| Ədliyyə Nazirliyi | |
|---|---|
| |
| (DOJ) | |
Nazirliyin möhürü | |
Nazirliyin bayrağı | |
Nazirliyin binası | |
| Ümumi məlumatlar | |
| Ölkə | |
| Yurisdiksiya | Amerika Birləşmiş Ştatları |
| Yaradılma tarixi | 1 iyul 1870 |
| Ştat sayı | 113,114 (2019) |
| İllik büdcəsi | 27,1 milyard $ (2013) |
| Rəsmi saytı | justice.gov |
ABŞ Ədliyyə Nazirliyi və ya Amerika Birləşmiş Ştatları Ədliyyə Nazirliyi (ing. United States Department of Justice, Qısaca: DOJ) — ABŞ federal hökumətində hüququn və qanunların icrasına, habelə federal ədliyyə sisteminin fəaliyyətinə cavabdeh olan federal nazirlik.
1 iyul 1870-ci ildə təsis edilmiş nazirlik məhkəmə proseslərində və hüquqi məsələlərdə federal hökumətin nümayəndəsi olur. Buna görə Ədliyyə Nazirinin rəsmi titulu Amerika Birləşmiş Ştatlarının Baş Prokuroru (ing. United States Attorney General) adlanır. Nazir ABŞ Prezidenti tərəfindən namizəd göstərilir və Senatın təsdiqindən sonra vəzifəyə başlayır. Ədliyyə Naziri ABŞ Prezident Kabinetinin üzvüdür.
Tarixi
| ]ABŞ federal hökumətində hüququn aliliyinin təmin olunmasına, federal qanunların icrasına və federal ədliyyə sisteminin fəaliyyətinə cavabdeh olan əsas icraedici orqan hesab olunan ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin tarixi ABŞ dövlətçiliyinin formalaşması, federal hakimiyyətin güclənməsi və hüquqi institutların inkişafı ilə sıx bağlıdır.
Ədliyyə Nazirliyinin yaranmasından əvvəlki dövr (1789–1870)
| ]ABŞ Konstitusiyasının qəbulundan sonra, 1789-cu ildə təsis edilən federal hökumət çərçivəsində hüquqi məsələlərin icrası üçün ayrıca nazirlik mövcud deyildi. 1789-cu ilin Hüquqi Aktı (ing. Judiciary Act of 1789) əsasında Amerika Birləşmiş Ştatlarının Baş Prokuroru (ing. United States Attorney General) vəzifəsi yaradılmışdı. Baş Prokurorun əsas vəzifəsi federal hökumətə hüquqi məsləhət vermək və məhkəmələrdə onun adından iştirak etmək idi.
Bu dövrdə Baş Prokurorun ofisi son dərəcə kiçik idi və geniş icra səlahiyyətlərinə malik deyildi. Federal prokurorlar və marşallar müxtəlif orqanlara tabe şəkildə fəaliyyət göstərirdilər. Hüquqi məsələlərin artması və federal hökumətin böyüməsi mərkəzləşdirilmiş ədliyyə orqanının yaradılmasını zəruri etmişdir.
Ədliyyə Nazirliyinin yaradılması (1870)
| ]ABŞ Ədliyyə Nazirliyi rəsmi olaraq 1 iyul 1870-ci ildə Konqresin qəbul etdiyi qanun əsasında təsis edilmişdir. Yeni yaradılan nazirliyin əsas məqsədi federal hökumətin bütün hüquqi fəaliyyətlərini bir mərkəzdə cəmləşdirmək və Baş Prokurorun səlahiyyətlərini genişləndirmək idi.
Ədliyyə Nazirliyinin yaradılması ilə:
- federal prokurorlar birbaşa Baş Prokurora tabe edilmiş;
- federal hökumətin məhkəmələrdə vahid nümayəndəliyi təmin olunmuş;
- hüquqi siyasətin formalaşdırılması mərkəzləşdirilmişdi.
Rekonstruksiya dövrü və erkən fəaliyyət (1870–1900)
| ]Nazirliyin ilk illəri ABŞ-də vətəndaş müharibəsindən sonrakı Rekonstruksiya dövrünə təsadüf edirdi. ABŞ Ədliyyə Nazirliyi bu mərhələdə yeni qəbul edilmiş konstitusion düzəlişlərin — xüsusilə afroamerikalıların vətəndaş hüquqlarını təmin edən qanunların — icrasında mühüm rol oynamışdır.
Ədliyyə Nazirliyi Ku-Kluks-Klan kimi zorakı təşkilatlara qarşı mübarizə aparmış, federal seçki hüquqlarının mühafizə olunmasını təmin etməyə çalışmışdır.
XX əsrin əvvəlləri və institusional genişlənmə (1900–1945)
| ]XX əsrin əvvəllərində ABŞ-də sənayeləşmə və iqtisadi inkişaf yeni hüquqi problemlər yaratmışdır. ABŞ Ədliyyə Nazirliyi antiinhisar qanunlarının icrasında əsas orqana çevrilmişdi. Şerman antiinhisar qanunu (ing. Sherman Anti-Trust Act) və sonrakı qanunlar çərçivəsində iri inhisarçı şirkətlərə qarşı məhkəmə iddiaları qaldırılmışdı.
1908-ci ildə Federal Təhqiqat Bürosunun (FBI) yaradılması Ədliyyə Nazirliyinin strukturunun güclənməsində mühüm mərhələ olmuşdur. FTB cinayət təhqiqatlarının mərkəzləşdirilməsini təmin etmişdi.
İkinci Dünya Müharibəsi dövrü və sonrakı illər (1945–1960)
| ]İkinci Dünya Müharibəsi zamanı ABŞ Ədliyyə Nazirliyi milli təhlükəsizlik məsələlərində fəal rol oynamışdır. Müharibədən sonra isə kommunizmə qarşı mübarizə və daxili təhlükəsizlik prioritet istiqamətlərdən biri olmuşdur.
Bu dövrdə Nazirlik federal səviyyədə hüquq-mühafizə orqanlarının koordinasiyasını daha da gücləndirmişdir.
Vətəndaş hüquqları dövrü (1960–1970-ci illər)
| ]1960-cı illər Ədliyyə Nazirliyinin tarixində dönüş nöqtəsi hesab olunur. Nazirlik Vətəndaş Hüquqları Aktı (1964) və Səsvermə Hüquqları Aktı (1965) kimi mühüm qanunların icrasında aparıcı rol oynamışdır.
Federal hökumət ştat səviyyəsində ayrı-seçkilik hallarına qarşı ABŞ Ədliyyə Nazirliyi vasitəsilə müdaxilə edirdi. Bu, nazirliyin səlahiyyətlərinin əhəmiyyətli dərəcədə artmasına səbəb olmuşdur.
Müasir dövr (1970-ci illərdən XXI əsrə qədər)
| ]1970-ci illərdən etibarən ABŞ Ədliyyə Nazirliyi mütəşəkkil cinayətkarlıq, narkotik dövriyyəsi, korrupsiya və terrorizmə qarşı mübarizədə əsas orqanlardan biri olmuşdur. 11 sentyabr 2001-ci il terror aktlarından sonra milli təhlükəsizlik və terrorla mübarizə ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin əsas prioritetlərinə çevrilmişdir.
Müasir dövrdə Ədliyyə Nazirliyinin strukturuna FTB, DEA, ATF, ABŞ Marşallar Xidməti və digər federal orqanlar daxildir.
Tarixi əhəmiyyəti və rolu
| ]ABŞ Ədliyyə Nazirliyi federal hakimiyyətin hüquqi dayağı kimi çıxış edir. Nazirlik ABŞ-də hüququn aliliyinin təmin olunmasında, konstitusion prinsiplərin mühafizə olunmasında və vətəndaş hüquqlarının müdafiəsində mühüm rol oynamışdır.
Yaranmasından bu günədək ABŞ Ədliyyə Nazirliyi ölkənin hüquq sisteminin ayrılmaz hissəsi olmuşdur. Tarixi inkişaf yolu nazirliyin ABŞ dövlətçiliyində tutduğu strateji mövqeni və hüquqi sabitliyin mühafizə olunmasındakı əvəzsiz rolunu aydın şəkildə nümayiş etdirir.
Struktur və tabeli orqanlar
| ]ABŞ Ədliyyə Nazirliyi federal icra hakimiyyəti sistemində mərkəzi mövqeyə malik olan əsas hüquq-mühafizə və hüquqi siyasət orqanıdır. Nazirliyin əsas məqsədi federal qanunların icrasını təmin etmək, ABŞ hökumətinin hüquqi maraqlarını müdafiə etmək, ədalət mühakiməsinin bərabər və qərəzsiz həyata keçirilməsinə nəzarət etməkdir. Nazirlik öz səlahiyyətlərini geniş və çoxpilləli struktur vasitəsilə həyata keçirir.
ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin struktur və tabeli orqan və təşkilatları çoxşaxəli, iyerarxik və funksional baxımdan ixtisaslaşmış sistem təşkil edir. Bu struktur federal qanunların effektiv icrasını, dövlət təhlükəsizliyinin mühafizə olunmasını və hüququn aliliyinin təmin edilməsini mümkün edir. Nazirliyin tabeliyində olan orqanların qarşılıqlı koordinasiyası ABŞ-də vahid və güclü hüquq-mühafizə mexanizminin formalaşmasına xidmət edir.
- Nazirliyin Ali Rəhbərliyi
ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin rəhbərliyi aşağıdakı əsas vəzifəli şəxslərdən ibarətdir:
- Ədliyyə Naziri (ing. Attorney General) – Nazirliyin ali rəhbəri və Prezidentin hüquq məsələləri üzrə əsas müşaviridir. Ədliyyə naziri ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin ümumi siyasətini müəyyən edir, federal prokurorluq sisteminə rəhbərlik edir və ABŞ hökumətinin məhkəmələrdə nümayəndəsi olur.
- Ədliyyə Nazirinin Müavini (ing. Deputy Attorney General) – Nazirliyin gündəlik fəaliyyətinə birbaşa nəzarəti həyata keçirir və əməliyyat xarakterli struktur bölmələrini koordinasiya edir.
- Ədliyyə Nazirinin Assosiativ Müavini (ing. Associate Attorney General) – əsasən mülki hüquq, vətəndaş hüquqları və inzibati bölmələrə nəzarət edir.
Bu ali rəhbərlik ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin strateji istiqamətlərini, prioritetlərini və hüquqi siyasət xəttini formalaşdırır.
- Federal Prokurorluq Sistemi
Ədliyyə Nazirliyinin strukturunda mərkəzi yer tutan əsas sahələrdən biri federal prokurorluq sistemidir:
- ABŞ Prokurorları (ing. U.S. Attorneys) – ölkə üzrə 94 federal məhkəmə dairəsində fəaliyyət göstərir. Onlar federal cinayət işləri üzrə ittihamın irəli sürülməsi, mülki işlərdə hökumətin təmsil olunması və qərarların icrasına nəzarəti həyata keçirirlər.
- Köməkçi ABŞ Prokurorları (ing. Assistant U.S. Attorneys) – konkret cinayət və mülki işlər üzrə istintaq və məhkəmə proseslərini aparırlar.
Bu struktur federal qanunların yerli səviyyədə tətbiqini təmin edən əsas mexanizmdir.
- Əsas Hüquq-Mühafizə Orqanları
Ədliyyə Nazirliyinin tabeliyində bir neçə güclü federal hüquq-mühafizə orqanı fəaliyyət göstərir:
1) Federal Təhqiqat Bürosu (Qısaca: FBI)
- Federal cinayətlərin istintaqı
- Terrorizmə qarşı mübarizə
- Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti
- Kibercinayətlər və dövlət təhlükəsizliyi
FBI həm daxili təhlükəsizlik, həm də federal cinayət istintaqı sahəsində əsas rol oynayır.
2) Narkotiklərlə Mübarizə İdarəsi (Qısaca: DEA)
- Narkotik maddələrin qanunsuz dövriyyəsi ilə mübarizə
- Beynəlxalq narkotik şəbəkələrinin ifşası
- Narkotik cinayətləri üzrə istintaq və əməliyyat fəaliyyəti
3) Alkoqol, Tütün, Atıcı Silahlar və Partlayıcı Maddələr Bürosu (Qısaca: ATF)
- Qanunsuz silah dövriyyəsinin qarşısının alınması
- Partlayıcı maddələrlə bağlı cinayətlərin tədqiqi
- Alkoqol və tütün məhsulları üzrə federal qanunların icrası
4) ABŞ Marşallar Xidməti (ing. U.S. Marshals Service)
- Federal məhkəmələrin təhlükəsizliyi
- Axtarışda olan şəxslərin tutulması
Məhkəmə qərarlarının icrası
- Şahidlərin mühafizəsi proqramının həyata keçirilməsi
- Hüquqi Bölmələr (ing. Litigation Divisions)
Ədliyyə Nazirliyinin strukturunda ixtisaslaşmış hüquqi bölmələr mövcuddur:
- Cinayət Bölməsi (ing. Criminal Division) – federal cinayət qanunvericiliyinin tətbiqi
- Mülki Bölmə (ing. Civil Division) – hökumətə qarşı və ya hökumət adından qaldırılan mülki işlər
- Antimonopoliya Bölməsi (ing. Antitrust Division) – rəqabət hüququnun qorunması
- Vətəndaş Hüquqları Bölməsi (ing. Civil Rights Division) – ayrı-seçkiliklə mübarizə, bərabər hüquqların müdafiəsi
- Milli Təhlükəsizlik Bölməsi (ing. National Security Division) – terrorizm və casusluqla bağlı hüquqi proseslər
- Vergi Bölməsi (ing. Tax Division) – federal vergi qanunvericiliyinin icrası
Bu bölmələr ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin hüquqi funksiyalarının peşəkar və ixtisaslaşmış şəkildə həyata keçirilməsini təmin edir.
- Penitensiar xidmət və islah sistemi
- Federal Həbsxanalar Bürosu (ing. Federal Bureau of Prisons – Qısaca: BOP)
- Federal məhkumların saxlanılması
- Həbsxanaların idarə olunması
- Reabilitasiya və islah proqramlarının təşkili
- Dəstək və analitik təşkilatlar
Nazirliyin strukturuna həmçinin aşağıdakı köməkçi təşkilatlar daxildir:
- Hüquq Siyasəti Ofisi (ing. Office of Legal Policy)
- Hüquq Məsləhətçisi Ofisi (ing. Office of Legal Counsel)
- Ədalət Statistikası Bürosu (ing. Bureau of Justice Statistics)
- İctimai Dürüstlük Bölməsi (ing. Public Integrity Section)
Bu təşkilatlar hüquqi analiz, qanunvericilik təşəbbüsləri və institusional nəzarət funksiyalarını həyata keçirirlər.
Səlahiyyətlər və funksiyalar
| ]ABŞ Ədliyyə Nazirliyi federal icra hakimiyyətinin əsas hüquqi və hüquq-mühafizə institutlarından biri kimi geniş konstitusion və qanunvericilik səlahiyyətlərinə malikdir. Nazirliyin fəaliyyətinin hüquqi əsası ABŞ Konstitusiyası, federal qanunlar, Prezident fərmanları və Ali Məhkəmənin presedent hüququ ilə müəyyən edilir. ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin əsas missiyası hüququn aliliyinin təmin edilməsi, federal qanunların icrası və dövlətin hüquqi maraqlarının müdafiə olunmasıdır.
ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin səlahiyyət və funksiyaları hüquqi, icraedici və analitik elementlərin kompleks vəhdətini təşkil edir. Nazirlik cinayət təqibindən konstitusion nəzarətə, insan hüquqlarının müdafiəsindən milli təhlükəsizliyə qədər geniş spektrdə fəaliyyət göstərərək ABŞ-də hüququn aliliyinin əsas təminatçısı rolunu oynayır.
- Federal Cinayət Təqibi Səlahiyyəti
Ədliyyə Nazirliyinin ən əsas və fundamental səlahiyyətlərindən biri federal cinayətlərin təqibidir. Bura aşağıdakılar daxildir:
- Federal cinayət qanunvericiliyinin pozulması hallarında istintaqın təşkili və ittihamın irəli sürülməsi
- Cinayət təqibinin aparılıb-aparılmaması barədə prokurorluq mülahizəsi (ing. prosecutorial discretion)
- Cinayət işlərinin federal məhkəmələrdə dövlət adından aparılması
- Federal hüquq-mühafizə orqanlarının istintaq fəaliyyətinə nəzarət və koordinasiya
Bu səlahiyyət cinayət siyasətinin prioritetlərinin müəyyən edilməsində ABŞ Ədliyyə Nazirliyini mərkəzi aktora çevirir.
- ABŞ Hökumətinin Hüquqi Nümayəndəliyi
Ədliyyə Nazirliyi ABŞ hökumətinin əsas hüquqi nümayəndəsi funksiyasını yerinə yetirir:
- Federal orqanlara qarşı qaldırılan mülki iddialarda müdafiənin təşkili
- Hökumət adından mülki iddiaların qaldırılması
- Federal müqavilələr, kompensasiyalar və məsuliyyət məsələləri üzrə hüquqi nümayəndəlik
- Ali Məhkəmə də daxil olmaqla bütün instansiya məhkəmələrində dövlətin mövqeyinin müdafiəsi
Bu funksiya dövlətin hüquqi bütövlüyünün mühafizəsinə xidmət edir.
- Konstitusion Nəzarət və Hüquqi Şərh Funksiyası
ABŞ Ədliyyə Nazirliyi ABŞ Konstitusiyasının tətbiqi və şərhi sahəsində xüsusi səlahiyyətlərə malikdir:
- Federal qanunların Konstitusiyaya müvafiqliyinin hüquqi qiymətləndirilməsi
- Prezident və icra hakimiyyəti üçün rəsmi hüquqi rəylərin hazırlanması
- Konstitusion mübahisələrdə dövlət mövqeyinin formalaşdırılması
- Konstitusion hüquqların pozulması hallarında hüquqi müdaxilə
Bu səlahiyyət ABŞ Ədliyyə Nazirliyini ABŞ-də konstitusion tarazlığın mühafizə olunmasında mühüm instituta çevirir.
- Vətəndaş Hüquqlarının Müdafiəsi
Ədliyyə Nazirliyi bərabər hüquqların təminində aparıcı rol oynayır:
- İrq, cins, din, etnik mənsubiyyət, əlillik və digər əsaslara görə ayrı-seçkiliklə mübarizə
- Seçki hüquqlarının mühafizə olunması və pozuntuların tədqiqi
- Polis zorakılığı və sistemli hüquq pozuntuları üzrə tədqiqatlar
- Təhsil, əmək və ictimai xidmətlərdə bərabər imkanların müdafiəsi
Bu funksiya dövlətin insan hüquqları öhdəliklərinin icrasını təmin edir.
- Milli Təhlükəsizlik və Terrorizmə Qarşı Mübarizə
ABŞ Ədliyyə Nazirliyi milli təhlükəsizlik sahəsində geniş səlahiyyətlərə malikdir:
- Terrorizm cinayətlərinin istintaqı və təqibi
- Casusluq və dövlətə xəyanət əməlləri üzrə hüquqi tədbirlər
- Xarici təsir və kiber-təhlükələrə qarşı hüquqi mexanizmlərin tətbiqi
- Kəşfiyyat orqanları ilə hüquqi koordinasiya
Bu fəaliyyət təhlükəsizlik və vətəndaş azadlıqları arasında tarazlığın mühafizə olunması prinsipi əsasında həyata keçirilir.
- Federal Hüquq-Mühafizə Orqanlarının İdarə Edilməsi
Ədliyyə Nazirliyi tabeliyində olan hüquq-mühafizə orqanlarına rəhbərlik edir:
- FBI, DEA, ATF və ABŞ Marşallar Xidmətinin fəaliyyətinin strateji istiqamətləndirilməsi
- İstintaq standartlarının və etik qaydaların müəyyən edilməsi
- Hüquq-mühafizə əməliyyatlarının qanuniliyinə nəzarət
Bu funksiya vahid federal hüquq-mühafizə siyasətinin formalaşmasına imkan yaradır.
- Antimonopoliya və Rəqabət Hüququnun Təmin Edilməsi
ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin səlahiyyətlərinə iqtisadi hüquq sahəsi də daxildir:
- Kartel və inhisarçılıq fəaliyyətinə qarşı mübarizə
- Şirkət birləşmələrinin və satınalmalarının hüquqi qiymətləndirilməsi
- Azad və ədalətli rəqabət mühitinin mühafizə olunması
Bu funksiya iqtisadi təhlükəsizliyin hüquqi təminatını həyata keçirir.
- Penitensiar Sistem və Cəzanın İcrası
Ədliyyə Nazirliyi cəzanın icrası sahəsində də mühüm rol oynayır:
- Federal həbsxanaların idarə edilməsi
- Məhkumların saxlanma şəraitinə nəzarət
- Reabilitasiya və sosial reinteqrasiya proqramlarının həyata keçirilməsi
Bu səlahiyyət cəzanın yalnız cəzalandırıcı deyil, islahedici mahiyyət daşımasını təmin etməyə yönəlmişdir.
- Qanunvericilik Siyasətinə Təsir və Normativ Təşəbbüslər
ABŞ Ədliyyə Nazirliyi hüquq siyasətinin formalaşdırılmasında aktiv iştirak edir:
- Yeni qanun layihələrinin hazırlanması və ekspertizası
- Konqresə hüquqi rəy və hesabatların təqdim edilməsi
- Hüquq islahatları üzrə analitik tədqiqatlar
Bu funksiya hüquq sisteminin inkişafına strateji təsir göstərir.
- Beynəlxalq Hüquqi Əməkdaşlıq
Ədliyyə Nazirliyi beynəlxalq səviyyədə də fəaliyyət göstərir:
- Ekstradisiya və hüquqi yardım məsələləri
- Transmilli cinayətkarlıqla mübarizə
- Beynəlxalq müqavilələrin icrasında hüquqi iştirak
Bu səlahiyyət qlobal hüquq təhlükəsizliyinin təmininə xidmət edir.
İstinadlar
| ]- "2020 Budget Summary". The United States Department of Justice. 13 aprel 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 iyul 2019.
- "Архивированная копия" (PDF). 25 iyun 2016 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 29 yanvar 2017.
- Global Research Identifier Database (ing.). 2015.
Xarici keçidlər
| ]- justice.gov — rəsmi saytı
- United States Department of Justice at the Wayback Machine (archive index)
- Department of Justice on Federal Funding Accountability and Transparency Act of 2006
- USDOJ in the Federal Register
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Vikipediya azad ensiklopediya Edliyye Nazirliyiing United States Department of Justice DOJ Nazirliyin mohuruNazirliyin bayragiNazirliyin binasiUmumi melumatlarOlke ABSYurisdiksiya Amerika Birlesmis StatlariYaradilma tarixi 1 iyul 1870Stat sayi 113 114 2019 Illik budcesi 27 1 milyard 2013 Resmi sayti justice gov Vikianbarda elaqeli mediafayllar ABS Edliyye Nazirliyi ve ya Amerika Birlesmis Statlari Edliyye Nazirliyi ing United States Department of Justice Qisaca DOJ ABS federal hokumetinde huququn ve qanunlarin icrasina habele federal edliyye sisteminin fealiyyetine cavabdeh olan federal nazirlik 1 iyul 1870 ci ilde tesis edilmis nazirlik mehkeme proseslerinde ve huquqi meselelerde federal hokumetin numayendesi olur Buna gore Edliyye Nazirinin resmi titulu Amerika Birlesmis Statlarinin Bas Prokuroru ing United States Attorney General adlanir Nazir ABS Prezidenti terefinden namized gosterilir ve Senatin tesdiqinden sonra vezifeye baslayir Edliyye Naziri ABS Prezident Kabinetinin uzvudur Tarixi span ABS federal hokumetinde huququn aliliyinin temin olunmasina federal qanunlarin icrasina ve federal edliyye sisteminin fealiyyetine cavabdeh olan esas icraedici orqan hesab olunan ABS Edliyye Nazirliyinin tarixi ABS dovletciliyinin formalasmasi federal hakimiyyetin guclenmesi ve huquqi institutlarin inkisafi ile six baglidir Edliyye Nazirliyinin yaranmasindan evvelki dovr 1789 1870 span ABS Konstitusiyasinin qebulundan sonra 1789 cu ilde tesis edilen federal hokumet cercivesinde huquqi meselelerin icrasi ucun ayrica nazirlik movcud deyildi 1789 cu ilin Huquqi Akti ing Judiciary Act of 1789 esasinda Amerika Birlesmis Statlarinin Bas Prokuroru ing United States Attorney General vezifesi yaradilmisdi Bas Prokurorun esas vezifesi federal hokumete huquqi meslehet vermek ve mehkemelerde onun adindan istirak etmek idi Bu dovrde Bas Prokurorun ofisi son derece kicik idi ve genis icra selahiyyetlerine malik deyildi Federal prokurorlar ve marsallar muxtelif orqanlara tabe sekilde fealiyyet gosterirdiler Huquqi meselelerin artmasi ve federal hokumetin boyumesi merkezlesdirilmis edliyye orqaninin yaradilmasini zeruri etmisdir Edliyye Nazirliyinin yaradilmasi 1870 span ABS Edliyye Nazirliyi resmi olaraq 1 iyul 1870 ci ilde Konqresin qebul etdiyi qanun esasinda tesis edilmisdir Yeni yaradilan nazirliyin esas meqsedi federal hokumetin butun huquqi fealiyyetlerini bir merkezde cemlesdirmek ve Bas Prokurorun selahiyyetlerini genislendirmek idi Edliyye Nazirliyinin yaradilmasi ile federal prokurorlar birbasa Bas Prokurora tabe edilmis federal hokumetin mehkemelerde vahid numayendeliyi temin olunmus huquqi siyasetin formalasdirilmasi merkezlesdirilmisdi Rekonstruksiya dovru ve erken fealiyyet 1870 1900 span Nazirliyin ilk illeri ABS de vetendas muharibesinden sonraki Rekonstruksiya dovrune tesaduf edirdi ABS Edliyye Nazirliyi bu merhelede yeni qebul edilmis konstitusion duzelislerin xususile afroamerikalilarin vetendas huquqlarini temin eden qanunlarin icrasinda muhum rol oynamisdir Edliyye Nazirliyi Ku Kluks Klan kimi zoraki teskilatlara qarsi mubarize aparmis federal secki huquqlarinin muhafize olunmasini temin etmeye calismisdir XX esrin evvelleri ve institusional genislenme 1900 1945 span XX esrin evvellerinde ABS de senayelesme ve iqtisadi inkisaf yeni huquqi problemler yaratmisdir ABS Edliyye Nazirliyi antiinhisar qanunlarinin icrasinda esas orqana cevrilmisdi Serman antiinhisar qanunu ing Sherman Anti Trust Act ve sonraki qanunlar cercivesinde iri inhisarci sirketlere qarsi mehkeme iddialari qaldirilmisdi 1908 ci ilde Federal Tehqiqat Burosunun FBI yaradilmasi Edliyye Nazirliyinin strukturunun guclenmesinde muhum merhele olmusdur FTB cinayet tehqiqatlarinin merkezlesdirilmesini temin etmisdi Ikinci Dunya Muharibesi dovru ve sonraki iller 1945 1960 span Ikinci Dunya Muharibesi zamani ABS Edliyye Nazirliyi milli tehlukesizlik meselelerinde feal rol oynamisdir Muharibeden sonra ise kommunizme qarsi mubarize ve daxili tehlukesizlik prioritet istiqametlerden biri olmusdur Bu dovrde Nazirlik federal seviyyede huquq muhafize orqanlarinin koordinasiyasini daha da guclendirmisdir Vetendas huquqlari dovru 1960 1970 ci iller span 1960 ci iller Edliyye Nazirliyinin tarixinde donus noqtesi hesab olunur Nazirlik Vetendas Huquqlari Akti 1964 ve Sesverme Huquqlari Akti 1965 kimi muhum qanunlarin icrasinda aparici rol oynamisdir Federal hokumet stat seviyyesinde ayri seckilik hallarina qarsi ABS Edliyye Nazirliyi vasitesile mudaxile edirdi Bu nazirliyin selahiyyetlerinin ehemiyyetli derecede artmasina sebeb olmusdur Muasir dovr 1970 ci illerden XXI esre qeder span 1970 ci illerden etibaren ABS Edliyye Nazirliyi mutesekkil cinayetkarliq narkotik dovriyyesi korrupsiya ve terrorizme qarsi mubarizede esas orqanlardan biri olmusdur 11 sentyabr 2001 ci il terror aktlarindan sonra milli tehlukesizlik ve terrorla mubarize ABS Edliyye Nazirliyinin esas prioritetlerine cevrilmisdir Muasir dovrde Edliyye Nazirliyinin strukturuna FTB DEA ATF ABS Marsallar Xidmeti ve diger federal orqanlar daxildir Tarixi ehemiyyeti ve rolu span ABS Edliyye Nazirliyi federal hakimiyyetin huquqi dayagi kimi cixis edir Nazirlik ABS de huququn aliliyinin temin olunmasinda konstitusion prinsiplerin muhafize olunmasinda ve vetendas huquqlarinin mudafiesinde muhum rol oynamisdir Yaranmasindan bu gunedek ABS Edliyye Nazirliyi olkenin huquq sisteminin ayrilmaz hissesi olmusdur Tarixi inkisaf yolu nazirliyin ABS dovletciliyinde tutdugu strateji movqeni ve huquqi sabitliyin muhafize olunmasindaki evezsiz rolunu aydin sekilde numayis etdirir Struktur ve tabeli orqanlar span ABS Edliyye Nazirliyi federal icra hakimiyyeti sisteminde merkezi movqeye malik olan esas huquq muhafize ve huquqi siyaset orqanidir Nazirliyin esas meqsedi federal qanunlarin icrasini temin etmek ABS hokumetinin huquqi maraqlarini mudafie etmek edalet muhakimesinin beraber ve qerezsiz heyata kecirilmesine nezaret etmekdir Nazirlik oz selahiyyetlerini genis ve coxpilleli struktur vasitesile heyata kecirir ABS Edliyye Nazirliyinin struktur ve tabeli orqan ve teskilatlari coxsaxeli iyerarxik ve funksional baximdan ixtisaslasmis sistem teskil edir Bu struktur federal qanunlarin effektiv icrasini dovlet tehlukesizliyinin muhafize olunmasini ve huququn aliliyinin temin edilmesini mumkun edir Nazirliyin tabeliyinde olan orqanlarin qarsiliqli koordinasiyasi ABS de vahid ve guclu huquq muhafize mexanizminin formalasmasina xidmet edir Nazirliyin Ali Rehberliyi ABS Edliyye Nazirliyinin rehberliyi asagidaki esas vezifeli sexslerden ibaretdir Edliyye Naziri ing Attorney General Nazirliyin ali rehberi ve Prezidentin huquq meseleleri uzre esas musaviridir Edliyye naziri ABS Edliyye Nazirliyinin umumi siyasetini mueyyen edir federal prokurorluq sistemine rehberlik edir ve ABS hokumetinin mehkemelerde numayendesi olur Edliyye Nazirinin Muavini ing Deputy Attorney General Nazirliyin gundelik fealiyyetine birbasa nezareti heyata kecirir ve emeliyyat xarakterli struktur bolmelerini koordinasiya edir Edliyye Nazirinin Assosiativ Muavini ing Associate Attorney General esasen mulki huquq vetendas huquqlari ve inzibati bolmelere nezaret edir Bu ali rehberlik ABS Edliyye Nazirliyinin strateji istiqametlerini prioritetlerini ve huquqi siyaset xettini formalasdirir Federal Prokurorluq Sistemi Edliyye Nazirliyinin strukturunda merkezi yer tutan esas sahelerden biri federal prokurorluq sistemidir ABS Prokurorlari ing U S Attorneys olke uzre 94 federal mehkeme dairesinde fealiyyet gosterir Onlar federal cinayet isleri uzre ittihamin ireli surulmesi mulki islerde hokumetin temsil olunmasi ve qerarlarin icrasina nezareti heyata kecirirler Komekci ABS Prokurorlari ing Assistant U S Attorneys konkret cinayet ve mulki isler uzre istintaq ve mehkeme proseslerini aparirlar Bu struktur federal qanunlarin yerli seviyyede tetbiqini temin eden esas mexanizmdir Esas Huquq Muhafize Orqanlari Edliyye Nazirliyinin tabeliyinde bir nece guclu federal huquq muhafize orqani fealiyyet gosterir 1 Federal Tehqiqat Burosu Qisaca FBI Federal cinayetlerin istintaqi Terrorizme qarsi mubarize Kesfiyyat ve eks kesfiyyat fealiyyeti Kibercinayetler ve dovlet tehlukesizliyi FBI hem daxili tehlukesizlik hem de federal cinayet istintaqi sahesinde esas rol oynayir 2 Narkotiklerle Mubarize Idaresi Qisaca DEA Narkotik maddelerin qanunsuz dovriyyesi ile mubarize Beynelxalq narkotik sebekelerinin ifsasi Narkotik cinayetleri uzre istintaq ve emeliyyat fealiyyeti 3 Alkoqol Tutun Atici Silahlar ve Partlayici Maddeler Burosu Qisaca ATF Qanunsuz silah dovriyyesinin qarsisinin alinmasi Partlayici maddelerle bagli cinayetlerin tedqiqi Alkoqol ve tutun mehsullari uzre federal qanunlarin icrasi 4 ABS Marsallar Xidmeti ing U S Marshals Service Federal mehkemelerin tehlukesizliyi Axtarisda olan sexslerin tutulmasi Mehkeme qerarlarinin icrasi Sahidlerin muhafizesi proqraminin heyata kecirilmesiHuquqi Bolmeler ing Litigation Divisions Edliyye Nazirliyinin strukturunda ixtisaslasmis huquqi bolmeler movcuddur Cinayet Bolmesi ing Criminal Division federal cinayet qanunvericiliyinin tetbiqi Mulki Bolme ing Civil Division hokumete qarsi ve ya hokumet adindan qaldirilan mulki isler Antimonopoliya Bolmesi ing Antitrust Division reqabet huququnun qorunmasi Vetendas Huquqlari Bolmesi ing Civil Rights Division ayri seckilikle mubarize beraber huquqlarin mudafiesi Milli Tehlukesizlik Bolmesi ing National Security Division terrorizm ve casusluqla bagli huquqi prosesler Vergi Bolmesi ing Tax Division federal vergi qanunvericiliyinin icrasi Bu bolmeler ABS Edliyye Nazirliyinin huquqi funksiyalarinin pesekar ve ixtisaslasmis sekilde heyata kecirilmesini temin edir Penitensiar xidmet ve islah sistemiFederal Hebsxanalar Burosu ing Federal Bureau of Prisons Qisaca BOP Federal mehkumlarin saxlanilmasi Hebsxanalarin idare olunmasi Reabilitasiya ve islah proqramlarinin teskiliDestek ve analitik teskilatlar Nazirliyin strukturuna hemcinin asagidaki komekci teskilatlar daxildir Huquq Siyaseti Ofisi ing Office of Legal Policy Huquq Meslehetcisi Ofisi ing Office of Legal Counsel Edalet Statistikasi Burosu ing Bureau of Justice Statistics Ictimai Durustluk Bolmesi ing Public Integrity Section Bu teskilatlar huquqi analiz qanunvericilik tesebbusleri ve institusional nezaret funksiyalarini heyata kecirirler Selahiyyetler ve funksiyalar span ABS Edliyye Nazirliyi federal icra hakimiyyetinin esas huquqi ve huquq muhafize institutlarindan biri kimi genis konstitusion ve qanunvericilik selahiyyetlerine malikdir Nazirliyin fealiyyetinin huquqi esasi ABS Konstitusiyasi federal qanunlar Prezident fermanlari ve Ali Mehkemenin presedent huququ ile mueyyen edilir ABS Edliyye Nazirliyinin esas missiyasi huququn aliliyinin temin edilmesi federal qanunlarin icrasi ve dovletin huquqi maraqlarinin mudafie olunmasidir ABS Edliyye Nazirliyinin selahiyyet ve funksiyalari huquqi icraedici ve analitik elementlerin kompleks vehdetini teskil edir Nazirlik cinayet teqibinden konstitusion nezarete insan huquqlarinin mudafiesinden milli tehlukesizliye qeder genis spektrde fealiyyet gostererek ABS de huququn aliliyinin esas teminatcisi rolunu oynayir Federal Cinayet Teqibi Selahiyyeti Edliyye Nazirliyinin en esas ve fundamental selahiyyetlerinden biri federal cinayetlerin teqibidir Bura asagidakilar daxildir Federal cinayet qanunvericiliyinin pozulmasi hallarinda istintaqin teskili ve ittihamin ireli surulmesi Cinayet teqibinin aparilib aparilmamasi barede prokurorluq mulahizesi ing prosecutorial discretion Cinayet islerinin federal mehkemelerde dovlet adindan aparilmasi Federal huquq muhafize orqanlarinin istintaq fealiyyetine nezaret ve koordinasiya Bu selahiyyet cinayet siyasetinin prioritetlerinin mueyyen edilmesinde ABS Edliyye Nazirliyini merkezi aktora cevirir ABS Hokumetinin Huquqi Numayendeliyi Edliyye Nazirliyi ABS hokumetinin esas huquqi numayendesi funksiyasini yerine yetirir Federal orqanlara qarsi qaldirilan mulki iddialarda mudafienin teskili Hokumet adindan mulki iddialarin qaldirilmasi Federal muqavileler kompensasiyalar ve mesuliyyet meseleleri uzre huquqi numayendelik Ali Mehkeme de daxil olmaqla butun instansiya mehkemelerinde dovletin movqeyinin mudafiesi Bu funksiya dovletin huquqi butovluyunun muhafizesine xidmet edir Konstitusion Nezaret ve Huquqi Serh Funksiyasi ABS Edliyye Nazirliyi ABS Konstitusiyasinin tetbiqi ve serhi sahesinde xususi selahiyyetlere malikdir Federal qanunlarin Konstitusiyaya muvafiqliyinin huquqi qiymetlendirilmesi Prezident ve icra hakimiyyeti ucun resmi huquqi reylerin hazirlanmasi Konstitusion mubahiselerde dovlet movqeyinin formalasdirilmasi Konstitusion huquqlarin pozulmasi hallarinda huquqi mudaxile Bu selahiyyet ABS Edliyye Nazirliyini ABS de konstitusion tarazligin muhafize olunmasinda muhum instituta cevirir Vetendas Huquqlarinin Mudafiesi Edliyye Nazirliyi beraber huquqlarin temininde aparici rol oynayir Irq cins din etnik mensubiyyet elillik ve diger esaslara gore ayri seckilikle mubarize Secki huquqlarinin muhafize olunmasi ve pozuntularin tedqiqi Polis zorakiligi ve sistemli huquq pozuntulari uzre tedqiqatlar Tehsil emek ve ictimai xidmetlerde beraber imkanlarin mudafiesi Bu funksiya dovletin insan huquqlari ohdeliklerinin icrasini temin edir Milli Tehlukesizlik ve Terrorizme Qarsi Mubarize ABS Edliyye Nazirliyi milli tehlukesizlik sahesinde genis selahiyyetlere malikdir Terrorizm cinayetlerinin istintaqi ve teqibi Casusluq ve dovlete xeyanet emelleri uzre huquqi tedbirler Xarici tesir ve kiber tehlukelere qarsi huquqi mexanizmlerin tetbiqi Kesfiyyat orqanlari ile huquqi koordinasiya Bu fealiyyet tehlukesizlik ve vetendas azadliqlari arasinda tarazligin muhafize olunmasi prinsipi esasinda heyata kecirilir Federal Huquq Muhafize Orqanlarinin Idare Edilmesi Edliyye Nazirliyi tabeliyinde olan huquq muhafize orqanlarina rehberlik edir FBI DEA ATF ve ABS Marsallar Xidmetinin fealiyyetinin strateji istiqametlendirilmesi Istintaq standartlarinin ve etik qaydalarin mueyyen edilmesi Huquq muhafize emeliyyatlarinin qanuniliyine nezaret Bu funksiya vahid federal huquq muhafize siyasetinin formalasmasina imkan yaradir Antimonopoliya ve Reqabet Huququnun Temin Edilmesi ABS Edliyye Nazirliyinin selahiyyetlerine iqtisadi huquq sahesi de daxildir Kartel ve inhisarciliq fealiyyetine qarsi mubarize Sirket birlesmelerinin ve satinalmalarinin huquqi qiymetlendirilmesi Azad ve edaletli reqabet muhitinin muhafize olunmasi Bu funksiya iqtisadi tehlukesizliyin huquqi teminatini heyata kecirir Penitensiar Sistem ve Cezanin Icrasi Edliyye Nazirliyi cezanin icrasi sahesinde de muhum rol oynayir Federal hebsxanalarin idare edilmesi Mehkumlarin saxlanma seraitine nezaret Reabilitasiya ve sosial reinteqrasiya proqramlarinin heyata kecirilmesi Bu selahiyyet cezanin yalniz cezalandirici deyil islahedici mahiyyet dasimasini temin etmeye yonelmisdir Qanunvericilik Siyasetine Tesir ve Normativ Tesebbusler ABS Edliyye Nazirliyi huquq siyasetinin formalasdirilmasinda aktiv istirak edir Yeni qanun layihelerinin hazirlanmasi ve ekspertizasi Konqrese huquqi rey ve hesabatlarin teqdim edilmesi Huquq islahatlari uzre analitik tedqiqatlar Bu funksiya huquq sisteminin inkisafina strateji tesir gosterir Beynelxalq Huquqi Emekdasliq Edliyye Nazirliyi beynelxalq seviyyede de fealiyyet gosterir Ekstradisiya ve huquqi yardim meseleleri Transmilli cinayetkarliqla mubarize Beynelxalq muqavilelerin icrasinda huquqi istirak Bu selahiyyet qlobal huquq tehlukesizliyinin teminine xidmet edir Istinadlar span 2020 Budget Summary The United States Department of Justice 13 aprel 2019 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 30 iyul 2019 Arhivirovannaya kopiya PDF 25 iyun 2016 tarixinde arxivlesdirilib PDF Istifade tarixi 29 yanvar 2017 Global Research Identifier Database ing 2015 Xarici kecidler span Vikianbarda Edliyye Nazirliyi ile elaqeli mediafayllar var justice gov resmi sayti United States Department of Justice at the Wayback Machine archive index Department of Justice on Federal Funding Accountability and Transparency Act of 2006 USDOJ in the Federal Register Sosial sebekelerdeFacebook Linkedin XFoto video ve audioInstagram YouTubeLugetler ve ensiklopediyalarBritannica onlayn Normativ yoxlamaBIBSYS 10080971 CiNii DA00566282 GND 2027818 4 ISNI 000000012197809X LCCN n79038419 Microsoft 1314586196 NDL 00628135 NLA 35566588 NLG 231782 NSK 000604321 NUKAT n2005050572 VIAF 165043556 ULAN 500312777 WorldCat VIAF 165043556 Kateqoriyalar Elifba sirasina gore dovlet qurumlari1870 ci ilde yaradilmis teskilatlarABS Edliyye Nazirliyi1870 ci ilde ABS de yarananlarGizli kateqoriyalar Vikipediya Sekil kartockasinda viki isare olan meqalelerVikipediya Vikidatada menbeleri olan meqaleler


