Tarixi
[redaktə | vikimətni redaktə et]VII əsrin sonlarında omanlılar Şərqi Afrikaya daxil olaraq yerli əhalinin formalaşmasına da müəyyən dərəcədə təsir etmişlər. Omanın qul tacirləri uzun əsrlər boyu Ərəbistan yarımadasının müxtəlif bölgələrinə Afrikadan gətirdikləri qulları satmaqla məşğul olmuşdur. Qədim adət və ənənələrinə sadiq qalan Oman əhalisi iki qrupa: «ərəb ariba» (yerli ərəblər) və «musta ariba» (qarışıq ərəblər) bölünür. Omanın dəniz sahillərində məskunlaşan ərəblərin Afrika zənci qulları ilə qarışığından mulatlar törəmişdir. Ona görə omanlıların bir qisminin xarici görünüşlərində qara rəngli çalarlar üstünlük təşkil edir. Bununla belə ölkənin daxili bölgələrində yaşayan tayfalar avropoid irqini qoruyub saxlamışlar.
Omanlılar arasında tarixdə məskunlaşmış şəxsiyyətlər də az olmayıb. Dənizçi Sindbadın omanlı olması hamıya məlumdur. Məşhur səyyah Vasqo da Qamanın gəmilərinin Hindistana Omanlı bosman Əhməd ben Məcid aparmışdı. XVII yüzillikdə omanlı səyyah və dənizçi Əbu Übeydə ben Abdulla ben Qasim yelkənli gəmidə ilk dəfə dünya səyahətinə çıxmışlar.
Əhalinin məskunlaşması
[redaktə | vikimətni redaktə et]2005-ci ilin məlumatlarına əsasən Oman əhalisinin sayı 3 mln. nəfəri ötmüşdür. Bu göstəriciyə görə dünyada 135-ci yeri tutur. Oman illik təbii artımı böyük olan ölkələrdən biridir. Ötən əsrin 90-cı illərində əhalinin illik artım tempi 3,7 faizə bərabər idi. Hazırda bu rəqəm 3 faizə enmişdir. Əhalinin təqribən 1/3-i iki şəhərdə-paytaxt Məsqət və liman şəhəri Mətrahda məskunlaşıb. XXI yüzilliyin əvvəlləri üçün hər 1000 nəfərə anadan olanların sayı 42, ölənlərin sayı isə 12 nəfərdir. Körpələr və uşaqlar arasında ölüm halları çoxdur. Gözlənilən uzunömürlülük 75 ildir (kişilər üçün 71, qadınlar üçün 73 yaş).
Əhalinin təqribən 80 faizi ərəb, qalanları isə Pakistan və Hindistandan gələn müsəlmanlardır. Bu yerlərə gəlib çıxmış Yəmən ərəbləri (yəmənilər) ölkənin şimalında, Səudiyyə Ərəbistanı məlikliyinin Nəcd əyalətindən gələn ərəb tayfaları (nizarilər) isə cənubda məskunlaşmışlar.
Şəhərlərdə qadınlar ictimai həyatda kişilərlə bərabər çalışırlar. Oman əhalisinin təqribən 55 faizi şəhərlərdə, qalanları isə kənd yerlərində məskunlaşmışdır.
Dövlət dili
[redaktə | vikimətni redaktə et]Omanda rəsmi dövlət dili ərəb dilidir. İngilis, bəluc, urdu və hindi dilləri də geniş yayılmışdır. Şəhərlərdə ingilis dili də çox işlədilir.
Din
[redaktə | vikimətni redaktə et]Dövlət dini İslamın təriqətlərindən olan ibadilikdir. Bu təriqətin meydana gəlməsi VII əsrin ortalarına təsadüf edir. Həmin dövrdə müsəlman siyasi təşkilatları yaranır. Bu təşkilatlar VIII əsrin ortalarında Omanda öz imamlığını yaradırlar. İbadi tərəfdarları özlərini «həqiqi müsəlman» və ya «məsləkinə görə canını fəda edən» adlandırırlar. Ölkə sultanı ibadilərin başçısı sayılan imamdır. Əhalinin böyük bir hissəsi sünnü, farslar, pakistanlılar və hindlilər isə şiə müsəlmanlardır. Şiə icması sayca az olsa da nüfuzludur. Onlar Əl-Bəttin düzənliyində daha çox məskunlaşmışlar.
Əhalinin təhsil səviyyəsi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Yaşlı əhalinin 76 faizi savadlıdır. Təhsilin bütün növləri pulsuzdur. Ali təhsil verən məktəblərdən ən nüfuzlusu 1985-ci ildə Məsqətdə təsis olunan Sultan Kabus Universitetidir. 3 min nəfərdən çox tələbə xaricdə təhsil alır. Omanda 1972-ci ildən təhsil pulsuzdur və hər iki cinsdən (kişilər və qadınlar) olanlar üçün eyni şərait yaradılmışdır. Son 30 ildə ölkədə 300 ibtidai məktəb açılmışdır. Humanitar, tibb, təbiət elmləri, kənd təsərrüfatı, texnika, iqtisadiyyat və pedaqoji ixtisaslar üzrə kolleclərdə tələbə hazırlığı aparılır.
Mənbə
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Francis Owtram. A Modern History of Oman: Formation of the State Since 1920. London, I. B. Tauris, 2004.
- Густерин П. В. Города Арабского Востока. — М.: Восток—Запад, 2007. — 352 с. — (Энциклопедический справочник). — 2000 экз. — ISBN 978-5-478-00729-4..
- Д. Осипов. Путеводитель по Оману. — (Серия «Иди за мной!») — М.: ИОИ, В. Секачёв, 2006.
- Mandana E. Limbert. In the Time of Oil: Piety, Memory, and Social Life in an Omani Town. Palo Alto, Stanford UP, 2010.
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Oman Sultanliginda demoqrafik gostericiTarixi redakte vikimetni redakte et VII esrin sonlarinda omanlilar Serqi Afrikaya daxil olaraq yerli ehalinin formalasmasina da mueyyen derecede tesir etmisler Omanin qul tacirleri uzun esrler boyu Erebistan yarimadasinin muxtelif bolgelerine Afrikadan getirdikleri qullari satmaqla mesgul olmusdur Qedim adet ve enenelerine sadiq qalan Oman ehalisi iki qrupa ereb ariba yerli erebler ve musta ariba qarisiq erebler bolunur Omanin deniz sahillerinde meskunlasan ereblerin Afrika zenci qullari ile qarisigindan mulatlar toremisdir Ona gore omanlilarin bir qisminin xarici gorunuslerinde qara rengli calarlar ustunluk teskil edir Bununla bele olkenin daxili bolgelerinde yasayan tayfalar avropoid irqini qoruyub saxlamislar Omanlilar arasinda tarixde meskunlasmis sexsiyyetler de az olmayib Denizci Sindbadin omanli olmasi hamiya melumdur Meshur seyyah Vasqo da Qamanin gemilerinin Hindistana Omanli bosman Ehmed ben Mecid aparmisdi XVII yuzillikde omanli seyyah ve denizci Ebu Ubeyde ben Abdulla ben Qasim yelkenli gemide ilk defe dunya seyahetine cixmislar Ehalinin meskunlasmasi redakte vikimetni redakte et 2005 ci ilin melumatlarina esasen Oman ehalisinin sayi 3 mln neferi otmusdur Bu gostericiye gore dunyada 135 ci yeri tutur Oman illik tebii artimi boyuk olan olkelerden biridir Oten esrin 90 ci illerinde ehalinin illik artim tempi 3 7 faize beraber idi Hazirda bu reqem 3 faize enmisdir Ehalinin teqriben 1 3 i iki seherde paytaxt Mesqet ve liman seheri Metrahda meskunlasib XXI yuzilliyin evvelleri ucun her 1000 nefere anadan olanlarin sayi 42 olenlerin sayi ise 12 neferdir Korpeler ve usaqlar arasinda olum hallari coxdur Gozlenilen uzunomurluluk 75 ildir kisiler ucun 71 qadinlar ucun 73 yas Ehalinin teqriben 80 faizi ereb qalanlari ise Pakistan ve Hindistandan gelen muselmanlardir Bu yerlere gelib cixmis Yemen erebleri yemeniler olkenin simalinda Seudiyye Erebistani melikliyinin Necd eyaletinden gelen ereb tayfalari nizariler ise cenubda meskunlasmislar Seherlerde qadinlar ictimai heyatda kisilerle beraber calisirlar Oman ehalisinin teqriben 55 faizi seherlerde qalanlari ise kend yerlerinde meskunlasmisdir Dovlet dili redakte vikimetni redakte et Omanda resmi dovlet dili ereb dilidir Ingilis beluc urdu ve hindi dilleri de genis yayilmisdir Seherlerde ingilis dili de cox isledilir Din redakte vikimetni redakte et Dovlet dini Islamin teriqetlerinden olan ibadilikdir Bu teriqetin meydana gelmesi VII esrin ortalarina tesaduf edir Hemin dovrde muselman siyasi teskilatlari yaranir Bu teskilatlar VIII esrin ortalarinda Omanda oz imamligini yaradirlar Ibadi terefdarlari ozlerini heqiqi muselman ve ya meslekine gore canini feda eden adlandirirlar Olke sultani ibadilerin bascisi sayilan imamdir Ehalinin boyuk bir hissesi sunnu farslar pakistanlilar ve hindliler ise sie muselmanlardir Sie icmasi sayca az olsa da nufuzludur Onlar El Bettin duzenliyinde daha cox meskunlasmislar Ehalinin tehsil seviyyesi redakte vikimetni redakte et Yasli ehalinin 76 faizi savadlidir Tehsilin butun novleri pulsuzdur Ali tehsil veren mekteblerden en nufuzlusu 1985 ci ilde Mesqetde tesis olunan Sultan Kabus Universitetidir 3 min neferden cox telebe xaricde tehsil alir Omanda 1972 ci ilden tehsil pulsuzdur ve her iki cinsden kisiler ve qadinlar olanlar ucun eyni serait yaradilmisdir Son 30 ilde olkede 300 ibtidai mekteb acilmisdir Humanitar tibb tebiet elmleri kend teserrufati texnika iqtisadiyyat ve pedaqoji ixtisaslar uzre kolleclerde telebe hazirligi aparilir Menbe redakte vikimetni redakte et Francis Owtram A Modern History of Oman Formation of the State Since 1920 London I B Tauris 2004 Gusterin P V Goroda Arabskogo Vostoka M Vostok Zapad 2007 352 s Enciklopedicheskij spravochnik 2000 ekz ISBN 978 5 478 00729 4 D Osipov Putevoditel po Omanu Seriya Idi za mnoj M IOI V Sekachyov 2006 Mandana E Limbert In the Time of Oil Piety Memory and Social Life in an Omani Town Palo Alto Stanford UP 2010 Oman movzulardaGerb Bayraq Himn Dovlet qurulusu Konstitusiya Parlament Inzibati bolgu Cografiya Seherler Paytaxt Ehali Diller Tarix Iqtisadiyyat Kend teserrufati Energetika Valyuta Medeniyyet Din Kinematoqraf Edebiyyat Musiqi Bayramlar Idman Tehsil Elm Neqliyyat Turizm Poct tarixi ve markalari Internet Silahli quvveler Xarici siyaset Portal Oman Kateqoriya Oman ehalisiGizli kateqoriya ISBN sehrli kecidlerinin istifade olundugu sehifeler
