| Ağlarsan | |
|---|---|
| Nizami adına Ədəbiyyat Muzeyinin binasının pəncərəsində Molla Vəli Vidadi və Molla Pənah Vaqif rəsmləri | |
| Janr | rədifli qoşma |
| Müəllif | Molla Vəli Vidadi Molla Pənah Vaqif |
| Orijinal dili | azərbaycanca |
| Yazılma ili | XVIII əsrin II yarısı |
Ağlarsan — Molla Vəli Vidadinin və Molla Pənah Vaqifin rədifli deyişməsi.
Analizi
| ]Molla Vəli Vidadi və Molla Pənah Vaqif yaxın dost idilər, müraciət və məktub formasında bir-biri ilə deyişirdilər. Belə deyişmələrdən biri də məşhur "Ağlarsan" rədifli qoşmasıdır. Bu əsər hər iki şairin nisbətən iri həcmli əsərlərindəndir. Deyişmədə hər iki şairin həyata və axirətə baxışı, etiqat və məzhəb seçimi ortaya çıxır.
Bu deyişmədə Vidadinin tərkidünyalığı, bədbinliyi nəzərə çarpır. Molla Pənah Vaqif isə Vidadinin tam tərsi idi, həyata bağlı olan şair maddi dünya əyləncələrinə meyl göstərirdi. Deyişmədə onların bir-birindən fərqləri özünü büruzə verir. Molla Pənah Vaqif dostu Vidadini bədbin olmaqda, maddi dünyadan əl çəkməkdə günahlandırır, deyir ki, onun axirəti həyatından daha betər olacaq:
Ey Vidadi, sənin bu puç dünyada
Nə dərdin var ki, zar-zar ağlarsan?
Ağlamalı günün axirətdədir,
Hələ indi səndə nə var, ağlarsan?
Vaqif Vidadini həyatdan zövq almağa, özünü uca tutub, dünyanın əzici hislərindən uzaq olmağa çağırır. Aşağıdakı misralar isə Vaqif nikbinliyin sözlə ifadəsi kimi göstərilə bilər:
Toy-bayramdır bu dünyanın əzabi,
Əqli olan ona gətirər tabi,
Sən təki oğlana deyil hesabi,
Hər şeydən eləyib qubar ağlarsan!
Vidadi isə həyatın sevincinin bir illüziya olduğunu, yalançı olduğunu qeyd edir:
Ey mənə göstərən qatığı, cadı,
Onu yeyən tapar külli muradı,
Dünyanın sənə də ləzzəti, dadı-
Bir gün olur axır zəhər, ağlarsan!
Deyişmədə məzhəb məsələlərinə də toxunulur. Vidadi əhli-sünnədir, Vaqif isə sonradan qızılbaşlığa, yəni şiəliyə keçmişdir. Buna görə də Vidadi Vaqifi məzəmmət edir, onun etiqadını dəyişdiyi üçün axirətdə cəzalandırılacağını qeyd edir. Deyişmədə sənətkarların avtobioqrafik məlumatları da mövcuddur. Bədii mətnə uğurla daxil edilən bu məlumatlara görə, şeir səviyyəli sənət faktı təsiri bağışlayır.
Vidadi qəmli şeirlər yazmasını insanlara qarşı məhəbbəs və mərhəmət hissi ilə ifadə edir. Şair fikirləşir ki, belə düşüncədəki insan şikəstə-xatir, dərdli olmalıdır. Vidadinin kədəri dövrün ictimai-siyasi vəziyyətinə görə idi. Azərbaycan xanlıqları dövründə el-obanın vəziyyəti pis idi, xanlar yarımmüstəqillikdən istifadə edib özbaşınalıq edirdi. Vidadi belə xanlara nifrət edir, fikrini açıq ifadə edə bilməsə də, yeganə yolunu kədərli şeirlər yazmaqda görürdü.
İstinadlar
| ]- Babayev, 2018. səh. 716
- Babayev, 2018. səh. 730
- Babayev, 2018. səh. 705
- Babayev, 2018. səh. 731
- Səfərli, Yusifli, 2008. səh. 637-638
Ədəbiyyat
| ]- Y. M. Babayev. Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi (XIII–XVIII əsrlər). Dərslik. Təkrar nəşr. Bakı, "Elm və təhsil", 2018, 760 səh.
- Ə. Səfərli, X. Yusifli. "Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi (qədim və orta əsrlər)", Bakı, "Ozan", 2008, 696 səh.
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya AglarsanNizami adina Edebiyyat Muzeyinin binasinin penceresinde Molla Veli Vidadi ve Molla Penah Vaqif resmleriJanr redifli qosmaMuellif Molla Veli Vidadi Molla Penah VaqifOrijinal dili azerbaycancaYazilma ili XVIII esrin II yarisiAglarsan Vikimenbede Aglarsan Molla Veli Vidadinin ve Molla Penah Vaqifin redifli deyismesi Analizi span Molla Veli Vidadi ve Molla Penah Vaqif yaxin dost idiler muraciet ve mektub formasinda bir biri ile deyisirdiler Bele deyismelerden biri de meshur Aglarsan redifli qosmasidir Bu eser her iki sairin nisbeten iri hecmli eserlerindendir Deyismede her iki sairin heyata ve axirete baxisi etiqat ve mezheb secimi ortaya cixir Bu deyismede Vidadinin terkidunyaligi bedbinliyi nezere carpir Molla Penah Vaqif ise Vidadinin tam tersi idi heyata bagli olan sair maddi dunya eylencelerine meyl gosterirdi Deyismede onlarin bir birinden ferqleri ozunu buruze verir Molla Penah Vaqif dostu Vidadini bedbin olmaqda maddi dunyadan el cekmekde gunahlandirir deyir ki onun axireti heyatindan daha beter olacaq Ey Vidadi senin bu puc dunyada Ne derdin var ki zar zar aglarsan Aglamali gunun axiretdedir Hele indi sende ne var aglarsan Vaqif Vidadini heyatdan zovq almaga ozunu uca tutub dunyanin ezici hislerinden uzaq olmaga cagirir Asagidaki misralar ise Vaqif nikbinliyin sozle ifadesi kimi gosterile biler Toy bayramdir bu dunyanin ezabi Eqli olan ona getirer tabi Sen teki oglana deyil hesabi Her seyden eleyib qubar aglarsan Vidadi ise heyatin sevincinin bir illuziya oldugunu yalanci oldugunu qeyd edir Ey mene gosteren qatigi cadi Onu yeyen tapar kulli muradi Dunyanin sene de lezzeti dadi Bir gun olur axir zeher aglarsan Deyismede mezheb meselelerine de toxunulur Vidadi ehli sunnedir Vaqif ise sonradan qizilbasliga yeni sieliye kecmisdir Buna gore de Vidadi Vaqifi mezemmet edir onun etiqadini deyisdiyi ucun axiretde cezalandirilacagini qeyd edir Deyismede senetkarlarin avtobioqrafik melumatlari da movcuddur Bedii metne ugurla daxil edilen bu melumatlara gore seir seviyyeli senet fakti tesiri bagislayir Vidadi qemli seirler yazmasini insanlara qarsi mehebbes ve merhemet hissi ile ifade edir Sair fikirlesir ki bele dusuncedeki insan sikeste xatir derdli olmalidir Vidadinin kederi dovrun ictimai siyasi veziyyetine gore idi Azerbaycan xanliqlari dovrunde el obanin veziyyeti pis idi xanlar yarimmusteqillikden istifade edib ozbasinaliq edirdi Vidadi bele xanlara nifret edir fikrini aciq ifade ede bilmese de yegane yolunu kederli seirler yazmaqda gorurdu Istinadlar span Babayev 2018 seh 716 Babayev 2018 seh 730 Babayev 2018 seh 705 Babayev 2018 seh 731 Seferli Yusifli 2008 seh 637 638 Edebiyyat span Y M Babayev Azerbaycan edebiyyati tarixi XIII XVIII esrler Derslik Tekrar nesr Baki Elm ve tehsil 2018 760 seh E Seferli X Yusifli Azerbaycan edebiyyati tarixi qedim ve orta esrler Baki Ozan 2008 696 seh Molla Penah VaqifEserleriAglarsan GormedimXatiresiMolla Penah Vaqifin ve Molla Veli Vidadinin xatire muzeyi Molla Penah Vaqifin bustu Vaqif turbesiFilmoqrafiyaVaqif film 1968 Molla Penah Vaqif film 1990 Qetl gunu film 1990 DigerVaqif dram Vaqif Poeziya Gunleri Qizxanim MedineMolla Veli VidadiEserleriAglarsanXatiresiMolla Penah Vaqifin ve Molla Veli Vidadinin xatire muzeyi Vidadi kucesi Baki Kateqoriyalar Elifba sirasina gore edebi eserlerMolla Veli VidadiMolla Penah VaqifAzerbaycan dilinde eserlerAzerbaycanda sunni sie dialoquDeyismeler