bolsevikler Ittifaqi Kommunist Partiyasi Merkezi Komitesinin Ibtidai ve orta mekteblerde kurikulum ve rejim haqqinda qerari 1933 Bolsevikler Kommunist Partiyasi Merkezi Komitesinin Ibtidai ve orta mektebler ucun derslikler haqqinda qerari 1934 SSRI Xalq Komissarlari Sovetinin ve Umumittifaq Bolsevik Kommunist Partiyasi Merkezi Komitesinin SSRI de ibtidai ve orta mekteblerin strukturu haqqinda qerari ile uc nov umumtehsil mektebi yaradildi ibtidai 1 4 sinifler natamam orta 5 7 ci sinifler ve orta 8 10 cu sinifler 1935 SSRI Xalq Komissarlari Sovetinin ve Bolsevikler KP MK nin Ibtidai natamam orta ve orta mekteblerde tedris isinin teskili ve daxili nizam intizam haqqinda dekreti 1936 Bolsevikler Kommunist Partiyasi Merkezi Komitesinin Xalq Maarif Komissarligi sisteminde pedaqoji tehrifler haqqinda qerari 1936 SSRI Xalq Komissarlari Sovetinin Ali tehsil muessiselerinin isi ve ali tehsile rehberlik haqqinda dekreti muhazireler seminarlar ve istehsalat tecrubesi qanunilesdirildi 1938 Bolsevikler Kommunist Partiyasi Merkezi Komitesinin ve SSRI Xalq Komissarlari Sovetinin Milli respublika ve vilayet mekteblerinde rus dilinin icbari oyrenilmesi haqqinda qerari 1940 ci illerredakte vikimetni redakte et span RSFSR Tehsil Nazirliyinin yeddi illik planin basa catmasi haqqinda sehadetnamesi 1947 Umumilikde 1940 41 ci tedris ilinde SSRI mekteblerinde 34 784 min nefer oxumusdur Bunlardan ibtidai 10 060 min yeddi illik 12 525 min orta 12 199 min teskil etmisdir 1940 41 ci tedris ilinde muellimlerin sayi 1 237 000 nefer idi 1940 41 ci tedris ilinde SSRI de 3773 orta ixtisas tehsili muessisede 975 min telebe tehsil alirdi 1940 41 ci tedris ilinde SSRI de 817 ali tehsil muessisesinde 812 min telebe tehsil alirdi SSRI Xalq Komissarlari Sovetinin 1943 cu il 31 may tarixli 789 nomreli 1943 44 cu tedris ilinde rayon vilayet seherlerinin paytaxt merkezlerinin ittifaq ve muxtar respublikalarin ve iri senaye seherlerinin natamam orta ve orta umumtehsil mekteblerinde oglan ve qizlar ucun ayri ayriliqda tehsilin tetbiqi haqqinda fermani ileumumtehsil mektebinde oglan ve qizlar ucun ayrica tehsil tetbiq olundu 1954 cu ilde legv edildi 1940 ci ilde SSRI Xalq Komissarlari Sovetinin SSRI nin orta mekteblerinin yuxari siniflerinde ve ali tehsil muessiselerinde odenisli tehsilin yaradilmasi ve teqaudlerin verilmesi qaydasinin deyisdirilmesi haqqinda fermani verildi Bu fermana esasen 1940 ci il sentyabrin 1 den orta mekteblerin 8 10 cu siniflerinde texnikumlarda pedaqoji mekteblerde kend teserrufati ve diger orta ixtisas tehsili muessiselerinde habele ali tehsil muessiselerinde odenisli tehsil tetbiq edilmisdir 1956 ci ilde legv edilmisdir Orta mekteblerin texnikumlarin pedaqoji mekteblerin kend teserrufati ve diger orta ixtisas muessiselerinin 8 10 cu siniflerinde oxuyanlar ucun tehsil haqqi ilde 150 200 rubl teskil edirdi Ali tehsil muessiselerinde tehsilin qiymeti ilde 300 den 500 rubla qeder mueyyenlesdirilmisdir Tehsil haqqi 1940 ci ilde bir neferin islemesi ile aile budcesinin orta hesabla 10 ni 1950 ci ilde ve daha sonra 1956 ci ilde odenisin legvine qeder texminen 5 ni teskil edirdi Ictimai muhazireler pullu idi Odenisli tehsilin tetbiqi telebelerin geri axinina sebeb oldu Beleki iki hefte erzinde 85 nefer Krasnoyarsk Pedaqoji Institutundan qacmis ve yalniz 2 nefer 300 rubl tehsil haqqi odemisdi SSRI Xalq Komissarlari Sovetinin 1940 ci il 26 oktyabr tarixli 27 nomreli qerari ile butun ali mekteblerin orta mekteblerin 8 9 10 cu sinifleri habele texnikumlar pedaqoji mektebler kend teserrufati ve diger xususi orta tehsil muessiselerinde mecburi tehsil haqqi tetbiq olunmusdu Bu ferman 1956 ci ilde SSRI Nazirler Sovetinin qerari ile legv edilenedek quvvede idi SSRI Xalq Komissarlari Soveti zehmetkeslerin maddi rifah seviyyesinin yukseldilmesini ve orta ve ali tehsil muessiselerinin davamli olaraq tikintisine techiz edilmesine ve saxlanmasina Sovet dovletinin ehemiyyetli xerclerini nezere alaraq SSRI nin umumtehsil mekteblerinde ve ali tehsil muessiselerinde tehsil xerclerinin bir hissesinin iscilerin oz uzerine qoyulmasini zeruri hesab edir ve buna gore de qerara alir 1 1940 ci il sentyabrin 1 den orta mekteblerin ve ali tehsil muessiselerinin 8 9 ve 10 cu siniflerinde tehsil haqqi tetbiq edilsin 2 Umumtehsil mekteblerinin 8 10 cu sinif sagirdleri ucun asagidaki tehsil haqlari mueyyen edilsin a Moskva ve Leninqrad habele ittifaq respublikalarinin paytaxt seherlerindeki mekteblerde ilde 200 rubl b butun diger seherlerde elece de kendlerde ilde 150 rubl Qeyd Gosterilen tehsil haqlari umumtehsil mekteblerinin 8 10 cu siniflerinin texnikumlarin pedaqoji texnikumlarin kend teserrufati ve diger orta ixtisas tehsili muessiselerinin telebelerine samil edilsin 1 SSRI ali tehsil muessiselerinde tehsil haqqinin asagidaki meblegleri mueyyen edilsin a Moskva ve Leninqrad seherlerinde ve ittifaq respublikalarinin paytaxtlarinda yerlesen ali tehsil muessiselerinde ilde 400 rubl b diger seherlerde yerlesen ali tehsil muessiselerinde ilde 300 rubl Xususile universitet ucun 1948 ci ilin sonunda Daxili Isler Nazirliyi dusergelerden tikinti ixtisasi olan bir nece min mehbusun serti olaraq vaxtindan evvel azad edilmesi ucun emr hazirladi Bu mehkumlar omrunun qalan hissesini Moskva Dovlet Universitetinin tikintisinde kecirmeli idiler Moskva Dovlet Universitetinin tikintisi ile bagli qerar butun universitetlerin ilk novbede muharibeden zerer cekmis seherlerin tekmillesdirilmesi ucun bir sira tedbirlerle tamamlandi Minskde Voronejde Xarkovda universitetlere boyuk binalar verildi Bir sira ittifaq respublikalarinin universitetleri feal sekilde yaranmaga ve inkisaf etmeye basladilar Muharibeden sonraki dovrde askar herbi ehtiyaclara esaslanaraq en boyuk diqqet nuve fizikasina yetirildi Boyuk Veten Muharibesi illerinde Boyuk Veten Muharibesi illerinde fasist alman isgalcilari alman isgalina meruz qalan erazide muharibeden evvel 15 milyon sagirdin oxudugu 82 min mektebi dagitmisdilar Isci ve kend gencleri ucun mektebler yaradildi umumtehsil mektebine qebul yasi sekkiz ilden yeddi ile endirildi mekteb internatlar sebekesi teskil edildi buraxilis sehadetnamesi ucun imtahanlar tetbiq olundu mekteblilerin herbi vetenperverlik terbiyesi guclendirildi ve s Boyuk Veten Muharibesi illerinde tehsil haqqi legv edilmedi yalniz ehalinin mueyyen kateqoriyalari ucun asanlasdirildi Yaralanma sebebinden terxis olunmus herbi qulluqcular cebhelerde helak olmus esger ovladlari I ve II qrup elillerin usaqlari saglamliq imkanlari mehdud telebeler ve muellimlerin ovladlari odemeden azad edildi Boyuk Veten Muharibesi illerinde SSRI de telebelerin sayi Iller Orta mektebler Ali mektebler Orta ixtisas muessiseleri1941 42 17 765 000 313 000 415 0001942 43 14 036 000 227 000 316 0001943 44 17 966 000 400 000 503 0001944 45 24 656 000 585 000 812 0001945 46 26 094 000 730 000 1 008 0001950 ci illerredakte vikimetni redakte et span SSRI nin poct markasi 1949 cu ilde SSRI nin her yerinde umumi yeddiillik tehsil tetbiq olundu 1949 50 ci tedris ilinde muharibe seraitinde xususile dusmen terefinden isgal olunmus erazilerde ve cebhe xettinde dogum seviyyesinin ehemiyyetli derecede asagi dusduyu muharibe illerinde dogulmus usaqlar mektebe daxil oldugundan sagirdlerin sayi ehemiyyetli derecede azalmisdir 1956 ci ilde SSRI de muxtelif tehsil muessiselerinde 35 505 min nefer tehsil alirdi kadrlarin yeniden hazirlanmasi ve ixtisasinin artirilmasi uzre oxuyan 14 9 milyon sagird daxil olunmadan Bunlardan umumtehsil mekteblerinde 30 127 min emek ehtiyatlari sisteminin mekteblerinde 1365 min texnikumlarda ve orta ixtisas tehsili muessiselerinde 2012 min ali tehsil muessiselerinde 2001 min nefer 1950 51 ci tedris ilinde muellimlerin sayi 1 475 000 nefer 1955 56 ci tedris ilinde 1733 min teskil edirdi 1950 ci ilde SSRI de 162 5 min alim 1955 ci ile qeder onlarin sayi 223 9 min nefere catmisdi ve 2950 elmi muessise var idi ki onlardan 1180 i elmi tedqiqat institutlari ve onlarin filiallari idi 1959 cu ilde kecirilmis SSRI siyahiyaalinmasi gosterdi ki olke ehalisi arasinda savadsizliq demek olar ki tamamile aradan qaldirilib 1 iyul 1954 cu ilde SSRI Nazirler Sovetinin Moskva Leninqrad ve diger seherlerdeki mekteblerde birge tehsilin tetbiqi haqqinda qerari ile 1943 cu ilde tetbiq edilen oglan ve qizlarin ayri ayriliqda tehsili legv edildi 1956 ci il iyunun 6 da SSRI Nazirler Sovetinin Orta mekteblerin yuxari siniflerinde SSRI nin orta ixtisas ve ali tehsil muessiselerinde tehsil haqqinin legv edilmesi haqqinda Fermani verildi 1958 ci ilde SSRI Ali Sovetinin Mektebin heyatla elaqesini guclendirmek ve SSRI xalq maarif sisteminin daha da inkisaf etdirilmesi haqqinda qanunu ile tehsil umumi mutleq sekkizillik tehsil kimi mueyyen edilmesi 1962 ci ilde her yerde basa catdirildi Tam orta tehsil bir elave sinif artirildi tehsil muddeti 10 ilden 11 ile qaldirildi lakin bes ilden sonra 1963 ci ilde 11 ci sinif ugursuz sinaq kimi legv edildi 1958 ci ilde 29 politexnik institutu 30 muhendislik 27 mulki muhendislik 7 aviasiya 27 meden metallurgiya 18 neqliyyat 15 elektrik ve rabite institutu 13 baliq ve qida senayesi institutu 10 muhendislik kimya iki meteoroloji ve hidrotexniki ve iki gemiqayirma institutu movcud idi Nezerde tutulmusdu ki ilk iki ilde universitet telebeleri muessiselerdeki isi tehsille birge heyata kecirecekler 1960 ci illerredakte vikimetni redakte et span 10 noyabr 1966 ci il Sov IKP MK ve SSRI Nazirler Sovetinin Orta mekteblerin isinin daha da yaxsilasdirilmasi tedbirleri haqqinda Fermani SSRI Maarif Nazirliyine ve ittifaq respublikalarinin Maarif xalq tehsili nazirliklerine tapsirilmisdir ki umumtehsil mekteblerinde elmin texnikanin ve medeniyyetin inkisafinezere alinaraq tehsilin mezmununun qabaqcil tehsil muessiselerinin teleblerine uygunlasdirilmasini temin eden yeni kurikulum ve proqramlar tetbiq etsinler Bele ki 5 7 ci ve 10 cu siniflerde yay emek tecrubesi 1970 ci ilde 9 cu sinifde yeni fenn Ilkin herbi hazirliq 7 ci sinifde ise Sovet dovletinin ve huququnun esaslari fenni tetbiq edilmisdi 3 iyun 1967 ci il Mekteb dersliklerinin hazirlanmasi ve nesri ve sagirdlerin onlarla teminatinin yaxsilasdirilmasi tedbirleri haqqinda SSRI Nazirler Sovetinin 502 nomreli Xususi Fermani Bu fermana gore SSRI Maarif Nazirliyine ve SSRI Pedaqoji Elmler Akademiyasina mekteb dersliklerinin mezmununa ve hecmine elmi esaslandirilmis telebleri isleyib hazirlamaq ve Orta umumtehsil mekteblerinin esas fenler uzre tedris planina uygun olaraq mekteb dersliklerinin elyazmalarinin hazirlanmasini teskil etmek tapsirilmisdi 1969 cu ilde mekteb tehsilinde aparian islahat neticesinde SSRI nin ibtidai ve orta umumtehsil mekteblerinin strukturu deyisdirildi ibtidai tehsil dord ilden uc iledek azaldildi tehsil 1 ci sinifden 3 cu sinife qeder natamam orta tehsil ibtidai tehsilin hesabina bir il artirildi tehsil 4 cu sinifden 8 ci siniflere qeder orta tehsil telim 9 10 cu sinifler Islahat neticesinde SSRI nin ibtidai mektebinde dordillik tehsil uc il oldu yuxari siniflerde fenlerin genislendirilmesi ucun elave bir il elave edildi 1969 70 ci ders ilinde mektebe qedem qoyan birinci sinif sagirdleri yeni ucillik ibtidai mekteb proqrami uzre tedris ucun tamamile yeni dersliklerden istifade ederek tehsil alirdilar Artiq kohne proqram uzre tehsile baslayan yuxari sinifler kohne derslikler uzre bitirme islerini davam etdirirdiler Ali mekteblere qebulun onuncu sinfi bitirenlerin sayina nisbeti asagidaki kimi deyismisdir 1960 56 1962 87 1965 63 1970 35 1975 28 1977 25 1985 50 1970 ci illerredakte vikimetni redakte et span SSRI Demir Yollari Nazirliyinin tabe idare mektebinin 1970 ci il 8 illik ve umumi orta tehsil haqqinda sehadetnameleri 1972 ilde Genclerin umumi orta tehsiline kecidin basa catdirilmasi ve umumtehsil mektebinin gelecek inkisafi haqqinda qerar qebul edilmisdir 1973 cu ilde SSRI de ali tehsil muessiseleri ucun dovlet budcesinden kapital qoyulusu olmadan xercler 2 97 milyard rubl orta ixtisas kadrlari hazirlayan mektebler texnikumlar ve kollecler ucun 1 79 milyard rubl pese tehsili ucun ise xercler 2 09 milyard rubl teskil etmisdir 1975 ci ilde SSRI de 4 9 milyondan cox telebenin tehsil aldigi 856 ali mekteb o cumleden 65 universitet movcud idi SSRI ehalisinin her 10 min neferine dusen telebelerin sayina gore Boyuk Britaniya Almaniya Federativ Respublikasi Fransa Yaponiya ve diger olkeleri ehemiyyetli derecede usteleyirdi 1976 ci il yanvarin 1 ne olan melumata gore SSRI de 3 08 milyon sagird tehsil aldigi 6272 pese mektebi fealiyyet gosterirdi 1975 1976 ci tedris ilinin evvelinde SSRI de 48 8 milyon usagin tehsil aldigi 167 min umumtehsil mektebi movcud idi 1975 ci ilde 65 ali mekteb 200 pedaqoji institut ve 404 pedaqoji texnikumda muellim ve tehsil iscilerinin hazirlanmasi heyata kecirilirdi SSRI vetendaslarinin ibtidai tehsilden ali tehsile qeder butun pillelerde pulsuz tehsil huququ 1977 ci il SSRI Konstitusiyasinin 45 ci maddesi ile tesbit edilmisdir SSRI vetendaslarinin tehsil almaq huququ vardir Bu huquq tehsilin butun novlerinin pulsuz verilmesi genclerin umumi mecburi orta tehsilinin heyata kecirilmesi yasayisla istehsalatla elaqesi esasinda pese orta ixtisas ve ali tehsilin genis inkisafi ile temin edilir qiyabi ve axsam tehsilinin inkisafi sagirdlere ve telebelere dovlet teqaudlerinin ve muavinetlerinin verilmesi mekteb dersliklerinin pulsuz paylanmasi mektebde ana dilinde tehsil almaq imkani ozunutehsil ucun serait yaradir 1977 ci il SSRI Konstitusiyasi Ali mekteblerin eyani sobelerinin elece de orta ixtisas tehsili muessiselerinin butun ferqlenme diplomlu telebelerinin dovlet terefinden teqaudlerler alacagina zemanet verilirdi Dovlet orta ixtisas ve ali tehsil muessiselerinin her bir mezununa teyinatla isle temin olunmasina ve ixtisas uzre islemesine de teminat verilirdi 1980 ci illerredakte vikimetni redakte et span Sovet IKP Ali Partiya Mektebinin diplomu 1986 il 1980 ci illerin birinci yarisindan umumtehsil mekteblerinin pesekarlasdirilmasi tendensiyasi yeniden aktuallasmaga baslamisdir 1984 cu ilde Umumtehsil ve pese mekteblerinin islahatinin esas istiqametleri qebul edildi Genclerin emek terbiyesi sahesinde islahat umumtehsil mektebinde emek terbiyesi telim ve peseyonumu isinin formalasdirilmasinin esasli suretde tekmillesdirilmesi tedrisin politexniki praktiki yonumunu guclendirmek pese hazirligi sisteminde ixtisasli iscilerin hazirlanmasini ehemiyyetli derecede genislendirmek genclerin umumi pese tehsiline kecidi heyata kecirmek kimi vezifeleri qarsiya qoyurdu Islahata esasen orta umumtehsil mektebi on bir illik tedris fealiyyetine kecirdi ve mekteblerde tehsilin alti yasindan baslanmasi nezerde tutulurdu Ibtidai mektebde tehsil muddeti 1 il artirildi 1 ci sinifden 4 cu sinife qeder Ibtidai mektebde emek terbiyesi prosesinde ibtidai emek verdisleri formalasirdi Natamam orta mekteb 5 9 ci sinifler bes il erzinde esas elmlerin oyrenilmesini nezerde tuturdu Emek terbiyesi baximindan umumi emek hazirliginin vezifeleri qoyulurdu ki bu da mekteblilerin peseyonumu tedbirleri ile birge gelecek emek fealiyyetinin istiqametini suurlu secmek ucun serait yaratmis olacaqdi Orta umumtehsil mektebinde 10 11 ci sinifler regionun telebati nezere alinmaqla mueyyen bir peseye yiyelenmek ve ixtisas imtahanlarini vermekle tamamlanan en populyar peseler uzre emek tedrisi teskil olunurdu Ibtidai siniflerde emek teliminin mezmunu faktiki olaraq deyismez qalmisdi Kagiz karton parcalar ve diger bu cur materiallarin emali numunesine elece de en sade texnologiya obyektlerinin maketlerinin qurulmasina esaslanirdi Orta umumtehsil mektebinin mezunlari yuksek ixtisasli peseye yiyelenmek ucun orta ixtisas mekteblerinin bir illik sobelerine iki uc illik tehsil muddeti olan orta ixtisas tehsili muessiselerine ve ali mekteblere daxil olmali idiler Onlarin bir qismi onbirillik orta mektebde aldiqlari emek telimine uygun olaraq xalq teserrufatinda islemeye getmeli idiler ve bir sira peseler uzre yas mehdudiyyetlerinin azaldilmasi meselesi hell olunmali idi Lakin bu islahatlar proqraminin heyata kecirilmesi mexanizmi ideya ve muddealari 1984 cu il ucun mutereqqi olsa da tezlikle olkenin butun dovlet sisteminin yeniden qurulmasi prosesinde oz aktualligini saxlaya bilmedi 1985 ci ilde baslanan yenidenqurma Olkede ali ve orta ixtisas tehsilinin yeniden qurulmasinin esas istiqametleri nin 1987 1990 ci iller ucun ali ve orta ixtisas tehsilinin kompleks problemleri uzre tedqiqatlarin elaqelendirme plani nin 1987 elece de partiya ve hokumetin ali tehsil haqqinda qerarlarinin yaranmasina sebeb olmusdur Ali tehsilin yeniden qurulmasi onun merkezsizlesdirilmesi ve demokratiklesmesi kimi basa dusulurdu Bu istiqamet SSRI nin dagilmasi ile islenmesi ve heyata kecirilmesi 1989 cu ilden beri dayandirilan Ali tehsilin inkisafi uzre Dovlet Proqrami nin aparici xettini teskil etmeli idi Mektebdenkenar tehsilredakte vikimetni redakte et span Mektebdenkenar muessiselerin fealiyyeti kommunist terbiyesi ve tehsilinin umumi prinsiplerine esaslanirdi pulsuz tehsil kollektivde terbiye terbiye prosesinin davamliligi heyatla kommunist quruculugu tecrubesi ile elaqe yas ve ferdi xususiyyetlerin nezere alinmasi tesebbuskarligin ve ozfealiyyetin inkisafi Meselen 1923 cu ilde Tomsk seherinde teskil olunmus Genc Leninci usaq klubunun terkibine kitab dulgerlik ayaqqabi emalatxanalari kinoteatr pioner dram teatri aticiliq poliqonu radio emalatxanasi texniki stansiya ve texniki kitabxana foto klub modellesdirme ve resm dernekleri daxil idi 1971 ci ilin evvelinde SSRI de 4403 pioner evleri ve mektebliler saraylari onlarin nezdinde 7000 den cox usaq bolmeleri genc texnikler ucun 1008 genc tebietsunaslar ucun 587 202 ekskursiya ve turizm stansiyasiyalari 155 usaq parklari 38 usaq demir yolu 6000 e yaxin usaq xoreoqrafiya incesenet ve musiqi mektebleri 7600 usaq kitabxanalari o cumleden pioner dusergeleri emek ve istirahet dusergeleri usaqlar ucun sanatoriya tipli istirahet evleri ve s movcud idi Beynelxalq qiymetlendirmeredakte vikimetni redakte et span Sovet tehsil sistemi xususile muhendis texniki ixtisaslar uzre catismazliqlarina baxmayaraq T R S Menderse gore dunyada aparici movqe tuturdu SSRI de tehsil siyasetine metodoloji yanasma ABS da ve diger Qerb olkelerinde sovet psixoloqu L S Viqotskinin konsepsiyasina esaslanan sosial konstruktivizm konsepsiyasinin formalasmasinin esasi rolunu oynadi ve ABS da tehsil sahesinin inkisaf strategiyasina ehemiyyetli tesir gosterdi Qiyabi tehsilredakte vikimetni redakte et span Sovet Ittifaqinda butun kateqoriyalardan olan vetendaslar ucun tehsilin elcatanligini temin etmek meqsedile dunyada ilk defe olaraq butun tehsil seviyyelerini ehate eden ve indiye qeder dunya presedentleri olmayan qiyabi tehsil sistemi yaradilmisdir Problemlerredakte vikimetni redakte et span 1980 ci illerin ortalarinda SSRI de tehsile ayrilan xerclerin umumi gelire nisbeti 2 7 Fransada 7 1 Yaponiyada 6 3 ABS da 6 1 Almaniyada 4 5 teskil edirdi SSRI de bir sagirde dusen xercler ABS den 12 defe Ingiltereden 8 defe az idi SSRI de orta mekteblerin bir sagirdin techizatini temin etmek ucun qiymeti 58 rubl Isvecde ise bu mebleq 1200 dollar idi Umumtehsil mekteblerinin 10 faizi qezali veziyyetde idi mekteblerin 45 faizinde idman zali movcud deyildi Muellimler arasinda kisiler azliq teskil edirdi Hemcinin baxredakte vikimetni redakte et span tehsil Azerbaycanda tehsil Beyin ahini Tehsil almaq huququIstinadlarredakte vikimetni redakte et span SSSR Narodnoe obrazovanie statya iz Bolshoj sovetskoj enciklopedii Vseobshee obuchenie Rossijskaya pedagogicheskaya enciklopediya T 1 M 1993 URL www otrok ru teach enc index php n 3 amp f 82 SSRI de tehsil Enciklopedicheskij slovar Brokgauza i Efrona V 86 tomah 82 t i 4 dop SPb 1890 1907 Bolshaya Sovetskaya Enciklopediya M Sovetskaya enciklopediya 1969 1978 Myshko N S Rost obrazovatelnogo urovnya naseleniya Kazahstana v period postroeniya socializma 1917 1937 gg dis kand ist nauk Ust Kamenogorsk 1984 201 s Istoriya Rossii XX nachala XXI veka A S Barsenkov A I Vdovin S V Voronkova pod red L V Milova M Eksmo 2006 S 330 400 Gramotnost Rossijskaya pedagogicheskaya enciklopediya T 1 M 1993 URL www otrok ru teach enc txt 4 page95 html Istoriya perepisi chast 3 nedostupnaya ssylka Territorialnyj organ federalnoj sluzhby gosudarstvennoj statistiki po Sankt Peterburgu i Leningradskoj oblasti Oficialnyj sajt Arhivirovano 25 aprelya 2011 goda Kozlova L A Bez zashity dissertacii Statusnaya organizaciya obshestvennyh nauk v SSSR Bolshevistskaya filosofiya Ovcharenko V I The Development of Literacyin Russia and the USSR from the Tenth to the Twentieth Centuries Boris Mironov Shkoly vzroslyh Bolshaya sovetskaya enciklopediya v 30 t gl red A M Prohorov 3 e izd M Sovetskaya enciklopediya 1969 1978 Barsenkov A S Vdovin A I Istoriya Rossii 1917 2004 Aspekt Press M 2005 str 180 181 Statya Besprizornost ENE iz MSE Sistema osviti Istoriya i suchasnist nedostupnaya ssylka Data obrasheniya 13 avgusta 2010 Arhivirovano 16 marta 2012 goda Psihologos Psihologos nedostupnaya ssylka www psychologos ru Data obrasheniya 31 avgusta 2018 Arhivirovano 24 yanvarya 2012 goda Istoriya pedagogiki Istoriya pedagogiki N A Konstantinov E N Medynskij M F Shabaeva Prosveshenie Moskva 1982 g Kulturnoe stroitelstvo SSSR Statisticheskij sbornik M L Gosplanizdat 1940 S 37 V P Dyachenko Istoriya finansov SSSR 1917 1950 gg Soviet Union Information Bureau The Soviet Union Facts Descriptions Statistics Ch 21 angl www marxists org Data obrasheniya 31 avgusta 2018 Narodnoe hozyajstvo SSSR v 1956 godu M 1956 S 221 222 Istoriya v cifrah B N Mironov Tablica 11 S 136 Kirillov V V Istoriya Rossii M 2007 S 490 Rossijskie uchyonye i inzhenery v emigracii M PO Perspektiva 1993 Chislennost emigrantov v 1918 1922 ocenivaetsya raznymi istochnikami ot 1 2 do 3 mln chelovek vklyuchaya chlenov semej Saprykin D L Obrazovatelnyj potencial Rossijskoj Imperii IIET RAN M 2009 Petrovskij David Aleksandrovich Rekonstrukciya tehnicheskoj shkoly i pyatiletka kadrov s 5 L Gostehizdat 1930 42 s 20 sm Leningr obl sov nar hoz http alkruglov narod ru z petrovsk pdf Arxivlesdirilib 2020 08 01 at the Wayback Machine Barsenkov A S Vdovin A I Istoriya Rossii 1917 2007 M Aspekt Press 2008 str 236 http www hrono ru vkpb 17 pril 1 html Arxivlesdirilib 2011 10 15 at the Wayback Machine Rezolyucii i postanovleniya XVII sezda VKP b Senyavskaya E S Psihologiya vojny v XX veke istoricheskij opyt Rossii M ROSSPEN 1999 A L Arefev M A Arefev Ob inzhenerno tehnicheskom obrazovanii v Rossii http www socioprognoz ru files File publ Inkzenerno technicheckoe pdf Arxivlesdirilib 2017 01 10 at the Wayback Machine V evropejskoj chasti Rossijskoj Imperii Perepis ne byla vseobshej Ona ne ohvatila bolshuyu chast territorii strany i bolshie massy naseleniya Istoriya perepisi chast 3 olu kecid olu kecid Petrostat petrostat gks ru Perepis byla priznana defektnoj Postanovlenie CIK i SNK SSSR ot 14 avgusta 1930 goda O vseobshem obyazatelnom nachalnom obuchenii Barsenkov A S Vdovin A I Istoriya Rossii 1917 2007 M Aspekt Press 2008 str 237 Postanovlenie CK VKP b ot 4 iyulya 1936 goda O pedologicheskih izvrasheniyah v sisteme Narkomprosov Znamenatelnye daty i sobytiya gt Daty i sobytiya gt 2008 god gt Mart Harodnoe hozyajstvo SSSR v Velikoj Otechestvennoj vojne 1941 1945 gg Statisticheskij sbornik M 1990 24 Kultura i zdravoohranenie Postanovlenie SNK SSSR ot 2 10 40 1860 Vikiteka Vitalij Vidyapin Problemy finansirovaniya vysshej shkoly nedostupnaya ssylka Ekonomika i obrazovanie segodnya dekabr 2004 A S Ilin ORGANIZACIYa PLATNYH PUBLIChNYH LEKCIJ V KRASNOYaRSKOM KRAE V NAChALE 40 h gg HH VEKA Socialno ekonomicheskij i gumanitarnyj zhurnal Krasnoyarskogo GAU 2016 Vyp 3 S 132 140 ISSN 2500 1825 Platnoe obrazovanie v SSSR Postanovlenie Soveta Ministrov SSSR ob otmene platy za obuchenie v uchebnyh zavedeniyah SSSR 6 iyunya 1956 nedostupnaya ssylka Data obrasheniya 7 yanvarya 2013 Arhivirovano 21 iyulya 2015 goda Korableva G V Modalnost platnogo obrazovaniya v Rossii istoriya problemy sovremennost Izvestiya Orenburgskogo gosudarstvennogo agrarnogo universiteta 2004 T 3 vyp 3 1 S 159 162 ISSN 2073 0853 VSEOBShEE OBUChENIE Dostizheniya sovetskoj vlasti za 40 let v cifrah M 1957 g S 273 Prikaz ministerstva prosvesheniya RSFSR 490 za 1954 g Timoshenko S P Inzhenernoe obrazovanie v Rossii Kochetov A N Professionalnoe obrazovanie v 60 80 h godah put k inflyacii VERHOVNYJ SOVET SSSR POSTANOVLENIE ot 12 aprelya 1984 g N 13 XI OB OSNOVNYH NAPRAVLENIYaH REFORMY OBShEOBRAZOVATELNOJ I PROFESSIONALNOJ ShKOLY rus 25 iyul 2022 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 23 iyul 2022 Ovchinnikov A V O reforme sovetskoj shkoly 1984 goda PROSTRANSTVO I VREMYa 4 18 2014 Reformy obrazovaniya Enciklopediya gumanitarnyh nauk 3 2005 s 218 Lobanov V Ot sistemy vneshkolnogo vospioaniya k sisteme dopolnitelnogo obrazovaniya Vestnik TGPU Tomsk 2009 Vyp 2 80 s 50 Narodnoe obrazovanie nauka i kultura v SSSR Stat sb M 1971 Scientific and Technological Training and Manpower in the USSR Analiticheskaya zapiska NATO ob obrazovanii v SSSR 1959 g rus Raskin J D 2006 Constructivist theories In J C Thomas amp D L Segal Eds Comprehensive handbook of personality and psychopathology Vol 1 Personality and everyday functioning pp 212 229 New York NY John Wiley Istoriya zaochnogo obrazovaniya nedostupnaya ssylka Razumovskij V Obekt osobo vazhnyh investicij Nauka i zhizn 1990 3 s 8 Edebiyyatredakte vikimetni redakte et span Narodnoe obrazovanie v SSSR Pod red M A Prokofeva i dr Prosveshenie M 1967 g Narodnoe obrazovanie i kultura v SSSR Statisticheskij sbornik Moskva Finansy i statistika 1989 Kolyhalov D V Vvedenie vseobshego obyazatelnogo nachalnogo obucheniya v Sovetskoj Rossii v 1923 1941 gg Palladium 2010 Konstantinov N A Istoriya pedagogiki N A Konstantinov E N Medynskij M F Shabaeva Prosveshenie M 1982 g Hartman Andrew Education and the Cold War The Battle for the American School New York 2008 Stevensen H W Learning from Asian Schools Scientific American 267 70 76 1992 Stevensen H W and S Y Lee Contexts of Achievement A Study of American Chiness and Japaness Children Monographs of the Society for Research in Child Development 221 55 1 2 1990 Stevensen H W and J W Stigler The Learning Gap New York 1992 Stevensen H W C Chen and S Y Lee Mathematics Achievement of Chiness Japaness and American Children Ten Years Later Science 1993 Nikolas Witt Education and professional Employment in USSR Harvard University 1961 Xarici kecidlerredakte vikimetni redakte et span Rakunov V A Gosudarstvennaya politika v sfere shkolnogo obrazovaniya v 1920 30 h godah Informacionnyj gumanitarnyj portal Znanie Ponimanie Umenie 2011 1 yanvar fevral Zolotuhina O Izuchenie russkoj literatury v sovetskoj shkole Mihail Pavlovec Chto chitali sovetskie shkolniki Arzamas 21 03 2017 Kateqoriya SSRI de tehsil