Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Furiqana (振り仮名) — yapon yazı sistemində fonetik göstəricilər rolunu oynayan kiçik kana işarələri. Bəzən yomiqana və ya rubi adları ilə də tanınır. Furiqana kanci və ya digər yazı işarələrinin tələffüzünü göstərmək üçün onların yanında yazılır. Üfüqi mətndə furiqana yazı sətrinin yuxarısında, şaquli mətndə isə sətirin sağ tərəfində yerləşdirilir. Mətbəə çapında "aqat" ölçülü şriftlə yığılır.
Görünüşü
| ]Furiqana bəzən hər bir heroqlifi ayrıca, bəzən isə bütün söz birləşməsini birlikdə müşayiət edir. İkinci halda, furiqana işarələri birləşmənin üzərində mərkəzləşdirilmiş şəkildə yerləşdirilir və hər heroqlifin ayrıca oxunuşunu göstərmir. Bu üsul daha çox yayılmışdır, çünki bəzi yapon sözləri adi kunyomi və ya onyomi oxunuşlarından fərqli, xüsusi tələffüzlərə malikdir. Məsələn, "böyük adam" mənasını verən 大人 sözündə birinci heroqlif ayrı yazıldıqda day, ikinci isə dzin və ya nin kimi oxunur, lakin birləşmiş halda bu söz otona kimi səslənir. Burada birinci heroqlifin o və ya oto, ikinci ieroqlifin isə tona və ya na səslərini ifadə etdiyini demək olmaz.
Kanci lüğətlərində yaponca tələffüz hiraqana ilə, çinmənşəli tələffüz isə katakana ilə qeyd edilir. Belə fərqləndirmə yalnız istinad ədəbiyyatlarında və lüğətlərdə mövcuddur. Adi mətnlərdə, əsasən, hiraqana işlədilir. Yeganə istisna çin toponimləri, şəxsi adlar və bəzi yemək adlarıdır. Onlar kanci ilə yazılır və furiqana ilə, çox vaxt katakana formasında izah olunur.
Bəzən furiqanada kana işarələrinin kiçildilmiş formaları, yəni qoşa samit və ya palatalizasiya bildirən işarələr göstərilmir. Məsələn, 却下 ("rədd etmə") sözü müasir yazıda きゃっか kimi yazılır, lakin köhnə furiqanalarda きやつか şəklində verilə bilər. Bu, köhnə çap maşınları ilə bağlı idi, çünki o dövrdə kiçildilmiş kana işarələri üçün ayrıca şrift mövcud deyildi. Müasir dövrdə çap prosesi kompüterləşdirildiyinə görə belə yazı forması çox nadir hallarda müşahidə olunur.
İstinadlar
| ]- Geoffrey Sampson. Writing Systems: A Linguistic Introduction. Stanford University Press. 1990. səh. 190. ISBN .
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Furiqana 振り仮名 yapon yazi sisteminde fonetik gostericiler rolunu oynayan kicik kana isareleri Bezen yomiqana ve ya rubi adlari ile de taninir Furiqana kanci ve ya diger yazi isarelerinin teleffuzunu gostermek ucun onlarin yaninda yazilir Ufuqi metnde furiqana yazi setrinin yuxarisinda saquli metnde ise setirin sag terefinde yerlesdirilir Metbee capinda aqat olculu sriftle yigilir Gorunusu span Furiqana bezen her bir heroqlifi ayrica bezen ise butun soz birlesmesini birlikde musayiet edir Ikinci halda furiqana isareleri birlesmenin uzerinde merkezlesdirilmis sekilde yerlesdirilir ve her heroqlifin ayrica oxunusunu gostermir Bu usul daha cox yayilmisdir cunki bezi yapon sozleri adi kunyomi ve ya onyomi oxunuslarindan ferqli xususi teleffuzlere malikdir Meselen boyuk adam menasini veren 大人 sozunde birinci heroqlif ayri yazildiqda day ikinci ise dzin ve ya nin kimi oxunur lakin birlesmis halda bu soz otona kimi seslenir Burada birinci heroqlifin o ve ya oto ikinci ieroqlifin ise tona ve ya na seslerini ifade etdiyini demek olmaz Kanci lugetlerinde yaponca teleffuz hiraqana ile cinmenseli teleffuz ise katakana ile qeyd edilir Bele ferqlendirme yalniz istinad edebiyyatlarinda ve lugetlerde movcuddur Adi metnlerde esasen hiraqana isledilir Yegane istisna cin toponimleri sexsi adlar ve bezi yemek adlaridir Onlar kanci ile yazilir ve furiqana ile cox vaxt katakana formasinda izah olunur Bezen furiqanada kana isarelerinin kicildilmis formalari yeni qosa samit ve ya palatalizasiya bildiren isareler gosterilmir Meselen 却下 redd etme sozu muasir yazida きゃっか kimi yazilir lakin kohne furiqanalarda きやつか seklinde verile biler Bu kohne cap masinlari ile bagli idi cunki o dovrde kicildilmis kana isareleri ucun ayrica srift movcud deyildi Muasir dovrde cap prosesi komputerlesdirildiyine gore bele yazi formasi cox nadir hallarda musahide olunur Istinadlar span Geoffrey Sampson Writing Systems A Linguistic Introduction Stanford University Press 1990 seh 190 ISBN 978 0 8047 1756 4 Kateqoriyalar KanaYapon yazi sistemi