| Alkuin | |
|---|---|
| Ealhwine Alhwin lat. Alcuinus lat. Albinus | |
| |
| Doğum tarixi | təq. 740 |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 19 may 804(63–64 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Dəfn yeri |
|
| Fəaliyyəti | ilahiyyatçı, şair, yazıçı, filosof, katolik keşişi[d] |
Yorklu Alkuin (lat. Flaccus Albinus Alcuinus; təq. 740, York – 19 may 804, Tur, Frank dövləti) — Ealhwine, Alhwin və ya Alchoin adlanır — York, Northumbria-dan alim, din xadimi, şair və müəllim idi. O, 730–740-cı illər arasında Northumbrianın Deira bölgəsində anadan olmuş və Yorkda arxiyepiskop Ekqbertin tələbəsi olmuşdur.
Böyük Karlın dəvəti ilə o, Karolinqiya sarayında aparıcı alim və müəllim oldu və burada 780–790-cı illərdə fiqur olaraq qaldı. Bundan əvvəl o, həm də Axen məhkəməsinin kansleri olub. O, Karolinq İntibahının ən mühüm intellektual memarlarından sayılır. Şagirdləri arasında Karolinq dövrünün dominant ziyalılarının çoxu var idi.
Böyük Karl ilə birlikdə Karolinq intibahı dövrünün dinamiklərinə ilham verən və rəsmi sənədlərin çoxunu yazan intellektual da məhz Tur`da ölən Yorklu Alkuindir.

Həyatı
| ]Alkuin ailəsi tərəfindən York Manastrına göndərilir və burada müəllim olaraq yetişir. Onun valideynləri, ailə keçmişi və nəsli haqqında faktiki olaraq heç nə məlum deyil. Alkuin, ən əsas şeiri olan və burdakı həyata dair qələmə aldığı De sanctis Euboricensis ecclesiae (York Kilsəsinin Müqəddəsləri) şeirində şəhərin və dini camaatın hekayəsini özünəməxsus formada qeyd edir. Burdakı məktəbdə, Alkuində kitablara və yazılı kəlmələrə qarşı bir rəğbət hissi oyanır. Bu rəğbəti Karolinq intibahına ötürən Alkuin, informasiyanı yaymağın və insanlar arasında insani və ruhani bir əlaqə yaratmağın yolunun yazıdan keçdiyini yorulmadan dəfələrlə təkrarlayır. Alkuinin Böyük Karl ilə olan dostluğu, Vita Alcuini (Alkuin`in Həyatı) əsərinə görə 781-ci ildə İtaliyaya etdiyi bir səfərə əsaslanır. Alkuin burda Parma`da Frank kralı olan Longobard kralı və Roma patriciusu elan edilən və Paulus Diaconus (720–799) ilə Petrus Pisanus (?-799-dən əvvəl) kimi bəzi hörmətli müəllimləri toplamağa başlayan Böyük Karl`la tanış olur. İçində "başqalarının inkişafına xidmət etmə arzusu" daşıyan Alkuin onunla işləməyi qəbul edir.
Alkuin 19 may 804-cü ildə imperatordan təxminən 10 il əvvəl vəfat etdi və Müqəddəs Martin kilsəsində dəfn edilmişdir. Alkuinin həyatı ilə bağlı təfərrüatların əksəriyyəti onun məktublarından və şeirlərindən alınmışdır.
Alkuinin yaradıcılğı
| ]Bu intibah dövründə yazıya verilən dəyəri Alkuinin 270-dən artıq şəxsə yazdığı 300-ə qədər məktubu göstərmək olar. Bu məktublar bizə qismən kəşf edilməmiş olan bir dövrün canlı bir portretini göstərir. Alkuin ən çox bəyənilən grammatika, retorika, dialektika, riyaziyyat mövzusundakı elmi əsərlərini Schola Palatina adı verilən məktəb üçün yazmışdır. Bunlar dialoq formasında yazılmışdır. Daha sonra müxtəlif manastr və yepiskopluqların başına keçəcək ən məşhur şagirdlərindən (Rabanus Maurus və Zalsburqlu Arnon) bəzilərini də bu məktəbdə yetişdirmişdir. Zalsburqlu Arnon Alkuinlə olan yazışmalarını qoruyub saxlamışdır.
Alkuin, Aquileia yepiskopu Paulinus ilə birlikdə İspaniyadakı Adopsionizm ilə mübarizə aparmağa yarayan ilahiyyat düşüncəsinin bünövrəsini hazırlayırlar. Alkuinin De trinitate (Üçlük haqqında) əsəri XIV əsrə qədər Avropadakı ən geniş yayılan ilahiyyat əsərlərindən biri olmuşdur. IX əsrdən sonra istifadə edilən Bibliya mətninin qismən Böyük Karlın Alkuin ilə Theodulphus`a sifariş etdirdiyi Vulgata`nın filologiya versiyasına əsaslandığı güman edilir, lakin bu məsələ hələ də müzakirə mövzusu olaraq qalmaqdadır.
Alkuin, müasir dövrdəki simvola bənzəməsə də, məlum olan ilk sual işarəsini ixtira edən şəxs sayılır.
İstinadlar
| ]- https://books.google.cat/books?id=oYviDwAAQBAJ&pg=PA19. S. 19.
- Google Books (çd.). 2005.
- Histoire littéraire de la France (fr.). / A. R. d. L. Grange Vol. IV. P. 299.
- Maktutor riyaziyyat tarixi arxivi. 1994.
- Roux P. d. Nouveau Dictionnaire des œuvres de tous les temps et tous les pays (fr.). 2 Éditions Robert Laffont, 1994. Vol. 1. P. 50.
- Find a Grave (ing.). 1996.
- Bullough, Donald A. (2004). Alcuin – Achievement and Reputation. pg.184, Being Part of the Ford Lectures Delivered in Oxford in Hilary Term 1980. Brill. ISBN 978-90-04-12865-1.
- Umberto Eco, "Ortaçağ Barbarlar, Hristiyanlar, Müslümanlar", səh.593–594, ALFA nəşriyyatı, 2023
- Umberto Eco, "Ortaçağ Barbarlar, Hristiyanlar, Müslümanlar", səh.594, ALFA nəşriyyatı, 2023
- Umberto Eco, "Ortaçağ Barbarlar, Hristiyanlar, Müslümanlar", səh.595, ALFA nəşriyyatı, 2023
- Truss, Lynne (2003). Eats, Shoots and Leaves - The Zero Tolerance Approach to Punctuation. pg.76, Profile Books. ISBN 978-1-86197-612-3.
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya AlkuinEalhwine Alhwin lat Alcuinus lat AlbinusDogum tarixi teq 740 0740 Dogum yeri YorkVefat tarixi 19 may 804 0804 05 19 63 64 yasinda Vefat yeri Tur Frank dovletiDefn yeri gum Fealiyyeti ilahiyyatci sair yazici filosof katolik kesisi d Vikianbarda elaqeli mediafayllar Yorklu Alkuin lat Flaccus Albinus Alcuinus teq 740 York 19 may 804 Tur Frank dovleti Ealhwine Alhwin ve ya Alchoin adlanir York Northumbria dan alim din xadimi sair ve muellim idi O 730 740 ci iller arasinda Northumbrianin Deira bolgesinde anadan olmus ve Yorkda arxiyepiskop Ekqbertin telebesi olmusdur Boyuk Karlin deveti ile o Karolinqiya sarayinda aparici alim ve muellim oldu ve burada 780 790 ci illerde fiqur olaraq qaldi Bundan evvel o hem de Axen mehkemesinin kansleri olub O Karolinq Intibahinin en muhum intellektual memarlarindan sayilir Sagirdleri arasinda Karolinq dovrunun dominant ziyalilarinin coxu var idi Boyuk Karl ile birlikde Karolinq intibahi dovrunun dinamiklerine ilham veren ve resmi senedlerin coxunu yazan intellektual da mehz Tur da olen Yorklu Alkuindir Alkuin dam fiquru Incesenet Tarixi Muzeyi Vyana seheriHeyati span Alkuin ailesi terefinden York Manastrina gonderilir ve burada muellim olaraq yetisir Onun valideynleri aile kecmisi ve nesli haqqinda faktiki olaraq hec ne melum deyil Alkuin en esas seiri olan ve burdaki heyata dair qeleme aldigi De sanctis Euboricensis ecclesiae York Kilsesinin Muqeddesleri seirinde seherin ve dini camaatin hekayesini ozunemexsus formada qeyd edir Burdaki mektebde Alkuinde kitablara ve yazili kelmelere qarsi bir regbet hissi oyanir Bu regbeti Karolinq intibahina oturen Alkuin informasiyani yaymagin ve insanlar arasinda insani ve ruhani bir elaqe yaratmagin yolunun yazidan kecdiyini yorulmadan defelerle tekrarlayir Alkuinin Boyuk Karl ile olan dostlugu Vita Alcuini Alkuin in Heyati eserine gore 781 ci ilde Italiyaya etdiyi bir sefere esaslanir Alkuin burda Parma da Frank krali olan Longobard krali ve Roma patriciusu elan edilen ve Paulus Diaconus 720 799 ile Petrus Pisanus 799 den evvel kimi bezi hormetli muellimleri toplamaga baslayan Boyuk Karl la tanis olur Icinde basqalarinin inkisafina xidmet etme arzusu dasiyan Alkuin onunla islemeyi qebul edir Alkuin 19 may 804 cu ilde imperatordan texminen 10 il evvel vefat etdi ve Muqeddes Martin kilsesinde defn edilmisdir Alkuinin heyati ile bagli teferruatlarin ekseriyyeti onun mektublarindan ve seirlerinden alinmisdir Alkuinin yaradicilgi span Bu intibah dovrunde yaziya verilen deyeri Alkuinin 270 den artiq sexse yazdigi 300 e qeder mektubu gostermek olar Bu mektublar bize qismen kesf edilmemis olan bir dovrun canli bir portretini gosterir Alkuin en cox beyenilen grammatika retorika dialektika riyaziyyat movzusundaki elmi eserlerini Schola Palatina adi verilen mekteb ucun yazmisdir Bunlar dialoq formasinda yazilmisdir Daha sonra muxtelif manastr ve yepiskopluqlarin basina kececek en meshur sagirdlerinden Rabanus Maurus ve Zalsburqlu Arnon bezilerini de bu mektebde yetisdirmisdir Zalsburqlu Arnon Alkuinle olan yazismalarini qoruyub saxlamisdir Alkuin Aquileia yepiskopu Paulinus ile birlikde Ispaniyadaki Adopsionizm ile mubarize aparmaga yarayan ilahiyyat dusuncesinin bunovresini hazirlayirlar Alkuinin De trinitate Ucluk haqqinda eseri XIV esre qeder Avropadaki en genis yayilan ilahiyyat eserlerinden biri olmusdur IX esrden sonra istifade edilen Bibliya metninin qismen Boyuk Karlin Alkuin ile Theodulphus a sifaris etdirdiyi Vulgata nin filologiya versiyasina esaslandigi guman edilir lakin bu mesele hele de muzakire movzusu olaraq qalmaqdadir Alkuin muasir dovrdeki simvola benzemese de melum olan ilk sual isaresini ixtira eden sexs sayilir Istinadlar span https books google cat books id oYviDwAAQBAJ amp pg PA19 S 19 Google Books cd 2005 Histoire litteraire de la France fr A R d L Grange Vol IV P 299 Maktutor riyaziyyat tarixi arxivi 1994 Roux P d Nouveau Dictionnaire des œuvres de tous les temps et tous les pays fr 2 Editions Robert Laffont 1994 Vol 1 P 50 ISBN 978 2 221 06888 5 Find a Grave ing 1996 Bullough Donald A 2004 Alcuin Achievement and Reputation pg 184 Being Part of the Ford Lectures Delivered in Oxford in Hilary Term 1980 Brill ISBN 978 90 04 12865 1 Umberto Eco Ortacag Barbarlar Hristiyanlar Muslumanlar seh 593 594 ALFA nesriyyati 2023 Umberto Eco Ortacag Barbarlar Hristiyanlar Muslumanlar seh 594 ALFA nesriyyati 2023 Umberto Eco Ortacag Barbarlar Hristiyanlar Muslumanlar seh 595 ALFA nesriyyati 2023 Truss Lynne 2003 Eats Shoots and Leaves The Zero Tolerance Approach to Punctuation pg 76 Profile Books ISBN 978 1 86197 612 3 Kateqoriyalar 740 ci ilde dogulanlarYorkda dogulanlar19 mayda vefat edenlerGizli kateqoriyalar Vikipediya Taninmayan dil istifade edilen sehifeler ref ISBN sehrli kecidlerinin istifade olundugu sehifelerVikipediya Vikidatada menbeleri olan meqalelerVikipediya Cografi zenciri olan sehifelerElifba sirasina gore sexslerVikipediya Ferqli cografi zencirleri olan sehifeler1911 ci il Britannika Ensiklopediyasindan Vikimenbeden istifade ederek istinad veren meqaleler
